మహాభారతం · అధ్యాయం 12.205
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.205.1
पितामह महाप्राज्ञ दुःखशोकसमाकुले ।
संसारचक्रे लोकानां निर्वेदो नास्ति किंन्विदम् ॥ १२.२०५.१ ॥
ఓ పితామహా, మహాప్రాజ్ఞా! దుఃఖశోకాలతో నిండిన ఈ సంసారచక్రంలో ప్రజలకు వైరాగ్యం ఎందుకు కలగడం లేదు?
12.205.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
निबन्धनस्य संवादं भोगवत्या नृपोत्तम ॥ १२.२०५.२ ॥
ఈ విషయంలో కూడా ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు — ఓ నృపోత్తమా, నిబంధనుడు మరియు భోగవతి మధ్య జరిగిన సంవాదం ఇది.
12.205.3
मुनिं निबन्धनं शुष्कं धमनीयाकृतिं तथा ।
निरारम्भं निरालम्बमसज्जन्तं च कर्मणि।
पुत्रं दृष्ट्वाऽप्युवाचार्तं माता भोगवती तदा ॥ १२.२०५.३ ॥
నిబంధనుడు అనే మునీంద్రుడు ఎండిపోయి, నరాల కట్టలా చిక్కి, కర్మను ప్రారంభించక, ఆధారం లేకుండా, కర్మలో అంటుకోనివాడిగా ఉండగా, అతన్ని దుఃఖితునిగా చూసి తల్లి భోగవతి అప్పుడు మాట్లాడింది.
12.205.4
उत्तिष्ठ मूढ किं शेषे निरपेक्षः सुहृज्जनैः ।
निरालम्बो धनोपाये पैतृकं तव किं धनम् ॥ १२.२०५.४ ॥
లెమ్ము, మూఢుడా! ఎందుకు పడుకున్నావు? మిత్రులను, బంధువులను పట్టించుకోక, ధనార్జన మార్గాలలో ఆధారం లేనివాడవై — నీ పితృధనం ఏమిటి?
12.205.5
पैतृकं मे महन्मातः सर्वदुःखालयं त्विह ।
अस्त्येतत्तद्विधाताय यतिष्ये तत्र मा शुचः ॥ १२.२०५.५ ॥
అమ్మా, నా పితృధనం ఇక్కడ మహత్తరమైనది; అది అన్ని దుఃఖాలకు నిలయం. దానిని నాశనం చేయడానికి అక్కడ నేను ప్రయత్నిస్తాను — దుఃఖించకు.
12.205.6
इदं शरीरमत्युग्रं पित्रा दत्तमसंशयम् ।
तमेव पितरं गत्वा धनं तिष्ठति शाश्वतम् ॥ १२.२०५.६ ॥
ఈ అత్యంత భయంకరమైన శరీరాన్ని తండ్రి ఇచ్చినదే, సందేహం లేదు. ఆ తండ్రి వద్దకే వెళ్లితే శాశ్వతమైన ధనం అక్కడ ఉంటుంది.
12.205.7
कश्चिन्महति संसारे वर्तमान… ।
वनदुगमभिप्राप्तो महत्क्रव्या… ॥ १२.२०५.७ ॥
మహా సంసారంలో జీవిస్తున్న ఒకడు… దుర్గమమైన అడవికి చేరాడు, అక్కడ గొప్ప మాంసభక్షకులు ఉన్నారు.
12.205.8
सिंहव्याघ्रगजाकारैरतिघोरैर्महा… ।
समन्तात्सुपरिक्षिप्तं स दृष्ट्वा व्यथते पुमान् ॥ १२.२०५.८ ॥
సింహ, వ్యాఘ్ర, గజాకారాల అతిభయంకర మహా… చుట్టూ పూర్తిగా ఆవరించినదాన్ని చూసి ఆ పురుషుడు వ్యథ చెందుతాడు.
12.205.9
स तद्वनं ह्यनुचरन्विप्रधावन्नितस्ततः ।
वीक्षमाणो दिशः सर्वाः शरणार्थं प्रधावति ॥ १२.२०५.९ ॥
అతడు ఆ అడవిలో తిరుగుతూ, ఇటు అటు కంగారుగా పరుగెత్తుతాడు; అన్ని దిక్కులను చూస్తూ, శరణం కోసం పరుగెడతాడు.
