ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.205
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.205.1
पितामह महाप्राज्ञ दुःखशोकसमाकुले ।
संसारचक्रे लोकानां निर्वेदो नास्ति किंन्विदम् ॥ १२.२०५.१ ॥
ಓ ಪಿತಾಮಹ, ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ! ದುಃಖ ಶೋಕಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಈ ಸಂಸಾರಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ವೈರಾಗ್ಯ ಏಕೆ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ?
12.205.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
निबन्धनस्य संवादं भोगवत्या नृपोत्तम ॥ १२.२०५.२ ॥
ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ — ಓ ನೃಪೋತ್ತಮ, ನಿಬಂಧನ ಮತ್ತು ಭೋಗವತಿಯ ಸಂವಾದ ಇದು.
12.205.3
मुनिं निबन्धनं शुष्कं धमनीयाकृतिं तथा ।
निरारम्भं निरालम्बमसज्जन्तं च कर्मणि।
पुत्रं दृष्ट्वाऽप्युवाचार्तं माता भोगवती तदा ॥ १२.२०५.३ ॥
ನಿಬಂಧನ ಎಂಬ ಮುನಿ ಒಣಗಿ, ನರಗಳ ಗಂಟಿನಂತೆ ಸಣ್ಣಗಾಗಿ, ಕರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸದೆ, ಆಧಾರವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ, ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗದೆ ಇದ್ದನು. ಅವನನ್ನು ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಕಂಡು ತಾಯಿ ಭೋಗವತಿ ಆಗ ಮಾತನಾಡಿದಳು.
12.205.4
उत्तिष्ठ मूढ किं शेषे निरपेक्षः सुहृज्जनैः ।
निरालम्बो धनोपाये पैतृकं तव किं धनम् ॥ १२.२०५.४ ॥
ಏಳು, ಮೂಢನೇ! ಏಕೆ ಮಲಗಿರುವೆ? ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ, ಧನೋಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ — ನಿನ್ನ ಪಿತೃಧನ ಎಲ್ಲಿದೆ?
12.205.5
पैतृकं मे महन्मातः सर्वदुःखालयं त्विह ।
अस्त्येतत्तद्विधाताय यतिष्ये तत्र मा शुचः ॥ १२.२०५.५ ॥
ಅಮ್ಮಾ, ನನ್ನ ಪಿತೃಧನ ಇಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದುದು; ಅದು ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳ ಆಲಯ. ಅದನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ — ದುಃಖಿಸಬೇಡ.
12.205.6
इदं शरीरमत्युग्रं पित्रा दत्तमसंशयम् ।
तमेव पितरं गत्वा धनं तिष्ठति शाश्वतम् ॥ १२.२०५.६ ॥
ಈ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರ ದೇಹವನ್ನು ತಂದೆಯೇ ನೀಡಿದ್ದು, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆ ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೇ ಹೋದರೆ ಶಾಶ್ವತ ಧನ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.
12.205.7
कश्चिन्महति संसारे वर्तमान… ।
वनदुगमभिप्राप्तो महत्क्रव्या… ॥ १२.२०५.७ ॥
ಮಹಾ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬನು… ದುರ್ಗಮವಾದ ಕಾಡನ್ನು ತಲುಪಿದನು, ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕರು ಇದ್ದರು.
12.205.8
सिंहव्याघ्रगजाकारैरतिघोरैर्महा… ।
समन्तात्सुपरिक्षिप्तं स दृष्ट्वा व्यथते पुमान् ॥ १२.२०५.८ ॥
ಸಿಂಹ, ವ್ಯಾಘ್ರ, ಗಜಾಕಾರದ ಅತಿ ಭಯಂಕರ ಮಹಾ… ಸುತ್ತಲೂ ಆವೃತವಾದದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ಪುರುಷನು ವ್ಯಥೆಪಡುತ್ತಾನೆ.
12.205.9
स तद्वनं ह्यनुचरन्विप्रधावन्नितस्ततः ।
वीक्षमाणो दिशः सर्वाः शरणार्थं प्रधावति ॥ १२.२०५.९ ॥
ಅವನು ಆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತ, ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಗಾಬರಿಯಿಂದ ಓಡುತ್ತಾನೆ; ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಶರಣಿಗಾಗಿ ಓಡುತ್ತಾನೆ.
