Mahābhārata · Adhyāya 12.216
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.216.1
अत्रोपायं प्रवक्ष्यामि यथावच्छास्त्रचक्षुषा ।
तत्त्वज्ञानाच्चरन्राजन्प्राप्नुयात्परमां गतिम् ॥ १२.२१६.१ ॥
Aquí expondré el medio, debidamente, con el ojo de las escrituras. Oh rey, quien obra según el conocimiento de la realidad alcanza la meta suprema.
12.216.2
सर्वेषामेव भूतानां पुरुषः श्रेष्ठ उच्यते ।
पुरुषेभ्यो द्विजानाहुर्द्विजेभ्यो मन्त्रदर्शिनः ॥ १२.२१६.२ ॥
Entre todos los seres, se dice que el hombre es el mejor. Entre los hombres, dicen, los nacidos dos veces; entre los nacidos dos veces, los videntes de los mantras.
12.216.3
सर्वभूतात्मभूतास्ते सर्वज्ञाः सर्वदर्शिनः ।
ब्राह्मणा वेदशास्त्रज्ञास्तत्त्वार्थगतनिश्चयाः ॥ १२.२१६.३ ॥
Son el ser de todos los seres, conocedores de todo, videntes de todo: brahmanes que conocen los Vedas y las escrituras, firmes en el sentido de la realidad.
12.216.4
नेत्रहीनो यथा ह्येकः कृच्छ्राणि लभतेऽध्वनि ।
ज्ञानहीनस्तथा लोके तस्माज्ज्ञानविदोऽधिकाः ॥ १२.२१६.४ ॥
Como el hombre sin ojos sufre dificultades en el camino, así también en el mundo el hombre sin conocimiento. Por eso los conocedores del saber son superiores.
12.216.5
तांस्तानुपासते धर्मान्धर्मकामा यथागमम् ।
न त्वेषामर्थसामान्यमन्तरेण गुणानिमान् ॥ १२.२१६.५ ॥
Los deseosos de dharma practican esas y aquellas observancias según las escrituras; pero sin el sentido común de ellas, estas cualidades no (se alcanzan).
12.216.6
वाग्देहमनसां शौचं क्षमा सत्यं धृतिः स्मृतिः ।
सर्वधर्मेषु धर्मज्ञा ज्ञापयन्ति गुणाञ्छुभान् ॥ १२.२१६.६ ॥
Pureza de palabra, cuerpo y mente, paciencia, verdad, firmeza y memoria: en todos los deberes, los conocedores del dharma dan a conocer estas cualidades auspiciosas.
12.216.7
यदिदं ब्रह्मणो रूपं ब्रह्मंचर्यमिति स्मृतम् ।
परं तत्सर्वधर्मेभ्यस्तेन यान्ति परां गतिम् ॥ १२.२१६.७ ॥
Esta disciplina de castidad, declarada forma misma de Brahman, es suprema por encima de todos los deberes; por ella los hombres alcanzan la meta suprema.
12.216.8
लिङ्गसंयोगहीनं यच्छब्दस्पर्शविवर्जितम् ।
श्रोत्रेण श्रवणं चैव चक्षुषा चैव दर्शनम् ॥ १२.२१६.८ ॥
Aquello que está libre de la unión sexual y carece de sonido y tacto es también oír con el oído y ver con el ojo.
12.216.9
वाक्संभाषाप्रवृत्तं यत्तन्मनः परिवर्जितम् ।
बुद्ध्या चाध्यवसीयीत ब्रह्मचर्यमकल्मषम् ॥ १२.२१६.९ ॥
Debe abandonarse la mente absorta en el habla y la conversación; y con el intelecto se debe resolver el voto de castidad sin mancha.
12.216.10
सम्यग्वृत्तिर्ब्रह्मलोकं प्राप्नुयान्मध्यमः सुरान् ।
द्विजाग्र्यो जायते विद्वान्कन्यसीं वृत्तिमास्थितः ॥ १२.२१६.१० ॥
Quien tiene conducta recta alcance el mundo de Brahmā; el de rango medio llega a los dioses; el más eminente de los nacidos dos veces nace sabio, habiendo adoptado la conducta más excelente.
12.216.11
सुदुष्करं ब्रह्मचर्यमुपायं तत्र मे शृणु ।
संप्रदीप्तमुदीर्णं च निगृह्णीयाद्द्विजो मनः ॥ १२.२१६.११ ॥
La disciplina de castidad es muy difícil; escucha de mí sus medios. El dos veces nacido debe refrenar la mente cuando arde y se alza.
12.216.12
योषितां न कथा श्राव्या न निरीक्ष्या निरम्बराः ।
कथंचिद्दर्शनादासां दुर्बलानां विशेद्रजः ॥ १२.२१६.१२ ॥
No se debe escuchar la conversación de las mujeres, ni mirar a mujeres desnudas; pues al verlas de algún modo, la pasión entra en los débiles.
