มหาภารตะ · อัธยายะ 12.216
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.216.1
अत्रोपायं प्रवक्ष्यामि यथावच्छास्त्रचक्षुषा ।
तत्त्वज्ञानाच्चरन्राजन्प्राप्नुयात्परमां गतिम् ॥ १२.२१६.१ ॥
ข้าแต่พระราชา ข้าพเจ้าจะกล่าวถึงวิธีการในเรื่องนี้ ตามที่ทรงแลเห็นด้วยจักษุคือคัมภีร์ โดยแท้ ผู้ดำเนินชีวิตด้วยความรู้ในสัจธรรมย่อมบรรลุถึงคติอันสูงสุด
12.216.2
सर्वेषामेव भूतानां पुरुषः श्रेष्ठ उच्यते ।
पुरुषेभ्यो द्विजानाहुर्द्विजेभ्यो मन्त्रदर्शिनः ॥ १२.२१६.२ ॥
ในบรรดาสรรพสัตว์ทั้งปวง กล่าวกันว่ามนุษย์เป็นผู้ประเสริฐที่สุด ในหมู่มนุษย์นั้น ท่านว่าคือผู้เกิดสองครั้ง และในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง คือผู้เห็นมนตร์
12.216.3
सर्वभूतात्मभूतास्ते सर्वज्ञाः सर्वदर्शिनः ।
ब्राह्मणा वेदशास्त्रज्ञास्तत्त्वार्थगतनिश्चयाः ॥ १२.२१६.३ ॥
ท่านเหล่านั้นเป็นตัวตนของสรรพสัตว์ทั้งปวง รอบรู้ทุกสิ่ง เห็นทุกสิ่ง คือพราหมณ์ผู้รู้พระเวทและคัมภีร์ มีความมั่นคงในความหมายแห่งสัจธรรม
12.216.4
नेत्रहीनो यथा ह्येकः कृच्छ्राणि लभतेऽध्वनि ।
ज्ञानहीनस्तथा लोके तस्माज्ज्ञानविदोऽधिकाः ॥ १२.२१६.४ ॥
เหมือนคนตาบอดย่อมประสบความยากลำบากบนหนทาง ฉันใด คนที่ปราศจากความรู้ในโลกก็ฉันนั้น เพราะเหตุนี้ ผู้รู้ความรู้จึงประเสริฐกว่า
12.216.5
तांस्तानुपासते धर्मान्धर्मकामा यथागमम् ।
न त्वेषामर्थसामान्यमन्तरेण गुणानिमान् ॥ १२.२१६.५ ॥
ผู้ปรารถนาธรรมย่อมปฏิบัติตามธรรมต่าง ๆ เหล่านั้นตามที่คัมภีร์กำหนด แต่หากปราศจากความหมายร่วมของธรรมเหล่านั้น คุณธรรมเหล่านี้ก็ไม่อาจบรรลุได้
12.216.6
वाग्देहमनसां शौचं क्षमा सत्यं धृतिः स्मृतिः ।
सर्वधर्मेषु धर्मज्ञा ज्ञापयन्ति गुणाञ्छुभान् ॥ १२.२१६.६ ॥
ความบริสุทธิ์แห่งวาจา กาย และใจ ความอดทน ความจริง ความมั่นคง และสติ ในธรรมทั้งปวง ผู้รู้ธรรมย่อมประกาศคุณธรรมอันเป็นมงคลเหล่านี้
12.216.7
यदिदं ब्रह्मणो रूपं ब्रह्मंचर्यमिति स्मृतम् ।
परं तत्सर्वधर्मेभ्यस्तेन यान्ति परां गतिम् ॥ १२.२१६.७ ॥
การถือพรหมจรรย์นี้ ซึ่งกล่าวกันว่าเป็นรูปแห่งพรหมัน ประเสริฐยิ่งกว่าธรรมทั้งปวง ด้วยการนั้นผู้คนย่อมถึงคติอันสูงสุด
12.216.8
लिङ्गसंयोगहीनं यच्छब्दस्पर्शविवर्जितम् ।
श्रोत्रेण श्रवणं चैव चक्षुषा चैव दर्शनम् ॥ १२.२१६.८ ॥
สิ่งที่ปราศจากการร่วมประเวณี ปราศจากเสียงและการสัมผัส ก็คือการฟังด้วยหูและการเห็นด้วยตา
12.216.9
वाक्संभाषाप्रवृत्तं यत्तन्मनः परिवर्जितम् ।
बुद्ध्या चाध्यवसीयीत ब्रह्मचर्यमकल्मषम् ॥ १२.२१६.९ ॥
