ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.215
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.215.1
रजसा साध्यते मोहस्तमश्च भरतर्षभ ।
क्रोधलोभौ भयं दर्प एतेषां सादनाच्छुचिः ॥ १२.२१५.१ ॥
ಭರತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ರಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಮೋಹವೂ ತಮಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಭಯ, ದರ್ಪ ಇವುಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿದಾಗಲೇ ಶುದ್ಧಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.
12.215.2
परमं परमात्मानं देवमक्षयमव्ययम् ।
विष्णुमव्यक्तसंस्थानं विदुस्तं देवसत्तमम् ॥ १२.२१५.२ ॥
ಪರಮ, ಪರಮಾತ್ಮ, ಅಕ್ಷಯ, ಅವ್ಯಯ ದೇವನಾದ, ಅವ್ಯಕ್ತ ರೂಪದ ಆ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ದೇವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಅವರು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
12.215.3
तस्य मायापिनद्धाङ्गा ज्ञान भ्रष्टा निराशिषः ।
मानवा ज्ञानसंमोहात्ततः कामं प्रयान्ति वै ॥ १२.२१५.३ ॥
ಅವನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಅಂಗಗಳು ಬಂಧಿತರಾದ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟರಾದ ಮಾನವರು ಜ್ಞಾನಮೋಹದಿಂದ ಕಾಮದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
12.215.4
कामात्क्रोधमवाप्याथ लोभमोहौ च मानवाः ।
मानदर्पावहंकारमहंकारात्ततः क्रियाः ॥ १२.२१५.४ ॥
ಕಾಮದಿಂದ ಮಾನವರು ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ನಂತರ ಲೋಭ ಮತ್ತು ಮೋಹ; ಮಾನ, ದರ್ಪ, ಅಹಂಕಾರ. ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
12.215.5
क्रियाभिः स्नेहसंबन्धः स्नेहाच्छोकमनन्तरम् ।
अथ दुःखसमारम्भा जराजन्मकृतक्षणाः ॥ १२.२१५.५ ॥
ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಸ್ನೇಹಬಂಧ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಸ್ನೇಹದಿಂದ ನಂತರ ಶೋಕ. ಆಗ ದುಃಖದ ಆರಂಭಗಳು; ಜರೆ ಮತ್ತು ಜನ್ಮ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.
12.215.6
जन्मतो गर्भवासं तु शुक्रशोणितसंभवम् ।
पुरीषमूत्रविक्लेदं शोणितप्रभवाविलम् ॥ १२.२१५.६ ॥
ಜನ್ಮಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಗರ್ಭವಾಸ; ಅದು ಶುಕ್ರ-ಶೋಣಿತಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದದ್ದು, ಮಲ-ಮೂತ್ರದಿಂದ ಒದ್ದೆಯಾದದ್ದು, ರಕ್ತದಿಂದ ಕಲುಷಿತವಾದದ್ದು.
12.215.7
तृष्णाभिभूतस्तैर्वद्धस्तानेवाभिपरिप्लवन् ।
तथा नरकगर्तस्थस्तृष्णारज्जुभिराचितः।
पुण्यपापप्रणुन्नाङ्गो जायते स यथा कृमिः ॥ १२.२१५.७ ॥
ತೃಷ್ಣೆಯಿಂದ ಅಭಿಭೂತನಾದವನು, ಅವುಗಳಿಂದಲೇ ಬಂಧಿತನಾಗಿ ಅಲೆಯುತ್ತಾನೆ. ನರಕದ ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, ತೃಷ್ಣೆಯ ಹಗ್ಗಗಳಿಂದ ಬಿಗಿಯಲ್ಪಟ್ಟು, ಪುಣ್ಯ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಹುಳುವಿನಂತೆ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.215.8
मशकैर्मत्कुणैर्दष्टस्तथा चित्रवधार्दितः ।
नानाव्याधिभिराकीर्णः कथंचिद्यौवनं गतः ॥ १२.२१५.८ ॥
ಸೊಳ್ಳೆ ಮತ್ತು ಬೆಡ್‌ಬಗ್‌ಗಳಿಂದ ಕಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ಹಲವು ಹಿಂಸೆಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ನಾನಾ ರೋಗಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ಹೇಗೋ ಯೌವನವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.