12.205.10
अथापश्यद्वनं रूढं समन्ताद्वागुरावृतम् ।
वनमध्ये च तत्रासीदुदपानः समावृतः ॥ १२.२०५.१० ॥
ಆಗ ಅವನು ಸುತ್ತಲೂ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಬಲೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಕಾಡನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಕಾಡಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಬಾವಿ ಇತ್ತು.
12.205.11
वल्लिभिस्तृणसंछिन्नैर्गूढाभिरभिसंवृतः ।
स पपात द्विजस्तत्र विजने सलिलाशये ॥ १२.२०५.११ ॥
ಬಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡ ಮರೆಯಾದ (ಬಳ್ಳಿಗಳಿಂದ) ಅವನು ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟನು; ಆ ದ್ವಿಜನು ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ಜನ ಜಲಾಶಯಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು.
12.205.12
विलग्नश्चाभवत्तस्मिँल्लतासन्तानसङ्कुले ।
बाहुभ्यां संपरिष्वक्तस्तया परमसत्वया ॥ १२.२०५.१२ ॥
ಅವನು ಬಳ್ಳಿಗಳ ದಟ್ಟ ಜಾಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡನು; ತನ್ನ ಎರಡು ತೋಳುಗಳಿಂದ ಆ ಪರಮ ಬಲಶಾಲಿ (ಬಳ್ಳಿ)ಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು.
12.205.13
स तथा लम्बते तत्र ऊर्ध्वपादो ह्यधश्शिराः ।
अधस्तत्रैव जातश्च जम्बूवृक्षः सुदुस्तरः ॥ १२.२०५.१३ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಹೀಗೆ ನೇತಾಡುತ್ತಾನೆ, ಕಾಲುಗಳು ಮೇಲೆ, ತಲೆ ಕೆಳಗೆ; ಕೆಳಗೆಯೇ ಅಲ್ಲಿ ದಾಟಲು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಒಂದು ಜಂಬೂ ಮರ ಬೆಳೆದಿದೆ.
12.205.14
कूपस्य तस्य वेलाया अपश्यत्सुमहाफलम् ।
वृक्षं बहुविधं व्योमं वल्लीपुष्पसमाकुलम् ॥ १२.२०५.१४ ॥
ಆ ಬಾವಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳ, ಹಲವು ಬಗೆಯ, ಆಕಾಶದೆತ್ತರ ಹರಡಿದ, ಬಳ್ಳಿ ಹೂಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಒಂದು ಮರವನ್ನು ಕಂಡನು.
12.205.15
नानारूपा मधुकरास्तस्मिन्वुक्षऽभवन्किल ।
तेषां मधूनां बहुधा धारा प्रववृते तदा ॥ १२.२०५.१५ ॥
ಆ ಮರದಲ್ಲಿ ನಾನಾ ರೂಪದ ಜೇನ್ನೊಣಗಳಿದ್ದವು; ಆಗ ಅವುಗಳ ಜೇನಿನ ಹಲವು ಧಾರೆಗಳು ಹರಿದವು.
12.205.16
विलम्बमानः स पुमान्धारां पिबति सर्वदा ।
न तस्य तृष्णा विरता पीयमानस्य संकटे ॥ १२.२०५.१६ ॥
ನೇತಾಡುತ್ತಿರುವ ಆ ಮನುಷ್ಯನು ಸದಾ ಧಾರೆಯನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವನ ತೃಷ್ಣೆ ಎಂದಿಗೂ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ.
12.205.17
परीप्सति च तां नित्यमतृप्तः स पुनः पुनः ।
एवं स वसते तत्र दुःखिदुःखी पुनः पुनः ॥ १२.२०५.१७ ॥
ಅತೃಪ್ತನಾದ ಅವನು ಅವಳನ್ನೇ ನಿತ್ಯವೂ ಪುನಃ ಪುನಃ ಪಡೆಯಬಯಸುತ್ತಾನೆ; ಹೀಗೆ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ದುಃಖದಿಂದ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.205.18
मया तु तद्धनं देयं तव दास्यामि चेच्छसि ।
तस्य च प्रार्थितः सोथ दत्वा मुक्तिमवाप सः ॥ १२.२०५.१८ ॥
"ಆ ಧನವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಕೊಡಬೇಕು; ನೀನು ಬಯಸಿದರೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ." ಅವನಿಂದ ಬೇಡಲ್ಪಟ್ಟು ಅವನು ದಾನಮಾಡಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.
