มหาภารตะ · อัธยายะ 12.21
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.21.1
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
इन्द्रेण समये पृष्टो यदुवाच बृहस्पतिः ॥ १२.२१.१ ॥
ในเรื่องนี้ ผู้คนเล่าเรื่องโบราณนี้ ซึ่งพระพฤหัสปติได้ตรัสไว้เมื่ออินทรทรงถามท่านในเวลาอันควร
12.21.2
संतोषो वै स्वर्गसमः संतोषः परमं सुखम् ।
तुष्टेर्न किंचित्परतः सा सम्यक्प्रतितिष्ठति ॥ १२.२१.२ ॥
ความสันโดษนั้นเสมอด้วยสวรรค์แท้จริง ความสันโดษคือความสุขอันสูงสุด ไม่มีสิ่งใดอยู่เหนือความสันโดษ และความสันโดษย่อมตั้งมั่นอยู่อย่างมั่นคง
12.21.3
यदा संहरते कामान्कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः ।
तदाऽऽत्मज्योतिरचिरात्स्वात्मन्येव प्रसीदति ॥ १२.२१.३ ॥
เมื่อบุคคลดึงกามคุณทั้งหมดกลับเข้ามา เหมือนเต่าดึงอวัยวะของตนเข้าไปในกระดอง ตอนนั้นแสงแห่งอาตมันย่อมปรากฏโดยไม่นาน และผ่องใสอยู่ในตัวอาตมันนั้นเอง
12.21.4
न विभेति यदा चायं यदा चास्मान्न बिभ्यति ।
कामद्वेषौ च जयति तदाऽऽत्मानं च पश्यति ॥ १२.२१.४ ॥
เมื่อบุคคลไม่กลัวใคร และไม่มีใครกลัวเขา และเขาชนะความปรารถนาและความเกลียดชัง ตอนนั้นเขาย่อมเห็นอาตมัน
12.21.5
यदाऽसौ सर्वभूतानां न द्रुह्यति न काङ्क्षति ।
कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्म संपद्यते तदा ॥ १२.२१.५ ॥
เมื่อบุคคลไม่เบียดเบียนสัตว์ทั้งปวง และไม่ปรารถนาสิ่งใด ทั้งด้วยการกระทำ ความคิด และคำพูด ตอนนั้นเขาย่อมบรรลุพรหมัน
12.21.6
एवं कौन्तेय भूतानि तंतं धर्मं तथातथा ।
तदाऽऽत्मना प्रपश्यन्ति तस्माद्वुध्यस्व भारत ॥ १२.२१.६ ॥
ดูก่อนโอรสของพระนางกุนตี สัตว์ทั้งหลายย่อมเห็นหน้าที่แต่ละอย่างตามแบบของตนๆ ด้วยอาตมันของตน เพราะฉะนั้น ดูก่อนลูกหลานแห่งภรต จงรู้เถิด
12.21.7
अन्ये साम प्रशंसन्ति व्यायाममपरे जनाः ।
नैकं न चापरं केचिदुभयं च तथाऽपरे ॥ १२.२१.७ ॥
บางพวกสรรเสริญการประนีประนอม บางพวกสรรเสริญความพยายาม บางคนไม่สรรเสริญทั้งสองอย่าง ไม่สรรเสริญข้อใดข้อหนึ่ง หรือทั้งสองอย่างรวมกัน และคนอื่นๆ ก็เช่นนั้นเหมือนกัน
12.21.8
यज्ञमेके प्रशंसन्ति संन्यासमपरे जनाः ।
नैकं न चापरं केचिदुभयं च तथाऽपरे ॥ १२.२१.८ ॥
บางพวกสรรเสริญยัญ บางพวกสรรเสริญการสละ บางคนไม่สรรเสริญทั้งสองอย่าง ไม่สรรเสริญข้อใดข้อหนึ่ง หรือทั้งสองอย่างรวมกัน และคนอื่นๆ ก็เช่นนั้นเหมือนกัน
12.21.9
दानमेके प्रशंसन्ति केचिच्चैव प्रतिग्रहम् ।
केचित्सर्वं परित्यज्य तूष्णीं ध्यायन्त आसते ॥ १२.२१.९ ॥
บางพวกสรรเสริญการให้ทาน บางคนสรรเสริญการรับทานเช่นกัน บางคนสละทุกสิ่งแล้วนั่งเงียบ จมอยู่ในการทำสมาธิ
12.21.10
राज्यमेके प्रशंसन्ति प्रजानां परिपालनम् ।
हत्वा छित्त्वा च भित्त्वा च केचिदेकान्तशीलिनः ॥ १२.२१.१० ॥
บางพวกสรรเสริญความเป็นกษัตริย์และการคุ้มครองประชาชน (เพราะการนั้นย่อมมีการประหัตประหาร การตัดและการฟัน) บางคนยึดมั่นในความสันโดดเดี่ยว
12.21.11
एतत्सर्वं समालोक्य बुधानामेव निश्चयः ।
अद्रोहेणैव भूतानां यो धर्मः स सतां मतः ॥ १२.२१.११ ॥
