మహాభారతం · అధ్యాయం 12.199
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.199.1
किं फलं ज्ञानयोगस्य वेदानां नियमस्य च ।
भूतात्मा च कथं ज्ञेयस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१९९.१ ॥
జ్ఞానయోగానికి, వేదాలకు, నియమానికి ఫలం ఏమిటి? భూతాత్మను ఎలా తెలుసుకోవాలి? ఓ పితామహా, అది నాకు చెప్పండి.
12.199.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मनोः प्रजापतेर्वादं महर्षेश्च बृहस्पतेः ॥ १२.१९९.२ ॥
ఇక్కడ కూడా ప్రజలు ఈ పురాతన కథను చెబుతారు—మనువు, ప్రజాపతి, మహర్షి బృహస్పతి మధ్య సంవాదం.
12.199.3
प्रजापतिं श्रेष्ठतमं प्रजानां ।
देवर्षिसङप्रवरो महर्षिः।
बृहस्पतिः प्रश्नमिमं पुराणं ।
प्रपच्छ शिष्योऽथ गुरुं प्रणम्य ॥ १२.१९९.३ ॥
ప్రజలలో అత్యుత్తముడైన ప్రజాపతిని, దేవర్షి సమూహంలో శ్రేష్ఠుడైన మహర్షి బృహస్పతి, శిష్యుడిగా గురువుకు నమస్కరించి, ఈ పురాతన ప్రశ్నను అడిగాడు.
12.199.4
यत्कारणं मन्त्रविधिः प्रवृत्तो ।
ज्ञाने फलं यत्प्रवदन्ति विप्राः।
यन्मन्त्रशब्दैरकृतप्रकाशं ।
तदुच्यतां मे भगवन्यथावत् ॥ १२.१९९.४ ॥
మంత్రవిధి దేనివల్ల ప్రవర్తించిందో, విప్రులు జ్ఞానఫలంగా దేనిని చెబుతారో, మంత్రశబ్దాల ద్వారా వెల్లడికానిది ఏదో—భగవన్, అది నాకు యథార్థంగా చెప్పండి.
12.199.5
यत्स्तोत्रशास्त्रागममन्त्रिविद्भि ।
र्यज्ञैरनेकैरथ गोप्रदानैः।
फलं महद्भिर्यदुपास्यते च ।
किं तत्कथं वा भविता क्व वा तत् ॥ १२.१९९.५ ॥
స్తోత్ర, శాస్త్ర, ఆగమ, మంత్రాలను తెలిసినవారు అనేక యజ్ఞాలతో, గోదానంతో పొందే మహాఫలం ఏది—అది ఏమిటి, ఎలా అవుతుంది, లేక ఎక్కడ అవుతుంది?
12.199.6
मही महीजाः पवनोऽन्तरिक्षं ।
जलौकसश्चैव जलं तथा द्यौः।
दिवौकसश्चापि यतः प्रसूता ।
स्तदुच्यतां मे भगवन्पुराणम् ॥ १२.१९९.६ ॥
భూమి, భూమిలో పుట్టినవి, వాయువు, అంతరిక్షం, జలచరాలు, జలం, అలాగే స్వర్గం మరియు దేవతలు ఎందునుండి ఉద్భవించారో, ఆ పురాణం నాకు చెప్పబడుగాక, భగవన్.
12.199.7
ज्ञानं यतः प्रार्थयते नरो वै ।
ततस्तदर्था भवति प्रवृत्तिः।
न चाप्यहं वेद परं पुराणं ।
मिथ्याप्रवृत्तिं च कथं नु कुर्याम् ॥ १२.१९९.७ ॥
మనిషి ఏ జ్ఞానాన్ని కోరుతాడో, దానికోసమే అతని ప్రయత్నం అవుతుంది. కానీ నేను ఆ పరమ పురాణాన్ని తెలియను; అలాంటప్పుడు వ్యర్థమైన ప్రయత్నాన్ని ఎలా చేయగలను?
12.199.8
ऋक्सामसङ्घांश्च यजूंषि चाहं ।
छन्दांसि नक्षत्रगतिं निरुक्तम्।
अधीत्य च व्याकरणं सकल्पं ।
शिक्षां च भूतप्रकृतिं न वेद्मि ॥ १२.१९९.८ ॥
నేను ఋక్, సామ, యజుర్ మంత్ర సముదాయాలను, ఛందస్సులను, నక్షత్ర గమనాన్ని, నిరుక్తాన్ని, కల్పంతో కూడిన వ్యాకరణాన్ని, శిక్షను అధ్యయనం చేసినప్పటికీ, ప్రాణుల స్వభావాన్ని నేను తెలియను.
