Mahābhārata · Adhyāya 12.205
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.205.1
पितामह महाप्राज्ञ दुःखशोकसमाकुले ।
संसारचक्रे लोकानां निर्वेदो नास्ति किंन्विदम् ॥ १२.२०५.१ ॥
Oh abuelo, oh sabio de gran sabiduría, ¿por qué no hay desapego entre los seres en esta rueda del saṃsāra, llena de dolor y pena?
12.205.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
निबन्धनस्य संवादं भोगवत्या नृपोत्तम ॥ १२.२०५.२ ॥
Sobre este asunto también narran esta antigua historia: el diálogo de Nibandhana con Bhogavatī, oh mejor de los reyes.
12.205.3
मुनिं निबन्धनं शुष्कं धमनीयाकृतिं तथा ।
निरारम्भं निरालम्बमसज्जन्तं च कर्मणि।
पुत्रं दृष्ट्वाऽप्युवाचार्तं माता भोगवती तदा ॥ १२.२०५.३ ॥
El sabio Nibandhana estaba seco, delgado como un haz de venas, sin emprender acción alguna, sin apoyo, no apegado a la acción. Al ver a su hijo afligido, entonces habló su madre Bhogavatī.
12.205.4
उत्तिष्ठ मूढ किं शेषे निरपेक्षः सुहृज्जनैः ।
निरालम्बो धनोपाये पैतृकं तव किं धनम् ॥ १२.२०५.४ ॥
¡Levántate, necio! ¿Por qué yaces así, indiferente a amigos y parientes, sin medios para obtener riqueza? ¿Cuál es tu riqueza paterna?
12.205.5
पैतृकं मे महन्मातः सर्वदुःखालयं त्विह ।
अस्त्येतत्तद्विधाताय यतिष्ये तत्र मा शुचः ॥ १२.२०५.५ ॥
Madre, mi riqueza paterna aquí es grande; es la morada de todos los dolores. Me esforzaré allí por deshacerme de ella — no te aflijas.
12.205.6
इदं शरीरमत्युग्रं पित्रा दत्तमसंशयम् ।
तमेव पितरं गत्वा धनं तिष्ठति शाश्वतम् ॥ १२.२०५.६ ॥
Este cuerpo tan terrible fue sin duda dado por el padre. Yendo a ese mismo padre, la riqueza eterna permanece.
12.205.7
कश्चिन्महति संसारे वर्तमान… ।
वनदुगमभिप्राप्तो महत्क्रव्या… ॥ १२.२०५.७ ॥
Un hombre que vivía en el gran saṃsāra… llegó a un bosque inaccesible, donde había grandes devoradores de carne.
12.205.8
सिंहव्याघ्रगजाकारैरतिघोरैर्महा… ।
समन्तात्सुपरिक्षिप्तं स दृष्ट्वा व्यथते पुमान् ॥ १२.२०५.८ ॥
Al verlo rodeado por todos lados de formas de leones, tigres y elefantes, sumamente terribles, grandes… , el hombre se angustia.
12.205.9
स तद्वनं ह्यनुचरन्विप्रधावन्नितस्ततः ।
वीक्षमाणो दिशः सर्वाः शरणार्थं प्रधावति ॥ १२.२०५.९ ॥
Vagando por aquel bosque, corriendo angustiado de aquí para allá, mirando en todas las direcciones, corre en busca de refugio.
12.205.10
अथापश्यद्वनं रूढं समन्ताद्वागुरावृतम् ।
वनमध्ये च तत्रासीदुदपानः समावृतः ॥ १२.२०५.१० ॥
Entonces vio el bosque, espeso por todas partes y cercado por una red; y en medio del bosque había un pozo cubierto.
12.205.11
वल्लिभिस्तृणसंछिन्नैर्गूढाभिरभिसंवृतः ।
स पपात द्विजस्तत्र विजने सलिलाशये ॥ १२.२०५.११ ॥
Rodeado de enredaderas y ocultado por hierba cortada y lianas escondidas, cayó allí, aquel hombre de dos nacimientos, en un depósito de agua solitario.
12.205.12
विलग्नश्चाभवत्तस्मिँल्लतासन्तानसङ्कुले ।
बाहुभ्यां संपरिष्वक्तस्तया परमसत्वया ॥ १२.२०५.१२ ॥
Se aferró allí, en aquel lugar espeso de enredaderas, y con ambos brazos se sujetó firmemente a aquella liana de suprema fuerza.
