ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.211
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.211.1
देवानुरमनुष्येषु ऋषिमुख्येषु वा पुनः ।
विष्णोस्तत्वं यथाख्यातं को विद्वाननुवेत्ति तत् ॥ १२.२११.१ ॥
ଦେବତା, ଅମାନୁଷ ବା ପ୍ରଧାନ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱ ଯେପରି କଥିତ ହୋଇଛି, ତାହା କୌଣସି ବିଦ୍ୱାନ ଜାଣନ୍ତି କି?
12.211.2
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व न मे तृप्तिर्हि तत्वतः ।
वर्तते भरतश्रेष्ठ सर्वज्ञोऽसीति मे मतिः ॥ १२.२११.२ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏ ସବୁ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ; ତତ୍ତ୍ୱତଃ ମୋର ତୃପ୍ତି ହୋଇନାହିଁ। ଆପଣ ସର୍ବଜ୍ଞ ବୋଲି ମୋର ମତ।
12.211.3
कारितोऽहं त्वया राजन्यदॄत्तं च पुरा मम ।
गरुडेन पुरा मह्यं संवादोऽभूभृतोत्तम् ॥ १२.२११.३ ॥
ହେ ରାଜନ, ଆପଣ ମୋତେ ପ୍ରେରିତ କରିଛନ୍ତି। ପୂର୍ବେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ସହିତ ମୋର ଯେଉଁ ସତ୍ୟ ସଂବାଦ ହୋଇଥିଲା, ତାହା ଶୁଣନ୍ତୁ, ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
12.211.4
पुराहं तप आस्थाय वासुदेवपरायणः ।
ध्यायन्स्तुवन्नमस्यंश्च यजमानस्तमेवच।
गङ्गद्वीपे समासीनो दशवर्षाणि भारत ॥ १२.२११.४ ॥
ପୂର୍ବେ ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରି, ବାସୁଦେବଙ୍କ ପରାୟଣ ହୋଇ, ଧ୍ୟାନ, ସ୍ତୁତି, ନମସ୍କାର କରି ଓ ତାଙ୍କରି ଯଜନ କରି, ହେ ଭାରତ, ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱୀପରେ ବସି ଦଶ ବର୍ଷ କାଟିଥିଲି।
12.211.5
माता च मम ता देवी जननी लोकपावनी ।
समासीना समीपे मे रक्षणार्थं ममाच्युत ॥ १२.२११.५ ॥
ମୋର ମାତା, ସେହି ଦେବୀ, ଲୋକପାବନୀ ଜନନୀ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ମୋ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମୋ ସମୀପରେ ବସିଥିଲେ।
12.211.6
तस्मिन्कालेऽद्भुतः श्रीमान्सर्ववेदमयः प्रभुः ।
सुपर्णः पततांश्रेष्ठो मेरुमन्दरसन्निभः।
आजगाम विशुद्धात्मा गङ्गां द्रष्टुं महायशाः ॥ १२.२११.६ ॥
ସେହି ସମୟରେ ଅଦ୍ଭୁତ, ଶ୍ରୀମାନ, ସର୍ବବେଦମୟ ପ୍ରଭୁ, ପକ୍ଷୀଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦରଙ୍କ ସଦୃଶ, ବିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା, ମହାଯଶା ଗଙ୍ଗାକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ।
12.211.7
तमागतं महात्मानं प्रत्युद्गम्याहमर्थितः ।
प्रणिपत्य यथान्यायं कृताज्जलिरवस्थितः ॥ १२.२११.७ ॥
ଆସିଥିବା ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଆଗେଇ ଗଲା ପରେ ମୁଁ ଅନୁରୋଧିତ ହେଲି; ଯଥାନ୍ୟାୟେ ପ୍ରଣାମ କରି କରଯୋଡ଼ି ଠିଆ ହେଲି।
12.211.8
सोऽपि देवो महाभागामभिनन्द्य च जाह्नवीम् ।
तथा च पूजितः श्रीमानुणेपाविशदासने ॥ १२.२११.८ ॥
ସେହି ଦେବ ମଧ୍ୟ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ଜାହ୍ନବୀଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଇ, ସେମିତି ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେହି ଶ୍ରୀମାନ ଆସନରେ ବସିଲେ।
12.211.9
ततः कथान्तरे तं वै वचनं चेदमव्रवम् ।
वेदवेद महावीर्य वैनतेग महाबल ॥ १२.२११.९ ॥
ତା'ପରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲି: "ହେ ବେଦଜ୍ଞ, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ, ବିନତାପୁତ୍ର, ମହାବଳ!"