12.199.9
स मे भवाञ्शंसतु सर्वमेत ।
त्सामान्यशब्दैश्च विशेषणैश्च।
स मे भवाञ्शंसतु तावदेत ।
ज्ज्ञाने फलं कर्मणि वा यदस्ति ॥ १२.१९९.९ ॥
మీరు ఇవన్నీ సామాన్య పదాలతోనూ విశేష పదాలతోనూ నాకు చెప్పండి. జ్ఞానంలో లేదా కర్మలో ఏ ఫలం ఉందో, దాన్ని కూడా మీరు నాకు చెప్పండి.
12.199.10
यथा च देहाच्च्यवते शरीरी ।
पुनः शरीरं च यथाऽभ्युपैति।
यद्यत्प्रियं यस्य सुखं तदाहु ।
स्तदेव दुःखं प्रवदन्त्यनिष्टम् ॥ १२.१९९.१० ॥
జీవుడు శరీరం నుండి వెళ్లి మళ్ళీ కొత్త శరీరం పొందినట్లే, ఎవరికి ఏది ప్రియమో, సుఖమో దాన్నే సుఖం అని అంటారు; అదే అనిష్టమైనప్పుడు దుఃఖం అని చెబుతారు.
12.199.11
इष्टं च मे स्यादितरच्च न स्या ।
देतत्कृते कर्मविधिः प्रवृत्तः।
इष्टं त्वनिष्टं च न मां भजेते ।
त्येतत्कृते ज्ञानविधिः प्रवृत्तः ॥ १२.१९९.११ ॥
ఇష్టమైనది నాకు ఉండుగాక, ఇతరమైనది ఉండకుగాక. దీని కొరకే కర్మవిధి ప్రవృత్తమైంది. ఇష్టాయిష్టాలు నన్ను ఆశ్రయించకూడదు. దీని కొరకే జ్ఞానవిధి ప్రవృత్తమైంది.
12.199.12
कामात्मकाश्छन्दसि कर्मयोगा ।
एभिर्विमुक्तः परमश्नुवीत्।
नानाविधे कर्मपथे सुखार्थी ।
नरः प्रवृत्तो निरयं प्रयाति।
इष्टं त्वनिष्टं च सुखासुखे च ।
साशीस्तपश्छन्दति कर्मभिश्च ॥ १२.१९९.१२ ॥
వేదచందస్సులలోని కర్మయోగాలు కామస్వరూపాలు. వీటినుండి విముక్తుడైనవాడు పరమాన్ని పొందాలి. సుఖార్థి అయి అనేక విధాల కర్మమార్గంలో ప్రవృత్తుడైన మనిషి నరకాన్ని పొందుతాడు. ఇష్టాయిష్టాలు, సుఖదుఃఖాలు, ఫలాశతో కూడిన తపస్సు, కర్మలు కూడా (ఛందస్సులో) విధించబడ్డాయి.
12.199.13
एभिर्विमुक्तः परमाविवेश ।
एतत्कृते कर्मविधिः प्रवृत्तः।
कामात्मकांश्छन्दति कर्मयोग ।
एभिर्विमुक्तः परमाददीत ॥ १२.१९९.१३ ॥
వీటినుండి విముక్తుడై పరమంలో ప్రవేశించాలి. దీని కొరకే కర్మవిధి ప్రవృత్తమైంది. ఛందస్సు కామస్వరూపమైన కర్మయోగాలను విధిస్తుంది. వీటినుండి విముక్తుడై పరమాన్ని స్వీకరించాలి.
12.199.14
आत्मादिभिः कर्मभिरिध्यमानो ।
धर्मे प्रवृत्तो द्युतिमान्सुखार्थी।
परं हि तत्कर्मफलादपेतं ।
निराशिषो यत्पदमाप्नुवन्ति ॥ १२.१९९.१४ ॥
ఆత్మాదులైన కర్మలచేత ప్రజ్వలించి, ధర్మంలో ప్రవృత్తుడైన, తేజస్వి, సుఖార్థి అయినవాడు పరమాన్ని పొందుతాడు. ఆ పరమం కర్మఫలరహితమైనది; నిరాశులు పొందే పదం అది.
