ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.205
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.205.1
पितामह महाप्राज्ञ दुःखशोकसमाकुले ।
संसारचक्रे लोकानां निर्वेदो नास्ति किंन्विदम् ॥ १२.२०५.१ ॥
ହେ ପିତାମହ, ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ! ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ସଂସାରଚକ୍ରରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ବୈରାଗ୍ୟ କାହିଁକି ହୁଏ ନାହିଁ?
12.205.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
निबन्धनस्य संवादं भोगवत्या नृपोत्तम ॥ १२.२०५.२ ॥
ଏ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସ କହନ୍ତି — ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ନିବନ୍ଧନ ଓ ଭୋଗବତୀଙ୍କର ଏହି ସଂବାଦ।
12.205.3
मुनिं निबन्धनं शुष्कं धमनीयाकृतिं तथा ।
निरारम्भं निरालम्बमसज्जन्तं च कर्मणि।
पुत्रं दृष्ट्वाऽप्युवाचार्तं माता भोगवती तदा ॥ १२.२०५.३ ॥
ନିବନ୍ଧନ ନାମକ ମୁନି ଶୁଖି, ଶିରାଗୁଚ୍ଛ ପରି କୃଶ, କର୍ମ ଆରମ୍ଭ ନ କରୁଥିବା, ଆଶ୍ରୟହୀନ ଓ କର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ନ ହେଉଥିବା ଥିଲେ। ଦୁଃଖିତ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖି ସେତେବେଳେ ମାତା ଭୋଗବତୀ କହିଲେ।
12.205.4
उत्तिष्ठ मूढ किं शेषे निरपेक्षः सुहृज्जनैः ।
निरालम्बो धनोपाये पैतृकं तव किं धनम् ॥ १२.२०५.४ ॥
ଉଠ, ମୂର୍ଖ! କାହିଁକି ଶୋଇଛୁ? ବନ୍ଧୁଜନଙ୍କ ପ୍ରତି ଉଦାସୀନ ହୋଇ, ଧନୋପାୟରେ ଆଶ୍ରୟହୀନ ହୋଇ — ତୋ ପୈତୃକ ଧନ କ'ଣ?
12.205.5
पैतृकं मे महन्मातः सर्वदुःखालयं त्विह ।
अस्त्येतत्तद्विधाताय यतिष्ये तत्र मा शुचः ॥ १२.२०५.५ ॥
ମା, ମୋ ପୈତୃକ ଧନ ଏଠାରେ ମହାନ; ତାହା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ଆଳୟ। ତାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ସେଠାରେ ଚେଷ୍ଟା କରିବି — ଶୋକ କରନା।
12.205.6
इदं शरीरमत्युग्रं पित्रा दत्तमसंशयम् ।
तमेव पितरं गत्वा धनं तिष्ठति शाश्वतम् ॥ १२.२०५.६ ॥
ଏହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଶରୀର ପିତା ଦେଇଛନ୍ତି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେହି ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଶାଶ୍ବତ ଧନ ସେଠାରେ ରହେ।
12.205.7
कश्चिन्महति संसारे वर्तमान… ।
वनदुगमभिप्राप्तो महत्क्रव्या… ॥ १२.२०५.७ ॥
ମହାନ ସଂସାରରେ ରହୁଥିବା କେହି ଜଣେ… ଦୁର୍ଗମ ବନରେ ପହଞ୍ଚିଲା, ସେଠାରେ ମହା ମାଂସଭୋଜୀ ଥିଲେ।
12.205.8
सिंहव्याघ्रगजाकारैरतिघोरैर्महा… ।
समन्तात्सुपरिक्षिप्तं स दृष्ट्वा व्यथते पुमान् ॥ १२.२०५.८ ॥
ସିଂହ, ବ୍ୟାଘ୍ର, ହାତୀ ଆକୃତିର ଅତି ଭୟଙ୍କର ମହା… ଚାରିପାଖରେ ଘେରା ହୋଇଥିବା ଦେଖି ସେ ପୁରୁଷ ବ୍ୟଥିତ ହୁଏ।
12.205.9
स तद्वनं ह्यनुचरन्विप्रधावन्नितस्ततः ।
वीक्षमाणो दिशः सर्वाः शरणार्थं प्रधावति ॥ १२.२०५.९ ॥
