มหาภารตะ · อัธยายะ 12.199
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.199.1
किं फलं ज्ञानयोगस्य वेदानां नियमस्य च ।
भूतात्मा च कथं ज्ञेयस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१९९.१ ॥
ผลของการฝึกโยคะแห่งความรู้ ของพระเวท และของการถือศีลนั้นคืออะไร และจะรู้จักภูตาตมันได้อย่างไร ขอท่านโปรดบอกข้าพเจ้าด้วย ข้าแต่ปู่
12.199.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मनोः प्रजापतेर्वादं महर्षेश्च बृहस्पतेः ॥ १२.१९९.२ ॥
แม้ในเรื่องนี้ ผู้คนก็ยังเล่าเรื่องเก่าแก่นี้ คือบทสนทนาระหว่างมนุ ประชาบดี และมหาฤๅษีพฤหัสปติ
12.199.3
प्रजापतिं श्रेष्ठतमं प्रजानां ।
देवर्षिसङप्रवरो महर्षिः।
बृहस्पतिः प्रश्नमिमं पुराणं ।
प्रपच्छ शिष्योऽथ गुरुं प्रणम्य ॥ १२.१९९.३ ॥
พฤหัสปติ ผู้เลิศในหมู่เทวดาและฤๅษี มหาฤๅษี ได้น้อมกราบประชาบดี ผู้เลิศที่สุดในหมู่สรรพสัตว์ ในฐานะศิษย์ จึงทูลถามปัญหาโบราณนี้
12.199.4
यत्कारणं मन्त्रविधिः प्रवृत्तो ।
ज्ञाने फलं यत्प्रवदन्ति विप्राः।
यन्मन्त्रशब्दैरकृतप्रकाशं ।
तदुच्यतां मे भगवन्यथावत् ॥ १२.१९९.४ ॥
อะไรคือเหตุที่ทำให้วิธีการของมนตร์เกิดขึ้น อะไรคือผลของความรู้ที่พราหมณ์ทั้งหลายกล่าวถึง และอะไรที่ไม่ได้ถูกเปิดเผยด้วยถ้อยคำของมนตร์ ขอท่านโปรดบอกข้าพเจ้าตามความเป็นจริง ข้าแต่ท่านผู้ทรงเกียรติ
12.199.5
यत्स्तोत्रशास्त्रागममन्त्रिविद्भि ।
र्यज्ञैरनेकैरथ गोप्रदानैः।
फलं महद्भिर्यदुपास्यते च ।
किं तत्कथं वा भविता क्व वा तत् ॥ १२.१९९.५ ॥
ผลอันยิ่งใหญ่ที่ผู้รู้เรื่องบทสรรเสริญ คัมภีร์ ธรรมเนียม และมนตร์ แสวงหาด้วยยัญพิธีมากมาย และด้วยการบริจาคโคนั้นคืออะไร มันคืออะไร จะเกิดขึ้นอย่างไร และจะอยู่ที่ไหน
12.199.6
मही महीजाः पवनोऽन्तरिक्षं ।
जलौकसश्चैव जलं तथा द्यौः।
दिवौकसश्चापि यतः प्रसूता ।
स्तदुच्यतां मे भगवन्पुराणम् ॥ १२.१९९.६ ॥
แผ่นดิน สิ่งที่เกิดจากแผ่นดิน ลม อากาศ สัตว์น้ำ และน้ำ รวมทั้งสวรรค์และผู้อยู่บนสวรรค์ ล้วนเกิดมาจากสิ่งใด ขอท่านโปรดเล่าคัมภีร์โบราณนี้แก่ข้าพเจ้า ข้าแต่ท่านผู้ทรงเกียรติ
12.199.7
ज्ञानं यतः प्रार्थयते नरो वै ।
ततस्तदर्था भवति प्रवृत्तिः।
न चाप्यहं वेद परं पुराणं ।
मिथ्याप्रवृत्तिं च कथं नु कुर्याम् ॥ १२.१९९.७ ॥
ความรู้ใดที่มนุษย์ปรารถนา ความพยายามของเขาก็มุ่งไปเพื่อความรู้นั้น แต่ข้าพเจ้าไม่รู้คัมภีร์โบราณอันสูงสุดนั้น แล้วข้าพเจ้าจะพยายามไปโดยเปล่าประโยชน์ได้อย่างไร
12.199.8
ऋक्सामसङ्घांश्च यजूंषि चाहं ।