12.205.10
अथापश्यद्वनं रूढं समन्ताद्वागुरावृतम् ।
वनमध्ये च तत्रासीदुदपानः समावृतः ॥ १२.२०५.१० ॥
అప్పుడు అతడు చుట్టూ దట్టంగా పెరిగి వలతో ఆవరించిన అడవిని చూశాడు; అడవి మధ్యలో అక్కడ కప్పబడిన ఒక బావి ఉంది.
12.205.11
वल्लिभिस्तृणसंछिन्नैर्गूढाभिरभिसंवृतः ।
स पपात द्विजस्तत्र विजने सलिलाशये ॥ १२.२०५.११ ॥
తీగలతో, గడ్డితో కప్పబడి దాగిన వాటితో అతడు చుట్టబడ్డాడు; ఆ ద్విజుడు అక్కడ నిర్జనమైన జలాశయంలో పడిపోయాడు.
12.205.12
विलग्नश्चाभवत्तस्मिँल्लतासन्तानसङ्कुले ।
बाहुभ्यां संपरिष्वक्तस्तया परमसत्वया ॥ १२.२०५.१२ ॥
అతడు తీగల దట్టమైన అల్లికతో నిండిన దానిలో అతుక్కుపోయాడు; తన రెండు చేతులతో గట్టిగా పట్టుకున్నాడు, ఆ అత్యంత బలమైన తీగతో.
12.205.13
स तथा लम्बते तत्र ऊर्ध्वपादो ह्यधश्शिराः ।
अधस्तत्रैव जातश्च जम्बूवृक्षः सुदुस्तरः ॥ १२.२०५.१३ ॥
అక్కడ అతడు ఇలా వేలాడుతున్నాడు, కాళ్ళు పైకి, తల క్రిందికి; క్రిందనే అక్కడ దాటడానికి అత్యంత కష్టమైన ఒక జంబూ వృక్షం పెరిగి ఉంది.
12.205.14
कूपस्य तस्य वेलाया अपश्यत्सुमहाफलम् ।
वृक्षं बहुविधं व्योमं वल्लीपुष्पसमाकुलम् ॥ १२.२०५.१४ ॥
ఆ బావి అంచున అతడు అనేక రకాలైన, ఆకాశం వరకు విస్తరించిన, తీగపూలతో నిండిన, అతి పెద్ద ఫలాలున్న ఒక వృక్షాన్ని చూశాడు.
12.205.15
नानारूपा मधुकरास्तस्मिन्वुक्षऽभवन्किल ।
तेषां मधूनां बहुधा धारा प्रववृते तदा ॥ १२.२०५.१५ ॥
ఆ వృక్షంపై నానా రూపాల తేనెటీగలు ఉండేవి; అప్పుడు వాటి తేనె అనేక ధారలుగా ప్రవహించింది.
12.205.16
विलम्बमानः स पुमान्धारां पिबति सर्वदा ।
न तस्य तृष्णा विरता पीयमानस्य संकटे ॥ १२.२०५.१६ ॥
వేలాడుతున్న ఆ పురుషుడు ఎల్లప్పుడూ ధారను త్రాగుతాడు; కానీ ఆపదలో త్రాగుతున్నప్పటికీ అతని దాహం ఎన్నటికీ తీరదు.
12.205.17
परीप्सति च तां नित्यमतृप्तः स पुनः पुनः ।
एवं स वसते तत्र दुःखिदुःखी पुनः पुनः ॥ १२.२०५.१७ ॥
అసంతృప్తుడైన అతడు ఆమెనే నిత్యం మళ్ళీ మళ్ళీ పొందగోరతాడు; ఈ విధంగా అతడు అక్కడ పదే పదే దుఃఖంతో దుఃఖితుడై నివసిస్తాడు.