12.205.13
स तथा लम्बते तत्र ऊर्ध्वपादो ह्यधश्शिराः ।
अधस्तत्रैव जातश्च जम्बूवृक्षः सुदुस्तरः ॥ १२.२०५.१३ ॥
Así cuelga allí, con los pies hacia arriba y la cabeza hacia abajo; y justo debajo ha crecido un árbol de jambu, muy difícil de atravesar.
12.205.14
कूपस्य तस्य वेलाया अपश्यत्सुमहाफलम् ।
वृक्षं बहुविधं व्योमं वल्लीपुष्पसमाकुलम् ॥ १२.२०५.१४ ॥
En el borde de aquel pozo vio un árbol de muchas clases, con frutos muy grandes, extendido hacia el cielo y cuajado de flores de enredaderas.
12.205.15
नानारूपा मधुकरास्तस्मिन्वुक्षऽभवन्किल ।
तेषां मधूनां बहुधा धारा प्रववृते तदा ॥ १२.२०५.१५ ॥
En aquel árbol había abejas de muchas formas, y entonces brotaron muchos hilos de su miel.
12.205.16
विलम्बमानः स पुमान्धारां पिबति सर्वदा ।
न तस्य तृष्णा विरता पीयमानस्य संकटे ॥ १२.२०५.१६ ॥
Aquel hombre colgado bebe siempre del hilo; sin embargo, aun bebiendo en el peligro, su sed nunca cesa.
12.205.17
परीप्सति च तां नित्यमतृप्तः स पुनः पुनः ।
एवं स वसते तत्र दुःखिदुःखी पुनः पुनः ॥ १२.२०५.१७ ॥
Insatisfecho, desea siempre obtenerla una y otra vez; así habita allí, afligido por el sufrimiento una y otra vez.
12.205.18
मया तु तद्धनं देयं तव दास्यामि चेच्छसि ।
तस्य च प्रार्थितः सोथ दत्वा मुक्तिमवाप सः ॥ १२.२०५.१८ ॥
"Esa riqueza debo dártela yo a ti; si la deseas, te la daré." Pedido por él, dio el donativo y obtuvo la liberación.
12.205.19
सा च त्यक्त्वाऽर्थसंकल्पं जगाम परमां गतिम् ॥ १२.२०५.१९ ॥
Habiendo abandonado el deseo de riqueza, ella alcanzó el estado supremo.
12.205.20
एवं संसारचक्रस्य स्वरूपज्ञा नृपोत्तम ।
परं वैराग्यमागम्य गच्छन्ति परमं पदम् ॥ १२.२०५.२० ॥
Así, oh mejor de los reyes, quienes conocen la naturaleza de la rueda del saṃsāra alcanzan el supremo desapego y van al estado más alto.
12.205.21
एवं संसारचक्रस्य स्वरूपं विदितं न मे ।
पैतृकं तु धनं प्रोक्तं किं तद्विद्वन्महात्मना ॥ १२.२०५.२१ ॥
Así, no conozco la naturaleza de la rueda del saṃsāra. Se habló de riqueza paterna; sabio, ¿qué quiso decir con eso el de gran alma?
12.205.22
कान्तारमिति किं प्रोक्तं को हस्ती स तु कूपकः ।
किंसंज्ञिको महावृक्षो मधु वाऽपि पितामह ॥ १२.२०५.२२ ॥
¿Qué se llamó 'bosque inextricable'? ¿Quién es aquel elefante y qué es aquel pozo? Abuelo, ¿cómo se llama aquel gran árbol y qué es la miel?
12.205.23
एवं मे संशयं विद्धि धनशब्दं किमुच्यते ।
कथं लब्धं धनं तेन तथा च किमिदं त्विह ॥ १२.२०५.२३ ॥
Conoce esta duda mía: ¿qué significa la palabra 'riqueza'? ¿Cómo obtuvo él esa riqueza, y qué es esto aquí?
12.205.24
उपाख्यानमिदं सर्वं मोक्षविद्भिरुदाहृतम् ।
सुमतिं विन्दते येन बन्धनाशश्च भारत ॥ १२.२०५.२४ ॥
Toda esta parábola fue relatada por los conocedores de la liberación. Oh Bhārata, por ella se alcanza la recta comprensión y se destruye la ataduras.