12.215.9
कूर्मोत्सृजति भूयश्च रज्जुः स्वस्वमुखेप्सया ।
योषितं नरकं गृह्य जन्मकर्मवशानुगः ॥ १२.२१५.९ ॥
ಆಮೆ ಮತ್ತೆ ಬಿಡುತ್ತದೆ; ಹಗ್ಗವೂ ತನ್ನ ತನ್ನ ಬಾಯನ್ನು ಬಯಸಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ನರಕವೆಂದು ಹಿಡಿದು, ಜನ್ಮ ಮತ್ತು ಕರ್ಮದ ವಶದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.215.10
पुरक्षेत्रनिमित्तं यद्दुःखं वक्तुं न शक्यते ।
कस्तत्र निन्दकश्चैव नरके पच्यते भृशम् ॥ १२.२१५.१० ॥
ನಗರ ಮತ್ತು ಹೊಲಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದುಃಖವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗದು. ಅಲ್ಲಿ ನಿಂದಿಸುವವನೂ ನರಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಬೇಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
12.215.11
वार्धक्यमनुलङ्घेत तत्र कर्मारभेत्पुनः ।
भगवान्संस्तुतः पश्चात्किं प्रवक्ष्यामि ते भृशम् ॥ १२.२१५.११ ॥
ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವನ್ನು ದಾಟಬೇಕು; ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಕರ್ಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕು. ಭಗವಂತನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ ನಂತರ, ನಿನಗೆ ಇನ್ನೇನು ಅತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಲಿ?
12.215.12
संसारतन्त्रवाहिन्यस्तत्र बुद्ध्येत योषितः ।
प्रकृत्याः क्षेत्रभूतास्ता नराः क्षेत्रज्ञलक्षणाः।
तस्मादेवाविशेषेण नरोऽतीयाद्विशेषतः ॥ १२.२१५.१२ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಸಂಸಾರತಂತ್ರವನ್ನು ಹೊರುವವರೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅವರು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರರೂಪರು; ಪುರುಷರು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನ ಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳವರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ದಾಟಬೇಕು.
12.215.13
कृत्या ह्येता घोररूपा मोहयन्त्यविचक्षणान् ।
रजस्यन्तर्हिता मूर्तिरिन्द्रियाणां सनातनी ॥ १२.२१५.१३ ॥
ಈ ಭಯಂಕರ ರೂಪದ ಕೃತ್ಯೆಗಳು ಅವಿವೇಕಿಗಳನ್ನು ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ರಜೋಗುಣದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಶಾಶ್ವತ ರೂಪ ಇದೇ.
12.215.14
तस्मात्तर्षात्मकाद्रागाद्बीजाज्जायन्ति जन्तवः ।
स्वदेहजानस्वसंज्ञान्यद्वदङ्गात्कृमींस्त्यजेत्।
स्वसंज्ञानस्वकांस्तद्वत्सुतसंज्ञान्कृमींस्त्यजेत् ॥ १२.२१५.१४ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ತೃಷ್ಣಾಮಯ ರಾಗದ ಬೀಜದಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ತನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ತನ್ನವಲ್ಲ ಎನಿಸುವ ಹುಳುಗಳನ್ನು ಅಂಗದಿಂದ ತ್ಯಜಿಸುವಂತೆ, ತನ್ನವರೆನಿಸುವ, ಮಕ್ಕಳೆನಿಸುವ ಹುಳುಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
12.215.15
शुक्रतो रसतश्चैव देहाज्जायन्ति जन्तवः ।
स्वभावात्कर्मयोगाद्वा तानुपेक्षेत बुद्धिमान् ॥ १२.२१५.१५ ॥
ಶುಕ್ರದಿಂದ, ರಸದಿಂದ, ದೇಹದಿಂದಲೇ ಜೀವಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಅಥವಾ ಕರ್ಮಯೋಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಅವುಗಳನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
12.215.16
रजस्तमसि पर्यस्तं सत्वं च रजसि स्थितम् ।
ज्ञानाधिष्ठानमज्ञानं बुद्ध्यंहंकारलक्षणम् ॥ १२.२१५.१६ ॥
ರಜಸ್ ಮತ್ತು ತಮಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ, ರಜಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಸತ್ತ್ವವು ಜ್ಞಾನದ ಆಧಾರ. ಅಜ್ಞಾನವು ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರ ಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳದ್ದು.