12.205.18
मया तु तद्धनं देयं तव दास्यामि चेच्छसि ।
तस्य च प्रार्थितः सोथ दत्वा मुक्तिमवाप सः ॥ १२.२०५.१८ ॥
"ఆ ధనాన్ని నేను నీకు ఇవ్వాలి; నీవు కోరితే ఇస్తాను." అతనిచే ప్రార్థింపబడినవాడై అతడు దానమిచ్చి ముక్తిని పొందాడు.
12.205.19
सा च त्यक्त्वाऽर्थसंकल्पं जगाम परमां गतिम् ॥ १२.२०५.१९ ॥
ఆమె ధనసంకల్పాన్ని విడిచిపెట్టి పరమగతిని పొందింది.
12.205.20
एवं संसारचक्रस्य स्वरूपज्ञा नृपोत्तम ।
परं वैराग्यमागम्य गच्छन्ति परमं पदम् ॥ १२.२०५.२० ॥
నృపోత్తమా, ఈ విధంగా సంసారచక్రస్వరూపాన్ని తెలిసినవారు పరమ వైరాగ్యాన్ని పొంది పరమపదాన్ని చేరుకుంటారు.
12.205.21
एवं संसारचक्रस्य स्वरूपं विदितं न मे ।
पैतृकं तु धनं प्रोक्तं किं तद्विद्वन्महात्मना ॥ १२.२०५.२१ ॥
ఈ విధంగా సంసారచక్రస్వరూపం నాకు తెలియదు. పైతృకధనం అని చెప్పబడింది; విద్వాంసుడా, మహాత్ముడు దానిని ఏమని చెప్పారు?
12.205.22
कान्तारमिति किं प्रोक्तं को हस्ती स तु कूपकः ।
किंसंज्ञिको महावृक्षो मधु वाऽपि पितामह ॥ १२.२०५.२२ ॥
'కాంతారం' అని ఏది చెప్పబడింది? ఆ ఏనుగు ఎవరు, ఆ బావి ఏది? పితామహా, ఆ మహావృక్షం ఏ పేరుది, తేనె ఏమిటి?
12.205.23
एवं मे संशयं विद्धि धनशब्दं किमुच्यते ।
कथं लब्धं धनं तेन तथा च किमिदं त्विह ॥ १२.२०५.२३ ॥
నా ఈ సందేహాన్ని తెలుసుకోండి: 'ధనం' అనే శబ్దం దేనిని చెబుతుంది? అతడు ధనాన్ని ఎలా పొందాడు, ఇక్కడ ఇది ఏమిటి?
12.205.24
उपाख्यानमिदं सर्वं मोक्षविद्भिरुदाहृतम् ।
सुमतिं विन्दते येन बन्धनाशश्च भारत ॥ १२.२०५.२४ ॥
ఈ మొత్తం ఉపాఖ్యానాన్ని మోక్షజ్ఞులు చెప్పారు. భారతా, దీని వల్ల సుమతి లభిస్తుంది, బంధం నశిస్తుంది.
12.205.25
एतदुक्तं हि कान्तारं महान्संसार एव सः ।
ये ते प्रतिष्ठिता व्याला व्याधयस्ते प्रकीर्तिताः ॥ १२.२०५.२५ ॥
ఇది చెప్పబడింది. అదే మహా సంసారమనే అరణ్యం. అక్కడ నిలిచిన క్రూర జంతువులు వ్యాధులు అని చెప్పబడ్డాయి.
12.205.26
या सा नारी महाघोरा वर्णरूपविनाशिनी ।
तामाहुश्च जरां प्राज्ञाः परिष्वक्तं यया जगत् ॥ १२.२०५.२६ ॥
వర్ణ రూపాలను నాశనం చేసే ఆ మహా భయంకర స్త్రీని జ్ఞానులు జరా (వృద్ధాప్యం) అంటారు. ఆమెచే జగత్తు ఆలింగనం చేయబడింది.
12.205.27
यस्तत्र कूपे वसते महाहिः काल एव सः ।
यो वृक्षः स च मृत्युर्हि स्वकृतं तस्य तत्फलम् ॥ १२.२०५.२७ ॥
అక్కడ బావిలో నివసించే మహా సర్పం కాలమే. ఆ వృక్షం మృత్యువే. దాని ఫలం అతడు స్వయంగా చేసిన కర్మే.