12.205.19
सा च त्यक्त्वाऽर्थसंकल्पं जगाम परमां गतिम् ॥ १२.२०५.१९ ॥
ಅವಳು ಧನಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದಳು.
12.205.20
एवं संसारचक्रस्य स्वरूपज्ञा नृपोत्तम ।
परं वैराग्यमागम्य गच्छन्ति परमं पदम् ॥ १२.२०५.२० ॥
ನೃಪೋತ್ತಮನೇ, ಹೀಗೆ ಸಂಸಾರಚಕ್ರದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತವರು ಪರಮ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
12.205.21
एवं संसारचक्रस्य स्वरूपं विदितं न मे ।
पैतृकं तु धनं प्रोक्तं किं तद्विद्वन्महात्मना ॥ १२.२०५.२१ ॥
ಹೀಗೆ ಸಂಸಾರಚಕ್ರದ ಸ್ವರೂಪ ನನಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಪೈತೃಕ ಧನ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ವಿದ್ವಾಂಸನೇ, ಮಹಾತ್ಮರು ಅದನ್ನು ಏನೆಂದು ಹೇಳಿದರು?
12.205.22
कान्तारमिति किं प्रोक्तं को हस्ती स तु कूपकः ।
किंसंज्ञिको महावृक्षो मधु वाऽपि पितामह ॥ १२.२०५.२२ ॥
'ಕಾಂತಾರ' ಎಂದು ಏನನ್ನು ಹೇಳಲಾಯಿತು? ಆ ಆನೆ ಯಾರು, ಆ ಬಾವಿ ಏನು? ಪಿತಾಮಹ, ಆ ಮಹಾವೃಕ್ಷ ಯಾವ ಹೆಸರಿನದು, ಜೇನು ಏನು?
12.205.23
एवं मे संशयं विद्धि धनशब्दं किमुच्यते ।
कथं लब्धं धनं तेन तथा च किमिदं त्विह ॥ १२.२०५.२३ ॥
ನನ್ನ ಈ ಸಂಶಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ: 'ಧನ' ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಏನನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ? ಅವನು ಧನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದನು, ಇಲ್ಲಿ ಇದು ಏನು?
12.205.24
उपाख्यानमिदं सर्वं मोक्षविद्भिरुदाहृतम् ।
सुमतिं विन्दते येन बन्धनाशश्च भारत ॥ १२.२०५.२४ ॥
ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಪಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಮೋಕ್ಷಜ್ಞರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತನೇ, ಇದರಿಂದ ಸುಮತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ, ಬಂಧನ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
12.205.25
एतदुक्तं हि कान्तारं महान्संसार एव सः ।
ये ते प्रतिष्ठिता व्याला व्याधयस्ते प्रकीर्तिताः ॥ १२.२०५.२५ ॥
ಇದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಮಹಾ ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಕಾಡು. ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕ್ರೂರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ರೋಗಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
12.205.26
या सा नारी महाघोरा वर्णरूपविनाशिनी ।
तामाहुश्च जरां प्राज्ञाः परिष्वक्तं यया जगत् ॥ १२.२०५.२६ ॥
ವರ್ಣ ರೂಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಆ ಮಹಾ ಭಯಂಕರ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಜರಾ (ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆಕೆಯಿಂದ ಜಗತ್ತು ಆಲಿಂಗಿತವಾಗಿದೆ.
12.205.27
यस्तत्र कूपे वसते महाहिः काल एव सः ।
यो वृक्षः स च मृत्युर्हि स्वकृतं तस्य तत्फलम् ॥ १२.२०५.२७ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮಹಾ ಸರ್ಪ ಕಾಲವೇ. ಆ ವೃಕ್ಷವು ಮೃತ್ಯುವೇ. ಅದರ ಫಲ ಅವನು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮವೇ.