12.211.10
नारायणं हृषीकेशं सहमानोऽनिशं हरिम् ।
जानासि तं यथा वक्तुं यादृग्भूतो जनार्दनः।
ममापि तस्य सद्भातं वक्तुमर्हसि सत्तम ॥ १२.२११.१० ॥
ନାରାୟଣ, ହୃଷୀକେଶ, ହରିଙ୍କୁ ତୁମେ ନିରନ୍ତର ସହି ଜାଣିଛ; ସେ କେମିତି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ କେମିତି, ତାହା କହିବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ। ମୋତେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ସଦ୍ଭାବ କହିବା ତୁମ ପକ୍ଷେ ଉଚିତ, ହେ ସତ୍ତମ।
12.211.11
शृणु भीष्म यथान्यायं पुरा त्वमिह सत्तमाः ।
अनेके पुनयः सिद्धा मानसोत्तरवासिनः
पगच्छुर्मा महाप्राज्ञा वासुदेवपरायणाः ॥ १२.२११.११ ॥
ଭୀଷ୍ମ, ଯଥାନ୍ୟାୟେ ଶୁଣ। ପୂର୍ବେ ଏଠାରେ ମାନସୋତ୍ତର ପର୍ବତବାସୀ ଅନେକ ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ବାସୁଦେବପରାୟଣ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଗଲେ।
12.211.12
पक्षीन्द्र वासुदेवस्य तत्वं वेत्सि परं पदम् ।
स्वसा सयो न तस्यास्ति सन्निकृष्टप्रियोपि च ॥ १२.२११.१२ ॥
ହେ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର, ବାସୁଦେବଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ପରମ ପଦ ତୁମେ ଜାଣ। ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ନାହିଁ, ପ୍ରଭୁ ନାହିଁ, ନିକଟର ପ୍ରିୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
12.211.13
तेषामहं वचः श्रुत्वा प्रणिपत्य महाहरिम् ।
अब्रवं च यथावृत्तं मम नारायणस्य च ॥ १२.२११.१३ ॥
ସେମାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମୁଁ ମହାହରିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ମୋର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ତାହା କହିଲି।
12.211.14
शृणुध्वं मुनिशार्दूला हृत्वा सोममहं पुरा ।
आकाशे पतमानस्तु वाक्यं तत्र शृणोमि वै ॥ १२.२११.१४ ॥
ହେ ମୁନି-ଶାର୍ଦୂଳଗଣ, ଶୁଣନ୍ତୁ। ପୂର୍ବରେ ସୋମ ହରଣ କରି ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ସମୟରେ ସେଠାରେ ମୁଁ ଏକ ବାକ୍ୟ ଶୁଣିଲି।
12.211.15
साधुसाधु महाबाहो प्रीतोस्मि तव दर्शनात् ।
वृणीष्व वचनं मत्तः पक्षीन्द्र गरुडाधुना ॥ १२.२११.१५ ॥
ସାଧୁ, ସାଧୁ, ହେ ମହାବାହୁ! ତୁମକୁ ଦେଖି ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି। ହେ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର ଗରୁଡ଼, ବର୍ତ୍ତମାନ ମୋ ଠାରୁ ଏକ ବର ମାଗ।
12.211.16
त्वामहं भक्तितत्वज्ञो ब्रवै वचनमुत्तमम् ।
इत्याह स्म ध्रुवं तत्र मामाह भगवान्पुनः ॥ १२.२११.१६ ॥
"ଭକ୍ତିତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ମୁଁ ତୁମକୁ ଉତ୍ତମ ବାକ୍ୟ କହୁଛି" ଏହିପରି ସେଠାରେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କହିଲେ; ପରେ ଭଗବାନ ମୋତେ କହିଲେ।
12.211.17
ऋषिरस्मि महावीर्य न मां जानाति वा मयि ।
असूयति च मां मूढ तच्छ्रुत्वा गर्वमास्थितः ॥ १२.२११.१७ ॥
ହେ ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ, ମୁଁ ଋଷି। ତୁମେ ମୋତେ ଜାଣିନାହଁ, କିମ୍ବା ମୋ ପ୍ରତି ଈର୍ଷା କରୁଛ। ହେ ମୂଢ, ତାହା ଶୁଣି ତୁମେ ଅହଂକାରରେ ଅଟଳ ହେଲ।