ใจที่ยึดติดอยู่กับการพูดจาสนทนา ควรละทิ้งเสีย และด้วยปัญญา ควรตั้งมั่นในพรหมจรรย์อันปราศจากมลทิน
12.216.10
सम्यग्वृत्तिर्ब्रह्मलोकं प्राप्नुयान्मध्यमः सुरान् ।
द्विजाग्र्यो जायते विद्वान्कन्यसीं वृत्तिमास्थितः ॥ १२.२१६.१० ॥
ผู้ประพฤติชอบย่อมบรรลุพรหมโลก ผู้ระดับกลางไปถึงเหล่าเทพ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้เกิดสองครั้งเกิดมาเป็นผู้รู้ เพราะได้ดำรงอยู่ในการประพฤติอันประเสริฐยิ่ง
12.216.11
सुदुष्करं ब्रह्मचर्यमुपायं तत्र मे शृणु ।
संप्रदीप्तमुदीर्णं च निगृह्णीयाद्द्विजो मनः ॥ १२.२१६.११ ॥
พรหมจรรย์นั้นยากยิ่งนัก ขอทรงฟังวิธีการในเรื่องนั้นจากข้าพเจ้า เมื่อใจของผู้เกิดสองครั้งลุกโชนขึ้นและพลุ่งพล่าน ควรข่มใจไว้
12.216.12
योषितां न कथा श्राव्या न निरीक्ष्या निरम्बराः ।
कथंचिद्दर्शनादासां दुर्बलानां विशेद्रजः ॥ १२.२१६.१२ ॥
ไม่ควรฟังถ้อยคำของสตรี และไม่ควรมองดูสตรีที่เปลือยกาย เมื่อเห็นสตรีเหล่านั้นด้วยประการใดก็ตาม ราคะย่อมเข้าครอบงำผู้อ่อนแอ
12.216.13
रागोत्पन्नश्चेरत्कृच्छ्रमह्नस्त्रिः प्रविशेदपः ।
मग्नस्त्वप्स्वेव मनसा त्रिर्जपेदघमर्षणम् ॥ १२.२१६.१३ ॥
หากราคะเกิดขึ้น พึงลงในน้ำสามครั้งในเวลากลางวัน และเมื่อจมอยู่ในน้ำ พึงภาวนาอฆมรษณะสามครั้งด้วยใจ
12.216.14
पाप्मानं निर्दहेदेवमन्तर्भूतरजोमयम् ।
ज्ञानयुक्तेन मनसा संततेन विचक्षणः ॥ १२.२१६.१४ ॥
ผู้มีปัญญาพึงเผาบาปที่ประกอบด้วยราคะซึ่งซ่อนอยู่ภายในเช่นนี้ด้วยใจที่ประกอบด้วยความรู้และไม่ขาดสาย
12.216.15
कुणपामेध्यसंयुक्तं यद्वदच्छिद्रबन्धनम् ।
तद्वद्देहगतं विद्यादात्मानं देहबन्धनम् ॥ १२.२१६.१५ ॥
เหมือนเครื่องผูกที่ไม่มีช่องว่าง ซึ่งประกอบด้วยศพและความไม่บริสุทธิ์ ฉันใด พึงรู้ตัวตนที่อยู่ในกายว่าเป็นเครื่องผูกแห่งกาย ฉันนั้น
12.216.16
अमेध्यपूर्णं यद्भाण्डं श्लेष्मान्तकलिलावृतम् ।
नेच्छते वीक्षितुं भाण्डं कुतः स्प्रष्टुं प्रवर्तते ॥ १२.२१६.१६ ॥
ภาชนะที่เต็มไปด้วยความไม่บริสุทธิ์ ปกคลุมด้วยเสมหะและสิ่งสกปรก ยังไม่มีใครปรารถนาจะมอง แล้วจะไปแตะต้องได้อย่างไร
12.216.17
देहभाण्डं मलैः पूर्णं बहिः स्वेदजलावृतम् ।
बीभत्सं नरनारीणां ज्ञानिनां नरकं मतम् ॥ १२.२१६.१७ ॥
ภาชนะคือกายที่เต็มไปด้วยมลทิน ภายนอกปกคลุมด้วยเหงื่อและน้ำ เป็นสิ่งน่าเกลียด ผู้มีปัญญาถือว่ากายของชายและหญิงนี้คือนรก
12.216.18
छिद्रकुम्भो यथा स्रावं सृजते तद्गतं दृढम् ।
अन्तस्यं स्रंसते तद्वज्जलं देहेषु देहिनाम् ॥ १२.२१६.१८ ॥