12.215.17
तद्बीजं देहिनामाद्दुस्तद्बीजं जीवसंज्ञितम् ।
कर्मणा कालयुक्तेन संसारपरिवर्तनम् ॥ १२.२१५.१७ ॥
ಅದು ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಬೀಜ. ಆ ಬೀಜವೇ ಜೀವ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಸಂಸಾರದ ಪರಿವರ್ತನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
12.215.18
रमत्ययं यथा स्वप्ने मनसा देहवानिव ।
कर्मगर्भैर्गुणैर्देही गर्भे तदुपलभ्यते ॥ १२.२१५.१८ ॥
ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ದೇಹಧಾರಿಯಂತೆ ಇವನು ರಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕರ್ಮಗರ್ಭದ ಗುಣಗಳಿಂದ ದೇಹಧಾರಿ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
12.215.19
कर्मणा बीजभूतेन चोद्यते यद्यदिन्द्रियम् ।
जायते तदहंकाराद्रागयुक्तेन चेतसा ॥ १२.२१५.१९ ॥
ಬೀಜರೂಪವಾದ ಕರ್ಮದಿಂದ ಯಾವ ಯಾವ ಇಂದ್ರಿಯವು ಪ್ರೇರಿತವಾಗುತ್ತದೋ, ಅದು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮತ್ತು ರಾಗಯುಕ್ತ ಚಿತ್ತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
12.215.20
शब्दरागाच्छ्रोत्रमस्य जायते भावितात्मनः ।
रूपरागात्तथा चक्षुर्घ्राणं गन्धजिघृक्षया ॥ १२.२१५.२० ॥
ಶಬ್ದದ ಮೇಲಿನ ರಾಗದಿಂದ ಭಾವಿತಾತ್ಮನಿಗೆ ಶ್ರೋತ್ರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ರೂಪರಾಗದಿಂದ ಚಕ್ಷು, ಗಂಧವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಘ್ರಾಣ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
12.215.21
संस्पर्शेभ्यस्तथा वायुः प्राणापानव्यपाश्रयः ।
व्यानोदानौ समानश्च पञ्चधा देहयापनम् ॥ १२.२१५.२१ ॥
ಸ್ಪರ್ಶಗಳಿಂದ ಅದೇ ರೀತಿ ವಾಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದೆ. ವ್ಯಾನ, ಉದಾನ, ಸಮಾನ ಕೂಡ ಐದು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
12.215.22
संजातैर्जायते गात्रैः कर्मजैर्ब्रह्मणा वृतः ।
दुःखाद्यन्तैर्दुःखमध्यैर्नरः शारीरमानसैः ॥ १२.२१५.२२ ॥
ಕರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಮನುಷ್ಯ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದುಃಖ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲೂ ದುಃಖ—ಶಾರೀರಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ.
12.215.23
दुःखं विद्यादुपादानादभिमानाच्च वर्धते ।
त्यागात्तेभ्यो निरोधः स्यान्निरोधज्ञो विमुच्यते ॥ १२.२१५.२३ ॥
ದುಃಖವು ಉಪಾದಾನದಿಂದ (ಹಿಡಿತದಿಂದ) ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಅದು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದರಿಂದ ನಿರೋಧ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ನಿರೋಧವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.215.24
इन्द्रियाणां रजस्येव प्रलयप्रभवावुभौ ।
परीक्ष्य संचरेद्विद्वान्यथावच्छास्त्रचक्षुषा ॥ १२.२१५.२४ ॥
ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಲಯ ಎರಡನ್ನೂ ರಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ (ಧೂಳಿನಲ್ಲಿ) ಇರುವಂತೆ ನೋಡಿ, ಶಾಸ್ತ್ರವೆಂಬ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ವಿದ್ವಾಂಸನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಬೇಕು.
12.215.25
ज्ञानेन्द्रियाणीन्द्रियार्थान्नोपसर्पन्त्यतर्षुलम् ।
ज्ञानैश्च करणैर्देही न देहं पुननर्हति ॥ १२.२१५.२५ ॥
ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ತೃಷ್ಣೆಯಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳ ಬಳಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ದೇಹಿ ಮತ್ತೆ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.