ସେ ସେହି ବନରେ ବୁଲି, ଏଠାସେଠା ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ଦୌଡ଼େ; ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦେଖି, ଶରଣ ପାଇଁ ଦୌଡ଼େ।
12.205.10
अथापश्यद्वनं रूढं समन्ताद्वागुरावृतम् ।
वनमध्ये च तत्रासीदुदपानः समावृतः ॥ १२.२०५.१० ॥
ତାପରେ ସେ ଚାରିପାଖରେ ଘନ ଭାବେ ବଢ଼ିଥିବା, ଜାଲରେ ଘେରା ଏକ ବନ ଦେଖିଲା; ବନ ମଧ୍ୟରେ ସେଠାରେ ଆବୃତ ଏକ କୂଅ ଥିଲା।
12.205.11
वल्लिभिस्तृणसंछिन्नैर्गूढाभिरभिसंवृतः ।
स पपात द्विजस्तत्र विजने सलिलाशये ॥ १२.२०५.११ ॥
ଲତା ଓ ଘାସରେ ଢଙ୍କା ଗୁପ୍ତ ଲତାରେ ସେ ଘେରିଗଲା; ସେ ଦ୍ୱିଜ ସେଠାରେ ନିର୍ଜନ ଜଳାଶୟରେ ପଡ଼ିଗଲା।
12.205.12
विलग्नश्चाभवत्तस्मिँल्लतासन्तानसङ्कुले ।
बाहुभ्यां संपरिष्वक्तस्तया परमसत्वया ॥ १२.२०५.१२ ॥
ଲତାର ଘନ ଜାଲରେ ଭରା ସେଥିରେ ସେ ଲାଗିଗଲା; ନିଜ ଦୁଇ ବାହୁରେ ସେହି ପରମ ବଳବାନ ଲତାକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଧରିଲା।
12.205.13
स तथा लम्बते तत्र ऊर्ध्वपादो ह्यधश्शिराः ।
अधस्तत्रैव जातश्च जम्बूवृक्षः सुदुस्तरः ॥ १२.२०५.१३ ॥
ସେଠାରେ ସେ ଏହିପରି ଝୁଲୁଛି, ପାଦ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ଓ ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ; ତଳେ ହିଁ ସେଠାରେ ଅତିକଷ୍ଟରେ ଅତିକ୍ରମଯୋଗ୍ୟ ଏକ ଜାମୁ ଗଛ ଜନ୍ମିଛି।
12.205.14
कूपस्य तस्य वेलाया अपश्यत्सुमहाफलम् ।
वृक्षं बहुविधं व्योमं वल्लीपुष्पसमाकुलम् ॥ १२.२०५.१४ ॥
ସେଇ କୂଅ କୂଳରେ ସେ ଅତି ବଡ଼ ଫଳଯୁକ୍ତ, ବହୁବିଧ, ଆକାଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଲତାପୁଷ୍ପରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ବୃକ୍ଷ ଦେଖିଲା।
12.205.15
नानारूपा मधुकरास्तस्मिन्वुक्षऽभवन्किल ।
तेषां मधूनां बहुधा धारा प्रववृते तदा ॥ १२.२०५.१५ ॥
ସେଇ ବୃକ୍ଷରେ ନାନା ରୂପର ମହୁମାଛି ଥିଲେ; ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ମହୁର ବହୁ ଧାରା ପ୍ରବାହିତ ହେଲା।
12.205.16
विलम्बमानः स पुमान्धारां पिबति सर्वदा ।
न तस्य तृष्णा विरता पीयमानस्य संकटे ॥ १२.२०५.१६ ॥
ଝୁଲୁଥିବା ସେ ପୁରୁଷ ସର୍ବଦା ଧାରା ପାନ କରେ; କିନ୍ତୁ ସଙ୍କଟରେ ପାନ କରିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ତୃଷ୍ଣା କେବେ ବି ନିବୃତ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.205.17
परीप्सति च तां नित्यमतृप्तः स पुनः पुनः ।
एवं स वसते तत्र दुःखिदुःखी पुनः पुनः ॥ १२.२०५.१७ ॥
ଅତୃପ୍ତ ସେ ତାହାକୁ ନିତ୍ୟ ପୁନଃ ପୁନଃ ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ଏହିପରି ସେ ସେଠାରେ ବାରମ୍ବାର ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ବାସ କରେ।
12.205.18
मया तु तद्धनं देयं तव दास्यामि चेच्छसि ।
तस्य च प्रार्थितः सोथ दत्वा मुक्तिमवाप सः ॥ १२.२०५.१८ ॥