12.211.18
अहं देवनिकायानां मध्ये वचनमब्रवम् ।
ऋषे पूर्वं वरं मत्तस्त्वं वृणीष्व ततो ह्यहम्।
वृणे त्वत्तो वरं पश्चादित्येवं मुनिसत्तमाः ॥ १२.२११.१८ ॥
ଦେବଗଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲି: "ହେ ଋଷି, ପ୍ରଥମେ ତୁମେ ମୋ ଠାରୁ ବର ମାଗ; ତା ପରେ ମୁଁ ତୁମ ଠାରୁ ବର ମାଗିବି।" ଏହିପରି ହିଁ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଗଣ।
12.211.19
तस्मात्त्वां भगवान्देवः श्रीमाञ्श्रीवत्सलक्षणः ।
अद्य पश्यति पक्षीन्द्र वाहनं भव मे सदा।
वृणेऽहं वरमेतद्धि त्वत्तोऽद्य पतगेश्वर ॥ १२.२११.१९ ॥
ତେଣୁ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନଧାରୀ ଶ୍ରୀମାନ ଭଗବାନ ଦେବ ଆଜି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ହେ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର, ସଦା ମୋର ବାହନ ହୁଅନ୍ତୁ। ହେ ପତଗେଶ୍ୱର, ଆଜି ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଏହି ବରକୁ ହିଁ ମାଗୁଛି।
12.211.20
तथेति तं वीक्ष्य मातामनहंकारमास्थितम् ।
जेतुकामो ह्यहं विष्णुं मायया मायिनं हरिम् ॥ १२.२११.२० ॥
"ତଥାସ୍ତୁ" ବୋଲି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅହଂକାରରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ମାୟାରେ ମାୟାବୀ ହରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ମୋର ଇଚ୍ଛା ଥିଲା।
12.211.21
त्वत्तो ह्यहं वृणे त्वद्य वरं ऋषिवरोत्तम ।
तवोपरिष्टात्स्थास्यामि वरमेतत्प्रयच्छ मे ॥ १२.२११.२१ ॥
ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଆଜି ଏହି ବର ମାଗୁଛି। ହେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ରହିବି। ମୋତେ ଏହି ବର ଦିଅନ୍ତୁ।
12.211.22
तथेति च हसन्प्राह हरिर्नारायणः प्रभुः ।
ध्वजं च मे भव सदा त्वमेव विहगेश्वर।
उपरिष्टात्स्थितिस्तेऽस्तु मम पक्षीन्द्र सर्वदा ॥ १२.२११.२२ ॥
"ତଥାସ୍ତୁ" ବୋଲି ହସି ପ୍ରଭୁ ହରି ନାରାୟଣ କହିଲେ: ହେ ବିହଗେଶ୍ୱର, ତୁମେ ହିଁ ସଦା ମୋର ଧ୍ୱଜା ହୁଅ। ହେ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର, ତୁମର ସ୍ଥିତି ସଦା ମୋ ଉପରେ ରହୁ।
12.211.23
इत्युक्त्वा भगवान्देवः शङ्खचक्रगदाधरः ।
सहस्रचरणः श्रीमान्सहस्रादित्यसन्निभः ॥ १२.२११.२३ ॥
ଏହା କହି, ଶଙ୍ଖ ଚକ୍ର ଗଦା ଧାରଣକାରୀ ଭଗବାନ ଦେବ, ସହସ୍ର ଚରଣବିଶିଷ୍ଟ ଶ୍ରୀମାନ, ସହସ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ।
12.211.24
सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्रनयनो महान् ।
सहस्रमकुटोऽचिन्त्यः सहस्रवदनो विभुः ॥ १२.२११.२४ ॥
ସହସ୍ର ମସ୍ତକବିଶିଷ୍ଟ ପୁରୁଷ, ସହସ୍ର ନୟନବିଶିଷ୍ଟ ମହାନ, ସହସ୍ର ମୁକୁଟଧାରୀ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ସହସ୍ର ମୁଖବିଶିଷ୍ଟ, ବିଭୁ।
12.211.25
विद्युन्मालानिभैर्दिव्यैर्नानाभरणराजिभिः ।
क्वचित्संदृश्यमानस्तु चतुर्बाहुः क्वचिद्वरिः ॥ १२.२११.२५ ॥
କେବେ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳା ପରି ଦିବ୍ୟ, ନାନା ଅଳଙ୍କାର ପଙ୍କ୍ତିରେ ଶୋଭିତ ରୂପରେ ସେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଥିଲେ; କେବେ ଚାରି ବାହୁବିଶିଷ୍ଟ, ଆଉ କେବେ ବରଦାତା ରୂପରେ।
12.211.26
क्वचिज्ज्योतिर्मयोचिन्त्यः क्वचित्स्कन्धे समाहितः ।
एवं मम जयन्देवस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ १२.२११.२६ ॥
କେବେ ସେ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଓ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, କେବେ ମୋ କାନ୍ଧରେ ସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହିପରି ମୋର ବିଜୟଦାତା ଦେବତା ସେଠାରେ ହିଁ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।
12.211.27
ततोऽहं विस्मयापन्नः कृत्वा कार्यमनुत्तमम् ।
अस्याविमुच्य जननीं मया सह मुनीश्वराः ॥ १२.२११.२७ ॥
ତା'ପରେ ମୁଁ ବିସ୍ମୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରି, ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ ନ କରି, ହେ ମୁନୀଶ୍ୱରଗଣ, ମୋ ସହିତ (ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲି)।
12.211.28
अचिन्त्योऽयमहं भूयः कोऽसौ मामब्रवीत्पुरा ।
कीदृग्विधः स भगवानिति मत्वा तमास्थितः ॥ १२.२११.२८ ॥
ଏହି ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ପୁଣି — 'ପୂର୍ବରୁ ମୋ ସହିତ କିଏ କହିଥିଲେ? ସେହି ଭଗବାନ କିପରି?' ଏହା ଭାବି ମୁଁ ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଗ୍ରହଣ କଲି।
12.211.29
अनन्तरं देवदेवं स्कन्धे मम समाश्रितम् ।
अद्राक्षं पुण्डरीकाक्षं वहमानोऽहमद्भुतम् ॥ १२.२११.२९ ॥
ତା'ପରେ ମୋ କାନ୍ଧରେ ଆଶ୍ରିତ ଦେବଦେବ ପଦ୍ମନୟନଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି; ସେହି ଅଦ୍ଭୁତକୁ ବହନ କରୁଥିଲି।
12.211.30
अवशस्तस्य भावेन यत्र यत्र स चेच्छति ।
विस्मयापन्नहृदयो ह्यहं किमिति चिन्तयन्।
अन्तर्जलमहं सर्वं वहमानोऽगमं पुनः ॥ १२.२११.३० ॥
ତାଙ୍କ ସ୍ୱଭାବର ବଶୀଭୂତ ହୋଇ, ସେ ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ସେଠାକୁ, ବିସ୍ମୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ — 'ଏ କ'ଣ?' ଭାବି — ସବୁ ବହନ କରି ମୁଁ ପୁଣି ଜଳ ଭିତରକୁ ଗଲି।
12.211.31
सेन्द्रैर्देवैर्महाभागैर्ब्रह्माद्यैः कल्पजीविभिः ।
स्तूयमानो ह्यहमपि तैस्तैरभ्यर्चितः पृथक् ॥ १२.२११.३१ ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବତା ଓ କଳ୍ପଜୀବୀ ବ୍ରହ୍ମାଦି ମହାଭାଗମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୃଥକ୍ ପୂଜିତ ମୁଁ ମଧ୍ୟ।
12.211.32
क्षीरोदस्योत्तरे कूले दिव्ये मणिमये शुभे ।
वैकर्णनाम सदनं हरेस्तस्य महात्मनः ॥ १२.२११.३२ ॥
କ୍ଷୀରସାଗରର ଉତ୍ତର କୂଳରେ, ଦିବ୍ୟ, ମଣିମୟ, ଶୁଭ ବୈକର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ସେଇ ମହାତ୍ମା ହରିଙ୍କର ନିବାସ।
12.211.33
दिव्यं तेजोमयं श्रीमदचिन्त्यममरैरपि ।
तेजोनिलमयैः स्तम्भैर्नानासंस्थानसंस्थितैः ॥ १२.२११.३३ ॥
ଦିବ୍ୟ, ତେଜୋମୟ, ଶ୍ରୀମନ୍ତ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ତେଜ ଓ ବାୟୁମୟ ସ୍ତମ୍ଭରେ ନାନା ସଂସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥିତ।
12.211.34
विभूषितं हिरण्येन भास्वरेण समन्ततः ।
दिव्यं ज्योतिः समायुक्तं गीतवादित्रशोभितम् ॥ १२.२११.३४ ॥
ସବୁ ପାଖରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୁନାରେ ବିଭୂଷିତ, ଦିବ୍ୟ ଜ୍ୟୋତିରେ ଯୁକ୍ତ, ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ଶୋଭିତ।
12.211.35
शृणोमि शब्दं तत्राहं न पश्यामि शरीरिणम् ।
न च स्थलं न चान्यच्च पादयोस्तं समन्ततः।
वेपमानो ह्यहं तत्र विष्ठितोऽहं कृताञ्जलिः ॥ १२.२११.३५ ॥
ସେଠାରେ ମୁଁ ଶବ୍ଦ ଶୁଣେ, କିନ୍ତୁ ଦେହଧାରୀ କାହାକୁ ଦେଖେ ନାହିଁ; କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ, ପାଦତଳେ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। କମ୍ପିତ ହୋଇ ମୁଁ ସେଠାରେ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ଠିଆ ହୋଇଥିଲି।
12.211.36
ततो ब्रह्मादयो देवा लोकपालास्तथैव च ।
सनन्दनाद्या मुनयस्तथाऽन्ये परजीविनः ॥ १२.२११.३६ ॥
ତା'ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବତା, ଲୋକପାଳ ଏବଂ ସେହିପରି ସନନ୍ଦନାଦି ମୁନିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ପରଜୀବୀମାନେ (ସେଠାକୁ ଆସିଲେ)।
12.211.37
प्राप्तास्तत्र सभाद्वारि देवगन्धर्वसत्तमाः ।
ब्रह्माणं परतः कृत्वा कृताञ्जलिपुटास्तदा ॥ १२.२११.३७ ॥
ସେଠାରେ ସଭାଦ୍ୱାରରେ ଦେବ-ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ପହଞ୍ଚିଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅଗ୍ରରେ ରଖି, ସେତେବେଳେ ହାତ ଯୋଡ଼ି।
12.211.38
ततस्तदन्तरे तस्मिन्क्षीरोदार्णवशीकरैः ।
बोध्यमानो महाविष्णुराविर्भूत इवाबभौ ॥ १२.२११.३८ ॥
ସେତେବେଳେ ସେହି ମଧ୍ୟରେ, କ୍ଷୀରସାଗରର ଛିଟାରେ ଜାଗ୍ରତ ହେଉଥିବା ମହାବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିବା ପରି ଶୋଭିଲେ।
12.211.39
फणासहस्रमालाढ्यं शेषमव्यक्तसंस्थितम् ।
पश्याम्यहं मुदाऽऽकाशे यस्योपरि जनार्दनम् ॥ १२.२११.३९ ॥
ସହସ୍ର ଫଣାମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଅବ୍ୟକ୍ତରେ ସ୍ଥିତ ଶେଷଙ୍କୁ ମୁଁ ଆନନ୍ଦରେ ଆକାଶରେ ଦେଖୁଛି; ଯାହାଙ୍କ ଉପରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଅଛନ୍ତି।
12.211.40
दीर्घवृत्तैः समैः पीनैः केयूरवलयोज्ज्वलैः ।
चर्तुभिर्बाहुभिर्युक्तं… ॥ १२.२११.४० ॥
ଦୀର୍ଘ, ଗୋଳ, ସମ, ପୁଷ୍ଟ, କେୟୂର ଓ ବଳୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚାରି ବାହୁବିଶିଷ୍ଟ…
12.211.41
पिताम्बरेण संवीतं कौस्तुभेन विराजितम् ।
वक्षस्थलेन संयुक्तं पद्मयाऽधिष्ठितेन च ॥ १२.२११.४१ ॥
ପୀତବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ, କୌସ୍ତୁଭରେ ବିରାଜିତ, ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ପଦ୍ମା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ଅଧିଷ୍ଠିତ।
12.211.42
ईषदुन्मीलिताक्षं तं सर्वकारणकारणम् ।
क्षीरोदस्योपरि बभौ नीलाभ्रं परमं यथा ॥ १२.२११.४२ ॥
ଈଷତ୍ ଖୋଲା ଆଖିରେ, ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ ସେ, କ୍ଷୀରସାଗର ଉପରେ ଉତ୍ତମ ନୀଳ ମେଘ ପରି ଶୋଭିଲେ।
12.211.43
न कश्चिद्वदते कश्चिन्न व्याहरति कश्चन ।
ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं माशब्दमिति रोषितम्।
भ्रुकुटीकुटिलाक्षास्ते नानाभूतगणाः स्थिताः ॥ १२.२११.४३ ॥
କେହି କିଛି କହୁ ନ ଥିଲେ, କେହି କିଛି ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁ ନ ଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ତୃଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ 'ମା' ଶବ୍ଦରେ କ୍ରୋଧିତ, ଭୁରୁ କୁଞ୍ଚିତ ଓ ଆଖି ବଙ୍କା କରି ନାନା ଭୂତଗଣ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ।
12.211.44
कृत्वा च प्रस्थितं तत्र जगतां हितकाम्यया ।
गच्छध्वमिति मामुक्त्वा गरुडेत्याह मां ततः ॥ १२.२११.४४ ॥
ସେଠାରେ ଜଗତର ହିତ କାମନାରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି, 'ଯାଅ' ବୋଲି ମୋତେ କହି, ତା'ପରେ 'ଗରୁଡ଼' ବୋଲି ମୋତେ କହିଲେ।
12.211.45
ततोऽहं प्रणिपत्याग्रे कृताञ्जलिरवस्थितः ।
आगच्छेति च मामुक्त्वा पूर्वोत्तरपथं गतः ॥ १२.२११.४५ ॥
ତା'ପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ଆଗରେ ପ୍ରଣାମ କରି କରଯୋଡ଼ି ଠିଆ ହେଲି। 'ଆସ' ବୋଲି ମୋତେ କହି ସେ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ପଥରେ ଗଲେ।
12.211.46
अतीव मृदुभावेन गच्छन्निव स दृश्यते ।
अयुतं नियुतं चाहं प्रयुतं चार्बुदं तथा।
पतमानोऽहमनिशं योजनानि ततस्ततः ॥ १२.२११.४६ ॥
ଅତି କୋମଳ ଭାବରେ ଚାଲୁଥିବା ପରି ସେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ମୁଁ ଅଯୁତ, ନିଯୁତ, ପ୍ରଯୁତ ଓ ଅର୍ବୁଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିରନ୍ତର ପଡ଼ି ଯୋଜନ ପରେ ଯୋଜନ ପାର କଲି।
12.211.47
ननु तत्वमहं भक्तो विष्ठितोस्मि प्रशास्तु नः ।
आगच्छ गरुडेत्येवं पुनराह स माधवः ॥ १२.२११.४७ ॥
'ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ତୁମର ଭକ୍ତ, ସ୍ଥିର ହୋଇ ଠିଆ ଅଛି; ଆମକୁ ଆଦେଶ ଦିଅ।' ପୁଣି 'ଆସ, ଗରୁଡ଼' ବୋଲି ସେହି ମାଧବ କହିଲେ।
12.211.48
ततो भूयो ह्यहं पातं पतमानो विहायसम् ।
आजगाम ततो घोरं शतकोटिसमावृतम् ॥ १२.२११.४८ ॥
ତା'ପରେ ମୁଁ ପୁଣି ଆକାଶରେ ପଡ଼ି ଆସିଲି। ତେବେ ଭୟଙ୍କର, ଶହେ କୋଟିରେ ଘେରା ଏକ ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚିଲି।
12.211.49
तामसानीव भूतानि पर्वताभानि तत्र ह ।
समानानीव पद्मानि ततोऽहं भीत आस्थितः ॥ १२.२११.४९ ॥
ସେଠାରେ ଅନ୍ଧକାରମୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପର୍ବତ ପରି ଏବଂ ପଦ୍ମ ପରି ଥିଲେ; ତେବେ ମୁଁ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଠିଆ ହେଲି।
12.211.50
ततो मां किंकरो घोरः शतयोजनमायतम् ।
निगृह्य पाणिना तस्माच्चिक्षेप च स लोष्टवत् ॥ १२.२११.५० ॥
ତା'ପରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସେବକ ମୋତେ ଶହେ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ସେହି ପଥରୁ ହାତରେ ଧରି ମାଟିର ଢେଲା ପରି ଫୋପାଡ଼ିଦେଲା।
12.211.51
तत्तमोऽहमतिक्रम्य ह्यापं चैव विहायसम् ।
हुङ्कारघोपं तत्राहमशनीपातसन्निभान्।
कर्णमूले ह्यशृण्वन्तस्ततो भूतैः समास्थितः ॥ १२.२११.५१ ॥
ସେହି ଅନ୍ଧକାରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଜଳ ଓ ଆକାଶ ମଧ୍ୟ ପାର ହୋଇ, ସେଠାରେ ବଜ୍ରପାତ ପରି ହୁଙ୍କାରର ଘୋଷ ମୁଁ କାନ ପାଖରେ ଶୁଣିଲି; ତେବେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୋତେ ଘେରିଲେ।
12.211.52
ततोऽहं देवदेवेश त्राहि मां पुष्करेक्षण ।
इत्यब्रवमहं तत्र ततो विष्णुरुवाच माम् ॥ १२.२११.५२ ॥
ତେବେ ମୁଁ କହିଲି, 'ହେ ଦେବଦେବ, ହେ କମଳନୟନ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।' ସେଠାରେ ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ ମୋତେ କହିଲେ।
12.211.53
सुषिरस्य मुखे कश्चिन्मां चिक्षेप भयङ्करः ।
अतीतोऽहं क्षणादग्निमपश्यं वायुमण्डलम् ॥ १२.२११.५३ ॥
ଏକ ଛିଦ୍ରର ମୁଖରେ କେହି ଭୟଙ୍କର ମୋତେ ଫୋପାଡ଼ିଲା; କ୍ଷଣକ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ପାର ହୋଇ ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ଦେଖିଲି।
12.211.54
आकाशमिव संप्रेक्ष्य क्षेप्तुकाममुपागतः ।
तत्राहं दुःखितो भूतः क्रोशमानो ह्यवस्थितः ॥ १२.२११.५४ ॥
ଆକାଶ ପରି ଦେଖି, ଫୋପାଡ଼ିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେ ପାଖକୁ ଆସିଲା; ସେଠାରେ ମୁଁ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ଠିଆ ହେଲି।
12.211.55
क्षणान्तरेण घोरेण क्रुद्धो हि परमात्मना ।
स्वपक्षराजिना दृष्ट्वा मां चिक्षेप भयङ्करः ॥ १२.२११.५५ ॥
କ୍ଷଣେ ପରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ସେ ମୋତେ ଦେଖି ନିଜ ପଖର ତେଜରେ ଭୟାନକ ଭାବେ ମୋ ଉପରେ ଝାସ ଦେଲା।
12.211.56
…गरुडकुलं सहस्रादित्यसन्निभम् ।
मां दृष्ट्वाऽप्यथ संस्थेऽथ ह्यल्पकालोऽतिदुर्बलः ॥ १२.२११.५६ ॥
…ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଗରୁଡକୁଳ ମୋତେ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଠିଆ ହେଲା; ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବଳ ଥିଲା।
12.211.57
अहो विहङ्गमः प्राप्त इति विस्मयमानसाः ।
मां दृष्ट्वोचुरहं तत्र पश्यामि गरुडध्वजम् ॥ १२.२११.५७ ॥
"ଆହା! ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷୀ ଆସିଛି!" ବିସ୍ମିତ ମନରେ ସେମାନେ ମୋତେ ଦେଖି କହିଲେ; ସେଠାରେ ମୁଁ ଗରୁଡଧ୍ୱଜ ଦେଖୁଛି।
12.211.58
सहस्रयोजनायामं सहस्रादित्यवर्चसम् ।
सहस्रगरुडारूढं गरुडास्ते महाबलाः ॥ १२.२११.५८ ॥
ହଜାର ଯୋଜନ ଲମ୍ବ, ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ, ହଜାର ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରୂଢ଼ — ସେମାନେ ମହାବଳୀ ଗରୁଡ଼ ଥିଲେ।
12.211.59
अत्याश्चर्यमिमं देव वपुषाऽस्मत्कुलोद्भवः ।
स्वल्पप्राणः स्वल्पकायः कोसौ पक्षी इहागतः ॥ १२.२११.५९ ॥
"ହେ ଦେବ! ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ — ଆମ କୁଳରେ ଜନ୍ମି ମଧ୍ୟ ଅଳ୍ପପ୍ରାଣ ଓ ଛୋଟ ଶରୀରର ଏ ପକ୍ଷୀ ଏଠାକୁ କିଏ ଆସିଛି?"
