മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.205
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.205.1
पितामह महाप्राज्ञ दुःखशोकसमाकुले ।
संसारचक्रे लोकानां निर्वेदो नास्ति किंन्विदम् ॥ १२.२०५.१ ॥
പിതാമഹാ, മഹാപ്രാജ്ഞാ! ദുഃഖശോകങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഈ സംസാരചക്രത്തിൽ ലോകർക്ക് വൈരാഗ്യം ഉണ്ടാകാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
12.205.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
निबन्धनस्य संवादं भोगवत्या नृपोत्तम ॥ १२.२०५.२ ॥
ഈ വിഷയത്തിലും ആളുകൾ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം പറയാറുണ്ട് — നൃപോത്തമാ, നിബന്ധനനും ഭോഗവതിയും തമ്മിലുള്ള സംവാദമാണിത്.
12.205.3
मुनिं निबन्धनं शुष्कं धमनीयाकृतिं तथा ।
निरारम्भं निरालम्बमसज्जन्तं च कर्मणि।
पुत्रं दृष्ट्वाऽप्युवाचार्तं माता भोगवती तदा ॥ १२.२०५.३ ॥
നിബന്ധനൻ എന്ന മുനി ഉണങ്ങി, ഞരമ്പുകളുടെ കെട്ടുപോലെ മെലിഞ്ഞവനായി, കർമ്മം ആരംഭിക്കാതെ, ആശ്രയമില്ലാതെ, കർമ്മത്തിൽ ആസക്തനാകാതെ ഇരുന്നു. ദുഃഖിതനായ മകനെ കണ്ടപ്പോൾ അമ്മ ഭോഗവതി അപ്പോൾ പറഞ്ഞു.
12.205.4
उत्तिष्ठ मूढ किं शेषे निरपेक्षः सुहृज्जनैः ।
निरालम्बो धनोपाये पैतृकं तव किं धनम् ॥ १२.२०५.४ ॥
എഴുന്നേൽക്കൂ, മൂഢാ! എന്തിനാണ് കിടക്കുന്നത്? സുഹൃത്തുക്കളെ അവഗണിച്ച്, ധനസമ്പാദന മാർഗ്ഗങ്ങളിൽ ആശ്രയമില്ലാതെ — നിന്റെ പൈതൃക ധനം എവിടെ?
12.205.5
पैतृकं मे महन्मातः सर्वदुःखालयं त्विह ।
अस्त्येतत्तद्विधाताय यतिष्ये तत्र मा शुचः ॥ १२.२०५.५ ॥
അമ്മേ, എന്റെ പൈതൃക ധനം ഇവിടെ വലുതാണ്; അത് സകല ദുഃഖങ്ങളുടെയും ആലയമാണ്. അതിനെ നശിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ അവിടെ പരിശ്രമിക്കും — വിഷമിക്കേണ്ട.
12.205.6
इदं शरीरमत्युग्रं पित्रा दत्तमसंशयम् ।
तमेव पितरं गत्वा धनं तिष्ठति शाश्वतम् ॥ १२.२०५.६ ॥
ഈ അത്യുഗ്രമായ ശരീരം പിതാവ് തന്നതാണ്, സംശയമില്ല. ആ പിതാവിന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയാൽ ശാശ്വതമായ ധനം അവിടെത്തന്നെ നിലനിൽക്കും.
12.205.7
कश्चिन्महति संसारे वर्तमान… ।
वनदुगमभिप्राप्तो महत्क्रव्या… ॥ १२.२०५.७ ॥
മഹത്തായ സംസാരത്തിൽ വർത്തിച്ചിരുന്ന ഒരുവൻ… ദുർഗമമായ വനത്തിലെത്തി, അവിടെ മഹാമാംസഭോജികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
12.205.8
सिंहव्याघ्रगजाकारैरतिघोरैर्महा… ।
समन्तात्सुपरिक्षिप्तं स दृष्ट्वा व्यथते पुमान् ॥ १२.२०५.८ ॥
സിംഹ, വ്യാഘ്ര, ഗജാകാരങ്ങളുള്ള അതിഘോരമായ മഹാ… ചുറ്റും പൂർണമായി വലയം ചെയ്തതു കണ്ട് ആ മനുഷ്യൻ വ്യഥപ്പെടുന്നു.
12.205.9
स तद्वनं ह्यनुचरन्विप्रधावन्नितस्ततः ।
वीक्षमाणो दिशः सर्वाः शरणार्थं प्रधावति ॥ १२.२०५.९ ॥
അവൻ ആ വനത്തിൽ അലഞ്ഞ്, ഇവിടെയും അവിടെയും പരിഭ്രമിച്ച് ഓടുന്നു; എല്ലാ ദിക്കുകളും നോക്കി, അഭയത്തിനായി ഓടുന്നു.
