ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.216
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.216.1
अत्रोपायं प्रवक्ष्यामि यथावच्छास्त्रचक्षुषा ।
तत्त्वज्ञानाच्चरन्राजन्प्राप्नुयात्परमां गतिम् ॥ १२.२१६.१ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರವೆಂಬ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಒಂದು ಉಪಾಯವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಓ ರಾಜನೇ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಡೆಯುವವನು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.216.2
सर्वेषामेव भूतानां पुरुषः श्रेष्ठ उच्यते ।
पुरुषेभ्यो द्विजानाहुर्द्विजेभ्यो मन्त्रदर्शिनः ॥ १२.२१६.२ ॥
ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರನ್ನೂ, ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರದರ್ಶಿಗಳನ್ನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
12.216.3
सर्वभूतात्मभूतास्ते सर्वज्ञाः सर्वदर्शिनः ।
ब्राह्मणा वेदशास्त्रज्ञास्तत्त्वार्थगतनिश्चयाः ॥ १२.२१६.३ ॥
ಅವರು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪರು, ಸರ್ವಜ್ಞರು, ಸರ್ವದರ್ಶಿಗಳು. ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು; ತತ್ತ್ವಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಉಳ್ಳವರು.
12.216.4
नेत्रहीनो यथा ह्येकः कृच्छ्राणि लभतेऽध्वनि ।
ज्ञानहीनस्तथा लोके तस्माज्ज्ञानविदोऽधिकाः ॥ १२.२१६.४ ॥
ಕಣ್ಣಿಲ್ಲದವನು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಹೀನನೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನವಂತರು ಹೆಚ್ಚಿನವರು.
12.216.5
तांस्तानुपासते धर्मान्धर्मकामा यथागमम् ।
न त्वेषामर्थसामान्यमन्तरेण गुणानिमान् ॥ १२.२१६.५ ॥
ಧರ್ಮಕಾಮಿಗಳು ಆಗಮಾನುಸಾರ ಆಯಾ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯಾರ್ಥವಿಲ್ಲದೆ ಈ ಗುಣಗಳನ್ನು (ಪಡೆಯರು).
12.216.6
वाग्देहमनसां शौचं क्षमा सत्यं धृतिः स्मृतिः ।
सर्वधर्मेषु धर्मज्ञा ज्ञापयन्ति गुणाञ्छुभान् ॥ १२.२१६.६ ॥
ವಾಕ್ಕು, ದೇಹ, ಮನಸ್ಸುಗಳ ಶುದ್ಧಿ, ಕ್ಷಮೆ, ಸತ್ಯ, ಧೃತಿ, ಸ್ಮೃತಿ — ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಜ್ಞರು ಈ ಶುಭ ಗುಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.216.7
यदिदं ब्रह्मणो रूपं ब्रह्मंचर्यमिति स्मृतम् ।
परं तत्सर्वधर्मेभ्यस्तेन यान्ति परां गतिम् ॥ १२.२१६.७ ॥
ಇದು ಬ್ರಹ್ಮನ ರೂಪವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ. ಇದು ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಇದರಿಂದ ಜನರು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
12.216.8
लिङ्गसंयोगहीनं यच्छब्दस्पर्शविवर्जितम् ।
श्रोत्रेण श्रवणं चैव चक्षुषा चैव दर्शनम् ॥ १२.२१६.८ ॥
ಲಿಂಗಸಂಯೋಗವಿಲ್ಲದ, ಶಬ್ದ ಸ್ಪರ್ಶಗಳಿಲ್ಲದ ಅದು; ಕಿವಿಯಿಂದ ಕೇಳುವುದೂ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡುವುದೂ ಆಗಿದೆ.
12.216.9
वाक्संभाषाप्रवृत्तं यत्तन्मनः परिवर्जितम् ।
बुद्ध्या चाध्यवसीयीत ब्रह्मचर्यमकल्मषम् ॥ १२.२१६.९ ॥
ಮಾತು ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು; ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಲ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಬೇಕು.
12.216.10
सम्यग्वृत्तिर्ब्रह्मलोकं प्राप्नुयान्मध्यमः सुरान् ।
द्विजाग्र्यो जायते विद्वान्कन्यसीं वृत्तिमास्थितः ॥ १२.२१६.१० ॥
ಸಮ್ಯಕ್ ಆಚಾರವುಳ್ಳವನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು; ಮಧ್ಯಮನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನು ವಿದ್ವಾಂಸನಾಗಿ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಚಾರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ.
