മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.213
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.213.1
चतुर्विधानि भूतानि स्थावराणि चराणि च ।
अव्यक्तप्रभवान्याहुरव्यक्तनिधनानि च।
अव्यक्तलक्षणं विद्यादव्यक्तात्मात्मकं मनः ॥ १२.२१३.१ ॥
നാല് വിധം ഭൂതങ്ങളുണ്ട്; സ്ഥാവരങ്ങളും ചരങ്ങളും. അവ അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് അവ്യക്തത്തിൽ ലയിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. അവ്യക്തത്തിന്റെ ലക്ഷണം അറിയണം; മനസ്സ് അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച് ആത്മസ്വരൂപമാണ്.
12.213.2
यथाऽश्वत्थकणीकायामन्तर्भूतो महाद्रुमः ।
निष्पन्नो दृश्यते व्यक्तमव्यक्तात्संभवस्तथा ॥ १२.२१३.२ ॥
അരയാൽ വിത്തിനുള്ളിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന മഹാവൃക്ഷം പൂർണ്ണമായി പ്രകടമായി കാണുന്നതുപോലെ, അവ്യക്തത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉത്ഭവവും അങ്ങനെതന്നെ.
12.213.3
आत्मानमनुसंयाति बुद्धिरव्यक्तजा तथा ।
तामन्वेति मनो यद्वल्लोहवर्मणि सन्निधौ ॥ १२.२१३.३ ॥
അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ബുദ്ധി ആത്മാവിനെ പിന്തുടരുന്നു; അതുപോലെ ഇരുമ്പുകവചത്തിന് സമീപം എന്നപോലെ മനസ്സ് അതിനെ പിന്തുടരുന്നു.
12.213.4
अभिद्रवत्ययस्कान्तमयोनिश्चेतनं यथा ।
स्वभावहेतुजा भावा यद्वदन्यदपीदृशम् ॥ १२.२१३.४ ॥
സ്വഭാവകാരണത്താൽ ജനിക്കാത്ത അചേതനമായ ഇരുമ്പ് കാന്തത്തിലേക്ക് പായുന്നതുപോലെ, സ്വഭാവഹേതുവിൽ ജാതമായ ഭാവങ്ങളും ഇതുപോലുള്ളവയും.
12.213.5
तद्वदव्यक्तजा भावाः कर्तुः कारणलक्षणाः ।
अचेतनाश्चेतयितुः कारणादभिसंगताः ॥ १२.२१३.५ ॥
അതുപോലെ അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ഭാവങ്ങൾ, കർത്താവിന്റെ കാരണലക്ഷണമുള്ളവ, അചേതനമാണെങ്കിലും ചേതയിതാവിന്റെ കാരണത്താൽ ചേർന്നുവരുന്നു.
12.213.6
न भूर्न खं द्यौर्भूतानि नर्षयो न सुरासुराः ।
नान्यदासीदृते जीवमासेदुर्न तु संहतिम् ॥ १२.२१३.६ ॥
ഭൂമിയില്ല, ആകാശമില്ല, ദ്യുലോകമില്ല, ഭൂതങ്ങളില്ല, ഋഷിമാരില്ല, സുരാസുരന്മാരില്ല; ജീവനില്ലാതെ മറ്റൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല, അവ സംഹതി പ്രാപിച്ചതുമില്ല.
12.213.7
सर्वं नित्यं सर्वगतं मनोहेतुत्वलक्षणम् ।
अज्ञानकर्म निर्दिष्टमेतत्कारणलक्षणम् ॥ १२.२१३.७ ॥
എല്ലാം നിത്യവും സർവവ്യാപിയും മനസ്സിന് കാരണമായിരിക്കുന്ന ലക്ഷണമുള്ളതുമാണ്. അജ്ഞാനത്താൽ ഉണ്ടാകുന്ന കർമ്മം ഇതിനെ കാരണലക്ഷണമായി നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
12.213.8
तत्कारणेन संयुक्तं कार्यसंग्रहकारकम् ।
येनैतद्वर्तते चक्रमनादिनिधनं महत् ॥ १२.२१३.८ ॥
ആ കാരണത്തോടു ചേർന്ന്, കാര്യങ്ങളെ സംഗ്രഹിച്ച് ഉണ്ടാക്കുന്നത്; അതിനാൽ ആദിയും അന്തവുമില്ലാത്ത ഈ മഹാചക്രം തിരിയുന്നു.
