ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.200
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.200.1
अक्षरात्खं ततो वायुस्ततो ज्योतिस्ततो जलम् ।
जलात्प्रसूता जगती जगत्या जायते जगत् ॥ १२.२००.१ ॥
ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಆಕಾಶ, ನಂತರ ವಾಯು, ನಂತರ ಜ್ಯೋತಿ, ನಂತರ ಜಲ. ಜಲದಿಂದ ಭೂಮಿ ಹುಟ್ಟಿತು; ಭೂಮಿಯಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.
12.200.2
इमे शरीरैर्जलमेव गत्वा ।
जलाच्च तेजः पवनान्तरिक्षम्।
खाद्वै निवर्तन्ति न भाविनस्ते ।
ये भाविनस्ते परमाप्नुवन्ति ॥ १२.२००.२ ॥
ಶರೀರಧಾರಿಗಳು ಜಲದಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗಿ, ಜಲದಿಂದ ತೇಜಸ್ಸು, ವಾಯು, ಅಂತರಿಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಆಕಾಶದಿಂದ ಅವರು ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಭಾವಿಗಳು ಹಿಂತಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅಭಾವಿಗಳು ಪರಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
12.200.3
नोष्णं न शीतं मृदु नापि तीक्ष्णं ।
नाम्लं कषायं मधुरं न तिक्तम्।
न शब्दवन्नापि च गन्धवत्त ।
न्न रूपवत्तत्परमस्वभावम् ॥ १२.२००.३ ॥
ಬಿಸಿಯಲ್ಲ, ತಣ್ಣಗಲ್ಲ; ಮೃದುವಲ್ಲ, ತೀಕ್ಷ್ಣವಲ್ಲ; ಹುಳಿಯಲ್ಲ, ಒಗರಲ್ಲ, ಸಿಹಿಯಲ್ಲ, ಕಹಿಯಲ್ಲ; ಶಬ್ದವುಳ್ಳದ್ದಲ್ಲ, ಗಂಧವುಳ್ಳದ್ದಲ್ಲ, ರೂಪವುಳ್ಳದ್ದಲ್ಲ — ಆ ಪರಮ ಅಂತಹ ಸ್ವಭಾವದದ್ದಲ್ಲ.
12.200.4
स्पर्शं तनुर्वेद रसं च जिह्वा ।
घ्राणं च गन्धाञ्श्रवणे च शब्दान्।
रूपाणि चक्षुर्नच तत्परं य ।
द्गृह्णन्त्यनध्यात्मविदो मनुष्याः ॥ १२.२००.४ ॥
ಚರ್ಮ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನೂ, ನಾಲಿಗೆ ರಸವನ್ನೂ, ಮೂಗು ಗಂಧವನ್ನೂ, ಕಿವಿ ಶಬ್ದಗಳನ್ನೂ, ಕಣ್ಣು ರೂಪಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಆ ಪರಮವನ್ನಲ್ಲ — ಅಧ್ಯಾತ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯದ ಮನುಷ್ಯರು ಅದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.200.5
निवर्तयित्वा रसनां रसेभ्यो ।
घ्राणं च गन्धाच्छ्रवणे च शब्दात्।
स्पर्शात्तनुं रूपगुणात्तु चक्षु ।
स्ततः परं पश्यति तत्स्वभावम् ॥ १२.२००.५ ॥
ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ರಸಗಳಿಂದ, ಮೂಗನ್ನು ಗಂಧದಿಂದ, ಕಿವಿಯನ್ನು ಶಬ್ದದಿಂದ, ದೇಹವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ, ಕಣ್ಣನ್ನು ರೂಪಗುಣದಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದು — ಆಗ ಅವನು ಆ ಪರಮವನ್ನು ಅದರ ಸ್ವಭಾವದೊಂದಿಗೆ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.
12.200.6
यतो गृहीत्वा हि करोति यच्च ।
यस्मिंश्च यामारभते प्रवृत्तिम्।
यस्मै च यद्येन च यश्च कर्ता ।
यत्कारणं तं स्वमुपेयमाहुः ॥ १२.२००.६ ॥
ಯಾವುದರಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಿ ಯಾವುದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆಯೋ, ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಯಾವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಯಾವುದರಿಂದ, ಯಾರು ಕರ್ತನೋ — ಆ ಕಾರಣವೇ ತನ್ನದಾಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕಾದದ್ದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
12.200.7
यद्वाऽप्यभूद्व्यापकं साधकं च ।
यन्मन्त्रवत्स्थास्यति चापि लोके।
यः सर्वहेतुः परमार्थकारी ।
तत्कारणं कार्यमतो यदन्यत् ॥ १२.२००.७ ॥
ಯಾವುದು ವ್ಯಾಪಕವೂ ಸಾಧಕವೂ ಆಗಿತ್ತೋ, ಅಥವಾ ಮಂತ್ರದಂತೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವುದೋ, ಯಾರು ಸರ್ವಕಾರಣನಾಗಿ ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೋ — ಅದೇ ಕಾರಣ; ಇದರಿಂದ ಬೇರೆಯಾದದ್ದು ಕಾರ್ಯ.