12.205.28
ये तु कृष्णाः सिता राजन्मूषिका रात्र्यहानि वै ॥ १२.२०५.२८ ॥
ఓ రాజా! నల్లని, తెల్లని ఎలుకలు నిజంగా రాత్రులు, పగళ్లు.
12.205.29
द्विषट्कपदसंयुक्तो यो हस्ती षण्मुखाकृतिः ।
स च संवत्सरः प्रोक्तः पाशमासर्तवो मुखाः ॥ १२.२०५.२९ ॥
పన్నెండు పాదాలతో కూడిన, ఆరు ముఖాల ఆకారం గల ఏనుగు సంవత్సరమని చెప్పబడింది. ఋతువులు దాని పాశాలు, ముఖాలు.
12.205.30
एतत्संसारचक्रस्य स्वरूपं व्याहृतं मया ।
एवं लब्धधनं राजंस्तत्स्वरूपं विनाशय ॥ १२.२०५.३० ॥
ఈ సంసార చక్రం యొక్క స్వరూపం నా చేత వివరించబడింది. ఓ రాజా, ఈ విధంగా ధనం పొంది ఆ స్వరూపాన్ని నాశనం చేయి.
12.205.31
एतज्ज्ञात्वा तु सा राजन्परं वैराग्यमास्थिता ।
यथोक्तविधिना भूयः परं पदमवाप सः ॥ १२.२०५.३१ ॥
రాజా, దీనిని తెలుసుకొని ఆమె పరమ వైరాగ్యాన్ని పొందింది; చెప్పిన విధానంతో అతడు మళ్లీ పరమ పదాన్ని పొందాడు.
12.205.32
धत्ते धारयते चैव एतस्मात्कारणाद्धनम् ।
तद्गच्छ चामृतं शुद्धं हिरण्यममृतं तपः ॥ १२.२०५.३२ ॥
ఈ కారణంగానే అది ధనాన్ని ధరిస్తుంది, కాపాడుతుంది. ఆ శుద్ధమైన అమృతమైన బంగారం వైపు, అమృతమైన తపస్సు వైపు వెళ్ళు.
12.205.33
तत्स्वरूपो महादेवः कृष्णो देवकिनन्दनः ।
तस्य प्रसादाद्दुःखस्य नाशं प्राप्स्यसि मानद ॥ १२.२०५.३३ ॥
ఆ స్వరూపం కలవాడే మహాదేవుడు — దేవకీ తనయుడు కృష్ణుడు. ఓ మానదా, ఆయన అనుగ్రహంతో నీవు దుఃఖ నాశనాన్ని పొందుతావు.
12.205.34
एकः कर्ता स कृष्णश्च ज्ञानिनां परमा गतिः ॥ १२.२०५.३४ ॥
ఆ కృష్ణుడే ఏకైక కర్త; ఆయనే జ్ఞానుల పరమ గతి.
12.205.35
इदमाश्रित्य देवेन्द्रो देवा रुद्रास्तथाऽश्विनौ ।
स्वेस्वे पदे विविशिरे भुक्तिमुक्तिविदो जनाः ॥ १२.२०५.३५ ॥
దీనిని ఆశ్రయించి దేవేంద్రుడు, దేవతలు, రుద్రులు, అశ్వినీ దేవతలు, భోగ-ముక్తులను తెలిసిన జనులు తమతమ స్థానాల్లో ప్రవేశించారు.
12.205.36
भूतानामन्तरात्माऽसौ स नित्यपदसंवृतः ।
श्रूयतामस्य सद्भावः सम्यग्ज्ञानं यथा तव ॥ १२.२०५.३६ ॥
అతడు సమస్త ప్రాణుల అంతరాత్మ; నిత్య పదంతో ఆవృతుడు. అతని సద్భావాన్ని విను, దాని వలన నీకు సమ్యక్ జ్ఞానం కలుగుతుంది.
12.205.37
भवेदेतन्निबोध त्वं नारदाय पुरा हरिः ।
दर्शयित्वाऽऽत्मनो रूपं यदवोचत्स्वयं विभुः ॥ १२.२०५.३७ ॥
పూర్వం హరి నారదునికి తన రూపాన్ని చూపి, సర్వవ్యాపియైన ప్రభువు స్వయంగా చెప్పినదాన్ని నీవు తెలుసుకో.
