మహాభారతం · అధ్యాయం 12.201
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.201.1
यदिन्द्रियैस्तूपगतैः पुरस्ता ।
त्प्राप्तान्गुणान्संस्मरते चिराय।
तेष्विन्द्रियेषूपहतेषु पश्चा ।
त्स बुद्धिरूपः परमः स्वभावः ॥ १२.२०१.१ ॥
ముందుగా ఇంద్రియాలు దగ్గరకు వచ్చి ఇచ్చిన గుణాలను చాలాకాలం గుర్తుంచుకుంటాడు; ఆ ఇంద్రియాలు నశించిన తర్వాత కూడా అతని స్వభావం బుద్ధిరూపమై పరమమైనదిగా ఉంటుంది.
12.201.2
य इन्द्रियार्थान्युगपत्समन्ता ।
न्नावेक्षते कृत्स्नशस्तुल्यकालम्।
यथाक्रमं संचरते स विद्वां ।
स्तस्मात्स एकः परमः शरीरी ॥ १२.२०१.२ ॥
ఇంద్రియ విషయాలను ఒకేసారి, అన్ని వైపుల నుండి, పూర్తిగా, ఒకేకాలంలో చూడక క్రమంగా సంచరించేవాడే విద్వాంసుడు; కాబట్టి అతడే ఏకుడు, పరమ దేహధారి.
12.201.3
हुताशनं वायुरिवेन्धनस्थम् ॥ १२.२०१.३ ॥
గాలి ఇంధనంలో ఉన్న అగ్నిని (రగిలించినట్లు).
12.201.4
न चक्षुषा पश्यति रूपमात्मनो ।
न पश्यति स्पर्शनमिन्द्रियेन्द्रियम्।
न श्रोत्रलिङ्गं श्रवणेन दर्शनं ।
तथा कृतं पश्यति तद्विनश्यति ॥ १२.२०१.४ ॥
కంటితో ఆత్మ రూపాన్ని చూడలేడు; ఒక ఇంద్రియం మరొక ఇంద్రియ స్పర్శను చూడదు; వినే లక్షణమైన చెవితో దర్శనం కాదు. అలా చేయబడినదిగా కనిపించేది నశిస్తుంది.
12.201.5
श्रोत्रादीनि न पश्यन्ति स्वंस्वमात्मानमात्मना ।
सर्वज्ञः सर्वदर्शी च क्षेत्रज्ञस्तानि पश्यति ॥ १२.२०१.५ ॥
చెవి మొదలైన ఇంద్రియాలు తమ తమ ఆత్మను ఆత్మతో చూడవు; సర్వజ్ఞుడు, సర్వద్రష్ట అయిన క్షేత్రజ్ఞుడు వాటిని చూస్తాడు.
12.201.6
यथा हिमवतः पार्श्वे पृष्ठं चन्द्रमसो यथा ।
न दृष्टपूर्वं मनुजैर्न च तन्नास्ति तावता ॥ १२.२०१.६ ॥
హిమాలయ పార్శ్వపు వెనుక భాగం, చంద్రుని వెనుక భాగం మనుషులు ఇంతకుముందు చూడలేదు; అంత మాత్రాన అవి లేనివి కావు.
12.201.7
तद्वद्भूतेषु भूतात्मा सूक्ष्मो ज्ञानात्मवानसौ ।
अदृष्टपूर्वश्चक्षुर्म्यां न चासौ नास्ति तावता ॥ १२.२०१.७ ॥
అదే విధంగా ప్రాణులలో భూతాత్మ సూక్ష్ముడు, జ్ఞానస్వరూపుడు. కన్నులతో అతడు ఇంతకు ముందు ఎన్నడూ చూడబడనివాడు; అయినా అంతమాత్రాన అతడు లేడని కాదు.
12.201.8
पश्यन्नपि यथा लक्ष्म जनः सोमेन विन्दति ।
एवमस्ति न चोत्पन्नं न च तन्न परायणम् ॥ १२.२०१.८ ॥
చంద్రుని ద్వారా గుర్తును చూసినప్పటికీ మనిషి దానిని తెలుసుకున్నట్లు, అలాగే అది ఉంది; అది ఉత్పన్నమైనది కాదు, అది పరమాశ్రయం కాదని కూడా కాదు.
12.201.9
रूपवन्तमरूपत्वादुदयास्तमने बुधाः ।
धिया समनुपश्यन्ति तद्गताः सवितुर्गतिम् ॥ १२.२०१.९ ॥
రూపవంతమైనదాన్ని అరూపత్వం వల్ల, ఉదయాస్తమయాలలో జ్ఞానులు బుద్ధితో బాగా చూస్తారు; సవితృ గతిని పొందినవారై.
12.201.10
तथा बुद्धिप्रदीपेन दूरस्थं सुविपश्चितः ।
प्रत्यासन्नं निषीदन्ति ज्ञेयं ज्ञानाभिसंहितम् ॥ १२.२०१.१० ॥
అలాగే బుద్ధి అనే దీపంతో, సువిపశ్చితులు దూరంగా ఉన్నదానిని దగ్గరగా ఉన్నట్లు కూర్చుని తెలుసుకుంటారు; జ్ఞానంతో కూడిన జ్ఞేయాన్ని.
12.201.11
न हि स्वल्वनुपायेन कश्चिदर्थोऽभिसिद्ध्यति ।
सूत्रजालैर्यथा मत्स्यान्बध्नन्ति जलजीविनः ॥ १२.२०१.११ ॥
నిజంగా అనుచితమైన ఉపాయంతో ఏ ప్రయోజనమూ సిద్ధించదు; జలజీవులు సూత్రజాలాలతో చేపలను బంధించినట్లు.
