マハーバーラタ · 章 12.218
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.218.1
निष्कल्मषं ब्रह्मचर्यमिच्छताचरितुं सदा ।
निद्रा सर्वात्मना त्याज्या स्वप्नदोषमवेक्षता ॥ १२.२१८.१ ॥
常に汚れなき梵行を行おうと望む者は、夢精の過ちに注意しつつ、睡眠を完全に捨てるべきである。
12.218.2
स्वप्ने हि रजसा देही तमसा चाभिभूयते ।
देहान्तरमिवापन्नश्चरत्यपगतस्मृतिः ॥ १२.२१८.२ ॥
夢の中で有身者はラジャスとタマスに圧倒される。別の身体を得たかのように、記憶を失ってさまようのである。
12.218.3
ज्ञानाभ्यासाज्जागरिता जिज्ञासार्थमनन्तरम् ।
विज्ञानाभिनिवेशात्तु स जागर्त्यनिशं सदा ॥ १२.२१८.३ ॥
知識の修練によって覚醒が生じ、その後は探究のためである。しかし識別に心を定める者は、絶えず常に目覚めている。
12.218.4
अत्राह कोन्वयं भावः स्वप्ने विषयवानिव ।
प्रलीनैरिन्द्रियैर्देही वर्तते देहवानिव ॥ १२.२१८.४ ॥
ここで問われる。夢におけるこの状態とは何か、対象を持つかのようだ。諸根が収まっても、有身者はなお身体を持つかのように存在している。
12.218.5
अत्रोच्यते यथा ह्येतद्वेद योगेश्वरो हरिः ।
तथैतदुपपन्नार्थं वर्णयन्ति महर्षयः ॥ १२.२१८.५ ॥
ここで言う。ヨーガの主ハリがこれを知るように、大仙人たちもこの理にかなった意味を説くのである。
12.218.6
इन्द्रियाणां श्रमात्स्वप्नमाहुः सर्वगतं मनः ।
तन्मयानीन्द्रियाण्याहुस्तावद्गच्छन्ति तानि वै ॥ १२.२१८.६ ॥
諸根の疲れから夢が生じると言われる。心は遍在し、諸根は心より成ると言われ、それらはその間ずっと動き続ける。
12.218.7
अत्राहुस्त्रितयं नित्यमतथ्यमिति चेच्च न ।
प्रथमे वर्तमानोऽसौ त्रितयं चेति सर्वदा ॥ १२.२१८.७ ॥
ここでは、この三つは常に存在すると言われる。もし虚偽でなければ、第一の状態にいる者は常にこの三つを知る。
12.218.8
नेतरावुपसंगम्य विजानाति कथंचन ।
स्वप्नावस्थागतो ह्येष स्वप्न इत्येव वेत्ति च ॥ १२.२१८.८ ॥
他の二つに近づいても、彼は決してそれを知らない。夢の状態に入ったこの者は、それをただ『夢』として知る。
12.218.9
तदप्यसदृशं युक्त्या त्रितयं मोहलक्षणम् ।
यदात्मत्रितयान्मुक्तस्तदा जानात्यसत्कृतः ॥ १२.२१८.९ ॥
理屈で考えても、それもまた不適切である。三つは迷いの特徴である。自己の三つから解放されたとき、虚妄とされた者はそれを知る。
12.218.10
मनसस्त्वप्रलीनत्वात्तत्तदाहुर्निदर्शनम् ।
कार्ये चासक्तमनसः संकल्पो जाग्रतो ह्यपि।
यद्वन्मनोरथैश्चर्यं स्वप्ने तद्वन्मनोगतम् ॥ १२.२१८.१० ॥
心が完全に没していないゆえに、それを譬えと言う。行為に執着した心を持つ覚醒者の決意もまたそうである。夢の中の心の車の栄華のように、心に入ったものはすべてそうである。
12.218.11
संसाराणामसंख्यानां कामात्मा तदवाप्नुयात् ।
मनस्यन्तर्हितं सर्वं वेद सोत्तमपूरुषः ॥ १२.२१८.११ ॥
数え切れない輪廻の世界で、欲望に満ちた自己はそれを得る。至高の人は心に隠されたすべてを知る。
12.218.12
गुणानामपि यद्येतत्कर्मणा चाप्युपस्थितम् ।
तत्तच्छंसन्ति भूतानि मनो यद्भावितं यथा ॥ १२.२१८.१२ ॥
これが諸性質によっても行為によっても現れるなら、生き物は心が思い描いたとおりに、それぞれを語る。
12.218.13
ततस्तमुपसर्पन्ति गुणा राजसतामसाः ।
सात्विका वा यथायोगमानन्तर्यफलोदयम् ॥ १२.२१८.१३ ॥
そのとき、激情と暗性の性質が彼に近づき、あるいは善性の性質が相応しく来て、その果報が直ちに生じる。
12.218.14
ततः पश्यन्त्यसंबन्धान्वातपित्तकफोत्तरान् ।
रजस्तमोभवैर्भावैस्तदप्याहुर्दुरत्ययम् ॥ १२.२१८.१४ ॥
そのとき彼らは風・胆汁・粘液に支配された無関係なものを見る。激情と暗性から生じる状態により、それすらも克服しがたいと人々は言う。
12.218.15
प्रसन्नैरिन्द्रियैर्यद्यत्संकल्पयति मानसम् ।