12.205.38
पुरा देवऋषिः श्रीमान्नारदः परमार्थवान् ।
चचार पृथिवीं कृत्स्नां तीर्थान्यनुचरन्प्रभुः ॥ १२.२०५.३८ ॥
పూర్వం తేజోవంతుడైన దేవర్షి నారదుడు, పరమార్థాన్ని తెలిసినవాడు, భూమి అంతటా తిరుగుతూ తీర్థాలను దర్శించాడు.
12.205.39
हिमवत्पादमाश्रित्य विचार्य च पुनःपुनः ।
स ददर्श ह्रदं तत्र पद्मोत्पलसमाकुलम् ॥ १२.२०५.३९ ॥
హిమాలయ పాదాన్ని చేరి, పదేపదే ఆలోచిస్తూ, అక్కడ పద్మాలతో, ఉత్పలాలతో నిండిన ఒక సరస్సును ఆయన చూశాడు.
12.205.40
ददर्श कन्यां तत्तीरे सर्वाभरणभूषिताम् ।
शोभमानां श्रिया राजन्क्रीडन्तीमुत्पलैस्तथा ॥ १२.२०५.४० ॥
ఆ ఒడ్డున సర్వాభరణాలతో అలంకరించబడిన ఒక కన్యను ఆయన చూశాడు; ఓ రాజా, ఆమె శోభతో మెరుస్తూ నీలోత్పలాలతో ఆడుకుంటూ ఉంది.
12.205.41
सा महात्मानमालोक्य नारदेत्याह भामिनी ।
तस्याः समीपमासाद्य तस्थौ विस्मितमानसः ॥ १२.२०५.४१ ॥
ఆ మహాత్ముని చూసి ఆ సుందరి "నారదా" అని పలికింది; ఆయన విస్మిత మనస్కుడై ఆమె సమీపానికి చేరి నిలబడ్డాడు.
12.205.42
वीक्षमाणं तमाज्ञाय सा कन्या चारुवासिनी ।
विजजृम्भे महाभागा स्मयमाना पुनः पुनः ॥ १२.२०५.४२ ॥
అతడు తననే చూస్తున్నాడని తెలుసుకుని, అందమైన వస్త్రాలు ధరించిన ఆ కన్య, మహాభాగ్యవతి, పదేపదే నవ్వుతూ ఒళ్ళు విరుచుకుంది.
12.205.43
तस्मात्समभवद्वक्रात्पुरुषाकृतिसंयुतः ।
रत्नविन्दुचिताङ्गस्तु सर्वाभरणभूषितः ॥ १२.२०५.४३ ॥
ఆ ముఖం నుండి మనుష్య రూపం కలిగిన ఒకడు ఉద్భవించాడు. అతని అవయవాలు రత్నబిందువులతో చిత్రితమై, సర్వాభరణాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
12.205.44
आदित्यसदृशाकारः शिरसा धारयन्मणिम् ।
पुनरेव तदाकारसदृशः समजायत ॥ १२.२०५.४४ ॥
సూర్యునితో సమానమైన ఆకారం కలవాడై, తలపై మణిని ధరించి, ఆ ఆకారానికి సమానమైనవాడు మళ్లీ జన్మించాడు.
12.205.45
तृतीयस्तु महाराज विविधाभरणैर्युतः ।
प्रदक्षिणं तु तां कृत्वा विविधध्वनयस्तु ताम् ॥ १२.२०५.४५ ॥
మహారాజా, మూడవవాడు వివిధ ఆభరణాలతో కూడినవాడు. అతడు ఆమెకు ప్రదక్షిణం చేసి, వివిధ ధ్వనులు చేశాడు.
12.205.46
ततः सर्वेण विप्रर्षिः कन्यां पप्रच्छ तां शुभाम् ॥ १२.२०५.४६ ॥
అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణ ఋషి, అందరితో కలిసి, ఆ శుభవతియైన కన్యను అడిగాడు.