12.205.10
अथापश्यद्वनं रूढं समन्ताद्वागुरावृतम् ।
वनमध्ये च तत्रासीदुदपानः समावृतः ॥ १२.२०५.१० ॥
അപ്പോൾ അവൻ ചുറ്റും ഇടതൂർന്ന് വളർന്ന്, വലയാൽ മൂടപ്പെട്ട വനം കണ്ടു; വനമധ്യത്തിൽ അവിടെ മൂടിയ ഒരു കിണർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
12.205.11
वल्लिभिस्तृणसंछिन्नैर्गूढाभिरभिसंवृतः ।
स पपात द्विजस्तत्र विजने सलिलाशये ॥ १२.२०५.११ ॥
വള്ളികളാലും പുല്ലുകൊണ്ടു മറഞ്ഞ ഗൂഢമായ (വള്ളികളാലും) അവൻ ചുറ്റപ്പെട്ടു; ആ ദ്വിജൻ അവിടെ ജനവാസമില്ലാത്ത ജലാശയത്തിൽ വീണു.
12.205.12
विलग्नश्चाभवत्तस्मिँल्लतासन्तानसङ्कुले ।
बाहुभ्यां संपरिष्वक्तस्तया परमसत्वया ॥ १२.२०५.१२ ॥
വള്ളികളുടെ ഇടതൂർന്ന കൂട്ടത്തിൽ നിറഞ്ഞ അതിൽ അവൻ പറ്റിപ്പിടിച്ചു; തന്റെ ഇരു കൈകളാൽ പരമശക്തമായ ആ വള്ളിയെ ദൃഢമായി പുണർന്നു.
12.205.13
स तथा लम्बते तत्र ऊर्ध्वपादो ह्यधश्शिराः ।
अधस्तत्रैव जातश्च जम्बूवृक्षः सुदुस्तरः ॥ १२.२०५.१३ ॥
അവിടെ അവൻ ഇങ്ങനെ തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു, കാലുകൾ മുകളിലും തല താഴെയുമായി; താഴെത്തന്നെ അവിടെ കടക്കാൻ അതിവിഷമമായ ഒരു ഞാവൽമരം വളർന്നിരിക്കുന്നു.
12.205.14
कूपस्य तस्य वेलाया अपश्यत्सुमहाफलम् ।
वृक्षं बहुविधं व्योमं वल्लीपुष्पसमाकुलम् ॥ १२.२०५.१४ ॥
ആ കിണറിന്റെ വക്കിൽ അവൻ വലിയ ഫലങ്ങളുള്ള, പലവിധമായ, ആകാശത്തോളം പടർന്ന, വള്ളിപ്പൂക്കൾ നിറഞ്ഞ ഒരു വൃക്ഷം കണ്ടു.
12.205.15
नानारूपा मधुकरास्तस्मिन्वुक्षऽभवन्किल ।
तेषां मधूनां बहुधा धारा प्रववृते तदा ॥ १२.२०५.१५ ॥
ആ വൃക്ഷത്തിൽ നാനാ രൂപങ്ങളുള്ള തേനീച്ചകളുണ്ടായിരുന്നു; അപ്പോൾ അവയുടെ തേനിന്റെ പല ധാരകൾ ഒഴുകി.
12.205.16
विलम्बमानः स पुमान्धारां पिबति सर्वदा ।
न तस्य तृष्णा विरता पीयमानस्य संकटे ॥ १२.२०५.१६ ॥
തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ആ മനുഷ്യൻ എപ്പോഴും ധാര കുടിക്കുന്നു; എന്നാൽ ആപത്തിൽ കുടിക്കുമ്പോഴും അവന്റെ ദാഹം ഒരിക്കലും അടങ്ങുന്നില്ല.
12.205.17
परीप्सति च तां नित्यमतृप्तः स पुनः पुनः ।
एवं स वसते तत्र दुःखिदुःखी पुनः पुनः ॥ १२.२०५.१७ ॥
തൃപ്തനാകാത്ത അവൻ അവളെ തന്നെ എപ്പോഴും വീണ്ടും വീണ്ടും നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ അവൻ അവിടെ ആവർത്തിച്ച് ദുഃഖത്താൽ ദുഃഖിതനായി വസിക്കുന്നു.
