మహాభారతం · అధ్యాయం 12.215
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.215.1
रजसा साध्यते मोहस्तमश्च भरतर्षभ ।
क्रोधलोभौ भयं दर्प एतेषां सादनाच्छुचिः ॥ १२.२१५.१ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, రజస్సు వల్ల మోహం కలుగుతుంది, తమస్సు వల్ల కూడా. క్రోధం, లోభం, భయం, దర్పం వీటిని అణచినప్పుడే శుచిత్వం కలుగుతుంది.
12.215.2
परमं परमात्मानं देवमक्षयमव्ययम् ।
विष्णुमव्यक्तसंस्थानं विदुस्तं देवसत्तमम् ॥ १२.२१५.२ ॥
పరమమైన, పరమాత్మ, అక్షయుడు, అవ్యయుడు, దేవుడు, అవ్యక్త రూపుడైన ఆ విష్ణువును దేవశ్రేష్ఠుడిగా తెలుసుకుంటారు.
12.215.3
तस्य मायापिनद्धाङ्गा ज्ञान भ्रष्टा निराशिषः ।
मानवा ज्ञानसंमोहात्ततः कामं प्रयान्ति वै ॥ १२.२१५.३ ॥
ఆయన మాయతో అంగాలు బంధింపబడిన, జ్ఞానం నుండి భ్రష్టులైన మానవులు జ్ఞానమోహం వల్ల కామం వైపు వెళ్తారు.
12.215.4
कामात्क्रोधमवाप्याथ लोभमोहौ च मानवाः ।
मानदर्पावहंकारमहंकारात्ततः क्रियाः ॥ १२.२१५.४ ॥
కామం వల్ల మానవులు క్రోధాన్ని పొందుతారు, తరువాత లోభం, మోహం; మానం, దర్పం, అహంకారం. అహంకారం వల్ల అప్పుడు క్రియలు కలుగుతాయి.
12.215.5
क्रियाभिः स्नेहसंबन्धः स्नेहाच्छोकमनन्तरम् ।
अथ दुःखसमारम्भा जराजन्मकृतक्षणाः ॥ १२.२१५.५ ॥
కర్మల వల్ల స్నేహబంధం కలుగుతుంది; స్నేహం వల్ల తరువాత శోకం. అప్పుడు దుఃఖారంభాలు కలుగుతాయి; జరా, జన్మ వాటికి సమయాలను సృష్టిస్తాయి.
12.215.6
जन्मतो गर्भवासं तु शुक्रशोणितसंभवम् ।
पुरीषमूत्रविक्लेदं शोणितप्रभवाविलम् ॥ १२.२१५.६ ॥
జన్మించడానికి ముందు గర్భవాసం; అది శుక్రశోణితాల వల్ల పుడుతుంది, మలమూత్రాలతో తడిసి, రక్తంతో మలినమై ఉంటుంది.
12.215.7
तृष्णाभिभूतस्तैर्वद्धस्तानेवाभिपरिप्लवन् ।
तथा नरकगर्तस्थस्तृष्णारज्जुभिराचितः।
पुण्यपापप्रणुन्नाङ्गो जायते स यथा कृमिः ॥ १२.२१५.७ ॥
తృష్ణకు లోనైనవాడు, వాటిచేతనే బంధించబడి అటు ఇటు తిరుగుతాడు. నరక గర్తంలో పడి, తృష్ణ అనే త్రాళ్లతో బంధింపబడి, పుణ్యపాపాలచే నడపబడిన అవయవాలతో, అతడు పురుగువలె జన్మిస్తాడు.
12.215.8
मशकैर्मत्कुणैर्दष्टस्तथा चित्रवधार्दितः ।
नानाव्याधिभिराकीर्णः कथंचिद्यौवनं गतः ॥ १२.२१५.८ ॥
దోమలచేత, నల్లులచేత కరువబడి, ఇలాగే అనేక రకాల హింసలచే బాధితుడై, నానా వ్యాధులతో చుట్టుముట్టబడి, ఎలాగో యౌవనం చేరుకుంటాడు.
12.215.9
कूर्मोत्सृजति भूयश्च रज्जुः स्वस्वमुखेप्सया ।
योषितं नरकं गृह्य जन्मकर्मवशानुगः ॥ १२.२१५.९ ॥
తాబేలు మళ్ళీ విడిచిపెడుతుంది; త్రాడూ తన తన నోటిని కోరి విడిచిపెడుతుంది. స్త్రీని నరకంగా పట్టుకుని, జన్మకర్మల వశమై అనుసరిస్తాడు.
