マハーバーラタ · 章 12.201
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.201.1
यदिन्द्रियैस्तूपगतैः पुरस्ता ।
त्प्राप्तान्गुणान्संस्मरते चिराय।
तेष्विन्द्रियेषूपहतेषु पश्चा ।
त्स बुद्धिरूपः परमः स्वभावः ॥ १२.२०१.१ ॥
マヌは言う：以前に感覚器官が近づいて与えた諸性質を、彼は長く想起する。しかしそれらの感覚器官が破壊された後も、知性の形をもつ至上の本性は残る。
12.201.2
य इन्द्रियार्थान्युगपत्समन्ता ।
न्नावेक्षते कृत्स्नशस्तुल्यकालम्।
यथाक्रमं संचरते स विद्वां ।
स्तस्मात्स एकः परमः शरीरी ॥ १२.२०१.२ ॥
マヌは言う：感覚の対象を、同時に、四方から、すべて、同じ時に見ず、順序にしたがって動く者、その者こそ賢者である。ゆえに彼だけが唯一の至上の具身者である。
12.201.3
हुताशनं वायुरिवेन्धनस्थम् ॥ १२.२०१.३ ॥
マヌは言う：風が薪の中にある火を（燃え上がらせるように）。
12.201.4
न चक्षुषा पश्यति रूपमात्मनो ।
न पश्यति स्पर्शनमिन्द्रियेन्द्रियम्।
न श्रोत्रलिङ्गं श्रवणेन दर्शनं ।
तथा कृतं पश्यति तद्विनश्यति ॥ १२.२०१.४ ॥
マヌは言う：自己の形は目では見られない。一つの感覚は別の感覚の触れを見ない。聴覚の印である耳によって見ることはない。このように作られたものとして見えるものは滅びる。
12.201.5
श्रोत्रादीनि न पश्यन्ति स्वंस्वमात्मानमात्मना ।
सर्वज्ञः सर्वदर्शी च क्षेत्रज्ञस्तानि पश्यति ॥ १२.२०१.५ ॥
マヌは言う：耳などの感覚は、それぞれの自己を自己によって見ない。全知にして全見の場の知者がそれらを見る。
12.201.6
यथा हिमवतः पार्श्वे पृष्ठं चन्द्रमसो यथा ।
न दृष्टपूर्वं मनुजैर्न च तन्नास्ति तावता ॥ १२.२०१.६ ॥
マヌは言う：ヒマラヤの側面の裏側と月の裏側は、人間が以前に見たことがない。しかしそれだけでそれらが存在しないわけではない。
12.201.7
तद्वद्भूतेषु भूतात्मा सूक्ष्मो ज्ञानात्मवानसौ ।
अदृष्टपूर्वश्चक्षुर्म्यां न चासौ नास्ति तावता ॥ १२.२०१.७ ॥
同様に、衆生の中で衆生の自我は微細であり、知の本性をもつ。目によって以前に見られたことはないが、それだけで存在しないわけではない。
12.201.8
पश्यन्नपि यथा लक्ष्म जनः सोमेन विन्दति ।
एवमस्ति न चोत्पन्नं न च तन्न परायणम् ॥ १२.२०१.८ ॥
月によって印を見ながら人がそれを知るように、それはこのように存在する。それは生じたものでもなく、至高の帰依処でないのでもない。
12.201.9
रूपवन्तमरूपत्वादुदयास्तमने बुधाः ।
धिया समनुपश्यन्ति तद्गताः सवितुर्गतिम् ॥ १२.२०१.९ ॥
形あるものは形なきものであるから、賢者たちは日の出と日没に知性によってよく見る。太陽の道に従って。
12.201.10
तथा बुद्धिप्रदीपेन दूरस्थं सुविपश्चितः ।
प्रत्यासन्नं निषीदन्ति ज्ञेयं ज्ञानाभिसंहितम् ॥ १२.२०१.१० ॥
同様に、非常に学識ある人々は知性の灯火によって、遠くにあるものを近くにあるかのように座して知る。知識と結びついた知られるべきものを。
12.201.11
न हि स्वल्वनुपायेन कश्चिदर्थोऽभिसिद्ध्यति ।
सूत्रजालैर्यथा मत्स्यान्बध्नन्ति जलजीविनः ॥ १२.२०१.११ ॥