เหมือนหม้อที่มีรูย่อมปล่อยน้ำที่บรรจุไว้ข้างในให้ไหลออก ฉันใด น้ำภายในก็ไหลออกไปทางกายของสัตว์ผู้มีชีวิต ฉันนั้น
12.216.19
श्लेष्माश्रुमूत्रकलिलं पुरीषं शुक्लमेव च ।
कफजालविनिर्यासः सरसश्चित्त मुञ्चय ॥ १२.२१६.१९ ॥
เสมหะ น้ำตา ปัสสาวะ ตะกอน อุจจาระ และน้ำอสุจิ กับของเหลวที่ไหลออกจากร่างแหแห่งเสมหะ ข้าแต่จิต จงปล่อยวางสิ่งเหล่านั้นเสีย
12.216.20
वातपित्तकफान्रक्तं त्वङ्भांसं स्नायुमस्थि च ।
मज्जां देहं सिराजालैस्तर्पयन्ति रसा नृणाम् ॥ १२.२१६.२० ॥
ลม น้ำดี เสมหะ โลหิต ผิวหนัง เนื้อ เอ็น กระดูก และไขกระดูก ของเหลวทั้งหลายหล่อเลี้ยงกายของมนุษย์ผ่านร่างแหแห่งเส้นเลือด
12.216.21
दश विद्याद्धमन्योऽत्र पञ्चेन्द्रियगुणावहाः ।
याभिः सूक्ष्माः प्रजायन्ते धमन्योऽन्याः सहस्रशः ॥ १२.२१६.२१ ॥
จงรู้ไว้ว่าในกายนี้มีเส้นเลือดหลักสิบเส้น ซึ่งนำคุณของอินทรีย์ทั้งห้ามา และจากเส้นเหล่านั้นก็เกิดเส้นละเอียดนับพันเส้น
12.216.22
एवमेताः सिरा नद्यो रसोदा देहसागरम् ।
तर्पयन्ति यथाकालमापगा इव सागरम् ॥ १२.२१६.२२ ॥
ฉันใดก็ฉันนั้น เส้นเลือดเหล่านี้เป็นดุจแม่น้ำที่พาน้ำเลี้ยงไป ย่อมหล่อเลี้ยงมหาสมุทรแห่งกายตามกาลเวลา ดุจแม่น้ำไหลไปเติมเต็มทะเล
12.216.23
मध्ये च हृदयस्यैका सिरा तत्र मनोवहा ।
शुक्रं संकल्पजं नॄणां सर्वगात्रैर्विमुञ्चति ॥ १२.२१६.२३ ॥
ตรงกลางหทัยมีเส้นเลือดเส้นหนึ่ง ซึ่งนำพาใจไป จากเส้นนั้นน้ำอสุจิอันเกิดจากความตั้งใจของบุรุษจะถูกปล่อยออกทางอวัยวะทั้งปวง
12.216.24
सर्वगात्रप्रतायिन्यस्तस्या ह्यनुगताः सिराः ।
नेत्रयोः प्रतिपद्यन्ते वहन्त्यस्तैजसं गुणम् ॥ १२.२१६.२४ ॥
เส้นเลือดที่แผ่ไปทั่วอวัยวะทั้งปวงและไหลตามเส้นนั้น จะไปถึงดวงตาทั้งสอง เส้นเหล่านั้นนำพาคุณแห่งไฟไป
12.216.25
पयस्यन्तर्हितं सर्पिर्यद्वन्निर्मथ्यते खजैः ।
शुक्रं निर्मथ्यते तद्वद्देहसंकल्पजैः खजैः ॥ १२.२१६.२५ ॥
ดุจเนยใสที่ซ่อนอยู่ในน้ำนม ถูกกวนออกมาทางช่องต่าง ๆ ฉันใด อสุจิก็ถูกกวนออกมาทางช่องที่เกิดจากความตั้งใจของกาย ฉันนั้น
12.216.26
स्वप्नेऽप्येवं यथाऽभ्येति मनः संकल्पजं रजः ।
शुक्रमस्पर्शजं देहात्सृजन्त्यस्य मनोवहाः ॥ १२.२१६.२६ ॥
แม้ในความฝันก็เป็นเช่นนี้ ดุจกามราคะอันเกิดจากความตั้งใจของใจย่อมเกิดขึ้น เส้นที่นำพาใจย่อมปล่อยอสุจิอันเกิดโดยปราศจากการสัมผัสออกจากกายของเขา
12.216.27
महर्षिर्भगवानत्रिर्वेद तच्छ्रुक्रसंभवम् ।
नृबीजमिन्द्रदैवत्यं तस्मादिन्द्रियमुच्यते ॥ १२.२१६.२७ ॥
มหาฤๅษีผู้ทรงคุณพระอตริทรงรู้ที่มาของอสุจินั้น เชื้อของมนุษย์มีพระอินทร์เป็นเทวดาประจำ เพราะเหตุนั้นจึงเรียกว่าอินทรีย์
