ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.201
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.201.1
यदिन्द्रियैस्तूपगतैः पुरस्ता ।
त्प्राप्तान्गुणान्संस्मरते चिराय।
तेष्विन्द्रियेषूपहतेषु पश्चा ।
त्स बुद्धिरूपः परमः स्वभावः ॥ १२.२०१.१ ॥
ಮೊದಲು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಸಮೀಪಿಸಿ ನೀಡಿದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬಹುಕಾಲ ನೆನಪಿಡುತ್ತಾನೆ; ಆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ನಾಶವಾದ ನಂತರವೂ ಅವನ ಸ್ವಭಾವ ಬುದ್ಧಿರೂಪವಾಗಿ ಪರಮವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.
12.201.2
य इन्द्रियार्थान्युगपत्समन्ता ।
न्नावेक्षते कृत्स्नशस्तुल्यकालम्।
यथाक्रमं संचरते स विद्वां ।
स्तस्मात्स एकः परमः शरीरी ॥ १२.२०१.२ ॥
ಇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆಲೇ, ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೋಡದೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವವನು ವಿದ್ವಾಂಸ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನೇ ಒಬ್ಬನು, ಪರಮ ದೇಹಧಾರಿ.
12.201.3
हुताशनं वायुरिवेन्धनस्थम् ॥ १२.२०१.३ ॥
ಗಾಳಿ ಇಂಧನದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು (ಉರಿಸುವಂತೆ).
12.201.4
न चक्षुषा पश्यति रूपमात्मनो ।
न पश्यति स्पर्शनमिन्द्रियेन्द्रियम्।
न श्रोत्रलिङ्गं श्रवणेन दर्शनं ।
तथा कृतं पश्यति तद्विनश्यति ॥ १२.२०१.४ ॥
ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಆತ್ಮದ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಲಾಗದು; ಒಂದು ಇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತೊಂದರ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ; ಕೇಳುವ ಲಕ್ಷಣದ ಕಿವಿಯಿಂದ ದರ್ಶನವಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟದ್ದೆಂದು ಕಾಣುವುದು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
12.201.5
श्रोत्रादीनि न पश्यन्ति स्वंस्वमात्मानमात्मना ।
सर्वज्ञः सर्वदर्शी च क्षेत्रज्ञस्तानि पश्यति ॥ १२.२०१.५ ॥
ಕಿವಿ ಮೊದಲಾದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮವನ್ನು ಆತ್ಮದಿಂದ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ; ಸರ್ವಜ್ಞನೂ ಸರ್ವದರ್ಶಿಯೂ ಆದ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನು ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ.
12.201.6
यथा हिमवतः पार्श्वे पृष्ठं चन्द्रमसो यथा ।
न दृष्टपूर्वं मनुजैर्न च तन्नास्ति तावता ॥ १२.२०१.६ ॥
ಹಿಮಾಲಯದ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಹಿಂಭಾಗವನ್ನೂ ಚಂದ್ರನ ಹಿಂಭಾಗವನ್ನೂ ಮನುಷ್ಯರು ಹಿಂದೆ ನೋಡಿಲ್ಲ; ಅದರಿಂದಲೇ ಅವು ಇಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ.
12.201.7
तद्वद्भूतेषु भूतात्मा सूक्ष्मो ज्ञानात्मवानसौ ।
अदृष्टपूर्वश्चक्षुर्म्यां न चासौ नास्ति तावता ॥ १२.२०१.७ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಭೂತಾತ್ಮನು ಸೂಕ್ಷ್ಮನು, ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನು. ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಹಿಂದೆ ಎಂದೂ ಕಾಣಲ್ಪಡದವನು; ಆದರೂ ಅಷ್ಟರಿಂದಲೇ ಅವನಿಲ್ಲ ಎಂದಲ್ಲ.
12.201.8
पश्यन्नपि यथा लक्ष्म जनः सोमेन विन्दति ।
एवमस्ति न चोत्पन्नं न च तन्न परायणम् ॥ १२.२०१.८ ॥
ಚಂದ್ರನಿಂದ ಗುರುತನ್ನು ನೋಡಿದರೂ ಮನುಷ್ಯನು ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಇದೆ; ಅದು ಉತ್ಪನ್ನವಾದುದಲ್ಲ, ಅದು ಪರಮ ಆಶ್ರಯವಲ್ಲ ಎಂದೂ ಅಲ್ಲ.
12.201.9
रूपवन्तमरूपत्वादुदयास्तमने बुधाः ।
धिया समनुपश्यन्ति तद्गताः सवितुर्गतिम् ॥ १२.२०१.९ ॥
ರೂಪವುಳ್ಳದ್ದನ್ನು ರೂಪರಹಿತವಾದುದರಿಂದ, ಉದಯಾಸ್ತಮಯದಲ್ಲಿ ವಿವೇಕಿಗಳು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಸವಿತೃವಿನ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿ.
12.201.10
तथा बुद्धिप्रदीपेन दूरस्थं सुविपश्चितः ।
प्रत्यासन्नं निषीदन्ति ज्ञेयं ज्ञानाभिसंहितम् ॥ १२.२०१.१० ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಬುದ್ಧಿಯ ದೀಪದಿಂದ ಸುವಿದ್ವಾಂಸರು ದೂರದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಹತ್ತಿರವಿರುವಂತೆ ಕುಳಿತು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜ್ಞೇಯವನ್ನು.
