マハーバーラタ · 章 12.213
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.213.1
चतुर्विधानि भूतानि स्थावराणि चराणि च ।
अव्यक्तप्रभवान्याहुरव्यक्तनिधनानि च।
अव्यक्तलक्षणं विद्यादव्यक्तात्मात्मकं मनः ॥ १२.२१३.१ ॥
生き物には四種あり、不動のものと動くものとがある。それらは未顕現より生じ、未顕現に帰滅すると言われる。未顕現の特徴を知るべきである。心は未顕現より生じ、自己を本性とする。
12.213.2
यथाऽश्वत्थकणीकायामन्तर्भूतो महाद्रुमः ।
निष्पन्नो दृश्यते व्यक्तमव्यक्तात्संभवस्तथा ॥ १२.२१३.२ ॥
菩提樹の種の中に隠れた大樹が、やがて完全に育って現れて見えるように、未顕現からの生起もまたそのようである。
12.213.3
आत्मानमनुसंयाति बुद्धिरव्यक्तजा तथा ।
तामन्वेति मनो यद्वल्लोहवर्मणि सन्निधौ ॥ १२.२१३.३ ॥
未顕現より生じた知性は自己に従う。同様に心もそれに従う。あたかも鉄の鎧が近くにあるときのように。
12.213.4
अभिद्रवत्ययस्कान्तमयोनिश्चेतनं यथा ।
स्वभावहेतुजा भावा यद्वदन्यदपीदृशम् ॥ १२.२१३.४ ॥
いかなる源からも生じない無意識の鉄が磁石へ走るように、自然の因から生じた諸状態もまた、このようなほかのものも同様である。
12.213.5
तद्वदव्यक्तजा भावाः कर्तुः कारणलक्षणाः ।
अचेतनाश्चेतयितुः कारणादभिसंगताः ॥ १२.२१३.५ ॥
同様に、未顕現より生じ、行為者の因の相を持つ諸状態は、無意識であっても、知覚する者の因によって結合する。
12.213.6
न भूर्न खं द्यौर्भूतानि नर्षयो न सुरासुराः ।
नान्यदासीदृते जीवमासेदुर्न तु संहतिम् ॥ १२.२१३.६ ॥
大地も虚空も天界もなく、生きものも聖仙も神々と阿修羅もなかった。生命ある自己のほかに別のものは存在せず、それらは集合にも至らなかった。
12.213.7
सर्वं नित्यं सर्वगतं मनोहेतुत्वलक्षणम् ।
अज्ञानकर्म निर्दिष्टमेतत्कारणलक्षणम् ॥ १२.२१३.७ ॥
すべては永遠であり遍在し、心の原因であることを特徴とする。無明から生じた行為が、これを原因の特徴であると説かれている。
12.213.8
तत्कारणेन संयुक्तं कार्यसंग्रहकारकम् ।
येनैतद्वर्तते चक्रमनादिनिधनं महत् ॥ १२.२१३.८ ॥
その因と結びつき、結果を集めて生み出すもの。それによってこの始まりも終わりもない大いなる輪が回転する。
12.213.9
येन स्वभावसद्भावं हेतुभूता सकारणा ।
एवं प्राकृतविस्तारो ह्याश्रित्य पुरुषं परम् ॥ १२.२१३.९ ॥
それによって自性の存在が成り立ち、原因とその因を伴う。このように根本物質の展開は、まさに至高のプルシャに依拠して起こる。
12.213.10
अव्यक्तनाभं व्यक्तारं विकारपरिमण्डलम् ।
क्षेत्रज्ञाधिष्ठितं चक्रं स्निग्धाक्षं वर्तते ध्रुवम् ॥ १२.२१३.१० ॥
未顕現をその中心とし、顕現させるもの、変化に囲まれている。場を知る者に支配されたこの輪は、滑らかな軸の上で確かに回転する。
12.213.11
स्निग्धत्वात्तिलवत्सर्वं चक्रेऽस्मिन्पीड्यते जगत् ।
तिलपीडैरिवाक्रम्य भोगैरज्ञानसंभवैः ॥ १२.२१३.११ ॥
滑らかさゆえに、この輪の中で世界全体がごま粒のように押しつぶされる。無明から生じた享楽に捕らえられ、ごまを搾る機械に押し潰されるように。
