ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.210
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.210.1
पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
प्रयाणकाले किं जप्यं मोक्षिभिस्तत्त्वचिन्तकैः ॥ १२.२१०.१ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਿਆ, ਸਰਬਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ਾਰਦ! ਪ੍ਰਯਾਣ ਵੇਲੇ ਮੋਕਸ਼ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਤੱਤ-ਚਿੰਤਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
12.210.2
किंनु स्मरन्कुरुश्रेष्ठ मरणे समुपस्थिते ।
प्राप्नुयात्परमां सिद्धिं श्रोतुमिच्छामि तत्वतः ॥ १२.२१०.२ ॥
ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮੌਤ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆਉਣ ਤੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਪਾਵੇ? ਮੈਂ ਇਹ ਤੱਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
12.210.3
त्वद्युक्तश्च हितः सूक्ष्म उक्तः प्रश्नस्त्वयाऽनघ ।
शृणुष्वावहितो राजन्नारदेन पुरा श्रुतम् ॥ १२.२१०.३ ॥
ਹੇ ਨਿਰਮਲ! ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਤੇਰੇ ਯੋਗ, ਹਿਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ; ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ।
12.210.4
श्रीवत्साङ्कं जगद्बीजमनन्तं लोकसाक्षिणम् ।
पुरा नारायणं देवं नारदः पर्यपृच्छत ॥ १२.२१०.४ ॥
ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਬੀਜ, ਅਨੰਤ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਖੀ ਦੇਵ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।
12.210.5
अक्षरं परमं ब्रह्म निर्गुणं तमसः परम् ।
आहुर्वैद्यं परं धाम ब्रह्मादिकमलोद्भवम् ॥ १२.२१०.५ ॥
ਅਕਸ਼ਰ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਨਿਰਗੁਣ, ਤਮਸ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨ ਪਰਮ ਧਾਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ।
12.210.6
भगवन्भूतभव्येश श्रद्दधानैर्जितेन्द्रियैः ।
कथं भक्तैर्विचिन्त्योसि योगिभिर्मोक्षकाङ्क्षिभिः ॥ १२.२१०.६ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਭੂਤ-ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ! ਸ਼ਰਧਾਲੂ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਭਗਤ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਯੋਗੀ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚਿੰਤਵਦੇ ਹਨ?
12.210.7
किंनु जप्यं जपेन्नित्यं काल्यमुत्थाय मानवः ।
स्मरेच्च म्रियमाणो वै विशेषेण महाद्युते ॥ १२.२१०.७ ॥
ਮਨੁੱਖ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਕੀ ਜਪੇ? ਮਰਨ ਵੇਲੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਹੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ?
12.210.8
कथं युञ्जन्समाध्यायेद्ब्रूहि तत्वं सनातनम् ॥ १२.२१०.८ ॥
ਯੋਗ ਕਰਦਿਆਂ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਧਿਆਨ ਕਰੇ? ਸਨਾਤਨ ਤੱਤ ਦੱਸੋ।
12.210.9
श्रुत्वा च नारदोक्तं तु देवानामीश्वरः स्वयम् ।
प्रोवाच भगवान्विष्णुर्नारदं वरदः प्रभुः ॥ १२.२१०.९ ॥
ਨਾਰਦ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਆਪ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
12.210.10
हन्त ते कथयिष्यामि इमां दिव्यामनुस्मृतिम् ।
यामधीत्य प्रयाणे तु मद्भावयोपपद्यते ॥ १२.२१०.१० ॥
ਚੰਗਾ, ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਅਨੁਸਮ੍ਰਿਤੀ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਵੇਲੇ ਮੇਰਾ ਭਾਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.210.11
ओंकारमग्रतः कृत्वा मां नमस्कृत्य नारद ।
एकाग्रः प्रयतो भूत्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥ १२.२१०.११ ॥
ਹੇ ਨਾਰਦ, ਓਅੰਕਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਇਕਾਗਰ ਅਤੇ ਸੰਜਮੀ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰੇ।
12.210.12
ओं नमो भगवते वासुदेवायेति ॥ १२.२१०.१२ ॥
ਓਮ, ਭਗਵਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
12.210.13