12.205.47
का त्वं परमकल्याणि पद्मेन्दुसदृशानने ।
न जाने त्वां महादेवि ब्रूहि सत्यमनिन्दिते ॥ १२.२०५.४७ ॥
పరమ కల్యాణీ, పద్మచంద్ర సదృశ ముఖీ, నేను నిన్ను ఎరుగను. మహాదేవీ, నిర్దోషురాలా, నిజం చెప్పు, నీవు ఎవరు?
12.205.48
सावित्री नाम विप्रर्षे शृणु भद्रं तवास्तु वै ।
किं करिष्यामि तद्ब्रूहि तव यच्चेतसि स्थितम् ॥ १२.२०५.४८ ॥
సావిత్రి అనే పేరు, బ్రాహ్మణ ఋషీ, వినుము, నీకు శుభం కలుగుగాక. నేను ఏమి చేయాలి? నీ మనసులో ఉన్నది చెప్పు.
12.205.49
अभिवादये त्वां सावित्रि कृतार्थोऽहमनिन्दिते ।
एतं मे संशयं देवि वक्तुमर्हसि शोभने ॥ १२.२०५.४९ ॥
సావిత్రీ, నేను నిన్ను నమస్కరిస్తున్నాను; నిర్దోషురాలా, నేను కృతార్థుడిని. దేవీ, శోభనా, నా ఈ సందేహాన్ని చెప్పుటకు నీవు అర్హురాలివి.
12.205.50
यस्तु वै प्रथमोत्पन्नः कोऽसौ स पुरुषाकृतिः ।
बिन्दवस्तु महादेवि मूर्ध्नि ज्योतिर्मयाकृतिः ॥ १२.२०५.५० ॥
మొదట పుట్టినవాడు ఎవడు, ఆ పురుష రూపం కలవాడు ఎవడు? మహాదేవీ, తలపై ఉన్న బిందువులు జ్యోతిర్మయ రూపంలో ఉన్నాయి.
12.205.51
अग्रजः प्रथमोत्पन्नो यजुर्वेदस्तथाऽपरः ।
तृतीयः सामवेदस्तु संशयो व्येतु ते मुने ॥ १२.२०५.५१ ॥
అగ్రజుడు, మొదట పుట్టినది యజుర్వేదం; మరొకటి, మూడవది సామవేదం. మునీ, నీ సందేహం తొలగిపోవుగాక.
12.205.52
वेदाश्च बिन्दुसंयुक्ता यज्ञस्य फलसंश्रिताः ।
यत्तद्दृष्टं महज्ज्योतिर्ज्योतिरित्युच्यते बुधैः ॥ १२.२०५.५२ ॥
వేదాలు బిందువులతో కూడినవి, యజ్ఞ ఫలంపై ఆధారపడినవి. చూడబడిన ఆ మహా జ్యోతిని పండితులు 'జ్యోతి' అని అంటారు.
12.205.53
ऋषे ज्ञेयं मया चाऽपीत्युक्त्वा चान्तरधीयत ।
ततः स विस्मयाविष्टो नारदः पुरुषर्षभ।
ध्यानयुक्तः स तु चिरं न बुबोध महामतिः ॥ १२.२०५.५३ ॥
ఋషీ, దీనిని నేనూ తెలుసుకోవాలి అని చెప్పి ఆమె అదృశ్యమైంది. అప్పుడు ఆశ్చర్యంలో మునిగిన నారదుడు, పురుషర్షభా, ధ్యానంలో మునిగి చాలాసేపు గ్రహించలేకపోయాడు.
12.205.54
ततः स्नात्वा महातेजा वाग्यतो नियतेन्द्रियः ।
तुष्टाव पुरुषव्याघ्रो जिज्ञासुश्च तदद्भुतम् ॥ १२.२०५.५४ ॥
అప్పుడు మహాతేజస్వి, వాక్కును నిగ్రహించిన, ఇంద్రియాలను జయించిన, పురుషవ్యాఘ్రుడు, ఆ అద్భుతాన్ని తెలుసుకోవాలనే కోరికతో స్నానం చేసి స్తుతించాడు.
