महाभारत · अध्याय 12.2
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.2.1
स एवमुक्तस्तु तदा नारदो वदतांवरः ।
कथयामास तत्सर्वं यथा शप्तः स सूतजः ॥ १२.२.१ ॥
असे सांगितले असता, वक्त्यांमध्ये श्रेष्ठ नारदांनी तो सूतपुत्र कसा शापित झाला ते सर्व सांगितले.
12.2.2
एवमेतन्महाबाहो यथा वदसि भारत ।
न कर्णार्जुनयोः किंचिदविषह्यं भवेद्रणे ॥ १२.२.२ ॥
हे महाबाहो भारता, तू म्हणतोस तसेच आहे; युद्धात कर्ण आणि अर्जुन यांच्यामध्ये काहीही असह्य होणार नाही.
12.2.3
गुह्यमेतत्तु देवानां कथयिष्यामि ते नृप ।
तन्निबोध महाबाहो यथावृत्तमिदं पुरा ॥ १२.२.३ ॥
हे राजा, देवांचे हे गुप्त रहस्य मी तुला सांगेन; हे महाबाहो, पूर्वी हे जसे घडले ते ऐक.
12.2.4
क्षत्रं स्वर्गं कथं गच्छेच्छस्त्रपूतमिति प्रभो ।
संघर्षजननस्तस्मात्कन्यागर्भो विसर्जितः ॥ १२.२.४ ॥
हे प्रभो, शस्त्रांनी पवित्र झालेला क्षत्रिय स्वर्गाला कसा जाईल? म्हणून संघर्षातून जन्मलेला, कन्येच्या गर्भातील तो सोडून दिला गेला.
12.2.5
स बालस्तेजसा युक्तः सूतपुत्रत्वमागतः ।
चकाराङ्गिरसां श्रेष्ठे धनुर्वेदं गुरौ तव ॥ १२.२.५ ॥
तो बालक तेजाने युक्त होऊन सूतपुत्र म्हणून आला; त्याने तुझ्या श्रेष्ठ आंगिरस गुरूकडून धनुर्वेद शिकला.
12.2.6
स बलं भीमसेनस्य फल्गुनस्यास्त्रलाघवम् ।
बुद्धिं च तव राजेन्द्र यमयोर्विनयं तथा ॥ १२.२.६ ॥
त्याने भीमसेनाचे बळ, फाल्गुनाचे (अर्जुनाचे) अस्त्रकौशल्य, हे राजेंद्रा, तुझी बुद्धी आणि यमांचा (नकुल-सहदेवांचा) विनय ही जाणली.
12.2.7
सख्यं च वासुदेवेन बाल्ये गाण्डीवधन्वनः ।
राजानामनुरागं च चिन्तयानो व्यदह्यत ॥ १२.२.७ ॥
बालपणी गाण्डीवधारी (अर्जुन) याची वासुदेवाशी असलेली मैत्री आणि राजांबद्दलचा त्याचा अनुराग यांचा विचार करत तो अंतर्बाह्य जळू लागला.
12.2.8
स सख्यमगमद्बाल्ये राज्ञा दुर्योधनेन च ।
युष्माभिर्नित्यसंघृष्टो दैवाच्चापि स्वभावतः ॥ १२.२.८ ॥
बालपणी त्याने राजा दुर्योधनाशी मैत्री केली. दैवामुळे आणि स्वभावानेही तो तुमच्याशी सतत संघर्षात होता.
12.2.9
विद्याधिकमथालक्ष्य धनुर्वेदे धनञ्जयम् ।
द्रोणं रहस्युपागम्य कर्णो वचनमब्रवीत् ॥ १२.२.९ ॥
धनुर्वेदात धनंजय (अर्जुन) विद्येत सर्वांहून श्रेष्ठ आहे हे पाहून कर्णाने एकांतात द्रोणांजवळ जाऊन हे शब्द उच्चारले.
12.2.10
ब्रह्मास्त्रं वेत्तुमिच्छामि सरहस्यनिवर्तनम् ।
अर्जुनेन समो युद्धे भवेयमिति मे मतिः ॥ १२.२.१० ॥
ब्रह्मास्त्र आणि त्याच्या निवर्तनाचे रहस्य जाणून घेण्याची माझी इच्छा आहे; युद्धात मी अर्जुनाच्या बरोबरीचा व्हावा, हाच माझा विचार आहे.