इत्युक्तो नारदः प्राह प्राञ्जलिः प्रणतः स्थितः ।
सर्वदेवेश्वरं विष्णुं सर्वात्मानं हरिं प्रभुम् ॥ १२.२१०.१३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਸਰਬ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ, ਸਰਬਾਤਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਹਰਿ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
12.210.14
अव्ययं शाश्वतं देवं प्रभवं पुरुषोत्तमम् ।
प्रपद्ये प्राञ्जलिर्विष्णुमक्षरं परमं पदम् ॥ १२.२१०.१४ ॥
ਅਵਿਅਯ, ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ, ਦੇਵ, ਪ੍ਰਭਵ, ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਮੈਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ ਅਕਸ਼ਰ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪਦ ਹਨ।
12.210.15
पुराणं प्रभवं विष्णुमक्षयं लोकसाक्षिणम् ।
प्रपद्ये पुण्डरीकाक्षमीशं भक्तानुकम्पिनम् ॥ १२.२१०.१५ ॥
ਪੁਰਾਤਨ, ਪ੍ਰਭਵ, ਅਕਸ਼ੈ, ਲੋਕਸਾਕਸ਼ੀ, ਕਮਲਨੈਣ, ਭਗਤਾਂ ਤੇ ਕਿਰਪਾਲੂ ਈਸ਼ਵਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
12.210.16
लोकनाथं सहस्राक्षमद्भुतं परदं पदम् ।
भगवन्तं प्रपन्नोऽस्मि भूतभव्यभवत्प्रभुम् ॥ १२.२१०.१६ ॥
ਲੋਕਨਾਥ, ਸਹਸ੍ਰਾਕਸ਼, ਅਦਭੁਤ, ਪਰਮ ਪਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਭੂਤ-ਭਵਿੱਖ-ਵਰਤਮਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਹਾਂ।
12.210.17
स्रष्टारं सर्वलोकानामनन्तं सर्वतोमुखम् ।
पद्मनाभं हृषीकेशं प्रपद्ये सत्यमच्युतम् ॥ १२.२१०.१७ ॥
ਸਰਬ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਅਨੰਤ, ਸਰਬਤੋਮੁਖ, ਪਦਮਨਾਭ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਸੱਚ ਅਤੇ ਅਚਯੁਤ ਦੀ ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
12.210.18
हिरण्यगर्भममृतं भूगर्भं परतः परम् ।
प्रभोः प्रभुमनाद्यन्तं प्रपद्ये तं रविप्रभम् ॥ १२.२१०.१८ ॥
ਹਿਰਣਯਗਰਭ, ਅਮ੍ਰਿਤ, ਭੂਗਰਭ, ਪਰਾਂ ਤੋਂ ਪਰ, ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਦਿ-ਅੰਤ ਰਹਿਤ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
12.210.19
सहस्रशीर्षं पुरुषं महर्षि तत्वभावनम् ।
प्रपद्ये सूक्ष्ममचलं वरेण्यमभयप्रदम् ॥ १२.२१०.१९ ॥
ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁਰਖ, ਮਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਮੂਲ, ਸੂਖਮ, ਅਚਲ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਅਭੈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ — ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
12.210.20
नारायणं पुराणर्षि योगात्मानं सनातनम् ।
संस्थानं सर्वतत्वानां प्रपद्ये ध्रुवमीश्वरम् ॥ १२.२१०.२० ॥
ਨਾਰਾਇਣ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਯੋਗਾਤਮਾ, ਸਨਾਤਨ, ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਸਥਿਰ ਈਸ਼ਵਰ — ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
12.210.21
यः प्रभुः सर्वभूतानां येन सर्वमिदं ततम् ।
परावरगुरुर्विष्णुः स मे देवः प्रसीदतु ॥ १२.२१०.२१ ॥
ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਵਿਆਪਿਆ ਹੈ, ਉੱਚ-ਨੀਚ ਦੇ ਗੁਰੂ ਵਿਸ਼ਣੂ — ਉਹ ਦੇਵ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।
12.210.22
यस्मादुत्पद्यते ब्रह्मा पद्मयोनिः सनातनः ।
ब्रह्मयोनिर्हि विश्वात्मा स मे विष्णुः प्रसीदतु ॥ १२.२१०.२२ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਦਮ-ਯੋਨੀ ਸਨਾਤਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਨਮਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਮੂਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਾ ਹਨ — ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।
12.210.23
यः पुरा प्रलये प्राप्ते नष्टे स्थावरजङ्गमे ।
ब्रह्मादिषु प्रलीनेषु नष्टे लोकपरावरे ॥ १२.२१०.२३ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਲੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਸਥਾਵਰ-ਜੰਗਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਲੀਨ ਹੋਣ ਤੇ, ਉੱਚ-ਨੀਚ ਲੋਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੇ — ਜੋ (ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ)…