12.205.55
ततो वर्षशते पूर्णे भगवाँलोकभावनः ।
प्रादुश्चकार विश्वात्मा ऋषेः परमसौहृदात् ॥ १२.२०५.५५ ॥
అప్పుడు వంద సంవత్సరాలు పూర్తయ్యాక, లోకాలను పోషించే భగవంతుడు, విశ్వాత్ముడు, ఋషిపై ఉన్న పరమ ప్రేమవల్ల ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
12.205.56
तमागतं जगन्नाथं सर्वकारणकारणम् ।
अखिलामरमौल्यङ्गरुक्मारुणपदद्वयम् ॥ १२.२०५.५६ ॥
వచ్చిన ఆ జగన్నాథుడిని, సర్వకారణాలకు కారణమైనవానిని, సకల అమరుల కిరీటాలచే ప్రకాశించే బంగారు ఎరుపు పాదద్వయం కలవానిని.
12.205.57
वैनतेयपदस्पर्शकिणशोभितजानुकम् ।
पीताम्बरलसत्काञ्चीदामबद्धकटीतटम् ॥ १२.२०५.५७ ॥
గరుత్మంతుని పాదస్పర్శ వల్ల ఏర్పడిన గట్టిపడిన మచ్చలతో మోకాళ్లు శోభించేవానిని; పసుపుపచ్చ వస్త్రంపై మెరిసే బంగారు ఒడ్డాణంతో నడుము కట్టబడినవానిని.
12.205.58
श्रीवत्सवक्षसं चारुमणिकौस्तुभकन्धरम् ।
मन्दस्मितमुखाम्भोजं चलदायतलोचनम् ॥ १२.२०५.५८ ॥
శ్రీవత్సచిహ్నం కల వక్షస్థలం, మణి-కౌస్తుభం అలంకరించిన కంఠం, మందహాసం కల పద్మముఖం, చలించే పెద్ద నేత్రాలు కలవానిని.
12.205.59
नम्रचापानुकरणनम्रभ्रूयुगशोभितम् ।
नानारत्नमणीवज्रस्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ १२.२०५.५९ ॥
వంగిన విల్లును అనుకరించే వంగిన రెండు కనుబొమలతో శోభించేవానిని; వివిధ రత్నాలు, మణులు, వజ్రాలతో ప్రకాశించే మకర కుండలాలు కలవానిని.
12.205.60
इन्द्रनीलनिभासं तं केयूरमकुटोज्ज्वलम् ।
देवैरिन्द्रपुरोगैश्च ऋषिसङघैरभिष्टुतम् ॥ १२.२०५.६० ॥
ఇంద్రనీలమణి కాంతి కలవానిని, కేయూరం కిరీటంతో ప్రకాశించేవానిని; ఇంద్రుడు ముందుండే దేవతలు, ఋషి సమూహాలు స్తుతించినవానిని.
12.205.61
नारदो जयशब्देन ववन्दे शिरसा हरिम् ॥ १२.२०५.६१ ॥
నారదుడు 'జయ' శబ్దంతో శిరస్సు వంచి హరిని నమస్కరించెను.
12.205.62
ततः स भगवाञ्श्रीमान्मेघगम्भीरया गिरा ।
प्राहेशः सर्वभूतानां नारदं पतितं क्षितौ ॥ १२.२०५.६२ ॥
అప్పుడు ఆ భగవంతుడు, శ్రీమంతుడు, సర్వభూతాల ప్రభువు మేఘగంభీర స్వరంతో నేలపై పడిన నారదునితో ఇలా అన్నాడు.
12.205.63
भद्रमस्तु ऋषे तुभ्यं वरं वरय सुव्रत ।
यत्ते मनसि सुव्यक्तमस्ति च प्रददामि तन् ॥ १२.२०५.६३ ॥
ఋషీ, నీకు శుభమగు గాక. సువ్రతుడా, వరం కోరుకో. నీ మనసులో స్పష్టంగా ఉన్నది ఏదైనా నేనిస్తాను.