12.205.25
एतदुक्तं हि कान्तारं महान्संसार एव सः ।
ये ते प्रतिष्ठिता व्याला व्याधयस्ते प्रकीर्तिताः ॥ १२.२०५.२५ ॥
Esto se ha dicho: el gran saṃsāra es en verdad aquella espesura, y las fieras que allí habitan son declaradas enfermedades.
12.205.26
या सा नारी महाघोरा वर्णरूपविनाशिनी ।
तामाहुश्च जरां प्राज्ञाः परिष्वक्तं यया जगत् ॥ १२.२०५.२६ ॥
Aquella mujer terrible que destruye el color y la forma: los sabios la llaman Jarā, la vejez, por quien el mundo es abrazado.
12.205.27
यस्तत्र कूपे वसते महाहिः काल एव सः ।
यो वृक्षः स च मृत्युर्हि स्वकृतं तस्य तत्फलम् ॥ १२.२०५.२७ ॥
La gran serpiente que habita en el pozo es el Tiempo mismo, y aquel árbol es la Muerte; su fruto es la acción que el hombre mismo ha hecho.
12.205.28
ये तु कृष्णाः सिता राजन्मूषिका रात्र्यहानि वै ॥ १२.२०५.२८ ॥
Y los ratones negros y blancos, oh rey, son en verdad las noches y los días.
12.205.29
द्विषट्कपदसंयुक्तो यो हस्ती षण्मुखाकृतिः ।
स च संवत्सरः प्रोक्तः पाशमासर्तवो मुखाः ॥ १२.२०५.२९ ॥
El elefante de doce pies y forma de seis rostros es llamado el año; las estaciones son sus lazos y sus bocas.
12.205.30
एतत्संसारचक्रस्य स्वरूपं व्याहृतं मया ।
एवं लब्धधनं राजंस्तत्स्वरूपं विनाशय ॥ १२.२०५.३० ॥
Así te he explicado la verdadera naturaleza de la rueda del saṃsāra. Oh rey, habiendo obtenido así la riqueza, destruye esa misma naturaleza suya.
12.205.31
एतज्ज्ञात्वा तु सा राजन्परं वैराग्यमास्थिता ।
यथोक्तविधिना भूयः परं पदमवाप सः ॥ १२.२०५.३१ ॥
Oh rey, habiendo comprendido esto, ella alcanzó el supremo desapego; y según el método descrito, él volvió a alcanzar el estado supremo.
12.205.32
धत्ते धारयते चैव एतस्मात्कारणाद्धनम् ।
तद्गच्छ चामृतं शुद्धं हिरण्यममृतं तपः ॥ १२.२०५.३२ ॥
Por esta misma razón sostiene y conserva la riqueza. Ve hacia aquel oro puro e inmortal, y hacia la austeridad inmortal.
12.205.33
तत्स्वरूपो महादेवः कृष्णो देवकिनन्दनः ।
तस्य प्रसादाद्दुःखस्य नाशं प्राप्स्यसि मानद ॥ १२.२०५.३३ ॥
Mahādeva, que tiene esa misma naturaleza, es Kṛṣṇa, hijo de Devakī. Oh dador de honor, por su gracia alcanzarás la destrucción del dolor.
12.205.34
एकः कर्ता स कृष्णश्च ज्ञानिनां परमा गतिः ॥ १२.२०५.३४ ॥
Ese Kṛṣṇa es el único hacedor, y él es la meta suprema de los sabios.
12.205.35
इदमाश्रित्य देवेन्द्रो देवा रुद्रास्तथाऽश्विनौ ।
स्वेस्वे पदे विविशिरे भुक्तिमुक्तिविदो जनाः ॥ १२.२०५.३५ ॥
Refugiándose en esto, el señor de los dioses, los dioses, los Rudras y los dos Aśvins, y las personas que conocen el goce y la liberación, entraron cada uno en su propio estado.
12.205.36
भूतानामन्तरात्माऽसौ स नित्यपदसंवृतः ।
श्रूयतामस्य सद्भावः सम्यग्ज्ञानं यथा तव ॥ १२.२०५.३६ ॥
Él es el alma interior de todos los seres, envuelto en el estado eterno. Escucha su verdadera naturaleza, para que alcances el conocimiento correcto.
12.205.37
भवेदेतन्निबोध त्वं नारदाय पुरा हरिः ।
दर्शयित्वाऽऽत्मनो रूपं यदवोचत्स्वयं विभुः ॥ १२.२०५.३७ ॥
Sabe esto: lo que Hari, el señor omnipresente, declaró él mismo a Nārada en tiempos antiguos, después de mostrarle su propia forma.