12.205.28
ये तु कृष्णाः सिता राजन्मूषिका रात्र्यहानि वै ॥ १२.२०५.२८ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಇಲಿಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಹಗಲು.
12.205.29
द्विषट्कपदसंयुक्तो यो हस्ती षण्मुखाकृतिः ।
स च संवत्सरः प्रोक्तः पाशमासर्तवो मुखाः ॥ १२.२०५.२९ ॥
ಹನ್ನೆರಡು ಪಾದಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಆರು ಮುಖಗಳ ಆಕಾರದ ಆನೆ ಸಂವತ್ಸರವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಋತುಗಳು ಅದರ ಪಾಶಗಳು ಮತ್ತು ಮುಖಗಳು.
12.205.30
एतत्संसारचक्रस्य स्वरूपं व्याहृतं मया ।
एवं लब्धधनं राजंस्तत्स्वरूपं विनाशय ॥ १२.२०५.३० ॥
ಈ ಸಂಸಾರಚಕ್ರದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಓ ರಾಜನೇ, ಹೀಗೆ ಧನವನ್ನು ಪಡೆದು ಅದರ ಈ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡು.
12.205.31
एतज्ज्ञात्वा तु सा राजन्परं वैराग्यमास्थिता ।
यथोक्तविधिना भूयः परं पदमवाप सः ॥ १२.२०५.३१ ॥
ರಾಜನೇ, ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಅವಳು ಪರಮ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಳು; ಹೇಳಲಾದ ವಿಧಿಯಿಂದ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಪಡೆದನು.
12.205.32
धत्ते धारयते चैव एतस्मात्कारणाद्धनम् ।
तद्गच्छ चामृतं शुद्धं हिरण्यममृतं तपः ॥ १२.२०५.३२ ॥
ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಅದು ಧನವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ. ಆ ಶುದ್ಧವಾದ ಅಮೃತದಂತಹ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಅಮೃತದಂತಹ ತಪಸ್ಸಿನ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗು.
12.205.33
तत्स्वरूपो महादेवः कृष्णो देवकिनन्दनः ।
तस्य प्रसादाद्दुःखस्य नाशं प्राप्स्यसि मानद ॥ १२.२०५.३३ ॥
ಆ ಸ್ವರೂಪವುಳ್ಳವನೇ ಮಹಾದೇವ — ದೇವಕಿಯ ಮಗ ಕೃಷ್ಣ. ಓ ಮಾನದನೇ, ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನೀನು ದುಃಖದ ನಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.
12.205.34
एकः कर्ता स कृष्णश्च ज्ञानिनां परमा गतिः ॥ १२.२०५.३४ ॥
ಆ ಕೃಷ್ಣನೇ ಏಕೈಕ ಕರ್ತ; ಅವನೇ ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪರಮ ಗತಿ.
12.205.35
इदमाश्रित्य देवेन्द्रो देवा रुद्रास्तथाऽश्विनौ ।
स्वेस्वे पदे विविशिरे भुक्तिमुक्तिविदो जनाः ॥ १२.२०५.३५ ॥
ಇದನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ದೇವೇಂದ್ರ, ದೇವತೆಗಳು, ರುದ್ರರು, ಅಶ್ವಿನಿ ದೇವತೆಗಳು, ಭೋಗ-ಮುಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದ ಜನರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪದದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
12.205.36
भूतानामन्तरात्माऽसौ स नित्यपदसंवृतः ।
श्रूयतामस्य सद्भावः सम्यग्ज्ञानं यथा तव ॥ १२.२०५.३६ ॥
ಅವನು ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮ; ನಿತ್ಯ ಪದದಿಂದ ಆವೃತನಾದವನು. ಅವನ ಸದ್ಭಾವವನ್ನು ಕೇಳು, ಅದರಿಂದ ನಿನಗೆ ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾನ ಉಂಟಾಗುವುದು.
12.205.37
भवेदेतन्निबोध त्वं नारदाय पुरा हरिः ।
दर्शयित्वाऽऽत्मनो रूपं यदवोचत्स्वयं विभुः ॥ १२.२०५.३७ ॥
ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹರಿ ನಾರದನಿಗೆ ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಪ್ರಭು ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿ.