12.213.12
प्राणेनायं हि शान्ते तु विरोधात्प्रतिपालनम् ।
देहस्येषून्य आस्ते यः शुद्धोऽचिन्त्यः सनातनः ॥ १२.२१३.१२ ॥
これはまさに気息によって起こる。しかし気息が静まると、対立によって身体が保たれる。清浄で思議を超え、永遠なるものは、主なく身体の中にとどまる。
12.213.13
भ्रामयन्नेषतो याति कालचक्रसमन्वितः ।
भूतानि मोहयन्नित्यं चक्रस्य च रयं गतः ॥ १२.२१३.१३ ॥
時の輪と結びつき、一瞬のうちに回しながら進み、常に生類を惑わし、輪の速さに達している。
12.213.14
स्नेहद्रव्यसमायोगे क्षेत्रपाचं न वस्तुषु ।
तिलवत्पीडिते चक्रे ह्याधियन्त्रनिपीडिते।
बहिश्चाधिष्ठिते यद्वज्ज्ञानिनां कर्मसंभवम् ॥ १२.२१३.१४ ॥
油のような物が合わさり、胡麻が輪の中で圧されるとき、物には実りが熟さないように、心の機械に苦しめられ、外から支配された状態から、賢者の行為が生じる。
12.213.15
कर्म तत्कुरुते तर्षादहंकारपरिग्रहम् ।
कार्यकारणसंयोगे स हेतुरुपपादितः ॥ १२.२१३.१५ ॥
その行為を渇愛から、我慢を取り込んで行う。結果と原因の結合において、それが因として説き明かされる。
12.213.16
यथाऽऽकर्ण्य च तच्छिष्यस्तत्वज्ञानमनुत्तमम् ।
नात्येति कारणं कार्यं न कार्यं कारणं तथा।
कार्याण्यमूनि करणे कालो भवति हेतुमान् ॥ १२.२१३.१६ ॥
その無上の真知を聞いた弟子は理解する。因は果を超えず、果も因にはならない。同様に、これらの果は器官の中にある。ただ時が原因を持つものとなる。
12.213.17
हेतुयुक्ताः प्रकृतयो विकाराश्च परस्परम् ।
अन्योन्यमभिवर्तन्ते पुरुषाधिष्ठिताः सदा ॥ १२.२१३.१७ ॥
原因に結ばれた根本原質と、その変化は互いに向かい合う。それらは常にプルシャに支配されている。
12.213.18
सत्वरजस्तामसैर्भावैश्च्युतो हेतुबलान्वितः ।
क्षेत्रज्ञमेवानयाति पांसुर्वातेरितो यथा ॥ १२.२१३.१८ ॥
善性・激性・暗性の状態から離れ、原因の力を備えた者は、ただ場を知る者のもとに至る。風に吹かれる塵のように。
12.213.19
न च तैः स्पृश्यते भावैर्न ते तेन महात्मना ।
सरजस्कोऽरजस्कश्च स वै वायुर्भवेद्यथा ॥ १२.२१३.१९ ॥
彼はそれらの状態に触れられず、またその大いなる魂にも触れられない。塵を帯びていても帯びていなくても、その風は風である。
12.213.20
तथैतदन्तरं विद्यात्सत्वक्षेत्रज्ञयोर्बुधः ।
अभ्यासात्स तथा युक्तो न गच्छेत्प्रकृतिं पुनः ॥ १२.२१३.२० ॥
賢者はこのように、サットヴァと場の知者との違いを知るべきである。修習によってそのように結ばれた者は、再び根源（プラクリティ）に戻ることはない。
12.213.21
संदेहमेतमुत्पन्नमच्छिनद्भगवानृषिः ।
तथा वार्तां समीक्षेत कृतलक्षणसंविदम् ॥ १२.२१३.२१ ॥
生じたこの疑いを、尊き聖仙は断ち切った。同様に、徴しと知を備えたその教えは吟味されるべきである。
12.213.22
बीजान्यग्न्युपदग्धानि नरो हन्ति यथा पुनः ।
ज्ञानदग्धैस्तथा क्लेशैर्नात्मा संपद्यते पुनः ॥ १२.२१३.२२ ॥
火で焼かれた種子を人が再び芽吹かぬように壊すように、知によって焼かれた煩悩によって、自己は再び生じることがない。