12.205.18
मया तु तद्धनं देयं तव दास्यामि चेच्छसि ।
तस्य च प्रार्थितः सोथ दत्वा मुक्तिमवाप सः ॥ १२.२०५.१८ ॥
"ആ ധനം ഞാൻ നിനക്ക് നൽകണം; നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഞാൻ തരാം." അവനാൽ അപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അവൻ ദാനം ചെയ്ത് മുക്തി നേടി.
12.205.19
सा च त्यक्त्वाऽर्थसंकल्पं जगाम परमां गतिम् ॥ १२.२०५.१९ ॥
അവൾ ധനസങ്കൽപ്പം ഉപേക്ഷിച്ച് പരമഗതി പ്രാപിച്ചു.
12.205.20
एवं संसारचक्रस्य स्वरूपज्ञा नृपोत्तम ।
परं वैराग्यमागम्य गच्छन्ति परमं पदम् ॥ १२.२०५.२० ॥
നൃപോത്തമാ, ഇങ്ങനെ സംസാരചക്രത്തിന്റെ സ്വരൂപം അറിഞ്ഞവർ പരമ വൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ച് പരമപദത്തിൽ എത്തുന്നു.
12.205.21
एवं संसारचक्रस्य स्वरूपं विदितं न मे ।
पैतृकं तु धनं प्रोक्तं किं तद्विद्वन्महात्मना ॥ १२.२०५.२१ ॥
ഇങ്ങനെ സംസാരചക്രത്തിന്റെ സ്വരൂപം എനിക്കറിയില്ല. പൈതൃകധനം എന്നു പറഞ്ഞു; വിദ്വാനേ, മഹാത്മാവ് അതെന്താണെന്നു പറഞ്ഞു?
12.205.22
कान्तारमिति किं प्रोक्तं को हस्ती स तु कूपकः ।
किंसंज्ञिको महावृक्षो मधु वाऽपि पितामह ॥ १२.२०५.२२ ॥
'കാന്താരം' എന്നു എന്താണ് പറയപ്പെട്ടത്? ആ ആന ആരാണ്, ആ കിണർ എന്താണ്? പിതാമഹാ, ആ മഹാവൃക്ഷം ഏത് പേരുള്ളതാണ്, തേൻ എന്താണ്?
12.205.23
एवं मे संशयं विद्धि धनशब्दं किमुच्यते ।
कथं लब्धं धनं तेन तथा च किमिदं त्विह ॥ १२.२०५.२३ ॥
എന്റെ ഈ സംശയം അറിയുക: 'ധനം' എന്ന ശബ്ദം എന്തിനെ പറയുന്നു? അവൻ ധനം എങ്ങനെ നേടി, ഇവിടെ ഇത് എന്താണ്?
12.205.24
उपाख्यानमिदं सर्वं मोक्षविद्भिरुदाहृतम् ।
सुमतिं विन्दते येन बन्धनाशश्च भारत ॥ १२.२०५.२४ ॥
ഈ ഉപാഖ്യാനം മുഴുവൻ മോക്ഷജ്ഞർ പറഞ്ഞതാണ്. ഭാരതാ, ഇതിനാൽ സുമതി ലഭിക്കുന്നു, ബന്ധനം നശിക്കുന്നു.
12.205.25
एतदुक्तं हि कान्तारं महान्संसार एव सः ।
ये ते प्रतिष्ठिता व्याला व्याधयस्ते प्रकीर्तिताः ॥ १२.२०५.२५ ॥
ഇത് പറയപ്പെട്ടു. അതുതന്നെ മഹത്തായ സംസാരമാകുന്ന കാട്. അവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ക്രൂരമൃഗങ്ങൾ രോഗങ്ങളെന്നു പറയപ്പെട്ടു.
12.205.26
या सा नारी महाघोरा वर्णरूपविनाशिनी ।
तामाहुश्च जरां प्राज्ञाः परिष्वक्तं यया जगत् ॥ १२.२०५.२६ ॥
നിറവും രൂപവും നശിപ്പിക്കുന്ന ആ മഹാഭയങ്കരയായ സ്ത്രീയെ ജ്ഞാനികൾ ജര (വാർദ്ധക്യം) എന്നു വിളിക്കുന്നു. അവളാൽ ലോകം ആലിംഗനം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
12.205.27
यस्तत्र कूपे वसते महाहिः काल एव सः ।
यो वृक्षः स च मृत्युर्हि स्वकृतं तस्य तत्फलम् ॥ १२.२०५.२७ ॥
അവിടെ കിണറ്റിൽ വസിക്കുന്ന മഹാസർപ്പം കാലംതന്നെ. ആ വൃക്ഷം മരണമാകുന്നു. അതിന്റെ ഫലം അവൻ സ്വയം ചെയ്ത കർമ്മമാണ്.