तत्तत्स्वप्नेप्युपरते मनो बुद्धिर्निरीक्षते ॥ १२.२१८.१५ ॥
澄んだ感官によって心が思い描くものを、感官が静まった夢の中で、心と知性はまさにそれを見る。
12.218.16
व्यापकं सर्वभूतेषु वर्तते दीपवन्मनः ।
आत्मप्रभावात्तं विद्यात्सर्वा ह्यात्मनि देवताः ॥ १२.२१८.१६ ॥
あらゆる存在に遍在して、心は灯火のように在る。アートマンの力によってそれを知るべきである。すべての神々はアートマンの内にあるからである。
12.218.17
मनस्यन्तर्हितं द्वारं देहमास्थाय मानुषम् ।
यत्तत्सदसदव्यक्तं स्वपित्यस्मिन्निदर्शनम् ॥ १२.२१८.१७ ॥
心の中には隠れた門がある。人間の身体に入って、有と無である未顕現のものは、この中で眠る。これがその証拠である。
12.218.18
व्यक्तभेदमतीतोऽसौ चिन्मात्रं परिदृश्यते ।
सर्वभूतात्मभूतस्थं तमध्यात्मगुणं विदुः ॥ १२.२१८.१८ ॥
顕現する区別を超えて、彼は純粋な意識としてのみ見られる。すべての存在のアートマンとして住む彼を、人々は内なる自己の性質と知る。
12.218.19
लिप्सेन मनसा यश्च संकल्पादैश्वरं गुणम् ।
आत्मप्रसादात्तं विद्यात्सर्वा ह्यात्मनि देवताः ॥ १२.२१८.१९ ॥
欲望と心の決意によって主宰の性質を得る者は、自己の澄明によって知るべきである。すべての神々は実に自己の中にあるからだ。
12.218.20
एवं हि तपसा युञ्ज्यादर्कवत्तमसः परम् ।
त्रैलोक्यप्रकृतिर्देही तमसोन्ते महेश्वरम् ॥ १२.२१८.२० ॥
このように苦行によって、太陽のように暗闇を超えてヨーガに専念すべきである。三界の本性を持つ有身者は、暗闇の終わりに大自在神に至る。
12.218.21
तपो ह्यधिष्ठितं देवैस्तपोघ्नमसुरैस्तमः ।
एतद्देवासुरैर्गुप्तं तदाहुर्ज्ञानलक्षणम् ॥ १२.२१८.२१ ॥
苦行は神々によって保たれ、苦行を破壊する闇はアスラのものである。これは神々とアスラによって守られており、人々はそれを知識の特徴と呼ぶ。
12.218.22
सत्त्वं रजस्तमश्चेति देवासुरगुणान्विदुः ।
सत्त्वं देवगुणं विद्यादितरावासुरौ गुणौ ॥ १२.२१८.२२ ॥
サットヴァ、ラジャス、タマスは神々とアスラの性質であると知られている。サットヴァは神々の性質と知るべきであり、残りの二つはアスラの性質である。
12.218.23
सत्त्वं मनस्तथा बुद्धिर्देवा इत्यभिशंब्दिताः ।
तैरेव हि वृतस्तस्माज्ज्ञात्वैवं परमं… ॥ १२.२१८.२३ ॥
サットヴァ、マナス、ブッディは神々と呼ばれる。彼はまさにそれらに覆われている。ゆえにこのように最高を知って……
12.218.24
निद्राविकल्पेन सतां… विशति लोकवत् ।
स्वस्थो भवति गूढात्मा कलुषैः परिवर्जितः ॥ १२.२१८.२४ ॥
睡眠の交替によって善人の…世界のように入る；隠された自己を持つ者は安定し、汚れから離れる。
12.218.25
निशादिका ये कथिता लोकानां कलुषा मताः ।
तैर्हीनं यत्पुरं शुद्धं बाह्याभ्यन्तरवर्तिनम्।
सदानन्दमयं नित्यं भूत्वा तत्परमन्वियात् ॥ १२.२१८.२५ ॥
常に歓喜に満ち、永遠となって、その至高の境地を求めるべきである。内と外に在る清浄な都は、夜などと言われる世界の汚れから離れている。
12.218.26
एवमाख्यातमत्यर्थं ब्रह्मचर्यमकल्मषम् ।
सर्वसंयोगहीनं तद्विष्ण्वाख्यं परमं पदम्।
अचिन्त्यमद्भुतं लोके ज्ञानेन परिवर्तते ॥ १२.२१८.२६ ॥
このように極めて汚れなき梵行が説かれた。一切の結合を離れた、ヴィシュヌと名づけられるその至高の境地は、世において思議しがたく不思議であり、智慧によって得られる。
12.218.27
ब्रह्म तत्परमं ज्ञानममृतं ज्योतिरक्षरम् ।
ये विदुर्भावितात्मानस्ते यान्ति परमां गतिम् ॥ १२.२१८.२७ ॥
その至高のブラフマンは智慧であり、不死、光明、不滅である。自己を浄めた者たちがそれを知り、至高の帰趣に赴く。
12.218.28
हेतुमच्छक्यमाख्यातुमेतावज्ज्ञानचक्षुषा ।
प्रत्याहारेण वा शक्यमव्यक्तं ब्रह्म वेदितुम् ॥ १२.२१८.२८ ॥
これほどだけを、理由とともに智慧の眼によって説くことができる。あるいは感覚の制御によって、未顕現のブラフマンを知ることができる。