12.216.11
सुदुष्करं ब्रह्मचर्यमुपायं तत्र मे शृणु ।
संप्रदीप्तमुदीर्णं च निगृह्णीयाद्द्विजो मनः ॥ १२.२१६.११ ॥
ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರ; ಅದರ ಉಪಾಯವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು. ಉರಿಯುವ ಮತ್ತು ಏರುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ದ್ವಿಜನು ನಿಗ್ರಹಿಸಬೇಕು.
12.216.12
योषितां न कथा श्राव्या न निरीक्ष्या निरम्बराः ।
कथंचिद्दर्शनादासां दुर्बलानां विशेद्रजः ॥ १२.२१६.१२ ॥
ಹೆಂಗಸರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಬಾರದು; ವಸ್ತ್ರರಹಿತ ಹೆಂಗಸರನ್ನು ನೋಡಬಾರದು; ಅವರ ದರ್ಶನದಿಂದ ದುರ್ಬಲರಲ್ಲಿ ರಜಸ್ಸು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ.
12.216.13
रागोत्पन्नश्चेरत्कृच्छ्रमह्नस्त्रिः प्रविशेदपः ।
मग्नस्त्वप्स्वेव मनसा त्रिर्जपेदघमर्षणम् ॥ १२.२१६.१३ ॥
ರಾಗದಿಂದ ಉಂಟಾದರೆ, ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು; ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮೂರು ಬಾರಿ ಅಘಮರ್ಷಣವನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು.
12.216.14
पाप्मानं निर्दहेदेवमन्तर्भूतरजोमयम् ।
ज्ञानयुक्तेन मनसा संततेन विचक्षणः ॥ १२.२१६.१४ ॥
ಹೀಗೆ ವಿವೇಕಿ ಒಳಗಿರುವ ರಜೋಗುಣದಿಂದಾದ ಪಾಪವನ್ನು ಜ್ಞಾನಯುಕ್ತ, ನಿರಂತರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸುಡಬೇಕು.
12.216.15
कुणपामेध्यसंयुक्तं यद्वदच्छिद्रबन्धनम् ।
तद्वद्देहगतं विद्यादात्मानं देहबन्धनम् ॥ १२.२१६.१५ ॥
ಶವ ಮತ್ತು ಅಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಂಧ್ರವಿಲ್ಲದ ಬಂಧನದಂತೆ, ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಆತ್ಮವನ್ನು ದೇಹದ ಬಂಧನವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
12.216.16
अमेध्यपूर्णं यद्भाण्डं श्लेष्मान्तकलिलावृतम् ।
नेच्छते वीक्षितुं भाण्डं कुतः स्प्रष्टुं प्रवर्तते ॥ १२.२१६.१६ ॥
ಅಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ಕಫ ಮತ್ತು ಕೊಳೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ನೋಡಲೂ ಇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಹೇಗೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ?
12.216.17
देहभाण्डं मलैः पूर्णं बहिः स्वेदजलावृतम् ।
बीभत्सं नरनारीणां ज्ञानिनां नरकं मतम् ॥ १२.२१६.१७ ॥
ದೇಹವೆಂಬ ಪಾತ್ರೆ ಕೊಳೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ಹೊರಗಡೆ ಬೆವರು ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ; ನರನಾರಿಯರ ಈ ಅಸಹ್ಯ ದೇಹ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ನರಕವೆಂದು ಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
12.216.18
छिद्रकुम्भो यथा स्रावं सृजते तद्गतं दृढम् ।
अन्तस्यं स्रंसते तद्वज्जलं देहेषु देहिनाम् ॥ १२.२१६.१८ ॥
ರಂಧ್ರವಿರುವ ಕೊಡ ಒಳಗಿರುವ ನೀರನ್ನು ಸೋರಿಸುವಂತೆ, ದೇಹಿಗಳ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗಿನ ನೀರು ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ.
12.216.19
श्लेष्माश्रुमूत्रकलिलं पुरीषं शुक्लमेव च ।
कफजालविनिर्यासः सरसश्चित्त मुञ्चय ॥ १२.२१६.१९ ॥
ಕಫ, ಕಣ್ಣೀರು, ಮೂತ್ರ, ಮಲ, ಶುಕ್ಲ, ಕಫಜಾಲದಿಂದ ಸ್ರವಿಸುವ ರಸ — ಓ ಮನಸ್ಸೇ, ಇವುಗಳನ್ನು ಬಿಡು.