"ସେ ଧନ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବା ଉଚିତ; ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କଲେ ମୁଁ ଦେବି।" ତାହାର ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ସେ ଦାନ ଦେଇ ମୁକ୍ତି ପାଇଲା।
12.205.19
सा च त्यक्त्वाऽर्थसंकल्पं जगाम परमां गतिम् ॥ १२.२०५.१९ ॥
ସେ ଧନସଂକଳ୍ପ ତ୍ୟାଗ କରି ପରମ ଗତି ଲାଭ କଲେ।
12.205.20
एवं संसारचक्रस्य स्वरूपज्ञा नृपोत्तम ।
परं वैराग्यमागम्य गच्छन्ति परमं पदम् ॥ १२.२०५.२० ॥
ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ଏହିପରି ସଂସାରଚକ୍ରର ସ୍ୱରୂପ ଜାଣିଥିବା ଲୋକେ ପରମ ବୈରାଗ୍ୟ ପାଇ ପରମ ପଦକୁ ଯାଆନ୍ତି।
12.205.21
एवं संसारचक्रस्य स्वरूपं विदितं न मे ।
पैतृकं तु धनं प्रोक्तं किं तद्विद्वन्महात्मना ॥ १२.२०५.२१ ॥
ଏହିପରି ସଂସାରଚକ୍ରର ସ୍ୱରୂପ ମୁଁ ଜାଣି ନାହିଁ। ପୈତୃକ ଧନ କୁହାଯାଇଛି; ହେ ବିଦ୍ୱାନ, ମହାତ୍ମା ତାହାକୁ କ'ଣ କହିଲେ?
12.205.22
कान्तारमिति किं प्रोक्तं को हस्ती स तु कूपकः ।
किंसंज्ञिको महावृक्षो मधु वाऽपि पितामह ॥ १२.२०५.२२ ॥
'କାନ୍ତାର' କ'ଣ କୁହାଗଲା? ସେହି ହାତୀ କିଏ, ସେହି କୂଅ କ'ଣ? ହେ ପିତାମହ, ସେହି ମହାବୃକ୍ଷ କେଉଁ ନାମର, ଆଉ ମଧୁ କ'ଣ?
12.205.23
एवं मे संशयं विद्धि धनशब्दं किमुच्यते ।
कथं लब्धं धनं तेन तथा च किमिदं त्विह ॥ १२.२०५.२३ ॥
ମୋର ଏହି ସଂଶୟ ଜାଣନ୍ତୁ: 'ଧନ' ଶବ୍ଦରେ କ'ଣ କୁହାଯାଏ? ସେ କିପରି ଧନ ପାଇଲା, ଏଠାରେ ଏହା କ'ଣ?
12.205.24
उपाख्यानमिदं सर्वं मोक्षविद्भिरुदाहृतम् ।
सुमतिं विन्दते येन बन्धनाशश्च भारत ॥ १२.२०५.२४ ॥
ଏହି ସମଗ୍ର ଉପାଖ୍ୟାନ ମୋକ୍ଷଜ୍ଞମାନେ କହିଛନ୍ତି। ହେ ଭାରତ, ଏଥିରେ ସୁମତି ମିଳେ ଏବଂ ବନ୍ଧନ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
12.205.25
एतदुक्तं हि कान्तारं महान्संसार एव सः ।
ये ते प्रतिष्ठिता व्याला व्याधयस्ते प्रकीर्तिताः ॥ १२.२०५.२५ ॥
ଏହା କୁହାଯାଇଛି। ସେହି ମହାନ ସଂସାରଟି ଏହି ଅରଣ୍ୟ। ସେଠାରେ ରହୁଥିବା ହିଂସ୍ର ପ୍ରାଣୀମାନେ ବ୍ୟାଧି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
12.205.26
या सा नारी महाघोरा वर्णरूपविनाशिनी ।
तामाहुश्च जरां प्राज्ञाः परिष्वक्तं यया जगत् ॥ १२.२०५.२६ ॥
ଯେଉଁ ଅତି ଭୟଙ୍କରୀ ନାରୀ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ରୂପକୁ ବିନାଶ କରେ, ତାହାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଜରା କହନ୍ତି; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଜଗତ ଆଲିଙ୍ଗିତ ହୋଇଛି।
12.205.27
यस्तत्र कूपे वसते महाहिः काल एव सः ।
यो वृक्षः स च मृत्युर्हि स्वकृतं तस्य तत्फलम् ॥ १२.२०५.२७ ॥
ସେଠାରେ କୂପରେ ରହୁଥିବା ମହାସର୍ପ କାଳ ହିଁ। ସେ ବୃକ୍ଷ ମୃତ୍ୟୁ ହିଁ। ତାହାର ଫଳ ତାହାର ନିଜ କୃତ କର୍ମ।
12.205.28
ये तु कृष्णाः सिता राजन्मूषिका रात्र्यहानि वै ॥ १२.२०५.२८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯେଉଁ କଳା ଓ ଧଳା ମୂଷାମାନେ, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତରେ ରାତ୍ରି ଓ ଦିନ।
12.205.29
द्विषट्कपदसंयुक्तो यो हस्ती षण्मुखाकृतिः ।
