マハーバーラタ · 章 12.200
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.200.1
अक्षरात्खं ततो वायुस्ततो ज्योतिस्ततो जलम् ।
जलात्प्रसूता जगती जगत्या जायते जगत् ॥ १२.२००.१ ॥
不滅のものから虚空が生じ、次に風、次に光、次に水が生じた。水から大地が生まれ、大地から此の世界が生ずる。
12.200.2
इमे शरीरैर्जलमेव गत्वा ।
जलाच्च तेजः पवनान्तरिक्षम्।
खाद्वै निवर्तन्ति न भाविनस्ते ।
ये भाविनस्ते परमाप्नुवन्ति ॥ १२.२००.२ ॥
身を持つ者は水に没し、水から火、風、虚空へと至り、虚空から還ってくる。生成に属する者は還らず、生成に属さない者は最上を得る。
12.200.3
नोष्णं न शीतं मृदु नापि तीक्ष्णं ।
नाम्लं कषायं मधुरं न तिक्तम्।
न शब्दवन्नापि च गन्धवत्त ।
न्न रूपवत्तत्परमस्वभावम् ॥ १२.२००.३ ॥
熱くも冷たくもなく、柔らかくも鋭くもない。酸でも渋でも甘でも苦くもない。音も香も形もない。その最上は、そのような性質のものではない。
12.200.4
स्पर्शं तनुर्वेद रसं च जिह्वा ।
घ्राणं च गन्धाञ्श्रवणे च शब्दान्।
रूपाणि चक्षुर्नच तत्परं य ।
द्गृह्णन्त्यनध्यात्मविदो मनुष्याः ॥ १२.२००.४ ॥
皮膚は触れを、舌は味を、鼻は香りを、耳は音を、眼は形を知る。しかし最上はそうではない。自己を知らぬ人々はそれを感覚を通して捉える。
12.200.5
निवर्तयित्वा रसनां रसेभ्यो ।
घ्राणं च गन्धाच्छ्रवणे च शब्दात्।
स्पर्शात्तनुं रूपगुणात्तु चक्षु ।
स्ततः परं पश्यति तत्स्वभावम् ॥ १२.२००.५ ॥
舌を味から、鼻を香りから、耳を音から、身体を触れから、眼を形の性質から引き離した後、人はその最上をそれ自身の本性において見る。
12.200.6
यतो गृहीत्वा हि करोति यच्च ।
यस्मिंश्च यामारभते प्रवृत्तिम्।
यस्मै च यद्येन च यश्च कर्ता ।
यत्कारणं तं स्वमुपेयमाहुः ॥ १२.२००.६ ॥
それによって把握して行うもの、それにおいて始める活動、それのため、それによって、そして作者であるもの──その原因こそ自ら到達すべきものだと人々は言う。
12.200.7
यद्वाऽप्यभूद्व्यापकं साधकं च ।
यन्मन्त्रवत्स्थास्यति चापि लोके।
यः सर्वहेतुः परमार्थकारी ।
तत्कारणं कार्यमतो यदन्यत् ॥ १२.२००.७ ॥
遍く行き渡り成就するもの、あるいはマントラのように世に留まるもの、万物の因であり究極の目的を成し遂げるもの──それが原因であり、それ以外のものが結果である。
12.200.8
यथा हि कश्चित्सुकृतैर्मनुष्यः ।
शुभाशुभं प्राप्नुते चाविरोधात्।
एवं शरीरेषु शुभाशुभेषु ।
स्वकर्मभिर्ज्ञानमिदं निवद्धम् ॥ १२.२००.८ ॥
ある人が善行によって善と悪を矛盾なく得るように、身体における善悪も自らの行為によって生じる──この知識はこのように結ばれている。
12.200.9
यथा प्रदीप्तः पुरतः प्रदीपः ।
प्रकाशमन्यस्य करोति दीप्यन्।
तथेह पञ्चेन्द्रियदीपवृक्षा ।
ज्ञानप्रदीप्ताः परवन्त एव ॥ १२.२००.९ ॥
目の前で燃える灯火が、自らは輝きつつ他のために光を作るように、ここでは五感──灯火の樹──は知識によって点されても、なお他に依存している。
12.200.10
यथा च राज्ञो बहवो ह्यमात्याः ।
पृथक् प्रमाणं प्रवदन्ति युक्ताः।
तद्वच्छरीरेषु भवन्ति पञ्च ।
ज्ञानैकदेशाः परमः स तेभ्यः ॥ १२.२००.१० ॥
王の多くの大臣がそれぞれ適切に異なる証拠を述べるように、身体には五つの知識の部分があり、最高者はそれらとは別である。
12.200.11
यथार्चिषोऽग्नेः पवनस्य वेगा ।
मरीचयोऽर्कस्य नदीषु चापः।
गच्छन्ति चायान्ति च संयताश्च ।
तद्वच्छरीराणि शरीरिणां तु ॥ १२.२००.११ ॥
火の炎、風の勢い、太陽の光線、川の水が行き来し、そして制御されているように、身体を持つ者の身体もまたそうである。
12.200.12
यथा च कश्चित्परशुं गृहीत्वा ।
धूमं न पश्येज्ज्वलनं च काष्ठे।