12.210.24
आभूतसंप्लवे चैव प्रलीनेऽप्राकृतो महान् ।
एकस्तिष्ठति विश्वात्मा स मे विष्णुः प्रसीदतु ॥ १२.२१०.२४ ॥
ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਵੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਮਹਾਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਾ ਇਕੱਲੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ — ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।
12.210.25
चतुर्भिश्च चतुर्भिश्च द्वाभ्यां पञ्चभिरेव च ।
हुयते च पुनर्द्वाभ्यां स मे विष्णुः प्रसीदतु ॥ १२.२१०.२५ ॥
ਚਾਰ ਨਾਲ ਅਤੇ ਚਾਰ ਨਾਲ, ਦੋ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪੰਜ ਨਾਲ ਹੀ, ਫਿਰ ਦੋ ਨਾਲ ਆਹੂਤੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।
12.210.26
पर्जन्यः पृथिवी सस्यं कालो धर्मः क्रियाक्रिये ।
गुणाकरः स मे बभ्रुर्वासुदेवः प्रसीदतु ॥ १२.२१०.२६ ॥
ਬੱਦਲ, ਧਰਤੀ, ਫ਼ਸਲ, ਕਾਲ, ਧਰਮ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਅਕਰਮ — ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਖਾਣ ਉਹ ਬਭ੍ਰੂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।
12.210.27
अग्नीषोमार्कताराणां ब्रह्मरुद्रेन्द्रयोगिनाम् ।
यस्तेजयति तेजांसि स मे विष्णुः प्रसीदतु ॥ १२.२१०.२७ ॥
ਅਗਨੀ, ਸੋਮ, ਸੂਰਜ, ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦਰ, ਇੰਦਰ, ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਤੇਜ ਜੋ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।
12.210.28
योगावास नमस्तुभ्यं सर्वावास वरप्रद ।
यज्ञगर्भ हिरण्याङ्गं पञ्चयज्ञ नमोस्तु ते ॥ १२.२१०.२८ ॥
ਯੋਗ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਭ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ। ਯਗ ਜਿਸ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੰਗ ਵਾਲੇ, ਪੰਜ ਯਗਾਂ ਵਾਲੇ — ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
12.210.29
चतुर्मूर्ते परं धाम लक्ष्म्यावास परार्चित ।
सर्वावास नमस्तेऽस्तु वासुदेव प्रधानकृत् ॥ १२.२१०.२९ ॥
ਚਤੁਰਮੂਰਤੀ, ਪਰਮ ਧਾਮ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਪਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ। ਸਭ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ।
12.210.30
अजस्त्वनामयः पन्था ह्यमूर्तिर्विश्वमूर्तिधृत् ।
विकर्तः पञ्चकाज्ञ नमस्ते ज्ञानसागर ॥ १२.२१०.३० ॥
ਅਜ, ਨਿਰਾਮਯ, ਮਾਰਗ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਮੂਰਤ, ਵਿਸ਼ਵਮੂਰਤੀ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਿਕਰਤ, ਪੰਚਕ ਦੇ ਸੁਆਮੀ। ਗਿਆਨ-ਸਾਗਰ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
12.210.31
अव्यक्ताद्व्यक्तमुत्पन्नमव्यक्ताद्यः परोऽक्षरः ।
यस्मात्परतरं नास्ति तमस्मि शरणं गतः ॥ १२.२१०.३१ ॥
ਅਵਿਅਕਤ ਤੋਂ ਵਿਅਕਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਅਵਿਅਕਤ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਅਕਸ਼ਰ ਪਰਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।
12.210.32
न प्रधानो न च महान्पुरुषश्चेतनो ह्यजः ।
अनयोर्यः परतरस्तमस्मि शरणं गतः ॥ १२.२१०.३२ ॥
ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਹੀਂ, ਮਹਾਨ ਨਹੀਂ, ਚੇਤਨ ਪੁਰਖ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਅਜਨਮਾ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਪਰੇ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।
12.210.33
चिन्तयन्तो हि यं नित्यं ब्रह्मेशानादयः प्रभुम् ।
निश्चयं नाधिगच्छन्ति तमस्मि शरणं गतः ॥ १२.२१०.३३ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਈਸ਼ਾਨ ਆਦਿ ਜਿਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।
12.210.34
जितेन्द्रिया महात्मानो ज्ञानध्यानपरायणाः ।
यं प्राप्य न निवर्तन्ते तमस्मि शरणं गतः ॥ १२.२१०.३४ ॥
ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ ਹੋਏ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਮਹਾਤਮਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਮੁੜਦੇ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।