स च संवत्सरः प्रोक्तः पाशमासर्तवो मुखाः ॥ १२.२०५.२९ ॥
ଦ୍ୱାଦଶ ପାଦଯୁକ୍ତ, ଷଡ଼ାନନ ଆକୃତିର ଯେଉଁ ହସ୍ତୀ, ସେ ସଂବତ୍ସର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଋତୁସମୂହ ତାହାର ପାଶ ଓ ମୁଖ।
12.205.30
एतत्संसारचक्रस्य स्वरूपं व्याहृतं मया ।
एवं लब्धधनं राजंस्तत्स्वरूपं विनाशय ॥ १२.२०५.३० ॥
ଏହି ସଂସାରଚକ୍ରର ସ୍ୱରୂପ ମୋ ଦ୍ୱାରା କୁହାଗଲା। ହେ ରାଜନ୍, ଏହିପରି ଧନ ଲାଭ କରି ତାହାର ଏହି ସ୍ୱରୂପକୁ ବିନାଶ କର।
12.205.31
एतज्ज्ञात्वा तु सा राजन्परं वैराग्यमास्थिता ।
यथोक्तविधिना भूयः परं पदमवाप सः ॥ १२.२०५.३१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏହା ଜାଣି ସେ ପରମ ବୈରାଗ୍ୟ ପାଇଲେ; କଥିତ ବିଧି ଅନୁସାରେ ସେ ପୁନର୍ବାର ପରମ ପଦ ପାଇଲେ।
12.205.32
धत्ते धारयते चैव एतस्मात्कारणाद्धनम् ।
तद्गच्छ चामृतं शुद्धं हिरण्यममृतं तपः ॥ १२.२०५.३२ ॥
ଏହି କାରଣରୁ ତାହା ଧନ ଧାରଣ ଓ ରକ୍ଷା କରେ। ସେହି ଶୁଦ୍ଧ, ଅମୃତ ସମାନ ସୁନା ଓ ଅମୃତ ସମାନ ତପ ଆଡ଼କୁ ଯାଅ।
12.205.33
तत्स्वरूपो महादेवः कृष्णो देवकिनन्दनः ।
तस्य प्रसादाद्दुःखस्य नाशं प्राप्स्यसि मानद ॥ १२.२०५.३३ ॥
ସେହି ସ୍ୱରୂପ ବିଶିଷ୍ଟ ମହାଦେବ ହିଁ ଦେବକୀ ପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣ। ହେ ମାନଦ, ତାଙ୍କ କୃପାରେ ତୁମେ ଦୁଃଖର ନାଶ ପାଇବ।
12.205.34
एकः कर्ता स कृष्णश्च ज्ञानिनां परमा गतिः ॥ १२.२०५.३४ ॥
ସେହି କୃଷ୍ଣ ହିଁ ଏକମାତ୍ର କର୍ତ୍ତା; ସେ ହିଁ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପରମ ଗତି।
12.205.35
इदमाश्रित्य देवेन्द्रो देवा रुद्रास्तथाऽश्विनौ ।
स्वेस्वे पदे विविशिरे भुक्तिमुक्तिविदो जनाः ॥ १२.२०५.३५ ॥
ଏହାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଦେବେନ୍ଦ୍ର, ଦେବତାମାନେ, ରୁଦ୍ରଗଣ ଓ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର, ଏବଂ ଭୋଗ-ମୁକ୍ତି ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ ନିଜ ନିଜ ପଦରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
12.205.36
भूतानामन्तरात्माऽसौ स नित्यपदसंवृतः ।
श्रूयतामस्य सद्भावः सम्यग्ज्ञानं यथा तव ॥ १२.२०५.३६ ॥
ସେ ସର୍ବ ଭୂତର ଅନ୍ତରାତ୍ମା; ନିତ୍ୟ ପଦରେ ଆବୃତ। ତାଙ୍କ ସଦ୍ଭାବ ଶୁଣ, ଯଦ୍ଦ୍ୱାରା ତୁମର ସମ୍ୟକ୍ ଜ୍ଞାନ ହେବ।
12.205.37
भवेदेतन्निबोध त्वं नारदाय पुरा हरिः ।
दर्शयित्वाऽऽत्मनो रूपं यदवोचत्स्वयं विभुः ॥ १२.२०५.३७ ॥
ପୂର୍ବରେ ହରି ନାରଦଙ୍କୁ ନିଜ ରୂପ ଦେଖାଇ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ ସ୍ୱୟଂ ଯାହା କହିଥିଲେ, ତାହା ତୁମେ ଜାଣ।
12.205.38
पुरा देवऋषिः श्रीमान्नारदः परमार्थवान् ।
चचार पृथिवीं कृत्स्नां तीर्थान्यनुचरन्प्रभुः ॥ १२.२०५.३८ ॥
ପୂର୍ବରେ ତେଜସ୍ୱୀ ଦେବର୍ଷି ନାରଦ, ପରମାର୍ଥଜ୍ଞ, ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଭ୍ରମଣ କରି ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଦର୍ଶନ କଲେ।