तद्वच्छरीरोदरपाणिपादं ।
छित्त्वा न पश्यन्ति ततो यदन्य ॥ १२.२००.१२ ॥
斧を取った者が薪の中に煙も火も見ないように、身体・腹・手足を切り裂いても、彼らはそれとは別のものを見ない。
12.200.13
तान्येव काष्ठानि यथा विमथ्य ।
धूमं च पश्येज्ज्वलनं च योगात्।
तद्वत्सुबुद्धिः सममिन्द्रियार्थै ।
र्बुद्धः परं पश्यति तत्स्वभावम् ॥ १२.२००.१३ ॥
その同じ薪をこすれば、努力によって煙と火が見えるように、賢者は感官の対象に対して平等に目覚め、その本性である最高のものを見る。
12.200.14
यथात्मनोऽङ्गं पतितं पृथिव्यां ।
स्वप्नान्तरे पश्यति चात्मनोऽन्यत्।
श्रोत्रादियुक्तः सुमनाः सुबुद्धि ।
र्लिङ्गात्तथा गच्छति लिङ्गमन्यत् ॥ १२.२००.१४ ॥
夢の中で人が自分の手足が地に落ちているのを見て、自分とは別のものを見るように、聴覚などの感官を具え、心の安らかな賢い者は、一つの微細身から別の微細身へと移る。
12.200.15
उत्पत्तिवृद्धिक्षयमसन्निपातै ।
र्न युज्यतेऽसौ परमः शरीरी।
अनेन लिङ्गेन तु लिङ्गमन्य ।
द्गच्छत्यदृष्टः प्रतिसन्धियोगात् ॥ १२.२००.१५ ॥
至高の具身者は生、成長、衰滅、結合と離別に縛られない。この微細身によって彼は別の微細身へ、見えぬまま、連続の結びつきによって移る。
12.200.16
न चक्षुषा पश्यति रूपमात्मनो ।
न चापि संस्पर्शमुपैति किंचित्।
न चापि तैः साधयते स्वकार्यं ।
ते तं न पश्यन्ति स पश्यते तान् ॥ १२.२००.१६ ॥
彼は目で自己の姿を見ず、いかなる触れも得ない。それらによって自らの務めも成し遂げない。それらは彼を見ず、彼はそれらを見る。
12.200.17
यथा समीपे ज्वलतोऽनलस्य ।
संतापजं रूपमुपैति कश्चित्।
न चान्तरा रूपगुणं बिभर्ति ।
तथैव तद्दृश्यते रूपमस्य ॥ १२.२००.१७ ॥
燃える火の近くで人が熱から生じた姿を得るように、その間は形の性質を保たない。同様に彼のその姿が見られる。
12.200.18
तथा मनुष्यः परिमुच्य काय ।
मदृश्यमन्यद्विशते शरीरम्।
विसृज्य भूतेषु महत्सु देहं ।
तदाश्रयं चैव बिभर्ति रूपम् ॥ १२.२००.१८ ॥
同様に人は身体を捨てて、見えない別の身体に入る。大いなる元素の中に身体を残し、それに依って彼は形を帯びる。
12.200.19
खं वायुमग्निं सलिलं तथोर्वी ।
समन्ततोऽभ्याविशते शरीरी।
नान्याश्रयाः कर्मसु वर्तमानाः ।
श्रोत्रादयः पञ्चगुणाञ्श्रयन्ते ॥ १२.२००.१९ ॥
身体を持つ者は空、風、火、水、地へ四方から入る。作用に携わる聴覚などの諸感官は、他の拠り所を持たず、五つの性質に頼る。
12.200.20
श्रोत्रं नभो घ्राणमथो पृथिव्या ।
स्तेजोमयं रूपमथो विपाकः।
जलाश्रयं तेज उक्तं रसं च ।
वाय्वात्मकः स्पर्शकृतो गुणश्च ॥ १२.२००.२० ॥
聴覚は虚空から、嗅覚は大地から。形は火の光からなり、その成熟も同様。火は水に依ると言われ、味もまた。風の本性であり、触覚から生じる性質もまた。
12.200.21
महत्सु भूतेषु च सन्ति पञ्च ।
पञ्चेन्द्रियार्थेषु तथेन्द्रियाणि।
सर्वाणि चैतानि मनोनुगानि ।
बुद्धिं मनोऽन्वेति मतिः स्वभावम् ॥ १२.२००.२१ ॥
大元素には五つがあり、五つの感覚対象にも同様に諸感官がある。これらすべては意に従う。意は覚に従い、知性は本性に従う。
12.200.22
शुभाशुभं कर्म कृतं यदस्य ।
तदेव प्रेत्याददतेऽन्यदेहे।
मनोऽनुवर्तन्ति परावराणि ।
जलौकसः स्रोत इवानुकूलम् ॥ १२.२००.२२ ॥
この者が行った善悪の業、まさにそれが死後、別の身体で受け取られる。高いものも低いものも、すべて心に従う。水に棲む生き物にとっての順流のように。
12.200.23
चलं यथा दृष्टिपथं परैति ।
सूक्ष्मं महद्रूपमिवावभाति।
तातप्यमानो न पतेच्च धीरः ।
परं तथा बुद्धिपथं परैति ॥ १२.२००.२३ ॥
動く物が視界を越えて去るように、微細でありながら大きな形のように見える。熱に苦しんでも賢者は堕ちてはならない。同様に、最高のものは知性の道を越えていく。