12.210.35
एकांशेन जगत्सर्वमवष्टभ्य विभुः स्थितः ।
अग्राह्यं निर्गुणं नित्यं तमस्मि शरणं गतः ॥ १२.२१०.३५ ॥
ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਵਿਭੂ ਸਥਿਤ ਹੈ; ਜੋ ਅਗ੍ਰਾਹਯ, ਨਿਰਗੁਣ ਤੇ ਨਿੱਤ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।
12.210.36
सोमार्काग्निमयं तेजो या च तारमयी द्युतिः ।
दिवि संजायते योऽयं स महात्मा प्रसीदतु ॥ १२.२१०.३६ ॥
ਚੰਦਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਅਗਨੀ ਦਾ ਤੇਜ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਜੋ ਚਮਕ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।
12.210.37
गुणादिर्निर्गुणश्चाद्यो लक्ष्मीवांश्चेतनो ह्यजः ।
सूक्ष्मः सर्वगतो योगी स महात्मा प्रसीदतु ॥ १२.२१०.३७ ॥
ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਦਿ, ਨਿਰਗੁਣ, ਆਦਿ ਪੁਰਖ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਚੇਤਨ ਅਤੇ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਅਜਨਮਾ, ਸੂਖਮ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ, ਯੋਗੀ — ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।
12.210.38
साङ्ख्ययोगाश्च ये चान्ये सिद्धाश्च परमर्षयः ।
यं विदित्वा विमुच्यन्ते स महात्मा प्रसीदतु ॥ १२.२१०.३८ ॥
ਸਾਂਖਿਆ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ, ਹੋਰ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ — ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।
12.210.39
अव्यक्तः समधिष्ठाता अचिन्त्यः सदसत्परः ।
अस्थितिः प्रकृतिश्रेष्ठः स महात्मा प्रसीदतु ॥ १२.२१०.३९ ॥
ਅਵਿਅਕਤ, ਸਮਿਅਕ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤਾ, ਅਚਿੰਤ, ਸਤ-ਅਸਤ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਸਥਿਤੀ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ — ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।
12.210.40
क्षेत्रज्ञः पञ्चधा भुङ्क्ते प्रकृतिं पञ्चभिर्मुखैः ।
महान्गुणांश्च यो भुङ्क्ते स महात्मा प्रसीदतु ॥ १२.२१०.४० ॥
ਖੇਤ੍ਰਗ੍ਯ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਮੁਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮਹਤ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵੀ ਜੋ ਭੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।
12.210.41
सूर्यमध्ये स्थितः सोमस्तस्य मध्ये च या स्थिता ।
भूतबाह्या च या दीप्तिः स महात्मा प्रसीदतु ॥ १२.२१०.४१ ॥
ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਸੋਮ, ਉਸਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜੋ ਚਮਕ ਹੈ — ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।
12.210.42
नमस्ते सर्वतः सर्वं सर्वतोक्षिशिरोमुख ।
निर्विकार नमस्तेऽस्तु साक्षी क्षेत्रध्रुवस्थितिः ॥ १२.२१०.४२ ॥
ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸਰਬ ਰੂਪ, ਜਿਸ ਦੇ ਨੇਤਰ, ਸਿਰ ਅਤੇ ਮੁਖ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਨ; ਹੇ ਨਿਰਵਿਕਾਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਾਖੀ, ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਧਰੁਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ।
12.210.43
अतीन्द्रिय नमस्तुभ्यं लिङ्गैर्व्यक्तैर्न मीयसे ।
ये च त्वां नाभिजानन्ति संसारे संसरन्ति ते ॥ १२.२१०.४३ ॥
ਹੇ ਅਤੀਂਦ੍ਰਿਯ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਪ੍ਰਗਟ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਮਾਪੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ।
12.210.44
कामक्रोधविनिर्मुक्ता रागद्वेषविवर्जिताः ।
मान्यभक्ता विजानन्ति न पुनर्भवका द्विजाः ॥ १२.२१०.४४ ॥
ਕਾਮ-ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਰਾਗ-ਦਵੇਸ਼ ਰਹਿਤ, ਪੂਜਯ ਦੇ ਭਗਤ ਦ੍ਵਿਜ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
12.210.45
एकान्तिनो हि निर्द्वन्द्वा निराशीःकर्मकारिणः ।
ज्ञानाग्निदग्धकर्माणस्त्वां विशन्ति विचिन्तकाः ॥ १२.२१०.४५ ॥