12.205.39
हिमवत्पादमाश्रित्य विचार्य च पुनःपुनः ।
स ददर्श ह्रदं तत्र पद्मोत्पलसमाकुलम् ॥ १२.२०५.३९ ॥
ହିମାଳୟର ପାଦଦେଶରେ ପହଞ୍ଚି, ବାରମ୍ବାର ଚିନ୍ତା କରି, ସେଠାରେ ପଦ୍ମ ଓ ନୀଲୋତ୍ପଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ହ୍ରଦ ସେ ଦେଖିଲେ।
12.205.40
ददर्श कन्यां तत्तीरे सर्वाभरणभूषिताम् ।
शोभमानां श्रिया राजन्क्रीडन्तीमुत्पलैस्तथा ॥ १२.२०५.४० ॥
ତା'ର କୂଳରେ ସର୍ବାଭରଣରେ ଭୂଷିତା ଏକ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲେ; ହେ ରାଜନ୍, ସେ ଶୋଭାରେ ଝଲସି ନୀଲୋତ୍ପଳ ସହିତ ଖେଳୁଥିଲେ।
12.205.41
सा महात्मानमालोक्य नारदेत्याह भामिनी ।
तस्याः समीपमासाद्य तस्थौ विस्मितमानसः ॥ १२.२०५.४१ ॥
ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ସୁନ୍ଦରୀ କହିଲା, "ନାରଦ!"; ସେ ବିସ୍ମିତ ମନରେ ତା'ର ନିକଟକୁ ଯାଇ ଠିଆ ହେଲେ।
12.205.42
वीक्षमाणं तमाज्ञाय सा कन्या चारुवासिनी ।
विजजृम्भे महाभागा स्मयमाना पुनः पुनः ॥ १२.२०५.४२ ॥
ସେ ତା'ପ୍ରତି ଚାହିଁ ରହିଛନ୍ତି ଜାଣି, ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ ସେହି କନ୍ୟା, ମହାଭାଗା, ବାରମ୍ବାର ହସି ଅଙ୍ଗ ମୋଡ଼ିଲା।
12.205.43
तस्मात्समभवद्वक्रात्पुरुषाकृतिसंयुतः ।
रत्नविन्दुचिताङ्गस्तु सर्वाभरणभूषितः ॥ १२.२०५.४३ ॥
ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ମନୁଷ୍ୟାକୃତି ବିଶିଷ୍ଟ ଜଣେ ପୁରୁଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ରତ୍ନବିନ୍ଦୁରେ ଚିତ୍ରିତ ଥିଲା ଏବଂ ସେ ସବୁ ଅଳଙ୍କାରରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ।
12.205.44
आदित्यसदृशाकारः शिरसा धारयन्मणिम् ।
पुनरेव तदाकारसदृशः समजायत ॥ १२.२०५.४४ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଆକୃତି ବିଶିଷ୍ଟ, ମସ୍ତକରେ ମଣି ଧାରଣ କରୁଥିବା ସେ ପୁନର୍ବାର ସେହି ଆକୃତି ସଦୃଶ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
12.205.45
तृतीयस्तु महाराज विविधाभरणैर्युतः ।
प्रदक्षिणं तु तां कृत्वा विविधध्वनयस्तु ताम् ॥ १२.२०५.४५ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ତୃତୀୟ ଜଣେ ବିବିଧ ଅଳଙ୍କାରରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ। ସେ ସେହି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ବିବିଧ ଧ୍ୱନି କଲେ।
12.205.46
ततः सर्वेण विप्रर्षिः कन्यां पप्रच्छ तां शुभाम् ॥ १२.२०५.४६ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ସେହି ଶୁଭା କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
12.205.47
का त्वं परमकल्याणि पद्मेन्दुसदृशानने ।
न जाने त्वां महादेवि ब्रूहि सत्यमनिन्दिते ॥ १२.२०५.४७ ॥
ହେ ପରମ କଲ୍ୟାଣୀ, ପଦ୍ମ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ମୁଖବିଶିଷ୍ଟା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଜାଣେ ନାହିଁ। ହେ ମହାଦେବୀ, ହେ ନିର୍ଦୋଷା, ସତ କୁହ, ତୁମେ କିଏ?
