మహాభారతం · అధ్యాయం 12.200
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.200.1
अक्षरात्खं ततो वायुस्ततो ज्योतिस्ततो जलम् ।
जलात्प्रसूता जगती जगत्या जायते जगत् ॥ १२.२००.१ ॥
అక్షరం నుండి ఆకాశం, తరువాత వాయువు, తరువాత తేజస్సు, తరువాత జలం. జలం నుండి భూమి పుట్టింది; భూమి నుండి ఈ జగత్తు ఉద్భవిస్తుంది.
12.200.2
इमे शरीरैर्जलमेव गत्वा ।
जलाच्च तेजः पवनान्तरिक्षम्।
खाद्वै निवर्तन्ति न भाविनस्ते ।
ये भाविनस्ते परमाप्नुवन्ति ॥ १२.२००.२ ॥
శరీరధారులు జలంలో లీనమై, జలం నుండి తేజస్సు, వాయువు, అంతరిక్షం వరకు వెళ్తారు; ఆకాశం నుండి వారు తిరిగి వస్తారు. భవనశీలురు తిరిగి రారు; భవనశీలురు కాని వారు పరమాన్ని పొందుతారు.
12.200.3
नोष्णं न शीतं मृदु नापि तीक्ष्णं ।
नाम्लं कषायं मधुरं न तिक्तम्।
न शब्दवन्नापि च गन्धवत्त ।
न्न रूपवत्तत्परमस्वभावम् ॥ १२.२००.३ ॥
వేడి కాదు, చల్లనిది కాదు; మృదువు కాదు, తీక్ష్ణం కాదు; పులుపు కాదు, వగరు కాదు, తీపి కాదు, చేదు కాదు; శబ్దం కలది కాదు, గంధం కలది కాదు, రూపం కలది కాదు — ఆ పరమం అలాంటి స్వభావం కలది కాదు.
12.200.4
स्पर्शं तनुर्वेद रसं च जिह्वा ।
घ्राणं च गन्धाञ्श्रवणे च शब्दान्।
रूपाणि चक्षुर्नच तत्परं य ।
द्गृह्णन्त्यनध्यात्मविदो मनुष्याः ॥ १२.२००.४ ॥
చర్మం స్పర్శను, నాలుక రసాన్ని, ముక్కు గంధాన్ని, చెవి శబ్దాలను, కన్ను రూపాలను తెలుసుకుంటుంది; కాని ఆ పరమాన్ని కాదు — ఆత్మను తెలియని మనుషులు దాన్ని గ్రహిస్తారు.
12.200.5
निवर्तयित्वा रसनां रसेभ्यो ।
घ्राणं च गन्धाच्छ्रवणे च शब्दात्।
स्पर्शात्तनुं रूपगुणात्तु चक्षु ।
स्ततः परं पश्यति तत्स्वभावम् ॥ १२.२००.५ ॥
నాలుకను రసాల నుండి, ముక్కును గంధం నుండి, చెవిని శబ్దం నుండి, దేహాన్ని స్పర్శ నుండి, కన్నును రూప గుణం నుండి మరల్చి — అప్పుడు ఆ పరమాన్ని దాని స్వభావంతో చూస్తాడు.
12.200.6
यतो गृहीत्वा हि करोति यच्च ।
यस्मिंश्च यामारभते प्रवृत्तिम्।
यस्मै च यद्येन च यश्च कर्ता ।
यत्कारणं तं स्वमुपेयमाहुः ॥ १२.२००.६ ॥
దేనినుండి గ్రహించి ఏది చేస్తుందో, దేనిలో ఏ ప్రవృత్తిని ఆరంభిస్తుందో, దేనికొరకు, దేనివలన, ఎవరు కర్త — ఆ కారణమే తనకు పొందదగినదని అంటారు.
12.200.7
यद्वाऽप्यभूद्व्यापकं साधकं च ।
यन्मन्त्रवत्स्थास्यति चापि लोके।
यः सर्वहेतुः परमार्थकारी ।
तत्कारणं कार्यमतो यदन्यत् ॥ १२.२००.७ ॥
ఏది వ్యాపకమై సాధకమై ఉన్నదో, లేదా మంత్రంవలె లోకంలో నిలిచి ఉంటుందో, ఎవడు సర్వహేతువై పరమార్థాన్ని సాధిస్తాడో — అదే కారణం; దీనికి భిన్నమైనది కార్యం.
12.200.8
यथा हि कश्चित्सुकृतैर्मनुष्यः ।
शुभाशुभं प्राप्नुते चाविरोधात्।
एवं शरीरेषु शुभाशुभेषु ।
स्वकर्मभिर्ज्ञानमिदं निवद्धम् ॥ १२.२००.८ ॥
ఒక మనిషి తన సుకృతాలతో శుభాశుభాలను విరోధం లేకుండా పొందినట్లు, శరీరాలలో శుభాశుభాలు తన కర్మలచేత — ఈ జ్ఞానం అలా కట్టబడి ఉంది.