เมื่อพิจารณาสิ่งทั้งหมดนี้แล้ว ข้อสรุปที่มั่นคงของบัณฑิตมีว่า ธรรมคือการไม่เบียดเบียนสัตว์ทั้งหลาย นั่นแหละคือธรรมที่ผู้ประเสริฐยึดถือ
12.21.12
अद्रोहः सत्यवचनं संविभागो दया दमः ।
प्रजनं स्वेषु दारेषु मार्दवं हीरचापलम् ॥ १२.२१.१२ ॥
การไม่เบียดเบียน การพูดความจริง การแบ่งปันอย่างเป็นธรรม ความเมตตา การข่มใจ การมีบุตรกับภรรยาของตนเท่านั้น ความอ่อนโยน ความละอาย และความมั่นคงปราศจากความหวั่นไหว
12.21.13
एवं धर्मं प्रधानेष्टं मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत् ।
तस्मादेतत्प्रयत्नेन कौन्तेय प्रतिपालय ॥ १२.२१.१३ ॥
ท้าวมนูผู้เป็นโอรสของพระสวยัมภูได้ตรัสประกาศธรรมอย่างนี้ว่าเป็นธรรมอันประเสริฐสุดและเป็นที่ปรารถนายิ่ง เพราะฉะนั้น ดูก่อนโอรสของพระนางกุนตี จงรักษาธรรมนี้ด้วยความเพียรเถิด
12.21.14
यो हि राज्ये स्थितः शश्वद्वशी तुल्यप्रियाप्रियः ।
क्षत्रियो यज्ञशिष्टाशी राजा शास्त्रार्थतत्त्ववित् ॥ १२.२१.१४ ॥
ผู้ใดตั้งอยู่ในราชสมบัติเสมอ ข่มใจได้ เห็นสิ่งที่น่าพอใจและไม่น่าพอใจเสมอกัน เป็นกษัตริย์ บริโภคเฉพาะเศษของยัญ และรู้ความหมายแท้จริงของคัมภีร์ ผู้นั้นคือพระราชา
12.21.15
असाधुनिग्रहरतः साधूनां प्रग्रहे रतः ।
धर्मवर्त्मनि संस्थाप्य प्रजा वर्तेत धर्मतः ॥ १२.२१.१५ ॥
ผู้ยินดีในการปราบคนชั่ว และยินดีในการคุ้มครองคนดี ตั้งประชาชนไว้บนทางแห่งธรรม พึงนำพวกเขาไปตามธรรม
12.21.16
पुत्रसंक्रामितश्रीश्च वने वन्येन वर्तयेत् ।
विधानमाश्रमाणां वै कुर्यात्कर्माण्यतन्द्रितः ॥ १२.२१.१६ ॥
เมื่อมอบความรุ่งเรืองของราชสมบัติให้แก่โอรสแล้ว พึงอยู่ในป่าด้วยอาหารจากป่า และประกอบหน้าที่ตามแบบแผนของอาศรมทั้งหลายโดยไม่เกียจคร้าน
12.21.17
य एवं वर्तते राजन्स राजा धर्मनिश्चितः ।
तस्यायं च परश्चैव लोकः स्यात्संफलोदयः ॥ १२.२१.१७ ॥
ดูก่อนพระราชา ผู้ใดประพฤติเช่นนี้ ผู้นั้นเป็นพระราชาที่ตั้งมั่นในธรรม โลกนี้และโลกหน้าของผู้นั้นย่อมเกิดขึ้นพร้อมผลอันอุดม
12.21.18
निर्वाणं हि सुदुष्प्राप्यं बहुविघ्नं च मे मतम् ॥ १२.२१.१८ ॥
ความหลุดพ้นนั้นยากยิ่งที่จะบรรลุ และในความเห็นของเรา มีอุปสรรคมากมาย
12.21.19
एवं धर्ममनुक्रान्ताः सत्यदानतपः पराः ।
आनृशंस्यगुणैर्युक्ताः कामक्रोधविवर्जिताः ॥ १२.२१.१९ ॥
ผู้ที่ดำเนินตามธรรมเช่นนี้ อุทิศตนแด่ความจริง การให้ทาน และตบะ ประกอบด้วยคุณแห่งความเมตตา ปราศจากกามและความโกรธ
12.21.20
प्रजानां पालने युक्ता धर्ममुत्तममास्थिताः ।
गोब्राह्मणार्थे युध्यन्तः प्राप्ता गतिमनुत्तमाम् ॥ १२.२१.२० ॥
ผู้ที่ขวนขวายในการคุ้มครองประชาชน ยึดมั่นในธรรมอันสูงสุด ต่อสู้เพื่อโคและพราหมณ์ ย่อมบรรลุคติอันยอดเยี่ยม
12.21.21
एवं रुद्राः सवसवस्तथाऽऽदित्याः परंतप ।
साध्या राजर्षिसङ्घाश्च धर्ममेतं समाश्रिताः।
अप्रमत्तास्ततः स्वर्गं प्राप्ताः पुण्यैः स्वकर्मभिः ॥ १२.२१.२१ ॥
ในทำนองเดียวกัน พวกรุทระ วสุ และอาทิตย์ โอ้ผู้แผดเผาศัตรู สาธยะและหมู่ราชฤๅษี ซึ่งอาศัยธรรมนี้เป็นที่พึ่ง ไม่ประมาท จึงได้ขึ้นสู่สวรรค์ด้วยบุญกุศลแห่งกรรมของตน