12.216.28
ये वै शुक्रगतिं विद्युर्भूतसंकरकारिकाम् ।
विरागा दग्धदोषास्ते नाप्नुयुर्देहसंभवम् ॥ १२.२१६.२८ ॥
ผู้ใดรู้ทางไปของอสุจิ ซึ่งเป็นเหตุให้สัตว์ทั้งหลายปนเปกัน ผู้นั้นปราศจากราคะ มีโทษอันถูกเผาไหม้แล้ว ย่อมไม่ได้รับการเกิดในกาย
12.216.29
गुणानां साम्यमागम्य मनसैव मनोवहम् ।
देहकर्म नुदन्प्राणानन्तकाले विमुच्यते ॥ १२.२१६.२९ ॥
เมื่อบรรลุความสมดุลของคุณทั้งหลาย ด้วยใจเพียงอย่างเดียวกำจัดเส้นที่นำพาใจ กรรมทางกายและลมปราณ เขาย่อมหลุดพ้นในเวลาสิ้นชีวิต
12.216.30
भविता मनसो ज्ञानं मन एव प्रजायते ।
ज्योतिष्मद्विरजो नित्यं मन्त्रसिद्धं महात्मनाम् ॥ १२.२१६.३० ॥
จะมีความรู้เกี่ยวกับใจ และใจนั่นเองก็ปรากฏขึ้น ใจของมหาตมาทั้งหลายเป็นดุจแสงสว่าง ปราศจากราคะ และสำเร็จด้วยมนตร์อยู่เสมอ
12.216.31
तस्मात्तदभिघाताय कर्म कुर्यादकल्मषम् ।
देहबीजं समुत्पन्नमस्मित्कर्मणि विद्यते ॥ १२.२१६.३१ ॥
เพราะเหตุนั้น เพื่อการทำลายสิ่งนั้น ควรกระทำกรรมที่ไม่มีมลทิน เพราะในกรรมนี้ เชื้อแห่งกายที่เกิดขึ้นแล้วยังคงอยู่
12.216.32
न स्मरेन्न प्रयुञ्जीत ज्ञानी तत्कर्म बुद्धिमान् ।
रजस्तमश्च हित्वेह न तिर्यग्गतिमाप्नुयात् ॥ १२.२१६.३२ ॥
ผู้มีปัญญาผู้รู้แจ้งไม่พึงระลึกถึงและไม่พึงประกอบกรรมนั้น เมื่อละราคะและโมหะในโลกนี้แล้ว เขาย่อมไม่ไปสู่การเกิดเป็นสัตว์เดรัจฉาน
12.216.33
तरुणाधिगतं ज्ञानं जरादुर्बलतां गतम् ।
विपक्वबुद्धिः कालेन आदत्ते मानसं बलम् ॥ १२.२१६.३३ ॥
ความรู้ที่ได้มาในวัยหนุ่มย่อมเสื่อมถอยไปสู่ความอ่อนแอของวัยชรา ผู้มีสติปัญญาสุกงอมตามกาลเวลาย่อมได้รับกำลังของใจ
12.216.34
एव पुत्रकलत्रेषु ज्ञातिसंबन्धिबन्धुषु ।
आदत्ते हृदये कामं व्याध्यादिभिरभिप्लुतः ॥ १२.२१६.३४ ॥
ฉันนั้นเอง ในหทัยของเขาย่อมเกิดความใคร่ต่อบุตรและภรรยา ต่อญาติ ผู้เกี่ยวข้อง และมิตร เขาถูกโรคภัยและสิ่งอื่นท่วมทับ
12.216.35
यतस्ततः परिपतन्नविन्दन्सुखमण्वपि ।
बहुदुःखसमापन्नः पश्चान्निर्वेदमास्थितः।
ज्ञानवृक्षं समाश्रित्य पश्चान्निर्वृतिमश्नुते ॥ १२.२१६.३५ ॥
เขาเที่ยวไปโดยไม่พบความสุขแม้เพียงเล็กน้อย ถูกทุกข์มากมายครอบงำ ภายหลังจึงเกิดความเบื่อหน่าย เมื่อพึ่งพิงต้นไม้แห่งความรู้แล้ว ภายหลังเขาย่อมบรรลุความสงบ
12.216.36
सुदुर्गमिव पन्थानमतीत्य गुणबन्धनम् ।
यथा पश्येत्तथा दोषानतीत्यामृतमश्नुते ॥ १२.२१६.३६ ॥
เมื่อก้าวล่วงพ้นบ่วงแห่งคุณ ดุจทางที่ยากลำบากยิ่ง เมื่อเห็นโทษเพียงใด ก็ก้าวล่วงพ้นโทษนั้นเพียงนั้น เขาย่อมบรรลุอมฤต