ਇਕਾਗਰ, ਦਵੰਦ ਰਹਿਤ, ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਬਿਨਾਂ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨ-ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਕਰਮ ਸਾੜਨ ਵਾਲੇ, ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.210.46
अशरीरं शरीरस्थं समं सर्वेषु देहिषु ।
पुण्यपापविनिर्मुक्ता भक्तास्त्वां प्राविशन्त्युत ॥ १२.२१०.४६ ॥
ਅਸ਼ਰੀਰੀ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਸਾਰੇ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਲਈ ਸਮਾਨ। ਪੁੰਨ-ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਭਗਤ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.210.47
अव्यक्तं बुद्ध्यहङ्कारमनोभूतेन्द्रियाणि च ।
त्वयि तानि च तेषु त्वं न तेषु त्वं न ते त्वयि ॥ १२.२१०.४७ ॥
ਅਵਿਅਕਤ, ਬੁੱਧੀ, ਅਹੰਕਾਰ, ਮਨ, ਭੂਤ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ — ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
12.210.48
एकत्वान्यत्वनानात्वं ये विदुर्यान्ति ते परम् ।
समोसि सर्वभूतेषु न ते द्वेष्योस्ति न प्रियः ॥ १२.२१०.४८ ॥
ਇਕਤਾ, ਅਨਯਤਾ, ਨਾਨਾਤਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਹੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਦਵੇਸ਼ਯੋਗ ਹੈ ਨਾ ਪਿਆਰਾ।
12.210.49
समत्वमभिकाङ्क्षेऽहं भक्त्या वै नान्यचेतसा ।
चराचरमिदं सर्वं भूतग्रामं चतुर्विधम्।
त्वया त्वय्येव तत्प्रोतं सूत्रे मणिगणा इव ॥ १२.२१०.४९ ॥
ਮੈਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਅਨਨ੍ਯ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਮਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਚਰਾਚਰ, ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਭੂਤ-ਸਮੂਹ, ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਧਾਗੇ ਵਿੱਚ ਮਣਕਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪਰੋਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
12.210.50
स्रष्टा भोक्तासि कूटस्थो ह्यतत्वं तत्वसंज्ञिकः ।
अकर्ता हेतुरचलः पृथगात्मन्यवस्थितः ॥ १२.२१०.५० ॥
ਤੂੰ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਭੋਗਣਹਾਰ, ਕੂਟਸਥ ਹੈਂ; ਜੋ ਅਤੱਤ੍ਵ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਤ੍ਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਅਕਰਤਾ, ਹੇਤੂ, ਅਚਲ ਹੈਂ, ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਸਥਿਤ ਹੈਂ।
12.210.51
न ते भूतेषु संयोगो भूततत्वगुणाधिकः ।
अहङ्कारेण बुद्ध्या वा न ते योगस्त्रिभिर्गुणैः ॥ १२.२१०.५१ ॥
ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਸੰਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਭੂਤ-ਤੱਤ੍ਵ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈਂ। ਹੰਕਾਰ ਜਾਂ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਤਿੰਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ।
12.210.52
न मोक्षधर्मो वा न त्वं नारम्भो जन्म वा पुनः ।
जरामरणमोक्षार्थं त्वां प्रपन्नोस्मि सर्वग ॥ १२.२१०.५२ ॥
ਮੋਕਸ਼ਧਰਮ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਆਰੰਭ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜਨਮ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਮੁੜ ਜਨਮ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਸਰਵਗ।
12.210.53
ईश्वरोसि जगन्नाथ ततः परम उच्यसे ।
भक्तानां यद्धितं देव तद्ध्याहि त्रिदशेश्वर ॥ १२.२१०.५३ ॥
ਤੂੰ ਈਸ਼ਵਰ ਹੈਂ, ਜਗਤ ਦਾ ਨਾਥ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਪਰਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵ, ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਜੋ ਹਿਤ ਹੈ ਉਹ ਦੱਸ, ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼ਵਰ।
12.210.54
विषयैरिन्द्रियैर्वाऽपि न मे भूयः समागमः ।
पृथिवीं यातु गन्धो वै रसं यातु जलं तथा ॥ १२.२१०.५४ ॥
ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਫਿਰ ਕਦੇ ਸੰਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਗੰਧ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਰਸ ਵੀ ਜਲ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ।
12.210.55