12.213.9
येन स्वभावसद्भावं हेतुभूता सकारणा ।
एवं प्राकृतविस्तारो ह्याश्रित्य पुरुषं परम् ॥ १२.२१३.९ ॥
ഏതിനാൽ സ്വഭാവത്തിന്റെ സത്ത ഉണ്ടാകുന്നുവോ, ഹേതുവായതും കാരണത്തോടുകൂടിയതുമായത്; ഇങ്ങനെ പ്രകൃതിയുടെ വിസ്താരം പരമപുരുഷനെ ആശ്രയിച്ചാണ് നടക്കുന്നത്.
12.213.10
अव्यक्तनाभं व्यक्तारं विकारपरिमण्डलम् ।
क्षेत्रज्ञाधिष्ठितं चक्रं स्निग्धाक्षं वर्तते ध्रुवम् ॥ १२.२१३.१० ॥
അവ്യക്തം അതിന്റെ നാഭിയാണ്; വ്യക്തത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നതും വികാരങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതുമാണ്; ക്ഷേത്രജ്ഞനാൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഈ ചക്രം മിനുസമുള്ള അച്ചുതണ്ടോടെ സ്ഥിരമായി തിരിയുന്നു.
12.213.11
स्निग्धत्वात्तिलवत्सर्वं चक्रेऽस्मिन्पीड्यते जगत् ।
तिलपीडैरिवाक्रम्य भोगैरज्ञानसंभवैः ॥ १२.२१३.११ ॥
സ്നിഗ്ധതയാൽ ഈ ചക്രത്തിൽ എള്ളുപോലെ ലോകം മുഴുവൻ ഞെരുങ്ങുന്നു; എള്ളാട്ടുന്ന ചക്കിൽ അമർത്തുന്നതുപോലെ അജ്ഞാനത്താൽ ജനിച്ച ഭോഗങ്ങൾ ആക്രമിച്ച്.
12.213.12
प्राणेनायं हि शान्ते तु विरोधात्प्रतिपालनम् ।
देहस्येषून्य आस्ते यः शुद्धोऽचिन्त्यः सनातनः ॥ १२.२१३.१२ ॥
ഇത് പ്രാണനാൽ തന്നെയാണ്; എന്നാൽ ശാന്തമാകുമ്പോൾ വിരോധത്താൽ ശരീരത്തിന്റെ പരിപാലനം നടക്കുന്നു. ശുദ്ധനും അചിന്ത്യനും സനാതനനുമായവൻ ശരീരത്തിൽ അധിഷ്ഠാതാവില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നു.
12.213.13
भ्रामयन्नेषतो याति कालचक्रसमन्वितः ।
भूतानि मोहयन्नित्यं चक्रस्य च रयं गतः ॥ १२.२१३.१३ ॥
കാലചക്രത്തോടു ചേർന്നവനായി, ഒരു നിമിഷത്തിൽ തിരിച്ചുകൊണ്ടു പോകുന്നു; ഭൂതങ്ങളെ നിത്യവും മോഹിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, ചക്രത്തിന്റെ വേഗം പ്രാപിച്ചവനായി.
12.213.14
स्नेहद्रव्यसमायोगे क्षेत्रपाचं न वस्तुषु ।
तिलवत्पीडिते चक्रे ह्याधियन्त्रनिपीडिते।
बहिश्चाधिष्ठिते यद्वज्ज्ञानिनां कर्मसंभवम् ॥ १२.२१३.१४ ॥
എണ്ണപോലുള്ള ദ്രവ്യങ്ങളുടെ ചേർച്ചയിൽ, എള്ളുപോലെ ചക്രത്തിൽ ഞെരുക്കപ്പെടുമ്പോൾ, വസ്തുക്കളിൽ വിളവ് ഉണ്ടാകുന്നില്ല; അതുപോലെ മാനസയന്ത്രത്താൽ പീഡിതരായി, പുറമേ നിന്ന് നിയന്ത്രിതരായി ജ്ഞാനികളുടെ കർമ്മം ഉണ്ടാകുന്നു.
12.213.15
कर्म तत्कुरुते तर्षादहंकारपरिग्रहम् ।
कार्यकारणसंयोगे स हेतुरुपपादितः ॥ १२.२१३.१५ ॥
ആ കർമ്മം ദാഹത്താൽ, അഹങ്കാരം സ്വീകരിച്ചു ചെയ്യുന്നു; കാര്യകാരണങ്ങളുടെ സംയോഗത്തിൽ അതാണ് ഹേതു എന്ന് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.