実に、不適切な手段によっては何の目的も成就しない。水に生きる者が糸の網で魚を捕らえるように。
12.201.12
मृगैर्मृगाणां ग्रहणं पक्षिणां पक्षिभिर्यथा ।
गजानां च गजैरेव ज्ञेयं ज्ञानेन गृह्यते ॥ १२.२०१.१२ ॥
鹿が鹿を、鳥が鳥を、象が象を捕らえるように、知られるべきものは知識によってのみ把握される。
12.201.13
अहिरेव ह्यहेः पादान्पश्यतीति निदर्शनम् ।
तद्वन्मूर्तिषु मूर्तिस्थं ज्ञेयं ज्ञानेन पश्यति ॥ १२.२०१.१३ ॥
蛇だけが蛇の足を見る——これが喩えである。同様に、形ある物の中に宿る形あるものは、知によって知られるべきであり、知によって見られる。
12.201.14
नोत्सहन्ते यथा वेत्तुमिन्द्रियैरिन्द्रियाण्यपि ।
तथैवेह परा बुद्धिः परं बुद्ध्या न पश्यति ॥ १२.२०१.१४ ॥
感官が感官そのものを感官によって知ることができないように、ここでも高次の知性は、知性によって最高のものを見ることができない。
12.201.15
यथा चन्द्रो ह्यमावास्यामलिङ्गत्वान्न दृश्यते ।
न च नाशोऽस्य भवति तथा विद्धि शरीरिणम् ॥ १२.२०१.१५ ॥
新月の夜、月は見える形を持たないために見えないが、滅びることもない。同様に、身を具えた者を知れ。
12.201.16
क्षीणकोशो ह्यमावास्यां चन्द्रमा न प्रकाशते ।
तद्वन्मूर्तिविमुक्तोऽसौ शरीरी नोपलभ्यते ॥ १२.२०१.१६ ॥
欠けた月は新月の夜に輝かない。同様に、形から解放された身を持つ者は捉えられない。
12.201.17
यथा कोशान्तरं प्राप्य चन्द्रमा भ्राजते पुनः ।
तद्वल्लिङ्गान्तरं प्राप्य शरीरी भ्राजते पुनः ॥ १२.२०१.१७ ॥
月は別の円盤を得て再び輝く。同様に、身を具えた者は別の形を得て再び輝く。
12.201.18
जन्म बुद्धिः क्षयश्चास्य प्रत्यक्षेणोपलभ्यते ।
सा तु चन्द्रमसो व्यक्तिर्न तु तस्य शरीरिणः ॥ १२.२०१.१८ ॥
その誕生、増減は直接に知覚される。しかしその顕現は月のものであり、身を具えた者のものではない。
12.201.19
उत्पत्तिवृद्धिव्ययतो यथा स इति गृह्यते ।
चन्द्र एव त्वमावास्यां तथा भवति मूर्तिमान् ॥ १२.२०१.१९ ॥
月は昇り、満ち、欠けることによって知られる。新月の日には形あるものとして現れる。
12.201.20
नाभिसर्पद्विमुञ्चद्वा शशिनं दृश्यते तमः ।
विसृजंश्चोपसर्पंश्च तद्वत्पश्य शरीरिणम् ॥ १२.२०१.२० ॥
闇が月に近づいたり月から離れたりするとき見えるように、来ては去る有形の者を見よ。
12.201.21
यथा चन्द्रार्कसंयुक्तं तमस्तदुपलभ्यते ।
तद्वच्छरीरसंयुक्तं ज्ञानं तदुपलभ्यते ॥ १२.२०१.२१ ॥
月と太陽に結ばれた闇が知られるように、身体に結ばれた知識も知られる。
12.201.22
यथा चन्द्रार्कनिर्मुक्तः स राहुर्नोपलभ्यते ।
तद्वच्छरीरनिर्मुक्तः शरीरी नोपलभ्यते ॥ १२.२०१.२२ ॥
月と太陽から離れたラーフが見えないように、身体から離れた有形の者も見えない。
12.201.23
यथा चन्द्रो ह्यमावास्यां नक्षत्रैर्युज्यते गतः ।
तद्वच्छरीरनिर्मुक्तः फलैर्युज्यति कर्मणः ॥ १२.२०१.२३ ॥
新月の日に月が星宿と結ばれるように、身体を離れた者は行為の果報と結ばれる。