12.215.10
पुरक्षेत्रनिमित्तं यद्दुःखं वक्तुं न शक्यते ।
कस्तत्र निन्दकश्चैव नरके पच्यते भृशम् ॥ १२.२१५.१० ॥
పురం, పొలాల కారణంగా కలిగే దుఃఖం చెప్పరానిది. అక్కడ నిందించేవాడు కూడా నరకంలో అత్యంత ఉడకబెట్టబడతాడు.
12.215.11
वार्धक्यमनुलङ्घेत तत्र कर्मारभेत्पुनः ।
भगवान्संस्तुतः पश्चात्किं प्रवक्ष्यामि ते भृशम् ॥ १२.२१५.११ ॥
వార్ధక్యాన్ని దాటిపోవాలి; అక్కడ మళ్ళీ కర్మను ఆరంభించాలి. భగవంతుని స్తుతించిన తర్వాత, నీకు ఇంకా ఏమి అధికంగా చెప్పగలను?
12.215.12
संसारतन्त्रवाहिन्यस्तत्र बुद्ध्येत योषितः ।
प्रकृत्याः क्षेत्रभूतास्ता नराः क्षेत्रज्ञलक्षणाः।
तस्मादेवाविशेषेण नरोऽतीयाद्विशेषतः ॥ १२.२१५.१२ ॥
అక్కడ స్త్రీలు సంసారతంత్రాన్ని మోసేవారని తెలుసుకోవాలి; వారు ప్రకృతి, క్షేత్రరూపులు; పురుషులు క్షేత్రజ్ఞుని లక్షణాలు కలవారు. కాబట్టి మనుషుడు భేదం లేకుండా, విశేషంగా, వారిని దాటిపోవాలి.
12.215.13
कृत्या ह्येता घोररूपा मोहयन्त्यविचक्षणान् ।
रजस्यन्तर्हिता मूर्तिरिन्द्रियाणां सनातनी ॥ १२.२१५.१३ ॥
ఈ భయంకర రూపంలోని కృత్యలు అవివేకులను మోహింపజేస్తాయి. రజోగుణంలో దాగి ఉన్న ఇంద్రియాల శాశ్వత రూపం ఇదే.
12.215.14
तस्मात्तर्षात्मकाद्रागाद्बीजाज्जायन्ति जन्तवः ।
स्वदेहजानस्वसंज्ञान्यद्वदङ्गात्कृमींस्त्यजेत्।
स्वसंज्ञानस्वकांस्तद्वत्सुतसंज्ञान्कृमींस्त्यजेत् ॥ १२.२१५.१४ ॥
అందువల్ల తృష్ణాత్మకమైన రాగబీజం నుండి ప్రాణులు పుడతాయి. తన శరీరం నుండి పుట్టి తనవి కావని భావించే పురుగులను అవయవం నుండి విడిచిపెట్టినట్లే, తనవారని, కుమారులని పిలువబడే పురుగులను కూడా విడిచిపెట్టాలి.
12.215.15
शुक्रतो रसतश्चैव देहाज्जायन्ति जन्तवः ।
स्वभावात्कर्मयोगाद्वा तानुपेक्षेत बुद्धिमान् ॥ १२.२१५.१५ ॥
శుక్రం నుండి, రసం నుండి, శరీరం నుండే ప్రాణులు పుడతాయి. స్వభావం వల్ల లేదా కర్మయోగం వల్ల పుట్టిన వాటిని జ్ఞాని ఉపేక్షించాలి.
12.215.16
रजस्तमसि पर्यस्तं सत्वं च रजसि स्थितम् ।
ज्ञानाधिष्ठानमज्ञानं बुद्ध्यंहंकारलक्षणम् ॥ १२.२१५.१६ ॥
రజస్సు, తమస్సులలో కప్పబడి, రజస్సులో నిలిచిన సత్త్వం జ్ఞానానికి ఆధారం. అజ్ఞానం బుద్ధి, అహంకారం లక్షణాలు కలది.
12.215.17
तद्बीजं देहिनामाद्दुस्तद्बीजं जीवसंज्ञितम् ।
कर्मणा कालयुक्तेन संसारपरिवर्तनम् ॥ १२.२१५.१७ ॥
అది దేహధారుల బీజం. ఆ బీజమే జీవుడు అని పిలువబడుతుంది. కర్మతోనూ కాలంతోనూ కూడినదై సంసార పరివర్తనం కలుగుతుంది.