12.213.16
यथाऽऽकर्ण्य च तच्छिष्यस्तत्वज्ञानमनुत्तमम् ।
नात्येति कारणं कार्यं न कार्यं कारणं तथा।
कार्याण्यमूनि करणे कालो भवति हेतुमान् ॥ १२.२१३.१६ ॥
ആ ഉത്തമമായ തത്ത്വജ്ഞാനം കേട്ട ശിഷ്യൻ, കാരണം കാര്യത്തെ അതിലംഘിക്കുന്നില്ല, കാര്യം കാരണമാകുന്നുമില്ല; അതുപോലെ ഇവ കരണത്തിൽ ഉണ്ട്; കാലം ഹേതുവുള്ളതായിത്തീരുന്നു.
12.213.17
हेतुयुक्ताः प्रकृतयो विकाराश्च परस्परम् ।
अन्योन्यमभिवर्तन्ते पुरुषाधिष्ठिताः सदा ॥ १२.२१३.१७ ॥
ഹേതുക്കളോടു ചേർന്ന പ്രകൃതികളും വികാരങ്ങളും പരസ്പരം ഓരോന്നിലേക്കും തിരിയുന്നു; അവ എപ്പോഴും പുരുഷനാൽ അധിഷ്ഠിതമാണ്.
12.213.18
सत्वरजस्तामसैर्भावैश्च्युतो हेतुबलान्वितः ।
क्षेत्रज्ञमेवानयाति पांसुर्वातेरितो यथा ॥ १२.२१३.१८ ॥
സത്വ, രജസ്, തമസ് ഭാവങ്ങളിൽ നിന്ന് വീണവനായി, ഹേതുബലത്തോടു കൂടിയവനായി, അവൻ ക്ഷേത്രജ്ഞനെത്തന്നെ പ്രാപിക്കുന്നു; കാറ്റാൽ നീക്കപ്പെട്ട പൊടിപോലെ.
12.213.19
न च तैः स्पृश्यते भावैर्न ते तेन महात्मना ।
सरजस्कोऽरजस्कश्च स वै वायुर्भवेद्यथा ॥ १२.२१३.१९ ॥
അവൻ ആ ഭാവങ്ങളാൽ സ്പർശിക്കപ്പെടുന്നില്ല; ആ മഹാത്മാവിനാലും സ്പർശിക്കപ്പെടുന്നില്ല. രജസ്സോടുകൂടിയാലും രജസ്സില്ലാതിരുന്നാലും അത് കാറ്റുതന്നെയാണ്.
12.213.20
तथैतदन्तरं विद्यात्सत्वक्षेत्रज्ञयोर्बुधः ।
अभ्यासात्स तथा युक्तो न गच्छेत्प्रकृतिं पुनः ॥ १२.२१३.२० ॥
ബുദ്ധിമാൻ സത്ത്വത്തിനും ക്ഷേത്രജ്ഞനുമിടയിലുള്ള വ്യത്യാസം ഇങ്ങനെതന്നെ അറിയണം; അഭ്യാസത്താൽ അങ്ങനെ യുക്തനായവൻ വീണ്ടും പ്രകൃതിയെ പ്രാപിക്കുന്നില്ല.
12.213.21
संदेहमेतमुत्पन्नमच्छिनद्भगवानृषिः ।
तथा वार्तां समीक्षेत कृतलक्षणसंविदम् ॥ १२.२१३.२१ ॥
ഉണ്ടായ ഈ സംശയത്തെ ഭഗവാനായ ഋഷി മുറിച്ചുകളഞ്ഞു. അതുപോലെ, ലക്ഷണങ്ങളും ജ്ഞാനവുമുള്ള ആ വിവരം പരിശോധിക്കണം.
12.213.22
बीजान्यग्न्युपदग्धानि नरो हन्ति यथा पुनः ।
ज्ञानदग्धैस्तथा क्लेशैर्नात्मा संपद्यते पुनः ॥ १२.२१३.२२ ॥
തീയാൽ ദഹിപ്പിച്ച വിത്തുകളെ മനുഷ്യൻ വീണ്ടും മുളയ്ക്കാത്തവിധം നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ജ്ഞാനാഗ്നിയാൽ ദഹിപ്പിക്കപ്പെട്ട ക്ലേശങ്ങളാൽ ആത്മാവ് വീണ്ടും ഉത്ഭവിക്കുന്നില്ല.