12.205.38
पुरा देवऋषिः श्रीमान्नारदः परमार्थवान् ।
चचार पृथिवीं कृत्स्नां तीर्थान्यनुचरन्प्रभुः ॥ १२.२०५.३८ ॥
ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದನು, ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ಬಲ್ಲವನು, ಇಡೀ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದನು.
12.205.39
हिमवत्पादमाश्रित्य विचार्य च पुनःपुनः ।
स ददर्श ह्रदं तत्र पद्मोत्पलसमाकुलम् ॥ १२.२०५.३९ ॥
ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲನ್ನು ಸೇರಿ, ಪದೇ ಪದೇ ಯೋಚಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ತಾವರೆ ಮತ್ತು ನೀಲೋತ್ಪಲಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಒಂದು ಸರೋವರವನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು.
12.205.40
ददर्श कन्यां तत्तीरे सर्वाभरणभूषिताम् ।
शोभमानां श्रिया राजन्क्रीडन्तीमुत्पलैस्तथा ॥ १२.२०५.४० ॥
ಅದರ ದಡದಲ್ಲಿ ಸಕಲ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾದ ಒಬ್ಬ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು; ಓ ರಾಜನೇ, ಆಕೆ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತ ನೀಲೋತ್ಪಲಗಳೊಡನೆ ಆಡುತ್ತಿದ್ದಳು.
12.205.41
सा महात्मानमालोक्य नारदेत्याह भामिनी ।
तस्याः समीपमासाद्य तस्थौ विस्मितमानसः ॥ १२.२०५.४१ ॥
ಆ ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ಸುಂದರಿ "ನಾರದ" ಎಂದಳು; ಅವನು ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆಕೆಯ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು ನಿಂತನು.
12.205.42
वीक्षमाणं तमाज्ञाय सा कन्या चारुवासिनी ।
विजजृम्भे महाभागा स्मयमाना पुनः पुनः ॥ १२.२०५.४२ ॥
ಅವನು ತನ್ನನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅರಿತು, ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ಆ ಕನ್ಯೆ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ, ಪದೇ ಪದೇ ನಗುತ್ತ ಮೈಮುರಿದಳು.
12.205.43
तस्मात्समभवद्वक्रात्पुरुषाकृतिसंयुतः ।
रत्नविन्दुचिताङ्गस्तु सर्वाभरणभूषितः ॥ १२.२०५.४३ ॥
ಆ ಮುಖದಿಂದ ಮನುಷ್ಯ ರೂಪವುಳ್ಳ ಒಬ್ಬನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನ ಅಂಗಗಳು ರತ್ನಬಿಂದುಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿದ್ದನು.
12.205.44
आदित्यसदृशाकारः शिरसा धारयन्मणिम् ।
पुनरेव तदाकारसदृशः समजायत ॥ १२.२०५.४४ ॥
ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಆಕಾರವುಳ್ಳವನು, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮಣಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು, ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಸಮಾನನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು.
12.205.45
तृतीयस्तु महाराज विविधाभरणैर्युतः ।
प्रदक्षिणं तु तां कृत्वा विविधध्वनयस्तु ताम् ॥ १२.२०५.४५ ॥
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಮೂರನೆಯವನು ವಿವಿಧ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನು. ಅವನು ಆ ಕನ್ಯೆಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ವಿವಿಧ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು.
12.205.46
ततः सर्वेण विप्रर्षिः कन्यां पप्रच्छ तां शुभाम् ॥ १२.२०५.४६ ॥
ಆಗ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಋಷಿ, ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಆ ಶುಭೆಯಾದ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
12.205.47
का त्वं परमकल्याणि पद्मेन्दुसदृशानने ।
न जाने त्वां महादेवि ब्रूहि सत्यमनिन्दिते ॥ १२.२०५.४७ ॥
ಪರಮ ಕಲ್ಯಾಣಿಯೇ, ಕಮಲ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಂತಹ ಮುಖವುಳ್ಳವಳೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಬಲ್ಲೆನಿಲ್ಲ. ಮಹಾದೇವಿಯೇ, ನಿರ್ದೋಷಿಯೇ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು, ನೀನು ಯಾರು?