12.201.11
न हि स्वल्वनुपायेन कश्चिदर्थोऽभिसिद्ध्यति ।
सूत्रजालैर्यथा मत्स्यान्बध्नन्ति जलजीविनः ॥ १२.२०१.११ ॥
ನಿಜವಾಗಿ ಅನುಚಿತ ಉಪಾಯದಿಂದ ಯಾವ ಉದ್ದೇಶವೂ ಸಿದ್ಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುವವರು ದಾರದ ಬಲೆಗಳಿಂದ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುವಂತೆ.
12.201.12
मृगैर्मृगाणां ग्रहणं पक्षिणां पक्षिभिर्यथा ।
गजानां च गजैरेव ज्ञेयं ज्ञानेन गृह्यते ॥ १२.२०१.१२ ॥
ಜಿಂಕೆಗಳು ಜಿಂಕೆಗಳನ್ನು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು, ಆನೆಗಳು ಆನೆಗಳನ್ನೇ ಹಿಡಿಯುವಂತೆ; ಜ್ಞೇಯವು ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
12.201.13
अहिरेव ह्यहेः पादान्पश्यतीति निदर्शनम् ।
तद्वन्मूर्तिषु मूर्तिस्थं ज्ञेयं ज्ञानेन पश्यति ॥ १२.२०१.१३ ॥
ಹಾವೇ ಹಾವಿನ ಪಾದಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ಅಂತೆಯೇ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ರೂಪಧಾರಿಯನ್ನು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಅದು ಕಾಣಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
12.201.14
नोत्सहन्ते यथा वेत्तुमिन्द्रियैरिन्द्रियाण्यपि ।
तथैवेह परा बुद्धिः परं बुद्ध्या न पश्यति ॥ १२.२०१.१४ ॥
ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನೇ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಲು ಸಮರ್ಥವಾಗದಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಬುದ್ಧಿಯು ಪರಮವನ್ನು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
12.201.15
यथा चन्द्रो ह्यमावास्यामलिङ्गत्वान्न दृश्यते ।
न च नाशोऽस्य भवति तथा विद्धि शरीरिणम् ॥ १२.२०१.१५ ॥
ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ರಾತ್ರಿ ಚಂದ್ರನು ರೂಪವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೂ ಅವನಿಗೆ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಶರೀರಿಯನ್ನು ತಿಳಿ.
12.201.16
क्षीणकोशो ह्यमावास्यां चन्द्रमा न प्रकाशते ।
तद्वन्मूर्तिविमुक्तोऽसौ शरीरी नोपलभ्यते ॥ १२.२०१.१६ ॥
ಕ್ಷೀಣವಾದ ಬಿಂಬವುಳ್ಳ ಚಂದ್ರನು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ರೂಪದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಆ ಶರೀರಿ ಕಾಣಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
12.201.17
यथा कोशान्तरं प्राप्य चन्द्रमा भ्राजते पुनः ।
तद्वल्लिङ्गान्तरं प्राप्य शरीरी भ्राजते पुनः ॥ १२.२०१.१७ ॥
ಬೇರೆ ಬಿಂಬವನ್ನು ಪಡೆದು ಚಂದ್ರನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ, ಬೇರೆ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು ಶರೀರಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.201.18
जन्म बुद्धिः क्षयश्चास्य प्रत्यक्षेणोपलभ्यते ।
सा तु चन्द्रमसो व्यक्तिर्न तु तस्य शरीरिणः ॥ १२.२०१.१८ ॥
ಇದರ ಜನನ, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷಯ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದಿಂದ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಆ ಪ್ರಕಟತೆ ಚಂದ್ರನದು, ಶರೀರಿಯದಲ್ಲ.
12.201.19
उत्पत्तिवृद्धिव्ययतो यथा स इति गृह्यते ।
चन्द्र एव त्वमावास्यां तथा भवति मूर्तिमान् ॥ १२.२०१.१९ ॥
ಚಂದ್ರನು ಉದಯ, ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷಯದಿಂದ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಅವನು ರೂಪರಹಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.201.20
नाभिसर्पद्विमुञ्चद्वा शशिनं दृश्यते तमः ।
विसृजंश्चोपसर्पंश्च तद्वत्पश्य शरीरिणम् ॥ १२.२०१.२० ॥
ಚಂದ್ರನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದರೂ ಬಿಟ್ಟರೂ ಕತ್ತಲೆ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ, ಬರುವ ಮತ್ತು ಹೋಗುವ ದೇಹಧಾರಿಯನ್ನು ನೋಡು.
12.201.21
यथा चन्द्रार्कसंयुक्तं तमस्तदुपलभ्यते ।
तद्वच्छरीरसंयुक्तं ज्ञानं तदुपलभ्यते ॥ १२.२०१.२१ ॥
ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯರೊಡನೆ ಕೂಡಿದ ಕತ್ತಲೆ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ, ದೇಹದೊಡನೆ ಕೂಡಿದ ಜ್ಞಾನ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
12.201.22
यथा चन्द्रार्कनिर्मुक्तः स राहुर्नोपलभ्यते ।
तद्वच्छरीरनिर्मुक्तः शरीरी नोपलभ्यते ॥ १२.२०१.२२ ॥
ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ರಾಹು ಕಾಣಿಸದಂತೆ, ದೇಹದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ದೇಹಧಾರಿ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
12.201.23
यथा चन्द्रो ह्यमावास्यां नक्षत्रैर्युज्यते गतः ।
तद्वच्छरीरनिर्मुक्तः फलैर्युज्यति कर्मणः ॥ १२.२०१.२३ ॥
ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಚಂದ್ರನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳೊಡನೆ ಕೂಡುವಂತೆ, ದೇಹದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡವನು ಕರ್ಮಫಲಗಳೊಡನೆ ಕೂಡುತ್ತಾನೆ.