12.199.15
प्रजाः सृष्टा मनसा कर्मणा च ।
द्वावेवैतौ सत्पथौ लोकजुष्टौ।
दृष्टं कर्माशाश्वतं चान्तवच्च ।
मनस्त्यागे कारणं नान्यदस्ति ॥ १२.१९९.१५ ॥
మనస్సుతో, కర్మతో సృష్టించబడిన ప్రాణులు. లోకం అనుసరించే మంచి మార్గాలు ఈ రెండే. కనిపించే కర్మ అశాశ్వతమూ అంతమయ్యేదీ. మనస్త్యాగానికి కారణం మరొకటి లేదు.
12.199.16
निराशिषो ब्रह्म परं ह्युपेतम् ॥ १२.१९९.१६ ॥
కోరికలు లేనివారు పరమ బ్రహ్మాన్ని పొందుతారు.
12.199.17
स्वेनात्मना चक्षुरिव प्रणेता ।
निशात्यये तमसा संवृतात्मा।
ज्ञानं तु विज्ञानगुणेन युक्तं ।
कर्माशुभं पश्यति वर्जनीयम् ॥ १२.१९९.१७ ॥
తన ఆత్మ ద్వారానే, కన్నులా మార్గదర్శిగా; రాత్రి ముగింపులో చీకటితో కప్పబడిన ఆత్మ కలవాడు. కానీ విజ్ఞాన గుణంతో కూడిన జ్ఞానం విడిచిపెట్టవలసిన అశుభ కర్మను చూస్తుంది.
12.199.18
सर्पान्कृशाग्राणि तथोदपानं ।
त्वा मनुष्याः परिवर्जयन्ति।
अज्ञामतस्तत्र पतन्ति मूढा ।
ज्ञाने फलं पश्य यथा विशिष्टम् ॥ १२.१९९.१८ ॥
మనుషులు పాములను, పదునైన గడ్డి కొనలను, బావిని తప్పించుకున్నట్లు; అజ్ఞానం, వివేకలేమితో మూఢులు అక్కడే పడిపోతారు. జ్ఞానఫలం ఎంత శ్రేష్ఠమో చూడు.
12.199.19
कृत्स्नस्तु मन्त्रो विधिवत्प्रयुक्तो ।
यज्ञा यथोक्तास्त्विह दक्षिणाश्च।
अन्नप्रदानं मनसः समाधिः ।
पञ्चात्मकं कर्मफलं वदन्ति ॥ १२.१९९.१९ ॥
పూర్తి మంత్రం విధిప్రకారం ప్రయోగించబడితే, చెప్పినట్లు యజ్ఞాలు, ఇక్కడ దక్షిణలు, అన్నదానం మరియు మనస్సు యొక్క సమాధి — ఈ ఐదు స్వభావం గల కర్మఫలాన్ని వారు చెబుతారు.
12.199.20
गुणात्मकं कर्म वदन्ति वेदा ।
स्तस्मान्मन्त्रो मन्नपूर्वं हि कर्म।
विधिर्विधेयं मनसोपपत्तिः ।
फलस्य भोक्ता तु तथा शरीरी ॥ १२.१९९.२० ॥
వేదాలు కర్మను గుణాత్మకమని చెబుతాయి. కాబట్టి మంత్రమూ కర్మమూ మనస్సును ముందుంచుకొని జరుగుతాయి. విధి, విధేయమైనది, మనస్సుతో సాధించబడేది ఉంటాయి; ఫలాన్ని అనుభవించేవాడు దేహధారియే.
12.199.21
शब्दाश्च रूपाणि रसाश्च पुण्याः ।
स्पर्शाश्च गन्धाश्च शुभास्तथैव।
नरोऽत्र हि स्थानगतः प्रभुः स्या ।
देतत्फलं सिद्ध्यति कर्मणोऽस्य ॥ १२.१९९.२१ ॥
శబ్దాలు, రూపాలు, పుణ్యమైన రసాలు, స్పర్శలు, గంధాలు, శుభకరమైనవి కూడా అలాగే. ఇక్కడ తన స్థానంలో ఉన్న మనిషి ప్రభువు కావచ్చు; ఈ కర్మకు ఈ ఫలం సిద్ధిస్తుంది.