12.200.8
यथा हि कश्चित्सुकृतैर्मनुष्यः ।
शुभाशुभं प्राप्नुते चाविरोधात्।
एवं शरीरेषु शुभाशुभेषु ।
स्वकर्मभिर्ज्ञानमिदं निवद्धम् ॥ १२.२००.८ ॥
ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಸತ್ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಶುಭಾಶುಭಗಳನ್ನು ವಿರೋಧವಿಲ್ಲದೆ ಪಡೆಯುವಂತೆ, ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಶುಭಾಶುಭಗಳು ತನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ — ಈ ಜ್ಞಾನ ಹೀಗೆ ಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ.
12.200.9
यथा प्रदीप्तः पुरतः प्रदीपः ।
प्रकाशमन्यस्य करोति दीप्यन्।
तथेह पञ्चेन्द्रियदीपवृक्षा ।
ज्ञानप्रदीप्ताः परवन्त एव ॥ १२.२००.९ ॥
ಮುಂದೆ ಉರಿಯುವ ದೀಪ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ ಇತರರಿಗೆ ಬೆಳಕು ನೀಡುವಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳು — ದೀಪವೃಕ್ಷಗಳು — ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದರೂ ಇತರರ ಅಧೀನವೇ.
12.200.10
यथा च राज्ञो बहवो ह्यमात्याः ।
पृथक् प्रमाणं प्रवदन्ति युक्ताः।
तद्वच्छरीरेषु भवन्ति पञ्च ।
ज्ञानैकदेशाः परमः स तेभ्यः ॥ १२.२००.१० ॥
ರಾಜನ ಅನೇಕ ಅಮಾತ್ಯರು ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಹೇಳುವಂತೆ, ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಜ್ಞಾನದ ಭಾಗಗಳಿವೆ; ಪರಮನು ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ.
12.200.11
यथार्चिषोऽग्नेः पवनस्य वेगा ।
मरीचयोऽर्कस्य नदीषु चापः।
गच्छन्ति चायान्ति च संयताश्च ।
तद्वच्छरीराणि शरीरिणां तु ॥ १२.२००.११ ॥
ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆಗಳು, ಗಾಳಿಯ ವೇಗಗಳು, ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು, ನದಿಗಳಲ್ಲಿನ ನೀರು ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಬರುತ್ತವೆ, ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ; ಅಂತೆಯೇ ದೇಹಧಾರಿಗಳ ದೇಹಗಳೂ.
12.200.12
यथा च कश्चित्परशुं गृहीत्वा ।
धूमं न पश्येज्ज्वलनं च काष्ठे।
तद्वच्छरीरोदरपाणिपादं ।
छित्त्वा न पश्यन्ति ततो यदन्य ॥ १२.२००.१२ ॥
ಒಬ್ಬನು ಕೊಡಲಿ ಹಿಡಿದು ಮರದಲ್ಲಿ ಹೊಗೆಯನ್ನೂ ಬೆಂಕಿಯನ್ನೂ ನೋಡದಂತೆ, ದೇಹ, ಹೊಟ್ಟೆ, ಕೈ, ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಅವರು ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ಬೇರೆಯದನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ.
12.200.13
तान्येव काष्ठानि यथा विमथ्य ।
धूमं च पश्येज्ज्वलनं च योगात्।
तद्वत्सुबुद्धिः सममिन्द्रियार्थै ।
र्बुद्धः परं पश्यति तत्स्वभावम् ॥ १२.२००.१३ ॥
ಅದೇ ಮರದ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಕಡೆದರೆ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಹೊಗೆಯೂ ಬೆಂಕಿಯೂ ಕಾಣುವಂತೆ, ಸುಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು ಇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳ ಸಮತೆಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಆ ಸ್ವಭಾವದ ಪರಮವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ.
12.200.14
यथात्मनोऽङ्गं पतितं पृथिव्यां ।
स्वप्नान्तरे पश्यति चात्मनोऽन्यत्।
श्रोत्रादियुक्तः सुमनाः सुबुद्धि ।
र्लिङ्गात्तथा गच्छति लिङ्गमन्यत् ॥ १२.२००.१४ ॥
ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಂಗವು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನೂ ತನ್ನಿಂದ ಬೇರೆಯದನ್ನೂ ನೋಡುವಂತೆ, ಶ್ರವಣಾದಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಪ್ರಸನ್ನಮನಸ್ಕನೂ ಸುಬುದ್ಧಿಯೂ ಆದವನು ಲಿಂಗ (ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೇಹ)ದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಲಿಂಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.200.15
उत्पत्तिवृद्धिक्षयमसन्निपातै ।
र्न युज्यतेऽसौ परमः शरीरी।
अनेन लिङ्गेन तु लिङ्गमन्य ।
द्गच्छत्यदृष्टः प्रतिसन्धियोगात् ॥ १२.२००.१५ ॥
ಹುಟ್ಟು, ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಕ್ಷಯ, ಸಂಯೋಗ-ವಿಯೋಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ಪರಮ ಶರೀರಿ ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೇಹದಿಂದ ಅವನು ಇನ್ನೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದೇಹಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಸಂಧಾನದ ಯೋಗದಿಂದ ಅದೃಶ್ಯನಾಗಿ.