12.2.11
समः पुत्रेषु च स्नेहः शिष्येषु च तव ध्रुवम् ।
त्वत्प्रसादान्न मा ब्रूयुरकृतास्त्रं विचक्षणाः ॥ १२.२.११ ॥
तुमचा स्नेह पुत्रांवर आणि शिष्यांवर खरोखर सारखाच आहे. तुमच्या कृपेने शहाण्या लोकांनी मला अस्त्रहीन म्हणू नये.
12.2.12
द्रोणस्तथोक्तः कर्णेन सापेक्षः फल्गुनं प्रति ।
दौरात्म्यं चैव कर्णस्य विदित्वा तमुवाच ह ॥ १२.२.१२ ॥
कर्णाने असे म्हटल्यावर फल्गुनाकडे (अर्जुनाकडे) कल असलेल्या द्रोणांनी कर्णाचा दुष्टपणा ओळखून त्याला असे म्हटले.
12.2.13
ब्रह्मास्त्रं ब्राह्मणो विद्याद्यथावच्चरितव्रतः ।
क्षत्रियो वा तपस्वी यो नान्यो विद्यात्कथंचन ॥ १२.२.१३ ॥
यथाविधी व्रते पाळणाऱ्या ब्राह्मणानेच, किंवा तपस्वी क्षत्रियानेच ब्रह्मास्त्र जाणावे; इतर कोणीही कोणत्याही प्रकारे जाणू नये.
12.2.14
इत्युक्तोऽङ्गिरसां श्रेष्ठमामन्त्र्य प्रतिपूज्य च ।
जगाम सहसा राजन्महेन्द्रं पर्वतं प्रति ॥ १२.२.१४ ॥
असे सांगितले गेल्यावर, अंगिरसांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्यांचा निरोप घेऊन व त्यांचा सन्मान करून, हे राजा, तो तत्काळ महेंद्र पर्वताकडे निघून गेला.
12.2.15
स तु राममुपागम्य शिरसाऽभिप्रणम्य च ।
ब्राह्मणो भार्गवोऽस्मीति गौरवेणाभ्यवन्दत ॥ १२.२.१५ ॥
तो रामाजवळ जाऊन, मस्तक लववून नमस्कार करून, "मी भार्गव ब्राह्मण आहे" असे म्हणत आदराने त्यांना वंदन केले.
12.2.16
रामस्तं प्रतिजग्राह पृष्ट्वा गोत्रादि सर्वशः ।
उष्यतां स्वागतं चेति प्रीतिमांश्चाभवद्भृशम् ॥ १२.२.१६ ॥
रामाने त्याचा स्वीकार केला, त्याचे गोत्र इत्यादी सर्व विचारून, "येथे राहा, स्वागत आहे" असे म्हटले आणि ते अत्यंत प्रसन्न झाले.
12.2.17
तत्र कर्णस्य वसतो महेन्द्रे स्वर्गसंमिते ।
गन्धर्वै राक्षसैर्यक्षैर्देवैश्चासीत्समागमः ॥ १२.२.१७ ॥
तेथे, स्वर्गासारख्या महेंद्र पर्वतावर कर्ण राहत असताना, गंधर्व, राक्षस, यक्ष आणि देव यांचा समागम झाला.
12.2.18
स तत्रेष्वस्त्रमकरोद्भृगुश्रेष्ठाद्यथाविधि ।
प्रियश्चाभवदत्यर्थं देवदानवरक्षसाम् ॥ १२.२.१८ ॥
तेथे त्याने भृगुश्रेष्ठाकडून यथाविधी अस्त्रविद्या शिकली; आणि देव, दानव व राक्षस यांना तो अत्यंत प्रिय झाला.
12.2.19
स कदाचित्समुद्रान्ते विचरन्नाश्रमान्तिके ।
एकः खङ्गधनुष्पाणिः परिचक्राम सूतजः ॥ १२.२.१९ ॥
एकदा समुद्रकिनाऱ्यावर, आश्रमाजवळ फिरत असताना, एकटा, हाती तलवार व धनुष्य घेऊन सूतपुत्र फिरत होता.