12.205.28
ये तु कृष्णाः सिता राजन्मूषिका रात्र्यहानि वै ॥ १२.२०५.२८ ॥
രാജാവേ, കറുത്തതും വെളുത്തതുമായ എലികൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ രാത്രിയും പകലുമാണ്.
12.205.29
द्विषट्कपदसंयुक्तो यो हस्ती षण्मुखाकृतिः ।
स च संवत्सरः प्रोक्तः पाशमासर्तवो मुखाः ॥ १२.२०५.२९ ॥
പന്ത്രണ്ടു കാലുകളോടുകൂടിയ, ആറു മുഖങ്ങളുടെ രൂപമുള്ള ആന സംവത്സരം എന്നു പറയപ്പെട്ടു. ഋതുക്കൾ അതിന്റെ പാശങ്ങളും മുഖങ്ങളും.
12.205.30
एतत्संसारचक्रस्य स्वरूपं व्याहृतं मया ।
एवं लब्धधनं राजंस्तत्स्वरूपं विनाशय ॥ १२.२०५.३० ॥
ഈ സംസാരചക്രത്തിന്റെ സ്വരൂപം ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു. രാജാവേ, ഇങ്ങനെ ധനം നേടി അതിന്റെ ഈ സ്വരൂപത്തെ നശിപ്പിക്കുക.
12.205.31
एतज्ज्ञात्वा तु सा राजन्परं वैराग्यमास्थिता ।
यथोक्तविधिना भूयः परं पदमवाप सः ॥ १२.२०५.३१ ॥
രാജാവേ, ഇത് അറിഞ്ഞ് അവൾ പരമ വൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ചു; പറഞ്ഞ വിധിപ്രകാരം അവൻ വീണ്ടും പരമ പദം നേടി.
12.205.32
धत्ते धारयते चैव एतस्मात्कारणाद्धनम् ।
तद्गच्छ चामृतं शुद्धं हिरण्यममृतं तपः ॥ १२.२०५.३२ ॥
ഈ കാരണത്താലാണ് അത് ധനം ധരിക്കുന്നതും പരിപാലിക്കുന്നതും. ആ ശുദ്ധമായ അമൃതസമാനമായ സ്വർണ്ണത്തിലേക്കും അമൃതസമാനമായ തപസ്സിലേക്കും പോവുക.
12.205.33
तत्स्वरूपो महादेवः कृष्णो देवकिनन्दनः ।
तस्य प्रसादाद्दुःखस्य नाशं प्राप्स्यसि मानद ॥ १२.२०५.३३ ॥
ആ സ്വരൂപമുള്ളവൻ മഹാദേവനാണ് — ദേവകിയുടെ പുത്രനായ കൃഷ്ണൻ. മാനദാ, അവന്റെ പ്രസാദത്താൽ നീ ദുഃഖത്തിന്റെ നാശം പ്രാപിക്കും.
12.205.34
एकः कर्ता स कृष्णश्च ज्ञानिनां परमा गतिः ॥ १२.२०५.३४ ॥
ആ കൃഷ്ണൻ തന്നെയാണ് ഏകകർത്താവ്; അവൻ ജ്ഞാനികളുടെ പരമ ഗതി.
12.205.35
इदमाश्रित्य देवेन्द्रो देवा रुद्रास्तथाऽश्विनौ ।
स्वेस्वे पदे विविशिरे भुक्तिमुक्तिविदो जनाः ॥ १२.२०५.३५ ॥
ഇതിനെ ആശ്രയിച്ച് ദേവേന്ദ്രനും ദേവന്മാരും രുദ്രന്മാരും അശ്വിനിമാരും ഭോഗമുക്തികളറിഞ്ഞ ജനങ്ങളും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ പദങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ചു.
12.205.36
भूतानामन्तरात्माऽसौ स नित्यपदसंवृतः ।
श्रूयतामस्य सद्भावः सम्यग्ज्ञानं यथा तव ॥ १२.२०५.३६ ॥
അവൻ സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെയും അന്തരാത്മാവാണ്; നിത്യപദത്താൽ ആവൃതനാണ്. അവന്റെ സദ്ഭാവം കേൾക്കുക; അതിനാൽ നിനക്ക് സമ്യക് ജ്ഞാനം ഉണ്ടാകും.
12.205.37
भवेदेतन्निबोध त्वं नारदाय पुरा हरिः ।
दर्शयित्वाऽऽत्मनो रूपं यदवोचत्स्वयं विभुः ॥ १२.२०५.३७ ॥
പണ്ട് ഹരി നാരദന് തന്റെ രൂപം കാണിച്ച്, സർവവ്യാപിയായ പ്രഭു സ്വയം പറഞ്ഞത് നീ അറിയുക.