12.205.38
पुरा देवऋषिः श्रीमान्नारदः परमार्थवान् ।
चचार पृथिवीं कृत्स्नां तीर्थान्यनुचरन्प्रभुः ॥ १२.२०५.३८ ॥
En tiempos antiguos, el glorioso sabio divino Nārada, que conocía la verdad suprema, recorrió toda la tierra visitando los lugares sagrados de peregrinación.
12.205.39
हिमवत्पादमाश्रित्य विचार्य च पुनःपुनः ।
स ददर्श ह्रदं तत्र पद्मोत्पलसमाकुलम् ॥ १२.२०५.३९ ॥
Habiéndose dirigido al pie del Himālaya y reflexionado una y otra vez, vio allí un lago repleto de loto y lotos azules.
12.205.40
ददर्श कन्यां तत्तीरे सर्वाभरणभूषिताम् ।
शोभमानां श्रिया राजन्क्रीडन्तीमुत्पलैस्तथा ॥ १२.२०५.४० ॥
En su orilla vio a una doncella adornada con todas las joyas, resplandeciente de esplendor y jugando con lotos azules, oh rey.
12.205.41
सा महात्मानमालोक्य नारदेत्याह भामिनी ।
तस्याः समीपमासाद्य तस्थौ विस्मितमानसः ॥ १२.२०५.४१ ॥
Al ver al gran espíritu, la hermosa mujer dijo: "¡Nārada!", y él, con la mente asombrada, se acercó a ella y se quedó de pie.
12.205.42
वीक्षमाणं तमाज्ञाय सा कन्या चारुवासिनी ।
विजजृम्भे महाभागा स्मयमाना पुनः पुनः ॥ १२.२०५.४२ ॥
Al saber que él la contemplaba, aquella doncella de bellas vestiduras, muy afortunada, sonriendo una y otra vez, se estiró con languidez.
12.205.43
तस्मात्समभवद्वक्रात्पुरुषाकृतिसंयुतः ।
रत्नविन्दुचिताङ्गस्तु सर्वाभरणभूषितः ॥ १२.२०५.४३ ॥
De aquella boca surgió un ser con forma de hombre, con los miembros salpicados de gotas de gema, adornado con todas las joyas.
12.205.44
आदित्यसदृशाकारः शिरसा धारयन्मणिम् ।
पुनरेव तदाकारसदृशः समजायत ॥ १२.२०५.४४ ॥
De forma semejante al sol, portando una gema sobre la cabeza, nació de nuevo otro semejante a aquella forma.
12.205.45
तृतीयस्तु महाराज विविधाभरणैर्युतः ।
प्रदक्षिणं तु तां कृत्वा विविधध्वनयस्तु ताम् ॥ १२.२०५.४५ ॥
Oh gran rey, el tercero, provisto de diversos adornos, la rodeó por la derecha y produjo diversos sonidos hacia ella.
12.205.46
ततः सर्वेण विप्रर्षिः कन्यां पप्रच्छ तां शुभाम् ॥ १२.२०५.४६ ॥
Entonces el sabio brahmán, junto con todos ellos, preguntó a aquella auspiciosa doncella.
12.205.47
का त्वं परमकल्याणि पद्मेन्दुसदृशानने ।
न जाने त्वां महादेवि ब्रूहि सत्यमनिन्दिते ॥ १२.२०५.४७ ॥
¿Quién eres, la más auspiciosa, oh tú de rostro semejante al loto y a la luna? No te conozco. Dime la verdad, oh gran diosa, oh intachable.
12.205.48
सावित्री नाम विप्रर्षे शृणु भद्रं तवास्तु वै ।
किं करिष्यामि तद्ब्रूहि तव यच्चेतसि स्थितम् ॥ १२.२०५.४८ ॥
Mi nombre es Sāvitrī. Escucha, sabio brahmán, que te vaya bien. ¿Qué debo hacer? Dime lo que hay en tu mente.
12.205.49
अभिवादये त्वां सावित्रि कृतार्थोऽहमनिन्दिते ।
एतं मे संशयं देवि वक्तुमर्हसि शोभने ॥ १२.२०५.४९ ॥
Sāvitrī, te saludo; oh irreprochable, quedo colmado. Diosa, radiante, mereces explicar esta duda mía.