12.216.13
रागोत्पन्नश्चेरत्कृच्छ्रमह्नस्त्रिः प्रविशेदपः ।
मग्नस्त्वप्स्वेव मनसा त्रिर्जपेदघमर्षणम् ॥ १२.२१६.१३ ॥
Si surge del deseo, debe entrar en el agua tres veces durante el día y, sumergido en ella, recitar tres veces el Aghamarṣaṇa con la mente.
12.216.14
पाप्मानं निर्दहेदेवमन्तर्भूतरजोमयम् ।
ज्ञानयुक्तेन मनसा संततेन विचक्षणः ॥ १२.२१६.१४ ॥
Así, el sabio debe quemar el pecado hecho de pasión que yace dentro, con una mente unida al conocimiento y continua.
12.216.15
कुणपामेध्यसंयुक्तं यद्वदच्छिद्रबन्धनम् ।
तद्वद्देहगतं विद्यादात्मानं देहबन्धनम् ॥ १२.२१६.१५ ॥
Como una ligadura sin agujeros, unida a un cadáver e impureza, así debe saberse que el yo que habita en el cuerpo es la atadura del cuerpo.
12.216.16
अमेध्यपूर्णं यद्भाण्डं श्लेष्मान्तकलिलावृतम् ।
नेच्छते वीक्षितुं भाण्डं कुतः स्प्रष्टुं प्रवर्तते ॥ १२.२१६.१६ ॥
Un recipiente lleno de impureza, cubierto de flema e inmundicia, ni siquiera se desea mirar; ¿cómo, pues, se procedería a tocarlo?
12.216.17
देहभाण्डं मलैः पूर्णं बहिः स्वेदजलावृतम् ।
बीभत्सं नरनारीणां ज्ञानिनां नरकं मतम् ॥ १२.२१६.१७ ॥
El recipiente del cuerpo, lleno de suciedad y cubierto por fuera de sudor y agua, es repugnante; este cuerpo de hombres y mujeres es considerado por los sabios como un infierno.
12.216.18
छिद्रकुम्भो यथा स्रावं सृजते तद्गतं दृढम् ।
अन्तस्यं स्रंसते तद्वज्जलं देहेषु देहिनाम् ॥ १२.२१६.१८ ॥
Como una vasija agujereada deja escapar el agua que contiene firmemente en su interior, así el agua interior se escapa por los cuerpos de los seres encarnados.
12.216.19
श्लेष्माश्रुमूत्रकलिलं पुरीषं शुक्लमेव च ।
कफजालविनिर्यासः सरसश्चित्त मुञ्चय ॥ १२.२१६.१९ ॥
Flema, lágrimas, orina, sedimento, excremento y semen, y el fluido que brota de la red de flema — ¡oh mente, suéltalos!
12.216.20
वातपित्तकफान्रक्तं त्वङ्भांसं स्नायुमस्थि च ।
मज्जां देहं सिराजालैस्तर्पयन्ति रसा नृणाम् ॥ १२.२१६.२० ॥
Viento, bilis y flema, sangre, piel, carne, tendones, hueso y médula — los fluidos nutren el cuerpo de los hombres a través de la red de venas.
12.216.21
दश विद्याद्धमन्योऽत्र पञ्चेन्द्रियगुणावहाः ।
याभिः सूक्ष्माः प्रजायन्ते धमन्योऽन्याः सहस्रशः ॥ १२.२१६.२१ ॥
Sabe que aquí hay diez vasos principales, que portan las cualidades de los cinco sentidos, y de los cuales surgen miles de vasos sutiles.
12.216.22
एवमेताः सिरा नद्यो रसोदा देहसागरम् ।
तर्पयन्ति यथाकालमापगा इव सागरम् ॥ १२.२१६.२२ ॥
Así estas venas son ríos que llevan fluido, que sacian el océano del cuerpo a su debido tiempo, como los ríos llenan el mar.
12.216.23
मध्ये च हृदयस्यैका सिरा तत्र मनोवहा ।
शुक्रं संकल्पजं नॄणां सर्वगात्रैर्विमुञ्चति ॥ १२.२१६.२३ ॥
En el centro del corazón hay una vena que lleva la mente; de ella el semen nacido de la intención se libera por todos los miembros de los hombres.
12.216.24
सर्वगात्रप्रतायिन्यस्तस्या ह्यनुगताः सिराः ।
नेत्रयोः प्रतिपद्यन्ते वहन्त्यस्तैजसं गुणम् ॥ १२.२१६.२४ ॥
Las venas que se extienden por todos los miembros y la siguen llegan a los ojos; llevan la cualidad del fuego.