12.205.38
पुरा देवऋषिः श्रीमान्नारदः परमार्थवान् ।
चचार पृथिवीं कृत्स्नां तीर्थान्यनुचरन्प्रभुः ॥ १२.२०५.३८ ॥
പണ്ട് തേജസ്വിയായ ദേവർഷി നാരദൻ, പരമാർത്ഥം അറിയുന്നവൻ, ഭൂമി മുഴുവൻ സഞ്ചരിച്ച് തീർഥങ്ങളെ സന്ദർശിച്ചു.
12.205.39
हिमवत्पादमाश्रित्य विचार्य च पुनःपुनः ।
स ददर्श ह्रदं तत्र पद्मोत्पलसमाकुलम् ॥ १२.२०५.३९ ॥
ഹിമവാന്റെ അടിവാരത്തെ ആശ്രയിച്ച്, വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ച്, അവിടെ താമരകളും നീലോത്പലങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഒരു കുളം അദ്ദേഹം കണ്ടു.
12.205.40
ददर्श कन्यां तत्तीरे सर्वाभरणभूषिताम् ।
शोभमानां श्रिया राजन्क्रीडन्तीमुत्पलैस्तथा ॥ १२.२०५.४० ॥
അതിന്റെ തീരത്ത് സർവാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ഒരു കന്യകയെ അദ്ദേഹം കണ്ടു; രാജാവേ, അവൾ ശോഭയോടെ തിളങ്ങി, നീലോത്പലങ്ങളോടു കളിക്കുകയായിരുന്നു.
12.205.41
सा महात्मानमालोक्य नारदेत्याह भामिनी ।
तस्याः समीपमासाद्य तस्थौ विस्मितमानसः ॥ १२.२०५.४१ ॥
ആ മഹാത്മാവിനെ കണ്ട് ആ സുന്ദരി "നാരദാ" എന്നു പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹം വിസ്മയിച്ച മനസ്സോടെ അവളുടെ അരികിലെത്തി നിന്നു.
12.205.42
वीक्षमाणं तमाज्ञाय सा कन्या चारुवासिनी ।
विजजृम्भे महाभागा स्मयमाना पुनः पुनः ॥ १२.२०५.४२ ॥
അവൻ തന്നെത്തന്നെ നോക്കുന്നത് അറിഞ്ഞ്, സുന്ദര വസ്ത്രം ധരിച്ച ആ കന്യക, മഹാഭാഗ്യവതി, വീണ്ടും വീണ്ടും പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് മെയ്‌വഴക്കത്തോടെ നിവർന്നു.
12.205.43
तस्मात्समभवद्वक्रात्पुरुषाकृतिसंयुतः ।
रत्नविन्दुचिताङ्गस्तु सर्वाभरणभूषितः ॥ १२.२०५.४३ ॥
ആ മുഖത്തുനിന്ന് മനുഷ്യരൂപം പൂണ്ട ഒരുവൻ ഉദ്ഭവിച്ചു. രത്നബിന്ദുക്കളാൽ ചിത്രിതമായ അവയവങ്ങളോടും എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കൃതനായും അവൻ ഉണ്ടായി.
12.205.44
आदित्यसदृशाकारः शिरसा धारयन्मणिम् ।
पुनरेव तदाकारसदृशः समजायत ॥ १२.२०५.४४ ॥
സൂര്യസദൃശ രൂപമുള്ളവനായി, തലയിൽ മണി ധരിച്ചുകൊണ്ട്, വീണ്ടും ആ രൂപത്തിനൊത്തവനായി അവൻ ജനിച്ചു.
12.205.45
तृतीयस्तु महाराज विविधाभरणैर्युतः ।
प्रदक्षिणं तु तां कृत्वा विविधध्वनयस्तु ताम् ॥ १२.२०५.४५ ॥
മഹാരാജാവേ, മൂന്നാമനോ വിവിധ ആഭരണങ്ങളോടുകൂടിയവനായിരുന്നു. അവൻ അവളെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് വിവിധ ശബ്ദങ്ങൾ മുഴക്കി.
12.205.46
ततः सर्वेण विप्रर्षिः कन्यां पप्रच्छ तां शुभाम् ॥ १२.२०५.४६ ॥
പിന്നെ ആ ബ്രാഹ്മണ മുനി എല്ലാവരോടുമൊപ്പം ആ ശുഭയായ കന്യകയോട് ചോദിച്ചു.