12.201.12
मृगैर्मृगाणां ग्रहणं पक्षिणां पक्षिभिर्यथा ।
गजानां च गजैरेव ज्ञेयं ज्ञानेन गृह्यते ॥ १२.२०१.१२ ॥
మృగాలు మృగాలను, పక్షులు పక్షులను, ఏనుగులు ఏనుగులనే పట్టుకున్నట్లు; జ్ఞేయం జ్ఞానం ద్వారానే గ్రహించబడుతుంది.
12.201.13
अहिरेव ह्यहेः पादान्पश्यतीति निदर्शनम् ।
तद्वन्मूर्तिषु मूर्तिस्थं ज्ञेयं ज्ञानेन पश्यति ॥ १२.२०१.१३ ॥
పాము మాత్రమే పాము పాదాలను చూస్తుంది, ఇది ఒక ఉదాహరణ. అలాగే రూపాలలో నిలిచి ఉన్న రూపవంతుడిని జ్ఞానంతో తెలుసుకోవాలి; జ్ఞానంతోనే అది చూడబడుతుంది.
12.201.14
नोत्सहन्ते यथा वेत्तुमिन्द्रियैरिन्द्रियाण्यपि ।
तथैवेह परा बुद्धिः परं बुद्ध्या न पश्यति ॥ १२.२०१.१४ ॥
ఇంద్రియాలు ఇంద్రియాలనే ఇంద్రియాలతో తెలుసుకోలేనట్లే, ఇక్కడ ఉన్నత బుద్ధి పరమాన్ని బుద్ధితో చూడలేదు.
12.201.15
यथा चन्द्रो ह्यमावास्यामलिङ्गत्वान्न दृश्यते ।
न च नाशोऽस्य भवति तथा विद्धि शरीरिणम् ॥ १२.२०१.१५ ॥
అమావాస్య రాత్రి చంద్రుడు రూపం లేనందున కనిపించడు, అయినా అతనికి నాశనం కలగదు. అలాగే శరీరధారిని తెలుసుకో.
12.201.16
क्षीणकोशो ह्यमावास्यां चन्द्रमा न प्रकाशते ।
तद्वन्मूर्तिविमुक्तोऽसौ शरीरी नोपलभ्यते ॥ १२.२०१.१६ ॥
క్షీణించిన మండలం గల చంద్రుడు అమావాస్యనాడు ప్రకాశించడు; అలాగే రూపం నుండి విముక్తుడైన ఆ శరీరధారి కనిపించడు.
12.201.17
यथा कोशान्तरं प्राप्य चन्द्रमा भ्राजते पुनः ।
तद्वल्लिङ्गान्तरं प्राप्य शरीरी भ्राजते पुनः ॥ १२.२०१.१७ ॥
మరొక మండలాన్ని పొంది చంద్రుడు మళ్లీ ప్రకాశించినట్లే, మరొక రూపాన్ని పొంది శరీరధారి మళ్లీ ప్రకాశిస్తాడు.
12.201.18
जन्म बुद्धिः क्षयश्चास्य प्रत्यक्षेणोपलभ्यते ।
सा तु चन्द्रमसो व्यक्तिर्न तु तस्य शरीरिणः ॥ १२.२०१.१८ ॥
దీని పుట్టుక, బుద్ధి, క్షయం ప్రత్యక్షంగా తెలుస్తాయి; కాని ఆ ప్రకటన చంద్రునిదే, శరీరధారిది కాదు.
12.201.19
उत्पत्तिवृद्धिव्ययतो यथा स इति गृह्यते ।
चन्द्र एव त्वमावास्यां तथा भवति मूर्तिमान् ॥ १२.२०१.१९ ॥
చంద్రుడు ఉదయం, పెరుగుదల, క్షీణత ద్వారా గుర్తించబడతాడు; అమావాస్యనాడు అతడు రూపరహితంగా కనిపిస్తాడు.
12.201.20
नाभिसर्पद्विमुञ्चद्वा शशिनं दृश्यते तमः ।
विसृजंश्चोपसर्पंश्च तद्वत्पश्य शरीरिणम् ॥ १२.२०१.२० ॥
చంద్రుని సమీపించినా వీడినా చీకటి కనిపించినట్లే, వచ్చి వెళ్లే దేహధారిని చూడు.
12.201.21
यथा चन्द्रार्कसंयुक्तं तमस्तदुपलभ्यते ।
तद्वच्छरीरसंयुक्तं ज्ञानं तदुपलभ्यते ॥ १२.२०१.२१ ॥
చంద్రసూర్యులతో కూడిన చీకటి గుర్తించబడినట్లే, శరీరంతో కూడిన జ్ఞానం గుర్తించబడుతుంది.
12.201.22
यथा चन्द्रार्कनिर्मुक्तः स राहुर्नोपलभ्यते ।
तद्वच्छरीरनिर्मुक्तः शरीरी नोपलभ्यते ॥ १२.२०१.२२ ॥
చంద్రసూర్యుల నుండి విడివడిన రాహువు కనిపించనట్లే, శరీరం నుండి విడివడిన దేహధారి కనిపించడు.
12.201.23
यथा चन्द्रो ह्यमावास्यां नक्षत्रैर्युज्यते गतः ।
तद्वच्छरीरनिर्मुक्तः फलैर्युज्यति कर्मणः ॥ १२.२०१.२३ ॥
అమావాస్యనాడు చంద్రుడు నక్షత్రాలతో కలుస్తాడు; అలాగే శరీరం నుండి విడివడినవాడు కర్మఫలాలతో కలుస్తాడు.