12.205.48
सावित्री नाम विप्रर्षे शृणु भद्रं तवास्तु वै ।
किं करिष्यामि तद्ब्रूहि तव यच्चेतसि स्थितम् ॥ १२.२०५.४८ ॥
ಸಾವಿತ್ರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಋಷಿಯೇ, ಕೇಳು, ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ. ನಾನೇನು ಮಾಡಬೇಕು? ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಹೇಳು.
12.205.49
अभिवादये त्वां सावित्रि कृतार्थोऽहमनिन्दिते ।
एतं मे संशयं देवि वक्तुमर्हसि शोभने ॥ १२.२०५.४९ ॥
ಸಾವಿತ್ರಿಯೇ, ನಾನು ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಿರ್ದೋಷಿಯೇ, ನಾನು ಕೃತಾರ್ಥನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ದೇವಿ, ಶೋಭನೆ, ನನ್ನ ಈ ಸಂದೇಹವನ್ನು ಹೇಳಲು ನೀನು ಅರ್ಹಳು.
12.205.50
यस्तु वै प्रथमोत्पन्नः कोऽसौ स पुरुषाकृतिः ।
बिन्दवस्तु महादेवि मूर्ध्नि ज्योतिर्मयाकृतिः ॥ १२.२०५.५० ॥
ಮೊದಲು ಹುಟ್ಟಿದವನು ಯಾರು, ಆ ಪುರುಷ ರೂಪದವನು ಯಾರು? ಮಹಾದೇವಿ, ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಬಿಂದುಗಳು ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯ ರೂಪದಲ್ಲಿವೆ.
12.205.51
अग्रजः प्रथमोत्पन्नो यजुर्वेदस्तथाऽपरः ।
तृतीयः सामवेदस्तु संशयो व्येतु ते मुने ॥ १२.२०५.५१ ॥
ಅಗ್ರಜ, ಮೊದಲು ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಯಜುರ್ವೇದ; ಇನ್ನೊಂದು, ಮೂರನೆಯದು ಸಾಮವೇದ. ಮುನಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಸಂದೇಹ ದೂರವಾಗಲಿ.
12.205.52
वेदाश्च बिन्दुसंयुक्ता यज्ञस्य फलसंश्रिताः ।
यत्तद्दृष्टं महज्ज्योतिर्ज्योतिरित्युच्यते बुधैः ॥ १२.२०५.५२ ॥
ವೇದಗಳು ಬಿಂದುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವು, ಯಜ್ಞದ ಫಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿವೆ. ಕಂಡ ಆ ಮಹಾ ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸರು 'ಜ್ಯೋತಿ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
12.205.53
ऋषे ज्ञेयं मया चाऽपीत्युक्त्वा चान्तरधीयत ।
ततः स विस्मयाविष्टो नारदः पुरुषर्षभ।
ध्यानयुक्तः स तु चिरं न बुबोध महामतिः ॥ १२.२०५.५३ ॥
ಋಷಿಯೇ, ಇದನ್ನು ನಾನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವಳು ಅಂತರ್ಧಾನಳಾದಳು. ಆಗ ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ ನಾರದನು, ಪುರುಷರ್ಷಭನೇ, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.
12.205.54
ततः स्नात्वा महातेजा वाग्यतो नियतेन्द्रियः ।
तुष्टाव पुरुषव्याघ्रो जिज्ञासुश्च तदद्भुतम् ॥ १२.२०५.५४ ॥
ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯು, ವಾಕ್ ನಿಗ್ರಹಿಸಿದ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ, ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರನು, ಆ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಸ್ತುತಿಸಿದನು.
12.205.55
ततो वर्षशते पूर्णे भगवाँलोकभावनः ।
प्रादुश्चकार विश्वात्मा ऋषेः परमसौहृदात् ॥ १२.२०५.५५ ॥
ನಂತರ ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ, ಲೋಕಪಾಲಕನಾದ ಭಗವಂತ, ವಿಶ್ವಾತ್ಮನು, ಋಷಿಯ ಪರಮ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.