12.205.50
यस्तु वै प्रथमोत्पन्नः कोऽसौ स पुरुषाकृतिः ।
बिन्दवस्तु महादेवि मूर्ध्नि ज्योतिर्मयाकृतिः ॥ १२.२०५.५० ॥
¿Quién es el primer nacido, aquel de forma de varón? Pero las gotas, oh gran diosa, sobre la cabeza tienen forma de luz.
12.205.51
अग्रजः प्रथमोत्पन्नो यजुर्वेदस्तथाऽपरः ।
तृतीयः सामवेदस्तु संशयो व्येतु ते मुने ॥ १२.२०५.५१ ॥
El primogénito, el primero en surgir, es el Yajurveda; el otro, el tercero, es el Sāmaveda. Oh sabio, que tu duda se disipe.
12.205.52
वेदाश्च बिन्दुसंयुक्ता यज्ञस्य फलसंश्रिताः ।
यत्तद्दृष्टं महज्ज्योतिर्ज्योतिरित्युच्यते बुधैः ॥ १२.२०५.५२ ॥
Los Vedas, unidos a las gotas, descansan en el fruto del sacrificio. Esa gran luz que fue vista es llamada 'luz' por los sabios.
12.205.53
ऋषे ज्ञेयं मया चाऽपीत्युक्त्वा चान्तरधीयत ।
ततः स विस्मयाविष्टो नारदः पुरुषर्षभ।
ध्यानयुक्तः स तु चिरं न बुबोध महामतिः ॥ १२.२०५.५३ ॥
"Oh sabio, esto también debe ser conocido por mí", diciendo esto, desapareció. Entonces Nārada, lleno de asombro, oh toro entre los hombres, absorto en la meditación, durante mucho tiempo no comprendió, el de gran mente.
12.205.54
ततः स्नात्वा महातेजा वाग्यतो नियतेन्द्रियः ।
तुष्टाव पुरुषव्याघ्रो जिज्ञासुश्च तदद्भुतम् ॥ १२.२०५.५४ ॥
Entonces el de gran esplendor, tigre entre los hombres, de palabra contenida y sentidos dominados, habiéndose bañado, deseoso de conocer aquel prodigio, alabó.
12.205.55
ततो वर्षशते पूर्णे भगवाँलोकभावनः ।
प्रादुश्चकार विश्वात्मा ऋषेः परमसौहृदात् ॥ १२.२०५.५५ ॥
Entonces, cumplidos cien años, el bienaventurado Señor, sustentador de los mundos, alma de todo, se manifestó por su suprema afección hacia el sabio.
12.205.56
तमागतं जगन्नाथं सर्वकारणकारणम् ।
अखिलामरमौल्यङ्गरुक्मारुणपदद्वयम् ॥ १२.२०५.५६ ॥
A él, el Señor del universo que había llegado, causa de todas las causas, cuyos dos pies, rojos como oro, resplandecen con las coronas de todos los inmortales.
12.205.57
वैनतेयपदस्पर्शकिणशोभितजानुकम् ।
पीताम्बरलसत्काञ्चीदामबद्धकटीतटम् ॥ १२.२०५.५७ ॥
cuyas rodillas están adornadas por los callos del contacto de los pies de Garuḍa, y cuyas caderas están ceñidas por un brillante cinturón de oro sobre vestiduras amarillas.
12.205.58
श्रीवत्सवक्षसं चारुमणिकौस्तुभकन्धरम् ।
मन्दस्मितमुखाम्भोजं चलदायतलोचनम् ॥ १२.२०५.५८ ॥
cuyo pecho lleva la marca śrīvatsa, cuyo hermoso cuello luce la gema Kaustubha, cuyo rostro de loto muestra una dulce sonrisa y cuyos largos ojos se mueven.
12.205.59
नम्रचापानुकरणनम्रभ्रूयुगशोभितम् ।
नानारत्नमणीवज्रस्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ १२.२०५.५९ ॥
adornado con un par de cejas arqueadas como un arco doblado, con pendientes makara que destellan con gemas diversas, joyas y diamantes.
12.205.60
इन्द्रनीलनिभासं तं केयूरमकुटोज्ज्वलम् ।
देवैरिन्द्रपुरोगैश्च ऋषिसङघैरभिष्टुतम् ॥ १२.२०५.६० ॥
Él, de resplandor semejante a la zafiro, brillante con brazaletes y corona, a quien alabaron los dioses encabezados por Indra y las multitudes de sabios.