12.216.20
वातपित्तकफान्रक्तं त्वङ्भांसं स्नायुमस्थि च ।
मज्जां देहं सिराजालैस्तर्पयन्ति रसा नृणाम् ॥ १२.२१६.२० ॥
ವಾತ, ಪಿತ್ತ, ಕಫ, ರಕ್ತ, ಚರ್ಮ, ಮಾಂಸ, ಸ್ನಾಯು, ಮೂಳೆ, ಮಜ್ಜೆ — ಮನುಷ್ಯರ ದೇಹವನ್ನು ರಸಗಳು ನಾಡಿ-ಜಾಲಗಳ ಮೂಲಕ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
12.216.21
दश विद्याद्धमन्योऽत्र पञ्चेन्द्रियगुणावहाः ।
याभिः सूक्ष्माः प्रजायन्ते धमन्योऽन्याः सहस्रशः ॥ १२.२१६.२१ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಧಮನಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿ; ಅವು ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತಿವೆ; ಅವುಗಳಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧಮನಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.
12.216.22
एवमेताः सिरा नद्यो रसोदा देहसागरम् ।
तर्पयन्ति यथाकालमापगा इव सागरम् ॥ १२.२१६.२२ ॥
ಹೀಗೆ ಈ ನಾಡಿಗಳು ರಸವನ್ನು ಹೊತ್ತ ನದಿಗಳು; ಅವು ದೇಹಸಾಗರವನ್ನು ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ, ನದಿಗಳು ಸಾಗರವನ್ನು ತುಂಬುವಂತೆ.
12.216.23
मध्ये च हृदयस्यैका सिरा तत्र मनोवहा ।
शुक्रं संकल्पजं नॄणां सर्वगात्रैर्विमुञ्चति ॥ १२.२१६.२३ ॥
ಹೃದಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಾಡಿ ಇದೆ; ಅದು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹೊತ್ತಿದೆ; ಅಲ್ಲಿಂದ ಮನುಷ್ಯರ ಸಂಕಲ್ಪಜ ಶುಕ್ರ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
12.216.24
सर्वगात्रप्रतायिन्यस्तस्या ह्यनुगताः सिराः ।
नेत्रयोः प्रतिपद्यन्ते वहन्त्यस्तैजसं गुणम् ॥ १२.२१६.२४ ॥
ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ ಅದರ ಅನುಗಾಮಿ ನಾಡಿಗಳು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ; ಅವು ತೇಜಸ್ ಗುಣವನ್ನು ಹೊತ್ತಿವೆ.
12.216.25
पयस्यन्तर्हितं सर्पिर्यद्वन्निर्मथ्यते खजैः ।
शुक्रं निर्मथ्यते तद्वद्देहसंकल्पजैः खजैः ॥ १२.२१६.२५ ॥
ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ತುಪ್ಪವು ಹೇಗೆ ಖಜಗಳ ಮೂಲಕ ಕಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಹೊರಬರುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ದೇಹದ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಖಜಗಳ ಮೂಲಕ ಶುಕ್ರ ಕಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
12.216.26
स्वप्नेऽप्येवं यथाऽभ्येति मनः संकल्पजं रजः ।
शुक्रमस्पर्शजं देहात्सृजन्त्यस्य मनोवहाः ॥ १२.२१६.२६ ॥
ಕನಸಿನಲ್ಲಿಯೂ ಹೀಗೆಯೇ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ರಜಸ್ ಏಳುತ್ತದೆ; ಇವನ ಮನೋವಹ ನಾಡಿಗಳು ಸ್ಪರ್ಶವಿಲ್ಲದೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಶುಕ್ರವನ್ನು ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ.