12.205.56
तमागतं जगन्नाथं सर्वकारणकारणम् ।
अखिलामरमौल्यङ्गरुक्मारुणपदद्वयम् ॥ १२.२०५.५६ ॥
ಬಂದ ಆ ಜಗನ್ನಾಥನನ್ನು, ಸರ್ವಕಾರಣಗಳಿಗೂ ಕಾರಣನಾದವನನ್ನು, ಎಲ್ಲಾ ಅಮರರ ಕಿರೀಟಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಚಿನ್ನದ ಕೆಂಪು ಚರಣದ್ವಯವುಳ್ಳವನನ್ನು.
12.205.57
वैनतेयपदस्पर्शकिणशोभितजानुकम् ।
पीताम्बरलसत्काञ्चीदामबद्धकटीतटम् ॥ १२.२०५.५७ ॥
ಗರುಡನ ಪಾದಸ್ಪರ್ಶದ ಗಟ್ಟಿ ಗುರುತುಗಳಿಂದ ಮೊಣಕಾಲುಗಳು ಶೋಭಿಸುವವನನ್ನು; ಪೀತಾಂಬರದ ಮೇಲೆ ಹೊಳೆಯುವ ಚಿನ್ನದ ಒಡ್ಯಾಣದಿಂದ ಸೊಂಟ ಬಿಗಿಯಲ್ಪಟ್ಟವನನ್ನು.
12.205.58
श्रीवत्सवक्षसं चारुमणिकौस्तुभकन्धरम् ।
मन्दस्मितमुखाम्भोजं चलदायतलोचनम् ॥ १२.२०५.५८ ॥
ಶ್ರೀವತ್ಸ ಚಿಹ್ನೆಯ ಎದೆಯುಳ್ಳ, ಮಣಿ-ಕೌಸ್ತುಭದಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಕಂಠದ, ಮಂದಹಾಸದ ಕಮಲಮುಖದ, ಚಲಿಸುವ ವಿಶಾಲ ನೇತ್ರಗಳ ಸುಂದರನನ್ನು.
12.205.59
नम्रचापानुकरणनम्रभ्रूयुगशोभितम् ।
नानारत्नमणीवज्रस्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ १२.२०५.५९ ॥
ಬಾಗಿದ ಬಿಲ್ಲಿನಂತೆ ಬಾಗಿದ ಎರಡು ಹುಬ್ಬುಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವವನನ್ನು; ನಾನಾ ರತ್ನ, ಮಣಿ, ವಜ್ರಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಮಕರ ಕುಂಡಲಗಳುಳ್ಳವನನ್ನು.
12.205.60
इन्द्रनीलनिभासं तं केयूरमकुटोज्ज्वलम् ।
देवैरिन्द्रपुरोगैश्च ऋषिसङघैरभिष्टुतम् ॥ १२.२०५.६० ॥
ಇಂದ್ರನೀಲಮಣಿಯ ಕಾಂತಿಯಿರುವವನನ್ನು, ಕೇಯೂರ ಮತ್ತು ಕಿರೀಟದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವವನನ್ನು; ಇಂದ್ರನ ನೇತೃತ್ವದ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಣಗಳು ಸ್ತುತಿಸಿದವನನ್ನು.
12.205.61
नारदो जयशब्देन ववन्दे शिरसा हरिम् ॥ १२.२०५.६१ ॥
ನಾರದನು 'ಜಯ' ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ ತಲೆ ಬಾಗಿ ಹರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.
12.205.62
ततः स भगवाञ्श्रीमान्मेघगम्भीरया गिरा ।
प्राहेशः सर्वभूतानां नारदं पतितं क्षितौ ॥ १२.२०५.६२ ॥
ಆಗ ಆ ಭಗವಂತನು, ಶ್ರೀಮಂತನು, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಈಶ್ವರನು ಮೇಘಗಂಭೀರ ಸ್ವರದಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ನಾರದನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
12.205.63
भद्रमस्तु ऋषे तुभ्यं वरं वरय सुव्रत ।
यत्ते मनसि सुव्यक्तमस्ति च प्रददामि तन् ॥ १२.२०५.६३ ॥
ಋಷಿಯೇ, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಸುವ್ರತನೇ, ವರವನ್ನು ಬೇಡು. ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನಾನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ.