तेजो हुताशनं यातु स्पर्शो यातु च मारुतम् ।
श्रोत्रमाकाशमप्येतु मनो वैकारिकं पुनः ॥ १२.२१०.५५ ॥
ਤੇਜ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਵੇ, ਸਪਰਸ਼ ਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਵੇ, ਸ਼੍ਰਵਣ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਵਿਕਾਰਜ ਮਨ ਫਿਰ (ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ) ਲੀਨ ਹੋਵੇ।
12.210.56
इन्द्रियाण्यपि संयान्तु स्वासुस्वासु च योनिषु ।
पृथिवी यातु सलिलमापोग्निमनलोऽनिलम् ॥ १२.२१०.५६ ॥
ਇੰਦਰੀਆਂ ਵੀ ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ਯੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਣ। ਧਰਤੀ ਜਲ ਵਿੱਚ, ਜਲ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ, ਅਗਨੀ ਵਾਯੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਵੇ।
12.210.57
वायुराकाशमप्येतु मनश्चाकाश एव च ।
अहंकारं मनो यातु मोहनं सर्वदेहिनाम् ॥ १२.२१०.५७ ॥
ਵਾਯੂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਵੇ; ਮਨ ਵੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋਵੇ। ਮਨ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਵੇ — ਜੋ ਸਭ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.210.58
अहंकारस्ततो बुद्धिं बुद्धिरव्यक्तमच्युत ॥ १२.२१०.५८ ॥
ਫਿਰ ਅਹੰਕਾਰ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਵੇ; ਬੁੱਧੀ ਅਵਿਅਕਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਵੇ — ਹੇ ਅੱਚੁਤ।
12.210.59
प्रधाने प्रकृतिं याते गुणसाम्ये व्यवस्थिते ।
वियोगः सर्वकरणैर्गुणैर्भूतैश्च मे भवेत् ॥ १२.२१०.५९ ॥
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਵੇ, ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਮਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਮੇਰਾ ਸਭ ਕਰਣਾਂ, ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਵਿਯੋਗ ਹੋਵੇ।
12.210.60
निष्केवलं पदं तात काङ्क्षेऽहं परमं तव ।
एकीभावस्त्वया मेऽस्तु न मे जन्म भवेत्पुनः ॥ १२.२१०.६० ॥
ਹੇ ਤਾਤ, ਤੇਰੇ ਉਸ ਪਰਮ, ਨਿਸ਼ਕੇਵਲ ਪਦ ਦੀ ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਏਕਤਾ ਹੋਵੇ; ਮੇਰਾ ਫਿਰ ਜਨਮ ਨਾ ਹੋਵੇ।
12.210.61
त्वद्बुद्धिस्त्वद्गतप्राणस्त्वद्भक्तिस्त्वत्परायणः ।
त्वामेवाहं स्मरिष्यामि मरणे पर्युपस्थिते ॥ १२.२१०.६१ ॥
ਤੇਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਬੁੱਧੀ, ਤੇਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਪ੍ਰਾਣ, ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਆਸਰਾ ਮੰਨਣਾ—ਮੌਤ ਆਉਣ ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਯਾਦ ਕਰਾਂਗਾ।
12.210.62
पूर्वदेहकृता ये तु व्याधयः प्रविशन्तु माम् ।
अर्दयन्तु च दुःखानि ऋणं मे प्रविमुञ्चतु ॥ १२.२१०.६२ ॥
ਪਹਿਲੇ ਦੇਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜੋ ਰੋਗ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ; ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦੇਣ; ਮੇਰਾ ਕਰਜ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਹਿਆ ਜਾਵੇ।
12.210.63
अनुध्यातोऽसि देवेश न मे जन्म भवेत्पुनः ।
तस्माद्ब्रवीमि कर्माणि ऋणं मे न भवेदिति ॥ १२.२१०.६३ ॥
ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਤੂੰ ਹੀ ਧਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਮੇਰਾ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਆਖਦਾ ਹਾਂ—ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਰਜ਼ ਨਾ ਬਣਨ।
12.210.64
नोपतिष्ठन्तु मां सर्वे व्याधयः पूर्वसंचिताः ।
अनृणो गन्तुमिच्छामि तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ १२.२१०.६४ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਆਉਣ; ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
12.210.65
अहं भगवतस्तस्य मम चासौ सनातनः ।
तस्याहं न प्रणश्यासि स च मे न प्रणश्यति ॥ १२.२१०.६५ ॥
ਮੈਂ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਹਾਂ; ਉਹ ਮੇਰਾ ਹੈ—ਉਹ ਸਨਾਤਨ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
12.210.66
कर्मेन्द्रियामि संयम्य पञ्च बुद्धीन्द्रियाणि च ।