12.205.48
सावित्री नाम विप्रर्षे शृणु भद्रं तवास्तु वै ।
किं करिष्यामि तद्ब्रूहि तव यच्चेतसि स्थितम् ॥ १२.२०५.४८ ॥
ମୋ ନାମ ସାବିତ୍ରୀ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି, ଶୁଣନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ମୁଁ କ'ଣ କରିବି? ଆପଣଙ୍କ ମନରେ ଯାହା ଅଛି ତାହା କୁହନ୍ତୁ।
12.205.49
अभिवादये त्वां सावित्रि कृतार्थोऽहमनिन्दिते ।
एतं मे संशयं देवि वक्तुमर्हसि शोभने ॥ १२.२०५.४९ ॥
ହେ ସାବିତ୍ରୀ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ; ହେ ନିର୍ଦୋଷା, ମୁଁ କୃତାର୍ଥ। ହେ ଦେବୀ, ହେ ଶୋଭନା, ମୋର ଏହି ସଂଶୟ କହିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।
12.205.50
यस्तु वै प्रथमोत्पन्नः कोऽसौ स पुरुषाकृतिः ।
बिन्दवस्तु महादेवि मूर्ध्नि ज्योतिर्मयाकृतिः ॥ १२.२०५.५० ॥
ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେହି ପୁରୁଷାକୃତି କିଏ? ହେ ମହାଦେବୀ, କିନ୍ତୁ ମସ୍ତକରେ ବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଆକୃତିର।
12.205.51
अग्रजः प्रथमोत्पन्नो यजुर्वेदस्तथाऽपरः ।
तृतीयः सामवेदस्तु संशयो व्येतु ते मुने ॥ १२.२०५.५१ ॥
ଅଗ୍ରଜ, ପ୍ରଥମେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯଜୁର୍ବେଦ; ଅନ୍ୟଟି, ତୃତୀୟଟି ସାମବେଦ। ହେ ମୁନି, ତୁମର ସଂଶୟ ଦୂର ହେଉ।
12.205.52
वेदाश्च बिन्दुसंयुक्ता यज्ञस्य फलसंश्रिताः ।
यत्तद्दृष्टं महज्ज्योतिर्ज्योतिरित्युच्यते बुधैः ॥ १२.२०५.५२ ॥
ବେଦସମୂହ ବିନ୍ଦୁଯୁକ୍ତ, ଯଜ୍ଞଫଳରେ ଆଶ୍ରିତ। ଯେଉଁ ମହା ଜ୍ୟୋତି ଦେଖାଗଲା, ସେହାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ 'ଜ୍ୟୋତି' କହନ୍ତି।
12.205.53
ऋषे ज्ञेयं मया चाऽपीत्युक्त्वा चान्तरधीयत ।
ततः स विस्मयाविष्टो नारदः पुरुषर्षभ।
ध्यानयुक्तः स तु चिरं न बुबोध महामतिः ॥ १२.२०५.५३ ॥
ହେ ଋଷି, ଏହା ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଅଛି, ଏହା କହି ସେ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ତାପରେ ବିସ୍ମୟରେ ଭରପୂର ନାରଦ, ହେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ, ଧ୍ୟାନରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ ବହୁକ୍ଷଣ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।
12.205.54
ततः स्नात्वा महातेजा वाग्यतो नियतेन्द्रियः ।
तुष्टाव पुरुषव्याघ्रो जिज्ञासुश्च तदद्भुतम् ॥ १२.२०५.५४ ॥
ତା'ପରେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ବାକ୍ ସଂଯମୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ସେହି ଅଦ୍ଭୁତକୁ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସ୍ନାନ କରି ସ୍ତୁତି କଲେ।
12.205.55
ततो वर्षशते पूर्णे भगवाँलोकभावनः ।
प्रादुश्चकार विश्वात्मा ऋषेः परमसौहृदात् ॥ १२.२०५.५५ ॥
ତା'ପରେ ଶହେ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଲୋକପାଳକ ଭଗବାନ, ବିଶ୍ୱାତ୍ମା, ଋଷିଙ୍କ ପ୍ରତି ପରମ ସ୍ନେହରୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