12.205.61
नारदो जयशब्देन ववन्दे शिरसा हरिम् ॥ १२.२०५.६१ ॥
Nārada, con un grito de «¡victoria!», inclinó la cabeza ante Hari.
12.205.62
ततः स भगवाञ्श्रीमान्मेघगम्भीरया गिरा ।
प्राहेशः सर्वभूतानां नारदं पतितं क्षितौ ॥ १२.२०५.६२ ॥
Entonces aquel bienaventurado y glorioso señor, soberano de todos los seres, habló con voz profunda como una nube a Nārada, que había caído al suelo.
12.205.63
भद्रमस्तु ऋषे तुभ्यं वरं वरय सुव्रत ।
यत्ते मनसि सुव्यक्तमस्ति च प्रददामि तन् ॥ १२.२०५.६३ ॥
Bendición para ti, oh sabio. Pide un don, oh de buenos votos; lo que esté claro en tu mente, eso te daré.
12.205.64
स चेमं जयशब्देन प्रसीदेत्यातुरो मुनिः ।
प्रोवाच हृदि संरूढं शङ्खचक्रगदाधरम् ॥ १२.२०५.६४ ॥
Y aquel sabio angustiado, con un grito de «¡victoria!» y «sé propicio», habló a aquel que porta la concha, el disco y la maza, morando en su corazón.
12.205.65
विवक्षितं जगन्नाथ मया ज्ञातं त्वयाऽच्युत ।
तत्प्रसीद हृषीकेश श्रोतुमिच्छामि तद्धरे ॥ १२.२०५.६५ ॥
Lo que quería decir, oh Acyuta, tú lo has conocido. Por eso sé propicio, oh Hṛṣīkeśa; deseo oírlo, oh Hari.
12.205.66
ततः स्मयन्महाविष्णुरभ्यभाषत नारदम् ।
यद्दृष्टं मम रूपं तु वेदानां शिरसि त्वया ॥ १२.२०५.६६ ॥
Entonces Mahāviṣṇu, sonriendo, habló a Nārada: «La forma mía que viste sobre la cabeza de los Vedas.»
12.205.67
निर्द्वन्द्वा निरहंकाराः शुचयः शुद्धलोचनाः ।
तं मां पश्यन्ति सततं तान्पृच्छ यदिहेच्छसि ॥ १२.२०५.६७ ॥
Quienes están libres de los pares de opuestos, libres del egoísmo, puros y de ojos purificados, me contemplan constantemente. Pregúntales lo que aquí desees.
12.205.68
ये योगिनो महाप्राज्ञा मदंशा ये व्यवस्थिताः ।
तेषां प्रसादं देवर्षे मत्प्रसादमवैहि तत् ॥ १२.२०५.६८ ॥
Los yoguis de gran sabiduría que permanecen como partes de mí, oh sabio divino, sabe que su gracia es mi gracia.
12.205.69
इत्युक्त्वा स जगामाथ भगवान्भूतभावनः ।
तस्माद्व्रज हृषीकेशं कृष्णं देवकिनन्दनम् ॥ १२.२०५.६९ ॥
Habiendo dicho esto, el bienaventurado, sustentador de los seres, se marchó. Por tanto, ve a Hṛṣīkeśa, Kṛṣṇa, hijo de Devakī.
12.205.70
एतमाराध्य गोविन्दं गता मुक्तिं महर्षयः ।
एष कर्ता विकर्ता च सर्वकारणकारणम् ॥ १२.२०५.७० ॥
Habiendo adorado a este Govinda, los grandes sabios alcanzaron la liberación. Él es el creador y el destructor, la causa de todas las causas.
12.205.71
मयाऽप्येतच्छ्रुतं राजन्नारदात्तु निबोध तत् ।
स्वयमेव समाचष्ट नारदो भगवान्मुनिः ॥ १२.२०५.७१ ॥
Esto también lo oí de Nārada, oh rey; compréndelo. El bienaventurado sabio Nārada mismo lo relató.
12.205.72
समस्तसंसारविघातकारणं ।
भजन्ति ये विष्णुमनन्यमानसाः।
ते यान्ति सायुज्यमतीव दुर्लभ ।
मितीव नित्यं हृदि वर्णयन्ति ॥ १२.२०५.७२ ॥
Quienes adoran a Viṣṇu con mente indivisa — causa de la destrucción de toda ataduras del mundo — alcanzan la unión, que es sumamente rara. Así lo proclaman constantemente en sus corazones.