12.216.27
महर्षिर्भगवानत्रिर्वेद तच्छ्रुक्रसंभवम् ।
नृबीजमिन्द्रदैवत्यं तस्मादिन्द्रियमुच्यते ॥ १२.२१६.२७ ॥
ಮಹರ್ಷಿ ಭಗವಾನ್ ಅತ್ರಿ ಆ ಶುಕ್ರದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದನು. ಮನುಷ್ಯ ಬೀಜಕ್ಕೆ ಇಂದ್ರ ದೇವತೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು 'ಇಂದ್ರಿಯ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
12.216.28
ये वै शुक्रगतिं विद्युर्भूतसंकरकारिकाम् ।
विरागा दग्धदोषास्ते नाप्नुयुर्देहसंभवम् ॥ १२.२१६.२८ ॥
ಜೀವಿಗಳ ಸಂಕರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಶುಕ್ರದ ಗತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದವರು, ವೈರಾಗ್ಯವುಳ್ಳವರು ಮತ್ತು ದೋಷಗಳು ಸುಟ್ಟುಹೋದವರು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
12.216.29
गुणानां साम्यमागम्य मनसैव मनोवहम् ।
देहकर्म नुदन्प्राणानन्तकाले विमुच्यते ॥ १२.२१६.२९ ॥
ಗುಣಗಳ ಸಮತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದು, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಮನೋವಹ ನಾಡಿಯನ್ನು, ದೇಹಕರ್ಮವನ್ನು, ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ, ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.216.30
भविता मनसो ज्ञानं मन एव प्रजायते ।
ज्योतिष्मद्विरजो नित्यं मन्त्रसिद्धं महात्मनाम् ॥ १२.२१६.३० ॥
ಮನಸ್ಸಿನ ಜ್ಞಾನ ಉಂಟಾಗುವುದು; ಮನಸ್ಸೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಮಹಾತ್ಮರ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಕಾಶಮಯವೂ ರಜೋಗುಣರಹಿತವೂ ನಿತ್ಯವೂ ಮಂತ್ರಸಿದ್ಧವೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
12.216.31
तस्मात्तदभिघाताय कर्म कुर्यादकल्मषम् ।
देहबीजं समुत्पन्नमस्मित्कर्मणि विद्यते ॥ १२.२१६.३१ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ನಿರ್ಮಲವಾದ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಈ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ದೇಹಬೀಜ ಹುಟ್ಟಿ ಇರುತ್ತದೆ.
12.216.32
न स्मरेन्न प्रयुञ्जीत ज्ञानी तत्कर्म बुद्धिमान् ।
रजस्तमश्च हित्वेह न तिर्यग्गतिमाप्नुयात् ॥ १२.२१६.३२ ॥
ಜ್ಞಾನಿ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಆ ಕರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬಾರದು, ಪ್ರಯೋಗಿಸಬಾರದು; ಇಲ್ಲಿ ರಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ತಿರ್ಯಗ್ಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ.
12.216.33
तरुणाधिगतं ज्ञानं जरादुर्बलतां गतम् ।
विपक्वबुद्धिः कालेन आदत्ते मानसं बलम् ॥ १२.२१६.३३ ॥
ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಜ್ಞಾನವು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ; ಕಾಲಕ್ಕೆ ಪಕ್ವಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು ಮನೋಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.216.34
एव पुत्रकलत्रेषु ज्ञातिसंबन्धिबन्धुषु ।
आदत्ते हृदये कामं व्याध्यादिभिरभिप्लुतः ॥ १२.२१६.३४ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಮಕ್ಕಳು, ಪತ್ನಿ, ಜ್ಞಾತಿ-ಸಂಬಂಧಿಗಳು, ಬಂಧುಗಳ ಕುರಿತು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆಸೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ರೋಗಾದಿಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ.
12.216.35
यतस्ततः परिपतन्नविन्दन्सुखमण्वपि ।
बहुदुःखसमापन्नः पश्चान्निर्वेदमास्थितः।
ज्ञानवृक्षं समाश्रित्य पश्चान्निर्वृतिमश्नुते ॥ १२.२१६.३५ ॥
ಅತ್ತಿತ್ತ ಅಲೆಯುತ್ತಾ, ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಸುಖವನ್ನು ಕಾಣದೆ, ಬಹಳ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ನಂತರ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ; ಜ್ಞಾನವೃಕ್ಷವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನಂತರ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.216.36
सुदुर्गमिव पन्थानमतीत्य गुणबन्धनम् ।
यथा पश्येत्तथा दोषानतीत्यामृतमश्नुते ॥ १२.२१६.३६ ॥
ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಗಮ ಮಾರ್ಗದಂತಿರುವ ಗುಣಬಂಧನವನ್ನು ದಾಟಿ; ದೋಷಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಅಮೃತವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.