12.205.56
तमागतं जगन्नाथं सर्वकारणकारणम् ।
अखिलामरमौल्यङ्गरुक्मारुणपदद्वयम् ॥ १२.२०५.५६ ॥
ଆସିଥିବା ସେହି ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ, ଯିଏ ସର୍ବକାରଣର କାରଣ, ଯାଙ୍କର ଦୁଇ ଚରଣ ସମସ୍ତ ଅମରଙ୍କ ମୁକୁଟରେ ଶୋଭିତ, ସୁନା ପରି ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ।
12.205.57
वैनतेयपदस्पर्शकिणशोभितजानुकम् ।
पीताम्बरलसत्काञ्चीदामबद्धकटीतटम् ॥ १२.२०५.५७ ॥
ଗରୁଡଙ୍କ ପାଦସ୍ପର୍ଶରୁ ହୋଇଥିବା କଠିନ ଦାଗରେ ଯାଙ୍କ ଜାନୁ ଶୋଭିତ; ପୀତାମ୍ବରରେ ଚମକୁଥିବା ସୁନା କଟିବନ୍ଧରେ ଯାଙ୍କ କଟି ବନ୍ଧା।
12.205.58
श्रीवत्सवक्षसं चारुमणिकौस्तुभकन्धरम् ।
मन्दस्मितमुखाम्भोजं चलदायतलोचनम् ॥ १२.२०५.५८ ॥
ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଥିବା ବକ୍ଷ, ମଣି-କୌସ୍ତୁଭରେ ଶୋଭିତ ସୁନ୍ଦର କଣ୍ଠ, ମନ୍ଦ ହସିବା ପଦ୍ମମୁଖ, ଚଞ୍ଚଳ ବିଶାଳ ନୟନ ଥିବା ସୁନ୍ଦରଙ୍କୁ।
12.205.59
नम्रचापानुकरणनम्रभ्रूयुगशोभितम् ।
नानारत्नमणीवज्रस्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ १२.२०५.५९ ॥
ବଙ୍କା ଧନୁର ଅନୁକରଣ କରୁଥିବା ବଙ୍କା ଭ୍ରୂଯୁଗଳରେ ଶୋଭିତ, ନାନା ରତ୍ନ, ମଣି ଓ ବଜ୍ରରେ ଚମକୁଥିବା ମକରକୁଣ୍ଡଳଧାରୀ।
12.205.60
इन्द्रनीलनिभासं तं केयूरमकुटोज्ज्वलम् ।
देवैरिन्द्रपुरोगैश्च ऋषिसङघैरभिष्टुतम् ॥ १२.२०५.६० ॥
ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳମଣି ଭଳି ଆଭାଥିବା, କେୟୂର ଓ ମୁକୁଟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସେହି ଦେବଙ୍କୁ, ଯାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବତା ଓ ଋଷିସଂଘ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ।
12.205.61
नारदो जयशब्देन ववन्दे शिरसा हरिम् ॥ १२.२०५.६१ ॥
ନାରଦ 'ଜୟ' ଶବ୍ଦ ସହ ମସ୍ତକ ନତ କରି ହରିଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କଲେ।
12.205.62
ततः स भगवाञ्श्रीमान्मेघगम्भीरया गिरा ।
प्राहेशः सर्वभूतानां नारदं पतितं क्षितौ ॥ १२.२०५.६२ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଭଗବାନ, ଶ୍ରୀମାନ, ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଈଶ୍ବର ମେଘଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ।
12.205.63
भद्रमस्तु ऋषे तुभ्यं वरं वरय सुव्रत ।
यत्ते मनसि सुव्यक्तमस्ति च प्रददामि तन् ॥ १२.२०५.६३ ॥
ହେ ଋଷି, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ହେ ସୁବ୍ରତ, ବର ମାଗ। ତୁମ ମନରେ ଯାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଅଛି, ମୁଁ ତାହା ଦେବି।
12.205.64
स चेमं जयशब्देन प्रसीदेत्यातुरो मुनिः ।
प्रोवाच हृदि संरूढं शङ्खचक्रगदाधरम् ॥ १२.२०५.६४ ॥
ସେ ଆତୁର ମୁନି 'ଜୟ' ଶବ୍ଦ ସହ, 'ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ' କହି, ହୃଦୟରେ ସ୍ଥିର ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
12.205.65
विवक्षितं जगन्नाथ मया ज्ञातं त्वयाऽच्युत ।
तत्प्रसीद हृषीकेश श्रोतुमिच्छामि तद्धरे ॥ १२.२०५.६५ ॥
