Mahābhārata · Adhyāya 12.213
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.213.1
चतुर्विधानि भूतानि स्थावराणि चराणि च ।
अव्यक्तप्रभवान्याहुरव्यक्तनिधनानि च।
अव्यक्तलक्षणं विद्यादव्यक्तात्मात्मकं मनः ॥ १२.२१३.१ ॥
Hay cuatro clases de seres, los inmóviles y los móviles. Se dice que surgen de lo no manifestado y se disuelven en lo no manifestado. Hay que conocer la marca de lo no manifestado; la mente, nacida de lo no manifestado, tiene al yo como su naturaleza.
12.213.2
यथाऽश्वत्थकणीकायामन्तर्भूतो महाद्रुमः ।
निष्पन्नो दृश्यते व्यक्तमव्यक्तात्संभवस्तथा ॥ १२.२१३.२ ॥
Así como un gran árbol de higuera, oculto en su semilla, se ve plenamente desarrollado y manifiesto, así también es el origen a partir de lo no manifestado.
12.213.3
आत्मानमनुसंयाति बुद्धिरव्यक्तजा तथा ।
तामन्वेति मनो यद्वल्लोहवर्मणि सन्निधौ ॥ १२.२१३.३ ॥
El intelecto, nacido de lo no manifestado, sigue al yo; asimismo la mente lo sigue, como cuando una armadura de hierro está cerca.
12.213.4
अभिद्रवत्ययस्कान्तमयोनिश्चेतनं यथा ।
स्वभावहेतुजा भावा यद्वदन्यदपीदृशम् ॥ १२.२१३.४ ॥
Así como el hierro inconsciente, que no nace de ningún origen, corre hacia el imán, así también los estados nacidos de causas naturales, y otros semejantes.
12.213.5
तद्वदव्यक्तजा भावाः कर्तुः कारणलक्षणाः ।
अचेतनाश्चेतयितुः कारणादभिसंगताः ॥ १२.२१३.५ ॥
Asimismo, los estados nacidos de lo no manifestado, que llevan la marca de la causa del agente, aunque inconscientes, se unen por la causa del que percibe.
12.213.6
न भूर्न खं द्यौर्भूतानि नर्षयो न सुरासुराः ।
नान्यदासीदृते जीवमासेदुर्न तु संहतिम् ॥ १२.२१३.६ ॥
No había tierra, ni espacio, ni cielo, ni seres, ni sabios, ni dioses ni demonios; aparte del ser vivo no existía nada más, y no alcanzaban la unión.
12.213.7
सर्वं नित्यं सर्वगतं मनोहेतुत्वलक्षणम् ।
अज्ञानकर्म निर्दिष्टमेतत्कारणलक्षणम् ॥ १२.२१३.७ ॥
Todo es eterno y omnipresente, caracterizado por ser la causa de la mente; la acción nacida de la ignorancia se declara como la marca de la causa.
12.213.8
तत्कारणेन संयुक्तं कार्यसंग्रहकारकम् ।
येनैतद्वर्तते चक्रमनादिनिधनं महत् ॥ १२.२१३.८ ॥
Unido a esa causa, reuniendo y produciendo los efectos, por el cual gira esta gran rueda sin principio ni fin.
12.213.9
येन स्वभावसद्भावं हेतुभूता सकारणा ।
एवं प्राकृतविस्तारो ह्याश्रित्य पुरुषं परम् ॥ १२.२१३.९ ॥
Por el cual existe la naturaleza inherente, como causa junto con sus causas; así la expansión de la materia primordial se da, en efecto, apoyada en el Puruṣa supremo.
12.213.10
अव्यक्तनाभं व्यक्तारं विकारपरिमण्डलम् ।
क्षेत्रज्ञाधिष्ठितं चक्रं स्निग्धाक्षं वर्तते ध्रुवम् ॥ १२.२१३.१० ॥
Cuyo cubo es lo no manifestado, que manifiesta, rodeado de modificaciones; esta rueda, regida por el conocedor del campo, gira firmemente sobre su eje liso.
12.213.11
स्निग्धत्वात्तिलवत्सर्वं चक्रेऽस्मिन्पीड्यते जगत् ।
तिलपीडैरिवाक्रम्य भोगैरज्ञानसंभवैः ॥ १२.२१३.११ ॥
Por su untuosidad, todo el mundo es prensado en esta rueda como semillas de sésamo, como si fuera aplastado en la prensa de sésamo por placeres nacidos de la ignorancia.