12.199.22
यद्यच्छरीरेण करोति कर्म ।
शरीरयुक्तः समुपाश्नुते तत्।
शरीरमेवायतनं सुखस्य ।
दुःखस्य चाप्यायतनं शरीरम् ॥ १२.१९९.२२ ॥
శరీరంతో ఏది ఏది కర్మ చేస్తాడో, శరీరంతో కూడినవాడు దానిని పూర్తిగా అనుభవిస్తాడు. శరీరమే సుఖానికి ఆశ్రయం; దుఃఖానికి కూడా ఆశ్రయం శరీరమే.
12.199.23
वाचा तु यत्कर्म करोति किंचि ।
द्वाचैव सर्वं समुपाश्नुते तत्।
मनस्तु यत्कर्म करोति किंचि ।
न्मनःस्थ एवायमुपाश्नुते तत् ॥ १२.१९९.२३ ॥
వాక్కుతో ఏది కర్మ చేస్తాడో, దానిని వాక్కుతోనే పూర్తిగా అనుభవిస్తాడు. మనస్సుతో ఏది కర్మ చేస్తాడో, మనస్సులో నిలిచిన ఇతడు దానిని అనుభవిస్తాడు.
12.199.24
यथायथा कर्मगुणां फलार्थी ।
करोत्ययं कर्मफले निविष्टः।
तथातथाऽयं गुणसंप्रयुक्तः ।
शुभाशुभं कर्मफलं भुनस्ति ॥ १२.१९९.२४ ॥
ఎలాగెలా కర్మ గుణాలను ఫలం కోరి ఇతడు చేస్తాడో, కర్మఫలంలో నిమగ్నుడై, అలాగలాగే గుణాలతో కూడినవాడై ఇతడు శుభాశుభ కర్మఫలాన్ని అనుభవిస్తాడు.
12.199.25
मत्स्यो यथा स्रोत इवाभिपाती ।
तथा कृतं पूर्वमुपैति कर्म।
शुभे त्वसौ तुष्यति दुष्कृते तु ।
न तुष्यते वै परमः शरीरी ॥ १२.१९९.२५ ॥
చేపలు ప్రవాహానికి ఎదురుగా ఈదినట్లు, పూర్వం చేసిన కర్మ (జీవుని) చేరుకుంటుంది. అతడు శుభకర్మతో సంతోషిస్తాడు, దుష్కర్మతో సంతోషించడు; కానీ పరమమైన శరీరి సంతోషించడు.
12.199.26
यतो जगत्सर्वमिदं प्रसूतं ।
ज्ञात्वाऽऽत्मवन्तो ह्युपयान्ति शान्तिम्।
यन्मन्त्रशब्देरकृतप्रकाशं ।
तदुच्यमानं शणु मे परं यत् ॥ १२.१९९.२६ ॥
ఈ సమస్త జగత్తు దేని నుండి ఉద్భవించిందో దానిని తెలుసుకుని, ఆత్మనిగ్రహం కలవారు శాంతిని పొందుతారు. మంత్రశబ్దాలచే వెల్లడి కాని, నేను చెప్పబోయే ఆ పరమమైనదాన్ని విను.
12.199.27
रसैर्विमुक्तं विविधैश्च गन्धै ।
रशब्दमस्पर्शमरूपवच्च।
अग्राह्यमव्यक्तमवर्णमेकं ।
पञ्चप्रकारान्ससृजे प्रजानाम् ॥ १२.१९९.२७ ॥
రుచులు, నానావిధ గంధాల నుండి విముక్తమైనది, శబ్దం, స్పర్శం, రూపం లేనిది; గ్రహింపరానిది, అవ్యక్తమైనది, వర్ణం లేనిది, ఏకమైనది; అది ప్రజల ఐదు రకాలను సృష్టించింది.
12.199.28
न स्त्री पुमान्नापि नपुंसकं च ।
न सन्न चासत्सदसच्च तन्न।
पश्यन्ति तद्ब्रह्मविदो मनुष्या ।
स्तदक्षरं न क्षरतीति विद्धि ॥ १२.१९९.२८ ॥
అది స్త్రీ కాదు, పురుషుడు కాదు, నపుంసకుడు కాదు; సత్తు కాదు, అసత్తు కాదు, సదసత్తు కూడా కాదు. బ్రహ్మజ్ఞులైన మనుషులు దానిని చూస్తారు. అది అక్షరమనీ, క్షయించదనీ తెలుసుకో.