12.215.18
रमत्ययं यथा स्वप्ने मनसा देहवानिव ।
कर्मगर्भैर्गुणैर्देही गर्भे तदुपलभ्यते ॥ १२.२१५.१८ ॥
స్వప్నంలో మనసుతో దేహధారిలా ఇతడు రమిస్తాడు. అలాగే కర్మగర్భమైన గుణాలతో దేహధారి గర్భంలో అదే రీతిగా గ్రహించబడతాడు.
12.215.19
कर्मणा बीजभूतेन चोद्यते यद्यदिन्द्रियम् ।
जायते तदहंकाराद्रागयुक्तेन चेतसा ॥ १२.२१५.१९ ॥
బీజరూపమైన కర్మచేత ఏ ఇంద్రియం ప్రేరేపించబడుతుందో, అది అహంకారం నుండి, రాగయుక్తమైన చిత్తం నుండి పుడుతుంది.
12.215.20
शब्दरागाच्छ्रोत्रमस्य जायते भावितात्मनः ।
रूपरागात्तथा चक्षुर्घ्राणं गन्धजिघृक्षया ॥ १२.२१५.२० ॥
శబ్దంపై రాగం వల్ల భావితాత్మునికి శ్రోత్రం పుడుతుంది; అలాగే రూపరాగం వల్ల చక్షువు, గంధాన్ని గ్రహించాలనే కోరికవల్ల ఘ్రాణం పుడతాయి.
12.215.21
संस्पर्शेभ्यस्तथा वायुः प्राणापानव्यपाश्रयः ।
व्यानोदानौ समानश्च पञ्चधा देहयापनम् ॥ १२.२१५.२१ ॥
స్పర్శల వల్ల వాయువు కూడా అలాగే పుడుతుంది; అది ప్రాణ, అపానాలను ఆశ్రయించినది. వ్యాన, ఉదాన, సమానాలు కలిసి ఐదు విధాలుగా దేహాన్ని నిలబెడతాయి.
12.215.22
संजातैर्जायते गात्रैः कर्मजैर्ब्रह्मणा वृतः ।
दुःखाद्यन्तैर्दुःखमध्यैर्नरः शारीरमानसैः ॥ १२.२१५.२२ ॥
కర్మవల్ల పుట్టిన, బ్రహ్మచే ఆవరించబడిన అవయవాలతో మనిషి జన్మిస్తాడు; ఆది అంతాల్లో దుఃఖం, మధ్యలోనూ దుఃఖం—శారీరక, మానసిక దుఃఖాలతో.
12.215.23
दुःखं विद्यादुपादानादभिमानाच्च वर्धते ।
त्यागात्तेभ्यो निरोधः स्यान्निरोधज्ञो विमुच्यते ॥ १२.२१५.२३ ॥
దుఃఖం ఉపాదానం (పట్టుదల) వల్ల కలుగుతుందని తెలుసుకోవాలి; అభిమానం వల్ల అది పెరుగుతుంది. వాటిని విడిచిపెట్టడం వల్ల నిరోధం కలుగుతుంది; నిరోధాన్ని తెలిసినవాడు విముక్తుడవుతాడు.
12.215.24
इन्द्रियाणां रजस्येव प्रलयप्रभवावुभौ ।
परीक्ष्य संचरेद्विद्वान्यथावच्छास्त्रचक्षुषा ॥ १२.२१५.२४ ॥
ఇంద్రియాల ఉత్పత్తి, లయం రెండింటినీ రజస్సు (ధూళి)లో ఉన్నట్టుగా చూసి, శాస్త్రమనే కన్నుతో పరీక్షించి, విద్వాంసుడు యథావిధిగా సంచరించాలి.
12.215.25
ज्ञानेन्द्रियाणीन्द्रियार्थान्नोपसर्पन्त्यतर्षुलम् ।
ज्ञानैश्च करणैर्देही न देहं पुननर्हति ॥ १२.२१५.२५ ॥
జ్ఞానేంద్రియాలు తృష్ణలేనివాడికి ఇంద్రియ విషయాల వద్దకు వెళ్లవు. జ్ఞానంతో, సాధనాలతో కూడిన దేహధారి మళ్లీ దేహాన్ని పొందదగినవాడు కాదు.