12.205.47
का त्वं परमकल्याणि पद्मेन्दुसदृशानने ।
न जाने त्वां महादेवि ब्रूहि सत्यमनिन्दिते ॥ १२.२०५.४७ ॥
പരമ മംഗളേ, താമരയും ചന്ദ്രനും പോലെയുള്ള മുഖമുള്ളവളേ, ഞാൻ നിന്നെ അറിയുന്നില്ല. മഹാദേവീ, നിർദോഷേ, സത്യം പറയൂ, നീ ആരാണ്?
12.205.48
सावित्री नाम विप्रर्षे शृणु भद्रं तवास्तु वै ।
किं करिष्यामि तद्ब्रूहि तव यच्चेतसि स्थितम् ॥ १२.२०५.४८ ॥
സാവിത്രി എന്നാണ് പേര്, ബ്രാഹ്മണ മുനേ, കേൾക്കൂ, നിനക്ക് ശുഭമുണ്ടാകട്ടെ. ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? നിന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് പറയൂ.
12.205.49
अभिवादये त्वां सावित्रि कृतार्थोऽहमनिन्दिते ।
एतं मे संशयं देवि वक्तुमर्हसि शोभने ॥ १२.२०५.४९ ॥
സാവിത്രി, ഞാൻ നിന്നെ വണങ്ങുന്നു; കുറ്റമറ്റവളേ, ഞാൻ കൃതാർത്ഥനായിരിക്കുന്നു. ദേവീ, ശോഭനേ, എന്റെ ഈ സംശയം പറയാൻ നീ അർഹയാണ്.
12.205.50
यस्तु वै प्रथमोत्पन्नः कोऽसौ स पुरुषाकृतिः ।
बिन्दवस्तु महादेवि मूर्ध्नि ज्योतिर्मयाकृतिः ॥ १२.२०५.५० ॥
ആദ്യം ജനിച്ചവൻ ആരാണ്, ആ പുരുഷരൂപം ആരുടേതാണ്? മഹാദേവീ, തലയിലെ ബിന്ദുക്കൾ ജ്യോതിർമയ രൂപമാണ്.
12.205.51
अग्रजः प्रथमोत्पन्नो यजुर्वेदस्तथाऽपरः ।
तृतीयः सामवेदस्तु संशयो व्येतु ते मुने ॥ १२.२०५.५१ ॥
ആദ്യം ജനിച്ചത് യജുർവേദം; മറ്റൊന്ന്, മൂന്നാമത്തേത് സാമവേദം. മുനേ, നിന്റെ സംശയം നീങ്ങട്ടെ.
12.205.52
वेदाश्च बिन्दुसंयुक्ता यज्ञस्य फलसंश्रिताः ।
यत्तद्दृष्टं महज्ज्योतिर्ज्योतिरित्युच्यते बुधैः ॥ १२.२०५.५२ ॥
വേദങ്ങൾ ബിന്ദുക്കളോടു കൂടിയവയും യജ്ഞഫലത്തെ ആശ്രയിച്ചവയുമാണ്. കണ്ട ആ മഹാജ്യോതിസ്സിനെ പണ്ഡിതർ 'ജ്യോതിസ്' എന്നു വിളിക്കുന്നു.
12.205.53
ऋषे ज्ञेयं मया चाऽपीत्युक्त्वा चान्तरधीयत ।
ततः स विस्मयाविष्टो नारदः पुरुषर्षभ।
ध्यानयुक्तः स तु चिरं न बुबोध महामतिः ॥ १२.२०५.५३ ॥
മുനേ, ഇത് ഞാനും അറിയേണ്ടതാണ് എന്നു പറഞ്ഞ് അവൾ അന്തർധാനം ചെയ്തു. അപ്പോൾ വിസ്മയം നിറഞ്ഞ നാരദൻ, പുരുഷർഷഭാ, ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകി ദീർഘനേരം ഗ്രഹിച്ചില്ല.
12.205.54
ततः स्नात्वा महातेजा वाग्यतो नियतेन्द्रियः ।
तुष्टाव पुरुषव्याघ्रो जिज्ञासुश्च तदद्भुतम् ॥ १२.२०५.५४ ॥
പിന്നെ മഹാതേജസ്വിയായ, വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ അടക്കിയ, പുരുഷവ്യാഘ്രൻ, ആ അദ്ഭുതം അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, സ്നാനം ചെയ്ത് സ്തുതിച്ചു.
12.205.55
ततो वर्षशते पूर्णे भगवाँलोकभावनः ।
प्रादुश्चकार विश्वात्मा ऋषेः परमसौहृदात् ॥ १२.२०५.५५ ॥
പിന്നെ നൂറു വർഷം പൂർണമായപ്പോൾ, ലോകങ്ങളെ പാലിക്കുന്ന ഭഗവാൻ, വിശ്വാത്മാവ്, ഋഷിയോടുള്ള പരമസ്നേഹത്താൽ പ്രത്യക്ഷനായി.