12.200.16
न चक्षुषा पश्यति रूपमात्मनो ।
न चापि संस्पर्शमुपैति किंचित्।
न चापि तैः साधयते स्वकार्यं ।
ते तं न पश्यन्ति स पश्यते तान् ॥ १२.२००.१६ ॥
ಆತ್ಮರೂಪವನ್ನು ಅವನು ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾವುದೇ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನೂ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಸಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಅವನನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ.
12.200.17
यथा समीपे ज्वलतोऽनलस्य ।
संतापजं रूपमुपैति कश्चित्।
न चान्तरा रूपगुणं बिभर्ति ।
तथैव तद्दृश्यते रूपमस्य ॥ १२.२००.१७ ॥
ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ತಾಪದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ; ನಡುವೆ ಅದು ರೂಪಗುಣವನ್ನು ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ ಇವನ ಆ ರೂಪ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
12.200.18
तथा मनुष्यः परिमुच्य काय ।
मदृश्यमन्यद्विशते शरीरम्।
विसृज्य भूतेषु महत्सु देहं ।
तदाश्रयं चैव बिभर्ति रूपम् ॥ १२.२००.१८ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಕಾಣದ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅವುಗಳನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.200.19
खं वायुमग्निं सलिलं तथोर्वी ।
समन्ततोऽभ्याविशते शरीरी।
नान्याश्रयाः कर्मसु वर्तमानाः ।
श्रोत्रादयः पञ्चगुणाञ्श्रयन्ते ॥ १२.२००.१९ ॥
ಆಕಾಶ, ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ಜಲ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ದೇಹಧಾರಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತವಾದ ಶ್ರವಣ ಮೊದಲಾದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಬೇರೆ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದೆ, ಐದು ಗುಣಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತವೆ.
12.200.20
श्रोत्रं नभो घ्राणमथो पृथिव्या ।
स्तेजोमयं रूपमथो विपाकः।
जलाश्रयं तेज उक्तं रसं च ।
वाय्वात्मकः स्पर्शकृतो गुणश्च ॥ १२.२००.२० ॥
ಶ್ರೋತ್ರವು ಆಕಾಶದಿಂದ, ಘ್ರಾಣವು ಭೂಮಿಯಿಂದ; ರೂಪವು ತೇಜೋಮಯ, ಪರಿಪಾಕವೂ ಹಾಗೆಯೇ; ನೀರನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ತೇಜಸ್ಸು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ರಸವೂ; ವಾಯು ಸ್ವಭಾವದ, ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಗುಣವೂ.
12.200.21
महत्सु भूतेषु च सन्ति पञ्च ।
पञ्चेन्द्रियार्थेषु तथेन्द्रियाणि।
सर्वाणि चैतानि मनोनुगानि ।
बुद्धिं मनोऽन्वेति मतिः स्वभावम् ॥ १२.२००.२१ ॥
ಮಹಾಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಇವೆ; ಐದು ಇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ಇವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ; ಮನಸ್ಸು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತಿ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.
12.200.22
शुभाशुभं कर्म कृतं यदस्य ।
तदेव प्रेत्याददतेऽन्यदेहे।
मनोऽनुवर्तन्ति परावराणि ।
जलौकसः स्रोत इवानुकूलम् ॥ १२.२००.२२ ॥
ಇವನು ಮಾಡಿದ ಶುಭಾಶುಭ ಕರ್ಮ ಯಾವುದೋ, ಅದೇ ಮರಣಾನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಉನ್ನತ ಮತ್ತು ಕೆಳಮಟ್ಟದವುಗಳು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ, ಜಲಚರಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ಪ್ರವಾಹದಂತೆ.
12.200.23
चलं यथा दृष्टिपथं परैति ।
सूक्ष्मं महद्रूपमिवावभाति।
तातप्यमानो न पतेच्च धीरः ।
परं तथा बुद्धिपथं परैति ॥ १२.२००.२३ ॥
ಚಲಿಸುವ ವಸ್ತು ದೃಷ್ಟಿಪಥವನ್ನು ದಾಟಿ ಹೋಗುವಂತೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದರೂ ದೊಡ್ಡ ರೂಪದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ; ಸಂತಪ್ತನಾದರೂ ಧೀರ ಬೀಳಬಾರದು. ಹಾಗೆಯೇ ಪರಮವು ಬುದ್ಧಿಪಥವನ್ನು ದಾಟಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ.