ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.211
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.211.1
देवानुरमनुष्येषु ऋषिमुख्येषु वा पुनः ।
विष्णोस्तत्वं यथाख्यातं को विद्वाननुवेत्ति तत् ॥ १२.२११.१ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਮਾਨੁਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਤੱਤ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਵਿਦਵਾਨ ਜਾਣਦਾ ਹੈ?
12.211.2
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व न मे तृप्तिर्हि तत्वतः ।
वर्तते भरतश्रेष्ठ सर्वज्ञोऽसीति मे मतिः ॥ १२.२११.२ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ; ਤੱਤਵਤਃ ਮੈਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਤੁਸੀਂ ਸਰਵਜ੍ਞ ਹੋ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ।
12.211.3
कारितोऽहं त्वया राजन्यदॄत्तं च पुरा मम ।
गरुडेन पुरा मह्यं संवादोऽभूभृतोत्तम् ॥ १२.२११.३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਗਰੁੜ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਜੋ ਸੱਚਾ ਸੰਵਾਦ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ।
12.211.4
पुराहं तप आस्थाय वासुदेवपरायणः ।
ध्यायन्स्तुवन्नमस्यंश्च यजमानस्तमेवच।
गङ्गद्वीपे समासीनो दशवर्षाणि भारत ॥ १२.२११.४ ॥
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਤਪ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਧਿਆਨ, ਸਤੁਤੀ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਉਸੇ ਦਾ ਯਜਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਦਸ ਸਾਲ ਬਿਤਾਏ।
12.211.5
माता च मम ता देवी जननी लोकपावनी ।
समासीना समीपे मे रक्षणार्थं ममाच्युत ॥ १२.२११.५ ॥
ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ, ਉਹ ਦੇਵੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਨਨੀ, ਹੇ ਅਚੁਤ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਬੈਠੀ ਸੀ।
12.211.6
तस्मिन्कालेऽद्भुतः श्रीमान्सर्ववेदमयः प्रभुः ।
सुपर्णः पततांश्रेष्ठो मेरुमन्दरसन्निभः।
आजगाम विशुद्धात्मा गङ्गां द्रष्टुं महायशाः ॥ १२.२११.६ ॥
ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਦਭੁਤ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਸਰਵਵੇਦਮਯ ਪ੍ਰਭੂ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁਪਰਣ, ਮੇਰੂ ਤੇ ਮੰਦਰ ਵਰਗਾ, ਵਿਸ਼ੁੱਧ-ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਇਆ।
12.211.7
तमागतं महात्मानं प्रत्युद्गम्याहमर्थितः ।
प्रणिपत्य यथान्यायं कृताज्जलिरवस्थितः ॥ १२.२११.७ ॥
ਆਏ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਯਥਾਨਿਆਯ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।
12.211.8
सोऽपि देवो महाभागामभिनन्द्य च जाह्नवीम् ।
तथा च पूजितः श्रीमानुणेपाविशदासने ॥ १२.२११.८ ॥
ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਵੀ ਮਹਾਭਾਗਾ ਜਾਹਨਵੀ ਦਾ ਅਭਿਨੰਦਨ ਕਰਕੇ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਤਕਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਨੇ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠਕ ਲਈ।
12.211.9
ततः कथान्तरे तं वै वचनं चेदमव्रवम् ।
वेदवेद महावीर्य वैनतेग महाबल ॥ १२.२११.९ ॥
ਫਿਰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ: "ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਮਹਾਵੀਰਜ, ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਬਲੀ!"
12.211.10
नारायणं हृषीकेशं सहमानोऽनिशं हरिम् ।
जानासि तं यथा वक्तुं यादृग्भूतो जनार्दनः।
ममापि तस्य सद्भातं वक्तुमर्हसि सत्तम ॥ १२.२११.१० ॥
ਨਾਰਾਇਣ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਹਰਿ ਨੂੰ ਤੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਸਹਿ ਕੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ; ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਜਨਾਰਦਨ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਦੱਸਣ ਦੇ ਯੋਗ ਤੂੰ ਹੈਂ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਦਭਾਵ ਦੱਸਣਾ ਤੈਨੂੰ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਹੇ ਸੱਤਮ।
12.211.11
शृणु भीष्म यथान्यायं पुरा त्वमिह सत्तमाः ।
अनेके पुनयः सिद्धा मानसोत्तरवासिनः
पगच्छुर्मा महाप्राज्ञा वासुदेवपरायणाः ॥ १२.२११.११ ॥
ਭੀਸ਼ਮ, ਯਥਾਨਿਆਯ ਸੁਣ। ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਮਾਨਸੋਤਰ ਪਰਬਤ ਦੇ ਵਾਸੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਪਰਾਇਣ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਿਆ ਜਨ ਗਏ।
12.211.12
पक्षीन्द्र वासुदेवस्य तत्वं वेत्सि परं पदम् ।
स्वसा सयो न तस्यास्ति सन्निकृष्टप्रियोपि च ॥ १२.२११.१२ ॥
ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਤੱਤ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪਦ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਭੈਣ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਸਵਾਮੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਵੀ ਨਹੀਂ।
12.211.13
तेषामहं वचः श्रुत्वा प्रणिपत्य महाहरिम् ।
अब्रवं च यथावृत्तं मम नारायणस्य च ॥ १२.२११.१३ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਮਹਾਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਬਾਰੇ ਜੋ ਹੋਇਆ ਸੀ ਉਹ ਦੱਸਿਆ।
12.211.14
शृणुध्वं मुनिशार्दूला हृत्वा सोममहं पुरा ।
आकाशे पतमानस्तु वाक्यं तत्र शृणोमि वै ॥ १२.२११.१४ ॥
ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰੋ, ਸੁਣੋ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਮ ਚੁਰਾ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਬੋਲ ਸੁਣਿਆ।
12.211.15
साधुसाधु महाबाहो प्रीतोस्मि तव दर्शनात् ।
वृणीष्व वचनं मत्तः पक्षीन्द्र गरुडाधुना ॥ १२.२११.१५ ॥
ਸਾਧੂ, ਸਾਧੂ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ! ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਗਰੁੜ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ।
12.211.16
त्वामहं भक्तितत्वज्ञो ब्रवै वचनमुत्तमम् ।
इत्याह स्म ध्रुवं तत्र मामाह भगवान्पुनः ॥ १२.२११.१६ ॥
"ਭਗਤੀ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉੱਤਮ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ" — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਜ਼ਰੂਰ ਕਿਹਾ; ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ।
12.211.17
ऋषिरस्मि महावीर्य न मां जानाति वा मयि ।
असूयति च मां मूढ तच्छ्रुत्वा गर्वमास्थितः ॥ १२.२११.१७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਵੀਰਜ, ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਮੂਰਖ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤੂੰ ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ।
12.211.18
अहं देवनिकायानां मध्ये वचनमब्रवम् ।
ऋषे पूर्वं वरं मत्तस्त्वं वृणीष्व ततो ह्यहम्।
वृणे त्वत्तो वरं पश्चादित्येवं मुनिसत्तमाः ॥ १२.२११.१८ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ: "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵਰ ਮੰਗ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵਰ ਮੰਗਾਂਗਾ।" ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ, ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠੋ।
12.211.19
तस्मात्त्वां भगवान्देवः श्रीमाञ्श्रीवत्सलक्षणः ।
अद्य पश्यति पक्षीन्द्र वाहनं भव मे सदा।
वृणेऽहं वरमेतद्धि त्वत्तोऽद्य पतगेश्वर ॥ १२.२११.१९ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਭਗਵਾਨ ਦੇਵ ਅੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਸਦਾ ਮੇਰਾ ਵਾਹਨ ਬਣੋ। ਹੇ ਪਤਗੇਸ਼ਵਰ, ਅੱਜ ਤੁਹਾਡpਾਸੋਂ ਮੈਂ ਇਹੀ ਵਰ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ।
12.211.20
तथेति तं वीक्ष्य मातामनहंकारमास्थितम् ।
जेतुकामो ह्यहं विष्णुं मायया मायिनं हरिम् ॥ १२.२११.२० ॥
"ਤਥਾਸਤੂ" ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮਾਇਆਵੀ ਹਰਿ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਸੀ।
12.211.21
त्वत्तो ह्यहं वृणे त्वद्य वरं ऋषिवरोत्तम ।
तवोपरिष्टात्स्थास्यामि वरमेतत्प्रयच्छ मे ॥ १२.२११.२१ ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਮੈਂ ਅੱਜ ਇਹ ਵਰ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਪਰ ਸਥਿਤ ਰਹਾਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿਓ।
12.211.22
तथेति च हसन्प्राह हरिर्नारायणः प्रभुः ।
ध्वजं च मे भव सदा त्वमेव विहगेश्वर।
उपरिष्टात्स्थितिस्तेऽस्तु मम पक्षीन्द्र सर्वदा ॥ १२.२११.२२ ॥
"ਤਥਾਸਤੂ" ਆਖ ਕੇ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰਿ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਦਾ ਮੇਰਾ ਝੰਡਾ ਹੋ। ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਤੇਰੀ ਸਥਿਤੀ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਉੱਪਰ ਰਹੇ।
12.211.23
इत्युक्त्वा भगवान्देवः शङ्खचक्रगदाधरः ।
सहस्रचरणः श्रीमान्सहस्रादित्यसन्निभः ॥ १२.२११.२३ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਸੰਖ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇਵ, ਹਜ਼ਾਰ ਚਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੇ।
12.211.24
सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्रनयनो महान् ।
सहस्रमकुटोऽचिन्त्यः सहस्रवदनो विभुः ॥ १२.२११.२४ ॥
ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ, ਹਜ਼ਾਰ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਮੁਕਟਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਚਿੰਤ੍ਯ, ਹਜ਼ਾਰ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ।
12.211.25
विद्युन्मालानिभैर्दिव्यैर्नानाभरणराजिभिः ।
क्वचित्संदृश्यमानस्तु चतुर्बाहुः क्वचिद्वरिः ॥ १२.२११.२५ ॥
ਕਦੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਦਿਵ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਉਹ ਦਿਸਦੇ ਸਨ; ਕਦੇ ਚਾਰ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।
12.211.26
क्वचिज्ज्योतिर्मयोचिन्त्यः क्वचित्स्कन्धे समाहितः ।
एवं मम जयन्देवस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ १२.२११.२६ ॥
ਕਦੇ ਉਹ ਜੋਤਿਰਮਈ ਅਤੇ ਅਚਿੰਤ੍ਯ ਸਨ, ਕਦੇ ਮੇਰੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਜਿੱਤ ਦਾਤਾ ਦੇਵ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ।
12.211.27
ततोऽहं विस्मयापन्नः कृत्वा कार्यमनुत्तमम् ।
अस्याविमुच्य जननीं मया सह मुनीश्वराः ॥ १२.२११.२७ ॥
ਫਿਰ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਪਰਮ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਛੁਡਾਏ ਬਿਨਾਂ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰੋ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ (ਉੱਥੋਂ ਤੁਰ ਪਿਆ)।
12.211.28
अचिन्त्योऽयमहं भूयः कोऽसौ मामब्रवीत्पुरा ।
कीदृग्विधः स भगवानिति मत्वा तमास्थितः ॥ १२.२११.२८ ॥
ਇਹ ਅਚਿੰਤ੍ਯ ਫਿਰ — 'ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੌਣ ਬੋਲਿਆ ਸੀ? ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ?' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ।
12.211.29
अनन्तरं देवदेवं स्कन्धे मम समाश्रितम् ।
अद्राक्षं पुण्डरीकाक्षं वहमानोऽहमद्भुतम् ॥ १२.२११.२९ ॥
ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਕਮਲਨੈਨ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ; ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ।
12.211.30
अवशस्तस्य भावेन यत्र यत्र स चेच्छति ।
विस्मयापन्नहृदयो ह्यहं किमिति चिन्तयन्।
अन्तर्जलमहं सर्वं वहमानोऽगमं पुनः ॥ १२.२११.३० ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਦਿਲ ਨਾਲ — 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ?' ਸੋਚਦਿਆਂ — ਸਭ ਕੁਝ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮੈਂ ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆ।
12.211.31
सेन्द्रैर्देवैर्महाभागैर्ब्रह्माद्यैः कल्पजीविभिः ।
स्तूयमानो ह्यहमपि तैस्तैरभ्यर्चितः पृथक् ॥ १२.२११.३१ ॥
ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਕਲਪ-ਜੀਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਮਹਾਭਾਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸਤਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਹਰੇਕ ਵੱਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਜਿਤ ਮੈਂ ਵੀ।
12.211.32
क्षीरोदस्योत्तरे कूले दिव्ये मणिमये शुभे ।
वैकर्णनाम सदनं हरेस्तस्य महात्मनः ॥ १२.२११.३२ ॥
ਖੀਰ ਸਾਗਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਦਿਵਯ, ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਸ਼ੁਭ, ਵੈਕਰਣ ਨਾਮ ਦਾ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਹਰੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ।
12.211.33
दिव्यं तेजोमयं श्रीमदचिन्त्यममरैरपि ।
तेजोनिलमयैः स्तम्भैर्नानासंस्थानसंस्थितैः ॥ १२.२११.३३ ॥
ਦਿਵ੍ਯ, ਤੇਜੋਮਈ, ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਚਿੰਤ੍ਯ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਬਣੇ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਅਨੇਕ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ।
12.211.34
विभूषितं हिरण्येन भास्वरेण समन्ततः ।
दिव्यं ज्योतिः समायुक्तं गीतवादित्रशोभितम् ॥ १२.२११.३४ ॥
ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਦਿਵ੍ਯ ਜੋਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ।
12.211.35
शृणोमि शब्दं तत्राहं न पश्यामि शरीरिणम् ।
न च स्थलं न चान्यच्च पादयोस्तं समन्ततः।
वेपमानो ह्यहं तत्र विष्ठितोऽहं कृताञ्जलिः ॥ १२.२११.३५ ॥
ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਕੋਈ ਥਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
12.211.36
ततो ब्रह्मादयो देवा लोकपालास्तथैव च ।
सनन्दनाद्या मुनयस्तथाऽन्ये परजीविनः ॥ १२.२११.३६ ॥
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ, ਲੋਕਪਾਲ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨੰਦਨ ਆਦਿ ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਰਜੀਵੀ (ਉੱਥੇ ਆਏ)।
12.211.37
प्राप्तास्तत्र सभाद्वारि देवगन्धर्वसत्तमाः ।
ब्रह्माणं परतः कृत्वा कृताञ्जलिपुटास्तदा ॥ १२.२११.३७ ॥
ਉੱਥੇ ਸਭਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਦੇਵ-ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਹੁੰਚੇ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਦੋਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ।
12.211.38
ततस्तदन्तरे तस्मिन्क्षीरोदार्णवशीकरैः ।
बोध्यमानो महाविष्णुराविर्भूत इवाबभौ ॥ १२.२११.३८ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਵਿਚਕਾਰ, ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਛਿੱਟਾਂ ਨਾਲ ਜਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਮਹਾਵਿਸ਼ਣੂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭੇ।
12.211.39
फणासहस्रमालाढ्यं शेषमव्यक्तसंस्थितम् ।
पश्याम्यहं मुदाऽऽकाशे यस्योपरि जनार्दनम् ॥ १२.२११.३९ ॥
ਹਜ਼ਾਰ ਫਣਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੇ, ਅਵਿਅਕਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਜਿਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਹਨ।
12.211.40
दीर्घवृत्तैः समैः पीनैः केयूरवलयोज्ज्वलैः ।
चर्तुभिर्बाहुभिर्युक्तं… ॥ १२.२११.४० ॥
ਲੰਮੀਆਂ, ਗੋਲ, ਬਰਾਬਰ, ਪੁਸ਼ਟ, ਬਾਂਹਬੰਦਾਂ ਅਤੇ ਕੰਗਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ ਚਾਰ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ…
12.211.41
पिताम्बरेण संवीतं कौस्तुभेन विराजितम् ।
वक्षस्थलेन संयुक्तं पद्मयाऽधिष्ठितेन च ॥ १२.२११.४१ ॥
ਪੀਲੇ ਵਸਤਰ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟੇ, ਕੌਸਤੁਭ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੇ, ਛਾਤੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪਦਮਾ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਨਾਲ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ।
12.211.42
ईषदुन्मीलिताक्षं तं सर्वकारणकारणम् ।
क्षीरोदस्योपरि बभौ नीलाभ्रं परमं यथा ॥ १२.२११.४२ ॥
ਕੁਝ ਕੁ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ, ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਦੇ ਉੱਪਰ ਉੱਤਮ ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭੇ।
12.211.43
न कश्चिद्वदते कश्चिन्न व्याहरति कश्चन ।
ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं माशब्दमिति रोषितम्।
भ्रुकुटीकुटिलाक्षास्ते नानाभूतगणाः स्थिताः ॥ १२.२११.४३ ॥
ਕੋਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਕੋਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਹ ਦੀ ਤੀਲੀ ਤੱਕ 'ਮਾ' ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧਿਤ, ਭਰਵੱਟੇ ਚੜ੍ਹਾਏ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਟੇਢੀਆਂ ਕੀਤੇ ਨਾਨਾ ਭੂਤਗਣ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ।
12.211.44
कृत्वा च प्रस्थितं तत्र जगतां हितकाम्यया ।
गच्छध्वमिति मामुक्त्वा गरुडेत्याह मां ततः ॥ १२.२११.४४ ॥
ਉੱਥੇ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਤੁਰ ਕੇ, 'ਜਾਓ' ਕਹਿ ਕੇ ਮੈਨੂੰ, ਫਿਰ 'ਗਰੁੜ' ਕਹਿ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
12.211.45
ततोऽहं प्रणिपत्याग्रे कृताञ्जलिरवस्थितः ।
आगच्छेति च मामुक्त्वा पूर्वोत्तरपथं गतः ॥ १२.२११.४५ ॥
ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ। 'ਆ' ਕਹਿ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੁਰ ਪਏ।
12.211.46
अतीव मृदुभावेन गच्छन्निव स दृश्यते ।
अयुतं नियुतं चाहं प्रयुतं चार्बुदं तथा।
पतमानोऽहमनिशं योजनानि ततस्ततः ॥ १२.२११.४६ ॥
ਬਹੁਤ ਕੋਮਲ ਭਾਵ ਨਾਲ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਉਹ ਦਿਸਦੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਅਯੁਤ, ਨਿਯੁਤ, ਪ੍ਰਯੁਤ ਅਤੇ ਅਰਬੁਦ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ ਯੋਜਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੋਜਨ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
12.211.47
ननु तत्वमहं भक्तो विष्ठितोस्मि प्रशास्तु नः ।
आगच्छ गरुडेत्येवं पुनराह स माधवः ॥ १२.२११.४७ ॥
'ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਗਤ ਹਾਂ, ਅਡੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹਾਂ; ਸਾਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇ।' ਫਿਰ 'ਆ, ਗਰੁੜ' ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਮਾਧਵ ਫਿਰ ਬੋਲੇ।
12.211.48
ततो भूयो ह्यहं पातं पतमानो विहायसम् ।
आजगाम ततो घोरं शतकोटिसमावृतम् ॥ १२.२११.४८ ॥
ਫਿਰ ਮੈਂ ਮੁੜ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਡਿੱਗਦਾ ਆਇਆ। ਤਦ ਭਿਆਨਕ, ਸੌ ਕਰੋੜ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।
12.211.49
तामसानीव भूतानि पर्वताभानि तत्र ह ।
समानानीव पद्मानि ततोऽहं भीत आस्थितः ॥ १२.२११.४९ ॥
ਉੱਥੇ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਪਰਬਤਾਂ ਵਰਗੇ ਅਤੇ ਕਮਲਾਂ ਵਰਗੇ ਸਨ; ਤਦ ਮੈਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।
12.211.50
ततो मां किंकरो घोरः शतयोजनमायतम् ।
निगृह्य पाणिना तस्माच्चिक्षेप च स लोष्टवत् ॥ १२.२११.५० ॥
ਤਦ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਸੇਵਕ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਬੇ ਉਸ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਢੇਲੇ ਵਾਂਗ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
12.211.51
तत्तमोऽहमतिक्रम्य ह्यापं चैव विहायसम् ।
हुङ्कारघोपं तत्राहमशनीपातसन्निभान्।
कर्णमूले ह्यशृण्वन्तस्ततो भूतैः समास्थितः ॥ १२.२११.५१ ॥
ਉਸ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਜਲ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਲੰਘ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗਣ ਵਰਗਾ ਹੁੰਕਾਰ ਦਾ ਘੋਸ਼ ਮੈਂ ਕੰਨ ਦੇ ਕੋਲ ਸੁਣਿਆ; ਤਦ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
12.211.52
ततोऽहं देवदेवेश त्राहि मां पुष्करेक्षण ।
इत्यब्रवमहं तत्र ततो विष्णुरुवाच माम् ॥ १२.२११.५२ ॥
ਤਦ ਮੈਂ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਣ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।' ਤਦ ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ।
12.211.53
सुषिरस्य मुखे कश्चिन्मां चिक्षेप भयङ्करः ।
अतीतोऽहं क्षणादग्निमपश्यं वायुमण्डलम् ॥ १२.२११.५३ ॥
ਇੱਕ ਸੁਰਾਖ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਭਿਆਨਕ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੱਗ ਤੇ ਵਾਯੂ-ਮੰਡਲ ਵੇਖਿਆ।
12.211.54
आकाशमिव संप्रेक्ष्य क्षेप्तुकाममुपागतः ।
तत्राहं दुःखितो भूतः क्रोशमानो ह्यवस्थितः ॥ १२.२११.५४ ॥
ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਨੇੜੇ ਆਇਆ; ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚੀਕਦਾ ਹੋਇਆ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ।
12.211.55
क्षणान्तरेण घोरेण क्रुद्धो हि परमात्मना ।
स्वपक्षराजिना दृष्ट्वा मां चिक्षेप भयङ्करः ॥ १२.२११.५५ ॥
ਪਲ ਭਰ ਬਾਅਦ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੰਭਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਝਪਟਿਆ।
12.211.56
…गरुडकुलं सहस्रादित्यसन्निभम् ।
मां दृष्ट्वाऽप्यथ संस्थेऽथ ह्यल्पकालोऽतिदुर्बलः ॥ १२.२११.५६ ॥
…ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਗਰੁੜਕੁਲ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ; ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੀ ਉਹ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ।
12.211.57
अहो विहङ्गमः प्राप्त इति विस्मयमानसाः ।
मां दृष्ट्वोचुरहं तत्र पश्यामि गरुडध्वजम् ॥ १२.२११.५७ ॥
"ਅਹੋ! ਇੱਕ ਪੰਛੀ ਆ ਗਿਆ!" ਹੈਰਾਨ ਮਨ ਨਾਲ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬੋਲੇ; ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਗਰੁੜਧਵਜ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ।
12.211.58
सहस्रयोजनायामं सहस्रादित्यवर्चसम् ।
सहस्रगरुडारूढं गरुडास्ते महाबलाः ॥ १२.२११.५८ ॥
ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਦੇ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਗਰੁੜਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ — ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਗਰੁੜ ਸਨ।
12.211.59
अत्याश्चर्यमिमं देव वपुषाऽस्मत्कुलोद्भवः ।
स्वल्पप्राणः स्वल्पकायः कोसौ पक्षी इहागतः ॥ १२.२११.५९ ॥
"ਹੇ ਦੇਵ! ਇਹ ਬਹੁਤ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਹੈ — ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮ ਕੇ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪੰਛੀ ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਆਇਆ?"
12.211.60
तच्छ्रुत्वाऽहं नष्टगर्वो भीतो लज्जासमन्वितः ।
स्वयं बुद्ध्श्च संविग्नस्ततो ह्यशृणवं पुनः ॥ १२.२११.६० ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰਾ ਹੰਕਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਡਰਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਹੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ।
12.211.61
आगच्छ गरुडेत्येव ततोऽहं यानमास्थितः ।
परार्ध्यं च ततो गत्वा योजनानां शतं पुनः।
तत्रापश्यमहं यो वै ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् ॥ १२.२११.६१ ॥
'ਆ, ਗਰੁੜ!' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮੈਂ ਵਾਹਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਫਿਰ ਪਰਾਰਧਯ ਅਤੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਜਾ ਕੇ ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
12.211.62
तत्रापि चापरं तत्र शतकोटिपितामहान् ।
पुनरेहीत्युवाचोच्चैर्भगवान्मधुसूदनः ॥ १२.२११.६२ ॥
ਉੱਥੇ ਵੀ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਹੋਰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਸੌ ਕਰੋੜ ਪਿਤਾਮਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, 'ਆ'।
12.211.63
महाकुलं ततोऽपश्यं प्रमाणानि तमव्ययम् ।
कपित्थफलसंकाशमन्धकारैः समाश्रितम् ॥ १२.२११.६३ ॥
ਫਿਰ ਮੈਂ ਇੱਕ ਮਹਾਕੁਲ ਵੇਖਿਆ — ਅਵਿਅਯ, ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਕੈਥ ਦੇ ਫਲ ਵਰਗਾ, ਹਨੇਰਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
12.211.64
तत्र स्थितो हरिः श्रीमानण्डमेकं बिभेद ह ।
महद्भूतं हि मां गृह्य दत्त्वा वै प्राक्षिपत्पुनः ॥ १२.२११.६४ ॥
ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਹਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਅੰਡਾ ਤੋੜਿਆ। ਮੈਨੂੰ, ਮਹਾਭੂਤ ਨੂੰ, ਫੜ ਕੇ, ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
12.211.65
तन्सध्ये सागरान्सप्त ब्रह्माणं च तथा सुरान् ।
पश्याम्यहं यथायोगं मातरं स्वकुलं तथा ॥ १२.२११.६५ ॥
ਉਸਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਯਥਾਯੋਗ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ — ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਵੀ।
12.211.66
एवं मयाऽनुभूतं हि तत्वान्वेषणकाङ्क्षिणा ।
शिबिकासदृशं मां वै पश्यध्वं मुनिसत्तमाः ॥ १२.२११.६६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੱਤ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰੋ, ਪਾਲਕੀ ਵਰਗੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖੋ।
12.211.67
इत्येवमब्रवं विप्रान्भीष्म यन्मे पुराऽभवत् ।
तत्ते सर्वं यथान्यायमुक्तवानस्मि सत्तम ॥ १२.२११.६७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੇ ਸੱਤਮ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਯਥਾਨਿਆਇ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
12.211.68
योगिनस्तं प्रपश्यन्ति ज्ञानं दृष्ट्वा परं हरिम् ।
नान्यथा शक्यरूपोसौ ज्ञानगम्यः परः पुमान् ॥ १२.२११.६८ ॥
ਯੋਗੀ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਪਰਮ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਹੈ।
12.211.69
अनन्यया च भक्त्या च प्राप्तुं शक्यो महाहरिः ॥ १२.२११.६९ ॥
ਅਨਨਿਆ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਮਹਾਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੈ।
12.211.70
इत्येवमुक्त्वा भगवान्सुपर्णः पक्षिराट् प्रभुः ।
आमन्त्र्य जननीं मे वै तत्रैवान्तरधीयत ॥ १२.२११.७० ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਸੁਪਰਣ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ।
12.211.71
तस्माद्राजेन्द्र सर्वात्मा वासुदेवः प्रधानकृत् ।
ज्ञानेन भक्त्या सुलभो नान्यथेति मतिर्मम ॥ १२.२११.७१ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਸਰਵਾਤਮਾ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਕਰਤਾ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੌਖਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।