12.205.56
तमागतं जगन्नाथं सर्वकारणकारणम् ।
अखिलामरमौल्यङ्गरुक्मारुणपदद्वयम् ॥ १२.२०५.५६ ॥
വന്നെത്തിയ ആ ജഗന്നാഥനെ, സർവകാരണങ്ങൾക്കും കാരണമായവനെ, എല്ലാ അമരന്മാരുടെയും കിരീടങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്ന സ്വർണ്ണച്ചുവപ്പുള്ള ഇരു പാദങ്ങളുള്ളവനെ.
12.205.57
वैनतेयपदस्पर्शकिणशोभितजानुकम् ।
पीताम्बरलसत्काञ्चीदामबद्धकटीतटम् ॥ १२.२०५.५७ ॥
ഗരുഡന്റെ പാദസ്പർശത്താൽ ഉണ്ടായ കട്ടകളാൽ മുട്ടുകൾ ശോഭിക്കുന്നവനെ; മഞ്ഞപ്പട്ടിന്മേൽ തിളങ്ങുന്ന സ്വർണ്ണ അരഞ്ഞാണത്താൽ അര ബന്ധിക്കപ്പെട്ടവനെ.
12.205.58
श्रीवत्सवक्षसं चारुमणिकौस्तुभकन्धरम् ।
मन्दस्मितमुखाम्भोजं चलदायतलोचनम् ॥ १२.२०५.५८ ॥
ശ്രീവത്സ ചിഹ്നമുള്ള മാറും, മണിയായ കൗസ്തുഭം അണിഞ്ഞ കഴുത്തും, മന്ദഹാസം വിരിയുന്ന താമരമുഖവും, ചലിക്കുന്ന വിശാലനേത്രങ്ങളുമുള്ള സുന്ദരനെ.
12.205.59
नम्रचापानुकरणनम्रभ्रूयुगशोभितम् ।
नानारत्नमणीवज्रस्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ १२.२०५.५९ ॥
വളഞ്ഞ വില്ലിനെ അനുകരിക്കുന്ന വളഞ്ഞ പുരികങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്നവനെ; പലതരം രത്നങ്ങളും മണികളും വജ്രങ്ങളും കൊണ്ട് തിളങ്ങുന്ന മകരകുണ്ഡലങ്ങളുള്ളവനെ.
12.205.60
इन्द्रनीलनिभासं तं केयूरमकुटोज्ज्वलम् ।
देवैरिन्द्रपुरोगैश्च ऋषिसङघैरभिष्टुतम् ॥ १२.२०५.६० ॥
ഇന്ദ്രനീലമണിയുടെ ശോഭയുള്ളവനെ, കേയൂരവും കിരീടവുമാൽ തിളങ്ങുന്നവനെ; ഇന്ദ്രൻ മുന്നിൽ നയിക്കുന്ന ദേവന്മാരും ഋഷിസംഘങ്ങളും സ്തുതിച്ചവനെ.
12.205.61
नारदो जयशब्देन ववन्दे शिरसा हरिम् ॥ १२.२०५.६१ ॥
നാരദൻ 'ജയ' ശബ്ദത്തോടെ ശിരസ്സു നമിച്ച് ഹരിയെ വണങ്ങി.
12.205.62
ततः स भगवाञ्श्रीमान्मेघगम्भीरया गिरा ।
प्राहेशः सर्वभूतानां नारदं पतितं क्षितौ ॥ १२.२०५.६२ ॥
അപ്പോൾ ഭഗവാനും ശ്രീമാനും സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ഈശ്വരനുമായവൻ മേഘഗംഭീരമായ സ്വരത്തിൽ നിലത്തു വീണുകിടന്ന നാരദനോട് പറഞ്ഞു.
12.205.63
भद्रमस्तु ऋषे तुभ्यं वरं वरय सुव्रत ।
यत्ते मनसि सुव्यक्तमस्ति च प्रददामि तन् ॥ १२.२०५.६३ ॥
ഋഷേ, നിനക്ക് ശുഭം ഭവിക്കട്ടെ. സുവ്രതാ, വരം ചോദിച്ചുകൊള്ളുക. നിന്റെ മനസ്സിൽ വ്യക്തമായുള്ളത് ഞാൻ നൽകും.