12.2.20
सोऽग्निहोत्रप्रसक्तस्य कस्यचिद्ब्रह्मवादिनः ।
जघानाज्ञानतः पार्थ होमधेनुं यदृच्छया ॥ १२.२.२० ॥
हे पार्था! अग्निहोत्रात मग्न असलेल्या एका ब्रह्मवादी ब्राह्मणाची होमधेनू त्याने अज्ञानाने, योगायोगाने मारली.
12.2.21
तदज्ञानकृतं मत्वा ब्राह्मणाय न्यवेदयत् ।
कर्णः प्रसादयंश्चैनमिदमित्यब्रवीद्वचः ॥ १२.२.२१ ॥
ते अज्ञानातून घडले असे मानून कर्णाने ब्राह्मणाला ते निवेदन केले, आणि त्याला प्रसन्न करीत हे वचन बोलला.
12.2.22
अबुद्धिपूर्वं भगवन्धेनुरेषा हता तव ।
मया तत्र प्रसादं मे कुरुष्वेति पुनः पुनः ॥ १२.२.२२ ॥
हे भगवन्! जाणूनबुजून नव्हे, आपली ही धेनू माझ्याकडून मारली गेली. माझ्यावर प्रसन्न व्हा, असे तो वारंवार म्हणाला.
12.2.23
तं स विप्रोऽब्रवीत्क्रुद्धो वाचा निर्भर्त्सयन्निव ।
दुराचार वधार्हस्त्वं फलं प्राप्स्यसि दुर्मते ॥ १२.२.२३ ॥
क्रुद्ध झालेला तो ब्राह्मण जणू शब्दांनी त्याची निर्भर्त्सना करीत म्हणाला: हे दुराचारा! तू वधाला पात्र आहेस; हे दुर्बुद्धे! याचे फळ तू भोगशील.
12.2.24
येन विस्पर्धसे नित्यं यदर्थं घटसेऽनिशम् ।
युध्यतस्तेन ते पाप भूमिश्चक्रं ग्रसिष्यति ॥ १२.२.२४ ॥
ज्याच्याशी तू नेहमी स्पर्धा करतोस, ज्याच्यासाठी रात्रंदिवस झटतोस, हे पापी! युद्ध करत असताना त्याच्यामुळेच भूमी तुझे रथचक्र गिळेल.
12.2.25
ततश्चक्रे महीग्रस्ते मूर्धानं ते विचेष्टतः ।
पातयिष्यति विक्रम्य शत्रुर्गच्छ नराधम ॥ १२.२.२५ ॥
मग पृथ्वीने ग्रासलेल्या चक्राने, झुंजणाऱ्या तुझे मस्तक शत्रू बळाने पाडेल. जा, हे नराधमा.
12.2.26
यथेयं गौर्हता मूढ प्रमत्तस्य त्वया मम ।
प्रमत्तस्यैव मे वाचा शिरस्ते पातयिष्यति ॥ १२.२.२६ ॥
हे मूढा, तू बेसावधपणे माझी ही गाय मारलीस, तसेच बेसावध अशा माझ्या शब्दाने तुझे मस्तक पडेल.
12.2.27
शप्तः प्रसादयामास कर्णस्तं द्विजसत्तमम् ।
गोभिर्धनैश्च रत्नैश्च स चैनं पुनरब्रवीत् ॥ १२.२.२७ ॥
शापित झालेल्या कर्णाने त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाला गायी, धन आणि रत्ने देऊन प्रसन्न करण्याचा प्रयत्न केला. तो ब्राह्मण पुन्हा त्याला म्हणाला.
12.2.28
नेदमव्याहृतं कुर्याद्ब्रह्मलोकेऽपि केवलम् ।
गच्छ वा तिष्ठ वा यद्वा कार्यं यत्तत्समाचर ॥ १२.२.२८ ॥
उच्चारलेले वचन व्यर्थ करू नये, ब्रह्मलोकातही केवळ. जा किंवा थांब, किंवा जे कर्तव्य ते कर.
12.2.29
इत्युक्तो ब्राह्मणेनाथ कर्णो दैन्यादधोमुखः ।
राममभ्यागमद्भीतस्तदेव मनसा स्मरन् ॥ १२.२.२९ ॥
ब्राह्मणाने असे सांगितल्यावर कर्ण दैन्याने मान खाली घालून, भयभीत होऊन, तेच मनात आठवत रामाकडे आला.