ମୁଁ ଯାହା କହିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲି ତାହା ତୁମେ ଜାଣିଛ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ। ତେଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ, ହେ ହୃଷୀକେଶ; ତାହା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ହେ ହରି।
12.205.66
ततः स्मयन्महाविष्णुरभ्यभाषत नारदम् ।
यद्दृष्टं मम रूपं तु वेदानां शिरसि त्वया ॥ १२.२०५.६६ ॥
ତା'ପରେ ହସି ହସି ମହାବିଷ୍ଣୁ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ବେଦମାନଙ୍କ ଶିରରେ ତୁମେ ଦେଖିଥିବା ମୋ ରୂପ।'
12.205.67
निर्द्वन्द्वा निरहंकाराः शुचयः शुद्धलोचनाः ।
तं मां पश्यन्ति सततं तान्पृच्छ यदिहेच्छसि ॥ १२.२०५.६७ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରହିତ, ଅହଂକାରଶୂନ୍ୟ, ଶୁଚି ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିବିଶିଷ୍ଟ, ସେମାନେ ସର୍ବଦା ମୋତେ ଦେଖନ୍ତି। ଏଠାରେ ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ସେମାନଙ୍କକୁ ହିଁ ପଚାର।
12.205.68
ये योगिनो महाप्राज्ञा मदंशा ये व्यवस्थिताः ।
तेषां प्रसादं देवर्षे मत्प्रसादमवैहि तत् ॥ १२.२०५.६८ ॥
ଯେଉଁ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଯୋଗୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ଅଂଶରୂପେ ସ୍ଥିତ, ହେ ଦେବର୍ଷି, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରସାଦକୁ ମୋ ପ୍ରସାଦ ବୋଲି ଜାଣ।
12.205.69
इत्युक्त्वा स जगामाथ भगवान्भूतभावनः ।
तस्माद्व्रज हृषीकेशं कृष्णं देवकिनन्दनम् ॥ १२.२०५.६९ ॥
ଏପରି କହି ଭୂତଭାବନ ଭଗବାନ ଚାଲିଗଲେ। ଅତଏବ ଦେବକୀନନ୍ଦନ ହୃଷୀକେଶ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ।
12.205.70
एतमाराध्य गोविन्दं गता मुक्तिं महर्षयः ।
एष कर्ता विकर्ता च सर्वकारणकारणम् ॥ १२.२०५.७० ॥
ଏହି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ମହର୍ଷିମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ। ଏହି କର୍ତ୍ତା, ବିକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ସର୍ବକାରଣର କାରଣ।
12.205.71
मयाऽप्येतच्छ्रुतं राजन्नारदात्तु निबोध तत् ।
स्वयमेव समाचष्ट नारदो भगवान्मुनिः ॥ १२.२०५.७१ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏହା ମୁଁ ମଧ୍ୟ ନାରଦଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଥିଲି; ତାହା ବୁଝ। ଭଗବାନ ମୁନି ନାରଦ ନିଜେ ହିଁ ଏହାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ।
12.205.72
समस्तसंसारविघातकारणं ।
भजन्ति ये विष्णुमनन्यमानसाः।
ते यान्ति सायुज्यमतीव दुर्लभ ।
मितीव नित्यं हृदि वर्णयन्ति ॥ १२.२०५.७२ ॥
ଅନନ୍ୟମନରେ ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭଜନ୍ତି — ଯିଏ ସମସ୍ତ ସଂସାରବନ୍ଧନ ନାଶର କାରଣ — ସେମାନେ ଅତିଶୟ ଦୁର୍ଲଭ ସାଯୁଜ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ସେମାନେ ସର୍ବଦା ହୃଦୟରେ ଏହାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନ କରନ୍ତି।