12.205.64
स चेमं जयशब्देन प्रसीदेत्यातुरो मुनिः ।
प्रोवाच हृदि संरूढं शङ्खचक्रगदाधरम् ॥ १२.२०५.६४ ॥
ആ ആതുരനായ മുനി 'ജയ' ശബ്ദത്തോടെ, 'പ്രസന്നനാകണമേ' എന്നു പറഞ്ഞ്, ഹൃദയത്തിൽ ഉറച്ചിരുന്ന ശംഖ-ചക്ര-ഗദാധരനോട് പറഞ്ഞു.
12.205.65
विवक्षितं जगन्नाथ मया ज्ञातं त्वयाऽच्युत ।
तत्प्रसीद हृषीकेश श्रोतुमिच्छामि तद्धरे ॥ १२.२०५.६५ ॥
ഞാൻ പറയാനിരുന്നത് അച്യുതാ, നീ അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ പ്രസന്നനാകണേ, ഹൃഷീകേശാ; അത് കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ഹരേ.
12.205.66
ततः स्मयन्महाविष्णुरभ्यभाषत नारदम् ।
यद्दृष्टं मम रूपं तु वेदानां शिरसि त्वया ॥ १२.२०५.६६ ॥
അപ്പോൾ പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് മഹാവിഷ്ണു നാരദനോട് പറഞ്ഞു: 'വേദങ്ങളുടെ ശിരസ്സിൽ നീ കണ്ട എന്റെ രൂപം.'
12.205.67
निर्द्वन्द्वा निरहंकाराः शुचयः शुद्धलोचनाः ।
तं मां पश्यन्ति सततं तान्पृच्छ यदिहेच्छसि ॥ १२.२०५.६७ ॥
ദ്വന്ദ്വങ്ങൾക്കതീതരും അഹങ്കാരരഹിതരും ശുചികളും ശുദ്ധനേത്രരുമായവർ എപ്പോഴും എന്നെത്തന്നെ കാണുന്നു. ഇവിടെ നീ എന്തു ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ അത് അവരോടു ചോദിക്കുക.
12.205.68
ये योगिनो महाप्राज्ञा मदंशा ये व्यवस्थिताः ।
तेषां प्रसादं देवर्षे मत्प्रसादमवैहि तत् ॥ १२.२०५.६८ ॥
മഹാപ്രാജ്ഞരായ യോഗികളും എന്റെ അംശങ്ങളായി സ്ഥിതരായവരും — ദേവർഷേ, അവരുടെ അനുഗ്രഹം എന്റെ അനുഗ്രഹമെന്ന് അറിയുക.
12.205.69
इत्युक्त्वा स जगामाथ भगवान्भूतभावनः ।
तस्माद्व्रज हृषीकेशं कृष्णं देवकिनन्दनम् ॥ १२.२०५.६९ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭൂതഭാവനനായ ഭഗവാൻ പോയി. അതുകൊണ്ട് ദേവകീനന്ദനനായ ഹൃഷീകേശനായ കൃഷ്ണന്റെ അടുത്തേക്കു പോകുക.
12.205.70
एतमाराध्य गोविन्दं गता मुक्तिं महर्षयः ।
एष कर्ता विकर्ता च सर्वकारणकारणम् ॥ १२.२०५.७० ॥
ഈ ഗോവിന്ദനെ ആരാധിച്ച് മഹർഷിമാർ മുക്തി നേടി. ഇദ്ദേഹമാണ് സൃഷ്ടാവും സംഹർത്താവും സർവകാരണങ്ങളുടെയും കാരണം.
12.205.71
मयाऽप्येतच्छ्रुतं राजन्नारदात्तु निबोध तत् ।
स्वयमेव समाचष्ट नारदो भगवान्मुनिः ॥ १२.२०५.७१ ॥
രാജാവേ, ഇതും ഞാൻ നാരദനിൽ നിന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്; അത് ഗ്രഹിച്ചുകൊള്ളുക. ഭഗവാനായ മുനി നാരദൻ തന്നെ ഇത് വിവരിച്ചു.
12.205.72
समस्तसंसारविघातकारणं ।
भजन्ति ये विष्णुमनन्यमानसाः।
ते यान्ति सायुज्यमतीव दुर्लभ ।
मितीव नित्यं हृदि वर्णयन्ति ॥ १२.२०५.७२ ॥
അനന്യമനസ്സോടെ വിഷ്ണുവെ ഭജിക്കുന്നവർ — സകല സംസാരബന്ധനനാശത്തിന് കാരണമായവനെ — അത്യന്തം ദുർലഭമായ സായുജ്യം പ്രാപിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ അവർ എപ്പോഴും ഹൃദയത്തിൽ ഇത് വർണിക്കുന്നു.