छन्दांसि नक्षत्रगतिं निरुक्तम्।
अधीत्य च व्याकरणं सकल्पं ।
शिक्षां च भूतप्रकृतिं न वेद्मि ॥ १२.१९९.८ ॥
ข้าพเจ้าได้ศึกษาชุดฤคและสามเวท ยชุรเวท ฉันทลักษณ์ การโคจรของดวงดาว นิรุกติ ไวยากรณ์พร้อมคู่มือพิธีกรรม และศิกษา แต่ข้าพเจ้าก็ยังไม่รู้ธรรมชาติของสรรพสัตว์
12.199.9
स मे भवाञ्शंसतु सर्वमेत ।
त्सामान्यशब्दैश्च विशेषणैश्च।
स मे भवाञ्शंसतु तावदेत ।
ज्ज्ञाने फलं कर्मणि वा यदस्ति ॥ १२.१९९.९ ॥
ขอท่านจงกล่าวทั้งหมดนี้แก่ข้าพเจ้า ทั้งด้วยถ้อยคำทั่วไปและถ้อยคำเฉพาะ และขอท่านจงบอกข้าพเจ้าว่า ในความรู้หรือในการกระทำนั้นมีผลอย่างไร
12.199.10
यथा च देहाच्च्यवते शरीरी ।
पुनः शरीरं च यथाऽभ्युपैति।
यद्यत्प्रियं यस्य सुखं तदाहु ।
स्तदेव दुःखं प्रवदन्त्यनिष्टम् ॥ १२.१९९.१० ॥
เช่นที่ผู้มีกายหลุดออกจากร่าง แล้วได้รับร่างใหม่อีกครั้ง สิ่งใดเป็นที่รักและเป็นสุขแก่ผู้ใด สิ่งนั้นท่านเรียกว่าความสุข และสิ่งเดียวกันนั้นเมื่อไม่เป็นที่ปรารถนา ท่านก็เรียกว่าความทุกข์
12.199.11
इष्टं च मे स्यादितरच्च न स्या ।
देतत्कृते कर्मविधिः प्रवृत्तः।
इष्टं त्वनिष्टं च न मां भजेते ।
त्येतत्कृते ज्ञानविधिः प्रवृत्तः ॥ १२.१९९.११ ॥
ขอให้สิ่งที่ปรารถนาเป็นของข้าพเจ้า และขออย่าให้สิ่งอื่นเกิดขึ้นเลย เพราะเหตุนี้ วิธีการแห่งการกระทำจึงถูกเริ่มขึ้น ขอให้สิ่งที่ปรารถนาและสิ่งที่ไม่ปรารถนาอย่ายึดติดข้าพเจ้า เพราะเหตุนี้ วิธีการแห่งความรู้จึงถูกเริ่มขึ้น
12.199.12
कामात्मकाश्छन्दसि कर्मयोगा ।
एभिर्विमुक्तः परमश्नुवीत्।
नानाविधे कर्मपथे सुखार्थी ।
नरः प्रवृत्तो निरयं प्रयाति।
इष्टं त्वनिष्टं च सुखासुखे च ।
साशीस्तपश्छन्दति कर्मभिश्च ॥ १२.१९९.१२ ॥
ทางแห่งการกระทำในคำสั่งของพระเวทมีความปรารถนาเป็นธรรมชาติ ผู้หลุดพ้นจากสิ่งเหล่านี้พึงบรรลุสิ่งสูงสุด มนุษย์ผู้แสวงหาความสุข ดำเนินไปในทางแห่งการกระทำนานาประการ ย่อมไปสู่นรก คำสั่งของพระเวทยังกำหนดตบะและการกระทำที่หวังผล พร้อมทั้งสิ่งที่ปรารถนาและไม่ปรารถนา ความสุขและความทุกข์
12.199.13
एभिर्विमुक्तः परमाविवेश ।
एतत्कृते कर्मविधिः प्रवृत्तः।
कामात्मकांश्छन्दति कर्मयोग ।
एभिर्विमुक्तः परमाददीत ॥ १२.१९९.१३ ॥
ผู้หลุดพ้นจากสิ่งเหล่านี้พึงเข้าถึงสิ่งสูงสุด เพราะเหตุนี้ วิธีการแห่งการกระทำจึงถูกเริ่มขึ้น คำสั่งของพระเวทกำหนดทางแห่งการกระทำซึ่งมีความปรารถนาเป็นธรรมชาติ ผู้หลุดพ้นจากสิ่งเหล่านี้พึงยึดถือสิ่งสูงสุด
12.199.14
आत्मादिभिः कर्मभिरिध्यमानो ।