दशेन्द्रियाणि मनसि अहंकारे तथा मनः ॥ १२.२१०.६६ ॥
ਕਰਮ-ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਗਿਆਨ-ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ, ਦਸ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰੇ।
12.210.67
अहंकारं तथा बुद्धौ बुद्धिमात्मनि योजयेत् ।
यतबुद्धीन्द्रियः पश्येद्बुद्ध्या बुद्ध्येत्परात्पम् ॥ १२.२१०.६७ ॥
ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ-ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਕੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਵੇਖੇ ਅਤੇ ਪਰ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰ ਨੂੰ ਜਾਣੇ।
12.210.68
ममायमिति यस्याहं येन सर्वमिदं तततम् ।
ततो बुद्धेः परं बुद्ध्वा लभते न पुनर्भवम् ॥ १२.२१०.६८ ॥
'ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ' — ਜਿਸ ਦੇ ਲਈ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸਭ ਵਿਆਪਤ ਹੈ — ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
12.210.69
मरणे समनुप्राप्ते यश्चैवं मामनुस्मरेत् ।
अपि पापसमाचारः स याति परमां गतिम् ॥ १२.२१०.६९ ॥
ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਆਚਰਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.210.70
ओं नमो भगवते तस्मै देहिनां परमात्मने ।
नारायणाय भक्तानामेकनिष्ठाय शाश्वते ॥ १२.२१०.७० ॥
ਓਮ, ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਇਕ-ਨਿਸ਼ਠਾ, ਸਦੀਵੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
12.210.71
इमामनुस्मृतिं दिव्यां वैष्णवीं सुसमाहितः ।
स्वपन्विबुद्धश्च पठेद्यत्र तत्र समभ्यसेत् ॥ १२.२१०.७१ ॥
ਇਸ ਦਿਵ ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਸਿਮਰਤੀ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਸੌਂਦਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਗਦਿਆਂ ਪੜ੍ਹੇ; ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਵੇ ਇਸਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰੇ।
12.210.72
पौर्णमास्याममावास्यां द्वादश्यां च विशेषतः ।
श्रावयेच्छ्रद्दधानांश्च मद्भक्तांश्च विशेषतः ॥ १२.२१०.७२ ॥
ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ, ਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੁਆਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.210.73
यद्यहंकारमाश्रित्य यज्ञदानतपः क्रियाः ।
कुर्वंस्तत्फलमाप्नोति पुनरावर्तनं न तु ॥ १२.२१०.७३ ॥
ਜੇ ਕੋਈ ਹੰਕਾਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਯੱਗ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਪ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਪੁਨਰਜਨਮ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
12.210.74
अभ्यर्चयन्पितॄन्देवान्पठञ्जुह्वन्यलिं ददत् ।
ज्वलन्नग्निं स्मरेद्यो मां स याति परमां गतिम् ॥ १२.२१०.७४ ॥
ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅੰਜਲੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.210.75
यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि शरीरिणाम् ।
यज्ञं दानं तपस्तस्मात्कुर्यादाशीर्विवर्जितः ॥ १२.२१०.७५ ॥
ਯੱਗ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਪ ਹੀ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਯੱਗ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਪ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
12.210.76
नम इत्येव यो ब्रूयान्मद्भक्तः श्रद्धयान्वितः ।
तस्याक्षयो भवेल्लोकः श्वपाकस्यापि नारद ॥ १२.२१०.७६ ॥
ਜੋ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕੇਵਲ 'ਨਮਃ' ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਕਸ਼ੈ ਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਨਾਰਦ।
12.210.77
किं पुनर्ये यजन्ते मां साधका विधिपूर्वकम् ।
श्रद्धावन्तो यतात्मानस्ते मां यान्ति मदाश्रिताः ॥ १२.२१०.७७ ॥
ਸ਼ਰਧਾ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੰਜਮੀ ਸਾਧਕ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹਿਣਾ!