12.200.9
यथा प्रदीप्तः पुरतः प्रदीपः ।
प्रकाशमन्यस्य करोति दीप्यन्।
तथेह पञ्चेन्द्रियदीपवृक्षा ।
ज्ञानप्रदीप्ताः परवन्त एव ॥ १२.२००.९ ॥
ముందు వెలిగే దీపం ప్రకాశిస్తూ ఇతరునికి వెలుగు ఇచ్చినట్లు, ఇక్కడ పంచేంద్రియాలు — దీపవృక్షాలు — జ్ఞానంతో ప్రజ్వలించినా ఇతరుని ఆధీనంలోనే ఉంటాయి.
12.200.10
यथा च राज्ञो बहवो ह्यमात्याः ।
पृथक् प्रमाणं प्रवदन्ति युक्ताः।
तद्वच्छरीरेषु भवन्ति पञ्च ।
ज्ञानैकदेशाः परमः स तेभ्यः ॥ १२.२००.१० ॥
రాజుకు చాలా మంది మంత్రులు తగినవిధంగా వేర్వేరు ప్రమాణాలను చెప్పినట్లు, శరీరాలలో అయిదు జ్ఞానఖండాలు ఉన్నాయి; పరమాత్మ వాటికంటే భిన్నుడు.
12.200.11
यथार्चिषोऽग्नेः पवनस्य वेगा ।
मरीचयोऽर्कस्य नदीषु चापः।
गच्छन्ति चायान्ति च संयताश्च ।
तद्वच्छरीराणि शरीरिणां तु ॥ १२.२००.११ ॥
అగ్ని జ్వాలలు, గాలి వేగాలు, సూర్యుని కిరణాలు, నదులలోని జలాలు వెళ్తాయి, వస్తాయి, నియంత్రితంగా ఉంటాయి; అలాగే దేహధారుల శరీరాలు కూడా.
12.200.12
यथा च कश्चित्परशुं गृहीत्वा ।
धूमं न पश्येज्ज्वलनं च काष्ठे।
तद्वच्छरीरोदरपाणिपादं ।
छित्त्वा न पश्यन्ति ततो यदन्य ॥ १२.२००.१२ ॥
ఒకడు గొడ్డలి తీసుకున్నా కట్టెలో పొగను, మంటను చూడలేనట్లే, శరీరాన్ని, ఉదరాన్ని, చేతులను, కాళ్లను ఛేదించి వారు వాటికి భిన్నమైనదాన్ని చూడరు.
12.200.13
तान्येव काष्ठानि यथा विमथ्य ।
धूमं च पश्येज्ज्वलनं च योगात्।
तद्वत्सुबुद्धिः सममिन्द्रियार्थै ।
र्बुद्धः परं पश्यति तत्स्वभावम् ॥ १२.२००.१३ ॥
అదే కట్టెలను మథిస్తే యత్నంతో పొగ, మంట కనిపించినట్లు, సుబుద్ధిమంతుడు ఇంద్రియ విషయాలతో సమానంగా మేల్కొని ఆ స్వభావం గల పరమాన్ని చూస్తాడు.
12.200.14
यथात्मनोऽङ्गं पतितं पृथिव्यां ।
स्वप्नान्तरे पश्यति चात्मनोऽन्यत्।
श्रोत्रादियुक्तः सुमनाः सुबुद्धि ।
र्लिङ्गात्तथा गच्छति लिङ्गमन्यत् ॥ १२.२००.१४ ॥
స్వప్నంలో ఒకడు తన అవయవం నేలపై పడి ఉండటాన్ని, తన నుండి వేరైన మరొకటిని చూస్తాడు; అలాగే శ్రవణాదులైన ఇంద్రియాలతో కూడిన, ప్రసన్నమనస్కుడు, సుబుద్ధి గలవాడు సూక్ష్మదేహం నుండి మరొక సూక్ష్మదేహానికి వెళ్తాడు.
12.200.15
उत्पत्तिवृद्धिक्षयमसन्निपातै ।
र्न युज्यतेऽसौ परमः शरीरी।
अनेन लिङ्गेन तु लिङ्गमन्य ।
द्गच्छत्यदृष्टः प्रतिसन्धियोगात् ॥ १२.२००.१५ ॥
పుట్టుక, పెరుగుదల, క్షయం, సంయోగ-వియోగాలతో ఆ పరమ శరీరి కూడడు. ఈ సూక్ష్మ శరీరంతో అతడు మరొక సూక్ష్మ శరీరానికి వెళ్తాడు; ప్రతిసంధాన యోగం వల్ల అదృశ్యుడై.