12.213.12
प्राणेनायं हि शान्ते तु विरोधात्प्रतिपालनम् ।
देहस्येषून्य आस्ते यः शुद्धोऽचिन्त्यः सनातनः ॥ १२.२१३.१२ ॥
Esto, en efecto, es por medio del prāṇa; pero cuando está en reposo, el cuerpo se sostiene por la oposición. Aquel que es puro, impensable y eterno permanece en el cuerpo sin señor.
12.213.13
भ्रामयन्नेषतो याति कालचक्रसमन्वितः ।
भूतानि मोहयन्नित्यं चक्रस्य च रयं गतः ॥ १२.२१३.१३ ॥
Unido a la rueda del tiempo, la hace girar en un instante y avanza, deslumbrando siempre a los seres, habiendo alcanzado la velocidad de la rueda.
12.213.14
स्नेहद्रव्यसमायोगे क्षेत्रपाचं न वस्तुषु ।
तिलवत्पीडिते चक्रे ह्याधियन्त्रनिपीडिते।
बहिश्चाधिष्ठिते यद्वज्ज्ञानिनां कर्मसंभवम् ॥ १२.२१३.१४ ॥
Así como, al combinarse sustancias oleosas y prensarse el sésamo en la rueda, no madura cosecha alguna en las cosas, así del tormento de la máquina mental y de ser gobernado desde fuera surge la acción de los sabios.
12.213.15
कर्म तत्कुरुते तर्षादहंकारपरिग्रहम् ।
कार्यकारणसंयोगे स हेतुरुपपादितः ॥ १२.२१३.१५ ॥
Realiza aquella acción por sed, abrazando el egoísmo; en la unión de efecto y causa, eso se establece como causa.
12.213.16
यथाऽऽकर्ण्य च तच्छिष्यस्तत्वज्ञानमनुत्तमम् ।
नात्येति कारणं कार्यं न कार्यं कारणं तथा।
कार्याण्यमूनि करणे कालो भवति हेतुमान् ॥ १२.२१३.१६ ॥
Habiendo oído ese conocimiento supremo de la realidad, el discípulo comprende: la causa no trasciende al efecto, ni el efecto se convierte en causa; asimismo estos efectos están en el instrumento; solo el tiempo se vuelve causa.
12.213.17
हेतुयुक्ताः प्रकृतयो विकाराश्च परस्परम् ।
अन्योन्यमभिवर्तन्ते पुरुषाधिष्ठिताः सदा ॥ १२.२१३.१७ ॥
Las naturalezas unidas a causas y sus modificaciones se dirigen unas hacia otras; están siempre regidas por el Puruṣa.
12.213.18
सत्वरजस्तामसैर्भावैश्च्युतो हेतुबलान्वितः ।
क्षेत्रज्ञमेवानयाति पांसुर्वातेरितो यथा ॥ १२.२१३.१८ ॥
Caído de los estados de bondad, pasión y oscuridad, dotado del poder de las causas, alcanza solo al conocedor del campo, como el polvo impulsado por el viento.
12.213.19
न च तैः स्पृश्यते भावैर्न ते तेन महात्मना ।
सरजस्कोऽरजस्कश्च स वै वायुर्भवेद्यथा ॥ १२.२१३.१९ ॥
Él no es tocado por aquellos estados, ni es tocado por aquel magnánimo. Con polvo o sin polvo, aquel viento sigue siendo viento.
12.213.20
तथैतदन्तरं विद्यात्सत्वक्षेत्रज्ञयोर्बुधः ।
अभ्यासात्स तथा युक्तो न गच्छेत्प्रकृतिं पुनः ॥ १२.२१३.२० ॥
Así debe el sabio conocer la diferencia entre sattva y el conocedor del campo. Unido de esta manera mediante la práctica, no vuelve de nuevo a la naturaleza.
12.213.21
संदेहमेतमुत्पन्नमच्छिनद्भगवानृषिः ।
तथा वार्तां समीक्षेत कृतलक्षणसंविदम् ॥ १२.२१३.२१ ॥
Esta duda que había surgido, el venerable sabio la cortó. Asimismo, aquel relato que posee sus señales y su conocimiento debe ser examinado.
12.213.22
बीजान्यग्न्युपदग्धानि नरो हन्ति यथा पुनः ।
ज्ञानदग्धैस्तथा क्लेशैर्नात्मा संपद्यते पुनः ॥ १२.२१३.२२ ॥
Como un hombre destruye las semillas quemadas por el fuego para que no vuelvan a brotar, así el ser, con sus aflicciones quemadas por el conocimiento, no vuelve a nacer.