12.216.25
पयस्यन्तर्हितं सर्पिर्यद्वन्निर्मथ्यते खजैः ।
शुक्रं निर्मथ्यते तद्वद्देहसंकल्पजैः खजैः ॥ १२.२१६.२५ ॥
Como la mantequilla clarificada oculta en la leche se extrae batiendo por los conductos, así el śukra se extrae por los conductos nacidos de la intención del cuerpo.
12.216.26
स्वप्नेऽप्येवं यथाऽभ्येति मनः संकल्पजं रजः ।
शुक्रमस्पर्शजं देहात्सृजन्त्यस्य मनोवहाः ॥ १२.२१६.२६ ॥
Incluso en un sueño, así como surge el rajas nacido de la resolución mental, sus conductos portadores de la mente expulsan del cuerpo el śukra producido sin contacto.
12.216.27
महर्षिर्भगवानत्रिर्वेद तच्छ्रुक्रसंभवम् ।
नृबीजमिन्द्रदैवत्यं तस्मादिन्द्रियमुच्यते ॥ १२.२१६.२७ ॥
El gran sabio, el venerable Atri, conoció ese origen en el śukra. La simiente humana tiene a Indra como deidad; por eso se llama indriya.
12.216.28
ये वै शुक्रगतिं विद्युर्भूतसंकरकारिकाम् ।
विरागा दग्धदोषास्ते नाप्नुयुर्देहसंभवम् ॥ १२.२१६.२८ ॥
Quienes conocen el curso del śukra, causa de la mezcla de los seres, libres de pasión y con sus faltas quemadas, no alcanzan el nacimiento en un cuerpo.
12.216.29
गुणानां साम्यमागम्य मनसैव मनोवहम् ।
देहकर्म नुदन्प्राणानन्तकाले विमुच्यते ॥ १२.२१६.२९ ॥
Habiendo alcanzado el equilibrio de las cualidades, apartando solo con la mente el conducto portador de la mente, las acciones del cuerpo y los alientos vitales, es liberado en el momento de la muerte.
12.216.30
भविता मनसो ज्ञानं मन एव प्रजायते ।
ज्योतिष्मद्विरजो नित्यं मन्त्रसिद्धं महात्मनाम् ॥ १२.२१६.३० ॥
Habrá conocimiento de la mente; la mente misma surge. La mente de los grandes espíritus es luminosa, libre de pasión y siempre perfeccionada por el mantra.
12.216.31
तस्मात्तदभिघाताय कर्म कुर्यादकल्मषम् ।
देहबीजं समुत्पन्नमस्मित्कर्मणि विद्यते ॥ १२.२१६.३१ ॥
Por tanto, para su destrucción, debe realizarse una acción sin mancha; en esta acción subsiste la semilla del cuerpo, que ha surgido.
12.216.32
न स्मरेन्न प्रयुञ्जीत ज्ञानी तत्कर्म बुद्धिमान् ।
रजस्तमश्च हित्वेह न तिर्यग्गतिमाप्नुयात् ॥ १२.२१६.३२ ॥
El sabio de conocimiento no debe recordar ni practicar esa acción; habiendo abandonado aquí la pasión y la oscuridad, no alcanza un nacimiento animal inferior.
12.216.33
तरुणाधिगतं ज्ञानं जरादुर्बलतां गतम् ।
विपक्वबुद्धिः कालेन आदत्ते मानसं बलम् ॥ १२.२१६.३३ ॥
El conocimiento adquirido en la juventud se vuelve débil con la vejez; quien tiene el intelecto maduro con el tiempo recupera la fuerza de la mente.
12.216.34
एव पुत्रकलत्रेषु ज्ञातिसंबन्धिबन्धुषु ।
आदत्ते हृदये कामं व्याध्यादिभिरभिप्लुतः ॥ १२.२१६.३४ ॥
Así, en el corazón, se aferra al deseo por hijos y esposa, por parientes, allegados y amigos, abrumado por la enfermedad y otros males.
12.216.35
यतस्ततः परिपतन्नविन्दन्सुखमण्वपि ।
बहुदुःखसमापन्नः पश्चान्निर्वेदमास्थितः।
ज्ञानवृक्षं समाश्रित्य पश्चान्निर्वृतिमश्नुते ॥ १२.२१६.३५ ॥
Vagando de aquí para allá, sin hallar ni un poco de dicha, abrumado por mucho sufrimiento, después adopta el desapego; habiéndose refugiado en el árbol del conocimiento, después alcanza la quietud.
12.216.36
सुदुर्गमिव पन्थानमतीत्य गुणबन्धनम् ।
यथा पश्येत्तथा दोषानतीत्यामृतमश्नुते ॥ १२.२१६.३६ ॥
Habiendo trascendido la ligadura de las cualidades, como un camino muy difícil; así como ve las faltas, así, habiéndolas superado, alcanza la inmortalidad.