12.205.64
स चेमं जयशब्देन प्रसीदेत्यातुरो मुनिः ।
प्रोवाच हृदि संरूढं शङ्खचक्रगदाधरम् ॥ १२.२०५.६४ ॥
ಆ ಆತುರ ಮುನಿ 'ಜಯ' ಶಬ್ದದಿಂದ, 'ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು' ಎಂದು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಶಂಖ-ಚಕ್ರ-ಗದಾಧರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
12.205.65
विवक्षितं जगन्नाथ मया ज्ञातं त्वयाऽच्युत ।
तत्प्रसीद हृषीकेश श्रोतुमिच्छामि तद्धरे ॥ १२.२०५.६५ ॥
ನಾನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದಿದ್ದುದನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿದಿರುವೆ, ಅಚ್ಯುತ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು, ಹೃಷೀಕೇಶ; ಅದನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ, ಹರಿ.
12.205.66
ततः स्मयन्महाविष्णुरभ्यभाषत नारदम् ।
यद्दृष्टं मम रूपं तु वेदानां शिरसि त्वया ॥ १२.२०५.६६ ॥
ಆಗ ನಗುತ್ತಾ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವು ನಾರದನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ವೇದಗಳ ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೀನು ನೋಡಿದ ನನ್ನ ರೂಪ.'
12.205.67
निर्द्वन्द्वा निरहंकाराः शुचयः शुद्धलोचनाः ।
तं मां पश्यन्ति सततं तान्पृच्छ यदिहेच्छसि ॥ १२.२०५.६७ ॥
ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದವರು, ಅಹಂಕಾರರಹಿತರು, ಶುಚಿಗಳು, ಶುದ್ಧದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವರು ಸದಾ ನನ್ನನ್ನೇ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೀನು ಏನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀಯೋ ಅದನ್ನು ಅವರನ್ನೇ ಕೇಳು.
12.205.68
ये योगिनो महाप्राज्ञा मदंशा ये व्यवस्थिताः ।
तेषां प्रसादं देवर्षे मत्प्रसादमवैहि तत् ॥ १२.२०५.६८ ॥
ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞರಾದ ಯೋಗಿಗಳು, ನನ್ನ ಅಂಶರೂಪರಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವವರು, ಓ ದೇವರ್ಷಿಯೇ, ಅವರ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದವೆಂದೇ ತಿಳಿ.
12.205.69
इत्युक्त्वा स जगामाथ भगवान्भूतभावनः ।
तस्माद्व्रज हृषीकेशं कृष्णं देवकिनन्दनम् ॥ १२.२०५.६९ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಭೂತಭಾವನನಾದ ಭಗವಂತನು ಹೊರಟುಹೋದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವಕೀನಂದನ ಹೃಷೀಕೇಶ ಕೃಷ್ಣನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು.
12.205.70
एतमाराध्य गोविन्दं गता मुक्तिं महर्षयः ।
एष कर्ता विकर्ता च सर्वकारणकारणम् ॥ १२.२०५.७० ॥
ಈ ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇವನೇ ಕರ್ತ, ವಿಕರ್ತ, ಸರ್ವಕಾರಣಗಳಿಗೂ ಕಾರಣ.
12.205.71
मयाऽप्येतच्छ्रुतं राजन्नारदात्तु निबोध तत् ।
स्वयमेव समाचष्ट नारदो भगवान्मुनिः ॥ १२.२०५.७१ ॥
ಅರಸನೇ, ಇದನ್ನು ನಾನೂ ನಾರದನಿಂದ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಅದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊ. ಭಗವಾನ್ ಮುನಿ ನಾರದನೇ ಸ್ವತಃ ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು.
12.205.72
समस्तसंसारविघातकारणं ।
भजन्ति ये विष्णुमनन्यमानसाः।
ते यान्ति सायुज्यमतीव दुर्लभ ।
मितीव नित्यं हृदि वर्णयन्ति ॥ १२.२०५.७२ ॥
ಅನನ್ಯಮನಸ್ಕರಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಭಜಿಸುವವರು — ಸಮಸ್ತ ಸಂಸಾರಬಂಧನ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನು — ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭವಾದ ಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಅವರು ಸದಾ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.