12.211.60
तच्छ्रुत्वाऽहं नष्टगर्वो भीतो लज्जासमन्वितः ।
स्वयं बुद्ध्श्च संविग्नस्ततो ह्यशृणवं पुनः ॥ १२.२११.६० ॥
ଏହା ଶୁଣି ମୋର ଗର୍ବ ନଷ୍ଟ ହେଲା; ମୁଁ ଭୟଭୀତ ଓ ଲଜ୍ଜାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲି। ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ତା'ପରେ ମୁଁ ପୁଣି ଶୁଣିଲି।
12.211.61
आगच्छ गरुडेत्येव ततोऽहं यानमास्थितः ।
परार्ध्यं च ततो गत्वा योजनानां शतं पुनः।
तत्रापश्यमहं यो वै ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् ॥ १२.२११.६१ ॥
'ଆ, ଗରୁଡ!' ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ମୁଁ ଯାନରେ ଚଢ଼ିଲି। ତା'ପରେ ପରାର୍ଧ୍ୟ ଓ ଶହେ ଯୋଜନ ଯାଇ ସେଠାରେ ମୁଁ ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।
12.211.62
तत्रापि चापरं तत्र शतकोटिपितामहान् ।
पुनरेहीत्युवाचोच्चैर्भगवान्मधुसूदनः ॥ १२.२११.६२ ॥
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ, ସେଠାରେ ହିଁ ଆଉ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଶହେ କୋଟି ପିତାମହଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିଲି। ତା'ପରେ ଭଗବାନ ମଧୁସୂଦନ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, 'ପୁଣି ଆ'।
12.211.63
महाकुलं ततोऽपश्यं प्रमाणानि तमव्ययम् ।
कपित्थफलसंकाशमन्धकारैः समाश्रितम् ॥ १२.२११.६३ ॥
ତା'ପରେ ମୁଁ ଏକ ମହାକୁଳ ଦେଖିଲି — ଅବ୍ୟୟ, ପ୍ରମାଣଯୁକ୍ତ, କଇଥ ଫଳ ସଦୃଶ, ଅନ୍ଧକାରରେ ଘେରା ହୋଇଥିବା।
12.211.64
तत्र स्थितो हरिः श्रीमानण्डमेकं बिभेद ह ।
महद्भूतं हि मां गृह्य दत्त्वा वै प्राक्षिपत्पुनः ॥ १२.२११.६४ ॥
ସେଠାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଶ୍ରୀମାନ ହରି ଏକ ଅଣ୍ଡା ଭାଙ୍ଗିଲେ। ମୋତେ, ମହାଭୂତକୁ, ଧରି, ଦେଇ, ପୁଣି ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ।
12.211.65
तन्सध्ये सागरान्सप्त ब्रह्माणं च तथा सुरान् ।
पश्याम्यहं यथायोगं मातरं स्वकुलं तथा ॥ १२.२११.६५ ॥
ତା'ର ମଧ୍ୟରେ ସାତ ସମୁଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ସେହିପରି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ମୁଁ ଦେଖେ — ମାତା ଓ ନିଜ କୁଳକୁ ମଧ୍ୟ।
12.211.66
एवं मयाऽनुभूतं हि तत्वान्वेषणकाङ्क्षिणा ।
शिबिकासदृशं मां वै पश्यध्वं मुनिसत्तमाः ॥ १२.२११.६६ ॥
ଏହିପରି ତତ୍ତ୍ୱ-ଅନ୍ବେଷଣର ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ଅନୁଭବ କଲି। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଗଣ, ପାଲିଙ୍କି ସଦୃଶ ମୋତେ ଦେଖନ୍ତୁ।
12.211.67
इत्येवमब्रवं विप्रान्भीष्म यन्मे पुराऽभवत् ।
तत्ते सर्वं यथान्यायमुक्तवानस्मि सत्तम ॥ १२.२११.६७ ॥
ଏହିପରି ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ କହିଥିଲି, ଭୀଷ୍ମ, ପୂର୍ବରେ ମୋ ସହିତ ଯାହା ଘଟିଥିଲା। ହେ ସତ୍ତମ, ତାହା ସବୁ ଯଥାନ୍ୟାୟ ତୁମକୁ କହିଛି।
12.211.68
योगिनस्तं प्रपश्यन्ति ज्ञानं दृष्ट्वा परं हरिम् ।
नान्यथा शक्यरूपोसौ ज्ञानगम्यः परः पुमान् ॥ १२.२११.६८ ॥
ଯୋଗୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ପରମ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି। ଅନ୍ୟଥା ସେହି ରୂପ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ; ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଉଥିବା ସେହି ପରମ ପୁରୁଷ।
12.211.69
अनन्यया च भक्त्या च प्राप्तुं शक्यो महाहरिः ॥ १२.२११.६९ ॥
ଅନନ୍ୟା ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ମହାହରିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ସମ୍ଭବ।
12.211.70
इत्येवमुक्त्वा भगवान्सुपर्णः पक्षिराट् प्रभुः ।
आमन्त्र्य जननीं मे वै तत्रैवान्तरधीयत ॥ १२.२११.७० ॥
ଏହିପରି କହି, ଭଗବାନ ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ପକ୍ଷୀରାଜ ପ୍ରଭୁ, ମୋ ମାତାଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ସେଠାରେ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହେଲେ।
12.211.71
तस्माद्राजेन्द्र सर्वात्मा वासुदेवः प्रधानकृत् ।
ज्ञानेन भक्त्या सुलभो नान्यथेति मतिर्मम ॥ १२.२११.७१ ॥
ଅତଏବ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସର୍ବାତ୍ମା ବାସୁଦେବ, ପ୍ରଧାନର କର୍ତ୍ତା, ଜ୍ଞାନ ଓ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସହଜରେ ଲଭ୍ୟ; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ — ଏହା ମୋ ମତ।