12.205.64
स चेमं जयशब्देन प्रसीदेत्यातुरो मुनिः ।
प्रोवाच हृदि संरूढं शङ्खचक्रगदाधरम् ॥ १२.२०५.६४ ॥
ఆ ఆతురుడైన ముని 'జయ' శబ్దంతో, 'ప్రసన్నుడవు కమ్ము' అని, హృదయంలో నిలిచిన శంఖ-చక్ర-గదాధరునితో ఇలా పలికెను.
12.205.65
विवक्षितं जगन्नाथ मया ज्ञातं त्वयाऽच्युत ।
तत्प्रसीद हृषीकेश श्रोतुमिच्छामि तद्धरे ॥ १२.२०५.६५ ॥
నేను చెప్పదలచినది నీకు తెలిసింది, అచ్యుతా. కనుక ప్రసన్నుడవు కమ్ము, హృషీకేశా; దానిని వినగోరుతున్నాను, హరీ.
12.205.66
ततः स्मयन्महाविष्णुरभ्यभाषत नारदम् ।
यद्दृष्टं मम रूपं तु वेदानां शिरसि त्वया ॥ १२.२०५.६६ ॥
అప్పుడు నవ్వుతూ మహావిష్ణువు నారదునితో ఇలా అన్నాడు: 'వేదాల శిరస్సులో నీవు చూసిన నా రూపం.'
12.205.67
निर्द्वन्द्वा निरहंकाराः शुचयः शुद्धलोचनाः ।
तं मां पश्यन्ति सततं तान्पृच्छ यदिहेच्छसि ॥ १२.२०५.६७ ॥
ద్వంద్వాలను దాటినవారు, అహంకారం లేనివారు, పవిత్రులు, శుద్ధమైన దృష్టి కలవారు నిరంతరం నన్నే చూస్తారు. ఇక్కడ నీవు దేనిని కోరుతున్నావో, వారినే అడుగు.
12.205.68
ये योगिनो महाप्राज्ञा मदंशा ये व्यवस्थिताः ।
तेषां प्रसादं देवर्षे मत्प्रसादमवैहि तत् ॥ १२.२०५.६८ ॥
మహాజ్ఞానులైన యోగులు, నా అంశలుగా స్థిరపడినవారు, ఓ దేవర్షీ, వారి అనుగ్రహాన్ని నా అనుగ్రహంగానే తెలుసుకో.
12.205.69
इत्युक्त्वा स जगामाथ भगवान्भूतभावनः ।
तस्माद्व्रज हृषीकेशं कृष्णं देवकिनन्दनम् ॥ १२.२०५.६९ ॥
ఇలా చెప్పి భూతభావనుడైన భగవానుడు వెళ్లిపోయాడు. కావున దేవకీ నందనుడైన హృషీకేశుడు కృష్ణుని వద్దకు వెళ్ళు.
12.205.70
एतमाराध्य गोविन्दं गता मुक्तिं महर्षयः ।
एष कर्ता विकर्ता च सर्वकारणकारणम् ॥ १२.२०५.७० ॥
ఈ గోవిందుని ఆరాధించి మహర్షులు ముక్తిని పొందారు. ఈయనే సృష్టికర్త, సంహర్త, సర్వకారణాలకు కారణం.
12.205.71
मयाऽप्येतच्छ्रुतं राजन्नारदात्तु निबोध तत् ।
स्वयमेव समाचष्ट नारदो भगवान्मुनिः ॥ १२.२०५.७१ ॥
రాజా, దీనిని నేను కూడా నారదుని వద్ద విన్నాను; దానిని గ్రహించు. భగవానుడైన మునియగు నారదుడే స్వయంగా దీనిని వివరించాడు.
12.205.72
समस्तसंसारविघातकारणं ।
भजन्ति ये विष्णुमनन्यमानसाः।
ते यान्ति सायुज्यमतीव दुर्लभ ।
मितीव नित्यं हृदि वर्णयन्ति ॥ १२.२०५.७२ ॥
అనన్యచిత్తులై విష్ణువును భజించేవారు — సమస్త సంసార బంధ నాశానికి కారణమైనవాడు — అత్యంత దుర్లభమైన సాయుజ్యాన్ని పొందుతారు. ఇలా వారు ఎల్లప్పుడూ హృదయంలో దీనిని వర్ణిస్తారు.