12.210.78
कर्माण्याद्यन्तवन्तीह मद्भक्तोऽमृतमश्नुते ।
मामेव तस्माद्देवर्षे ध्याहि नित्यमतन्द्रितः।
अवाप्स्यसि ततः सिद्धिं द्रक्ष्यस्येव पदं मम ॥ १२.२१०.७८ ॥
ਇੱਥੇ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਆਦਿ ਅਤੇ ਅੰਤ ਹੈ; ਪਰ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਆਲਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਦਾ ਮੇਰਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰ; ਤਦ ਤੂੰ ਸਿੱਧੀ ਪਾਵੇਂਗਾ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਪਦ ਵੇਖੇਂਗਾ।
12.210.79
अज्ञानिने च यो ज्ञानं दद्याद्धर्मोपदेशनम् ।
कृत्स्नां वा पृथिवीं दद्यात्तेन तुल्यं न तत्फलम् ॥ १२.२१०.७९ ॥
ਜੋ ਅਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਮੁੱਚੀ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
12.210.80
तस्मात्प्रेदयं साधुभ्यो जन्मबन्धभयापहम् ।
एवं दत्त्वा नरश्रेष्ठ श्रेयो वीर्यं च विन्दति ॥ १२.२१०.८० ॥
ਇਸ ਲਈ ਜਨਮ-ਬੰਧਨ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਗਿਆਨ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਬਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.210.81
अश्वमेधसहस्राणां सहस्रं यः समाचरेत् ।
नासौ पदमवाप्नोति मद्भक्तैर्यदवाप्यते ॥ १२.२१०.८१ ॥
ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗਾਂ ਦਾ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਪਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ ਜੋ ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.210.82
एवं पृष्टः पुरा तेन नारदेन सुरर्षिणा ।
यदुवाच तदाऽसौ भो तदुक्तं तव सुव्रत ॥ १२.२१०.८२ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇਵਰਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ।
12.210.83
त्वमप्येकमना भूत्वा ध्याहि ज्ञेयं गुणातिगम् ।
भजस्व सर्वभावेन परमात्मानमव्ययम् ॥ १२.२१०.८३ ॥
ਤੂੰ ਵੀ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਹੋ ਕੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਉਸ ਜਾਣਨਯੋਗ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ। ਸਰਬ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਜਨ ਕਰ।
12.210.84
श्रुत्वैतन्नारदो वाक्यं दिव्यं नारायणेरितम् ।
अत्यन्तभक्तिमान्देव एकान्तत्वमुपेयिवान् ॥ १२.२१०.८४ ॥
ਨਾਰਾਇਣ ਦੁਆਰਾ ਕਹੇ ਇਸ ਦਿਵ੍ਯ ਵਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤਿ ਭਗਤੀਵਾਨ ਨਾਰਦ ਨੇ ਏਕਾਂਤ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
12.210.85
नारायणमृषिं देवं दशवर्षाण्यनन्यभाक् ।
इदं जपन्वै प्राप्नोति तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ १२.२१०.८५ ॥
ਨਾਰਾਇਣ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇਵ ਦੀ ਦਸ ਸਾਲ ਅਨਨਿਆ ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਇਸ (ਮੰਤਰ) ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਜ਼ਰੂਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.210.86
किं तस्य बहुभिर्मन्त्रैर्भक्तिर्यस्य जनार्दने ।
नमो नारायणायेति मन्त्रः सर्वार्थसाधकः ॥ १२.२१०.८६ ॥
ਜਿਸ ਦੀ ਜਨਾਰਦਨ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? 'ਨਮੋ ਨਾਰਾਇਣਾਯ' ਇਹ ਮੰਤਰ ਹੀ ਸਾਰੇ ਉਦੇਸ਼ ਸਿੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।
12.210.87
इमां रहस्यां परमामनुस्मृति ।
मधीत्य बुद्धिं लभते च नैष्ठिकीम्।
विहाय दुःखान्यवमुच्य सङ्कटा ।
त्स वीतरागो विगतज्वरः सुखी ॥ १२.२१०.८७ ॥
ਇਸ ਪਰਮ ਗੁਹਯ ਸਿਮ੍ਰਤੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਥਿਰ ਬੁੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸੰਕਟਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਹ ਵੀਤਰਾਗ, ਸੰਤਾਪ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।