12.200.16
न चक्षुषा पश्यति रूपमात्मनो ।
न चापि संस्पर्शमुपैति किंचित्।
न चापि तैः साधयते स्वकार्यं ।
ते तं न पश्यन्ति स पश्यते तान् ॥ १२.२००.१६ ॥
ఆత్మ రూపాన్ని అతడు కంటితో చూడడు, ఏ స్పర్శనూ పొందడు. వాటితో తన కార్యాన్ని సాధించడు. అవి అతన్ని చూడవు; అతడు వాటిని చూస్తాడు.
12.200.17
यथा समीपे ज्वलतोऽनलस्य ।
संतापजं रूपमुपैति कश्चित्।
न चान्तरा रूपगुणं बिभर्ति ।
तथैव तद्दृश्यते रूपमस्य ॥ १२.२००.१७ ॥
మండుతున్న అగ్ని సమీపంలో ఒకరు వేడిమితో పుట్టిన రూపాన్ని పొందినట్లు; మధ్యలో అది రూపగుణాన్ని ధరించదు. అలాగే ఇతని ఆ రూపం కనిపిస్తుంది.
12.200.18
तथा मनुष्यः परिमुच्य काय ।
मदृश्यमन्यद्विशते शरीरम्।
विसृज्य भूतेषु महत्सु देहं ।
तदाश्रयं चैव बिभर्ति रूपम् ॥ १२.२००.१८ ॥
అలాగే మనుషుడు తన శరీరాన్ని విడిచి, అదృశ్యమైన మరొక శరీరంలో ప్రవేశిస్తాడు. మహాభూతాలలో తన దేహాన్ని విడిచి, వాటినే ఆశ్రయంగా చేసుకొని రూపాన్ని ధరిస్తాడు.
12.200.19
खं वायुमग्निं सलिलं तथोर्वी ।
समन्ततोऽभ्याविशते शरीरी।
नान्याश्रयाः कर्मसु वर्तमानाः ।
श्रोत्रादयः पञ्चगुणाञ्श्रयन्ते ॥ १२.२००.१९ ॥
ఆకాశం, వాయువు, అగ్ని, జలం, భూమిలలో అన్ని వైపుల నుండి దేహధారి ప్రవేశిస్తాడు. కార్యాలలో నిమగ్నమైన శ్రవణం మొదలైన ఇంద్రియాలు, వేరే ఆశ్రయం లేకుండా, ఐదు గుణాలను ఆశ్రయిస్తాయి.
12.200.20
श्रोत्रं नभो घ्राणमथो पृथिव्या ।
स्तेजोमयं रूपमथो विपाकः।
जलाश्रयं तेज उक्तं रसं च ।
वाय्वात्मकः स्पर्शकृतो गुणश्च ॥ १२.२००.२० ॥
శ్రోత్రం ఆకాశం నుండి, ఘ్రాణం పృథివి నుండి; రూపం తేజోమయం, పరిపాకం కూడా; జలాశ్రయమైన తేజస్సు చెప్పబడింది, రసం కూడా; వాయు స్వభావమైన, స్పర్శవల్ల కలిగే గుణం కూడా.
12.200.21
महत्सु भूतेषु च सन्ति पञ्च ।
पञ्चेन्द्रियार्थेषु तथेन्द्रियाणि।
सर्वाणि चैतानि मनोनुगानि ।
बुद्धिं मनोऽन्वेति मतिः स्वभावम् ॥ १२.२००.२१ ॥
మహాభూతాలలో ఐదు ఉన్నాయి; ఐదు ఇంద్రియ విషయాలలో, అలాగే ఇంద్రియాలూ ఉన్నాయి. ఇవన్నీ మనస్సును అనుసరిస్తాయి; మనస్సు బుద్ధిని అనుసరిస్తుంది, మతి స్వభావాన్ని అనుసరిస్తుంది.
12.200.22
शुभाशुभं कर्म कृतं यदस्य ।
तदेव प्रेत्याददतेऽन्यदेहे।
मनोऽनुवर्तन्ति परावराणि ।
जलौकसः स्रोत इवानुकूलम् ॥ १२.२००.२२ ॥
ఇతడు చేసిన శుభాశుభ కర్మ ఏదో, అదే మరణానంతరం మరో దేహంలో స్వీకరించబడుతుంది. ఉన్నతమైనవీ, హీనమైనవీ మనస్సును అనుసరిస్తాయి, జలచరాలకు అనుకూలమైన ప్రవాహంలా.
12.200.23
चलं यथा दृष्टिपथं परैति ।
सूक्ष्मं महद्रूपमिवावभाति।
तातप्यमानो न पतेच्च धीरः ।
परं तथा बुद्धिपथं परैति ॥ १२.२००.२३ ॥
కదులుతున్న వస్తువు దృష్టిపథాన్ని దాటిపోయినట్లు, సూక్ష్మమైనదైనా పెద్ద రూపంలా కనిపిస్తుంది; వేడిమిలో తపిస్తున్నా ధీరుడు పడకూడదు. అలాగే పరమము బుద్ధిపథాన్ని దాటిపోతుంది.