धर्मे प्रवृत्तो द्युतिमान्सुखार्थी।
परं हि तत्कर्मफलादपेतं ।
निराशिषो यत्पदमाप्नुवन्ति ॥ १२.१९९.१४ ॥
ผู้รุ่งโรจน์ที่ถูกจุดขึ้นด้วยการกระทำซึ่งเริ่มจากอาตมัน และดำเนินอยู่ในธรรม แสวงหาความสุข ย่อมบรรลุสิ่งสูงสุด สิ่งสูงสุดนั้นพ้นจากผลของการกระทำ เป็นสถานะที่ผู้ไม่หวังผลบรรลุ
12.199.15
प्रजाः सृष्टा मनसा कर्मणा च ।
द्वावेवैतौ सत्पथौ लोकजुष्टौ।
दृष्टं कर्माशाश्वतं चान्तवच्च ।
मनस्त्यागे कारणं नान्यदस्ति ॥ १२.१९९.१५ ॥
สรรพสัตว์ถูกสร้างขึ้นด้วยใจและด้วยการกระทำ สองทางนี้เท่านั้นเป็นทางที่ดีซึ่งโลกยึดถือ การกระทำที่มองเห็นได้ไม่ยั่งยืนและมีที่สิ้นสุด ไม่มีเหตุอื่นใดสำหรับการละวางใจ
12.199.16
निराशिषो ब्रह्म परं ह्युपेतम् ॥ १२.१९९.१६ ॥
ผู้ไม่หวังผลย่อมบรรลุพรหมันสูงสุด
12.199.17
स्वेनात्मना चक्षुरिव प्रणेता ।
निशात्यये तमसा संवृतात्मा।
ज्ञानं तु विज्ञानगुणेन युक्तं ।
कर्माशुभं पश्यति वर्जनीयम् ॥ १२.१९९.१७ ॥
ด้วยอาตมันของตนเอง ดุจดวงตาเป็นผู้นำทาง ผู้มีตนถูกปกคลุมด้วยความมืดเมื่อสิ้นราตรี แต่ความรู้ที่ประกอบด้วยคุณแห่งวิจารณญาณ ย่อมเห็นการกระทำอันไม่เป็นมงคลที่ควรเว้นได้
12.199.18
सर्पान्कृशाग्राणि तथोदपानं ।
त्वा मनुष्याः परिवर्जयन्ति।
अज्ञामतस्तत्र पतन्ति मूढा ।
ज्ञाने फलं पश्य यथा विशिष्टम् ॥ १२.१९९.१८ ॥
ดังที่มนุษย์หลีกเลี่ยงงู ปลายหญ้าคมและบ่อน้ำ ฉันนั้นคนหลงผิดย่อมตกลงไปในที่นั้นเพราะความไม่รู้และขาดวิจารณญาณ จงดูผลของความรู้ว่าประเสริฐเพียงใด
12.199.19
कृत्स्नस्तु मन्त्रो विधिवत्प्रयुक्तो ।
यज्ञा यथोक्तास्त्विह दक्षिणाश्च।
अन्नप्रदानं मनसः समाधिः ।
पञ्चात्मकं कर्मफलं वदन्ति ॥ १२.१९९.१९ ॥
เมื่อใช้มนตร์ครบถ้วนตามวิธี ยัญพิธีตามที่กำหนด และทักษิณาที่นี่ การให้อาหาร และการตั้งสมาธิของใจ เขาเหล่านั้นกล่าวว่าผลของการกระทำมีห้าประการโดยธรรมชาติ
12.199.20
गुणात्मकं कर्म वदन्ति वेदा ।
स्तस्मान्मन्त्रो मन्नपूर्वं हि कर्म।
विधिर्विधेयं मनसोपपत्तिः ।
फलस्य भोक्ता तु तथा शरीरी ॥ १२.१९९.२० ॥
พระเวทกล่าวว่าการกระทำมีธรรมชาติของคุณะ เพราะฉะนั้นมนตร์และการกระทำมีใจเป็นมูลเหตุ มีวิธีการ สิ่งที่พึงกระทำ และการสำเร็จด้วยใจ และผู้เสวยผลนั้นคือผู้มีกายเอง
12.199.21
शब्दाश्च रूपाणि रसाश्च पुण्याः ।
स्पर्शाश्च गन्धाश्च शुभास्तथैव।
नरोऽत्र हि स्थानगतः प्रभुः स्या ।
देतत्फलं सिद्ध्यति कर्मणोऽस्य ॥ १२.१९९.२१ ॥
เสียง รูป รสอันเป็นสุข การสัมผัส และกลิ่นอันเป็นมงคล ก็เป็นเช่นนั้นเหมือนกัน ที่นี่ บุรุษผู้ตั้งอยู่ในที่ของตนอาจเป็นใหญ่ได้ ผลของกรรมนี้จึงสำเร็จ
12.199.22
यद्यच्छरीरेण करोति कर्म ।
शरीरयुक्तः समुपाश्नुते तत्।
शरीरमेवायतनं सुखस्य ।
दुःखस्य चाप्यायतनं शरीरम् ॥ १२.१९९.२२ ॥
กรรมใดที่ทำด้วยกาย ผู้มีกายย่อมได้รับผลของกรรมนั้นอย่างครบถ้วน กายนี่แหละคือที่อาศัยของความสุข และกายก็เป็นที่อาศัยของความทุกข์ด้วย
12.199.23
वाचा तु यत्कर्म करोति किंचि ।
द्वाचैव सर्वं समुपाश्नुते तत्।
मनस्तु यत्कर्म करोति किंचि ।
न्मनःस्थ एवायमुपाश्नुते तत् ॥ १२.१९९.२३ ॥
กรรมใดที่ทำด้วยวาจา ผู้นั้นย่อมได้รับผลทั้งหมดด้วยวาจานั้นเอง และกรรมใดที่ทำด้วยใจ ผู้ที่อาศัยอยู่ในใจนี้ย่อมได้รับผลของกรรมนั้น
12.199.24
यथायथा कर्मगुणां फलार्थी ।
करोत्ययं कर्मफले निविष्टः।
तथातथाऽयं गुणसंप्रयुक्तः ।
शुभाशुभं कर्मफलं भुनस्ति ॥ १२.१९९.२४ ॥
ผู้ปรารถนาผล ย่อมกระทำกรรมตามคุณลักษณะของกรรมนั้น และยึดมั่นอยู่กับผลของกรรม ฉันใด ผู้นี้ซึ่งประกอบด้วยคุณทั้งหลายก็ย่อมเสวยผลของกรรม ทั้งดีและชั่ว ฉันนั้น
12.199.25
मत्स्यो यथा स्रोत इवाभिपाती ।
तथा कृतं पूर्वमुपैति कर्म।
शुभे त्वसौ तुष्यति दुष्कृते तु ।
न तुष्यते वै परमः शरीरी ॥ १२.१९९.२५ ॥
เหมือนปลาว่ายทวนกระแสน้ำ ฉันใด กรรมที่ทำไว้ก่อนย่อมตามมาถึงผู้ทำ ฉันนั้น ผู้นั้นยินดีในกรรมดี แต่ไม่ยินดีในกรรมชั่ว ส่วนองค์ผู้สูงสุดซึ่งอยู่ในกาย ย่อมไม่ยินดีเลย
12.199.26
यतो जगत्सर्वमिदं प्रसूतं ।
ज्ञात्वाऽऽत्मवन्तो ह्युपयान्ति शान्तिम्।
यन्मन्त्रशब्देरकृतप्रकाशं ।
तदुच्यमानं शणु मे परं यत् ॥ १२.१९९.२६ ॥
ผู้รู้ตนย่อมบรรลุความสงบ เมื่อรู้จักสิ่งที่โลกทั้งสิ้นนี้บังเกิดขึ้นจากสิ่งนั้น จงฟังจากเราถึงความจริงสูงสุดที่ไม่ได้ปรากฏด้วยเสียงของมนตร์ และที่เรากำลังประกาศอยู่บัดนี้
12.199.27
रसैर्विमुक्तं विविधैश्च गन्धै ।
रशब्दमस्पर्शमरूपवच्च।
अग्राह्यमव्यक्तमवर्णमेकं ।
पञ्चप्रकारान्ससृजे प्रजानाम् ॥ १२.१९९.२७ ॥
พ้นจากรสและกลิ่นต่าง ๆ ไร้เสียง ไร้การสัมผัส และไร้รูป ไม่อาจจับต้องได้ ไม่ปรากฏ ไม่มีสี และเป็นหนึ่งเดียว สิ่งนั้นได้สร้างสิ่งมีชีวิตทั้งห้าประเภท
12.199.28
न स्त्री पुमान्नापि नपुंसकं च ।
न सन्न चासत्सदसच्च तन्न।
पश्यन्ति तद्ब्रह्मविदो मनुष्या ।
स्तदक्षरं न क्षरतीति विद्धि ॥ १२.१९९.२८ ॥
มิใช่เพศหญิง มิใช่เพศชาย และมิใช่เพศกลาง มิใช่ความมีอยู่ มิใช่ความไม่มีอยู่ และมิใช่ทั้งความมีอยู่และความไม่มีอยู่ มนุษย์ผู้รู้พรหมย่อมเห็นสิ่งนั้น จงรู้ว่าสิ่งนั้นคืออักษร ไม่เสื่อมสลาย