ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.218
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.218.1
निष्कल्मषं ब्रह्मचर्यमिच्छताचरितुं सदा ।
निद्रा सर्वात्मना त्याज्या स्वप्नदोषमवेक्षता ॥ १२.२१८.१ ॥
ನಿಷ್ಕಳಂಕ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಸದಾ ಆಚರಿಸಲು ಬಯಸುವವನು, ಸ್ವಪ್ನದೋಷವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾ, ನಿದ್ರೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
12.218.2
स्वप्ने हि रजसा देही तमसा चाभिभूयते ।
देहान्तरमिवापन्नश्चरत्यपगतस्मृतिः ॥ १२.२१८.२ ॥
ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ದೇಹಿ ರಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಭಿಭೂತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಬೇರೊಂದು ದೇಹ ಪಡೆದಂತೆ, ಸ್ಮೃತಿ ತಪ್ಪಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾನೆ.
12.218.3
ज्ञानाभ्यासाज्जागरिता जिज्ञासार्थमनन्तरम् ।
विज्ञानाभिनिवेशात्तु स जागर्त्यनिशं सदा ॥ १२.२१८.३ ॥
ಜ್ಞಾನಾಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಜಾಗೃತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯ ನಂತರ; ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದವನು ಸದಾ ನಿರಂತರ ಎಚ್ಚರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ.
12.218.4
अत्राह कोन्वयं भावः स्वप्ने विषयवानिव ।
प्रलीनैरिन्द्रियैर्देही वर्तते देहवानिव ॥ १२.२१८.४ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳಲಾಗಿದೆ — ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಈ ಭಾವ ಯಾವುದು, ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವನಂತೆ? ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಲೀನವಾದರೂ ದೇಹಿ ದೇಹವಂತನಂತೆ ಇರುತ್ತಾನೆ.
12.218.5
अत्रोच्यते यथा ह्येतद्वेद योगेश्वरो हरिः ।
तथैतदुपपन्नार्थं वर्णयन्ति महर्षयः ॥ १२.२१८.५ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ — ಯೋಗೇಶ್ವರ ಹರಿ ಇದನ್ನು ತಿಳಿದಂತೆ, ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಈ ಸಮರ್ಪಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.218.6
इन्द्रियाणां श्रमात्स्वप्नमाहुः सर्वगतं मनः ।
तन्मयानीन्द्रियाण्याहुस्तावद्गच्छन्ति तानि वै ॥ १२.२१८.६ ॥
ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಆಯಾಸದಿಂದ ಸ್ವಪ್ನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಸರ್ವಗತವಾದ ಮನಸ್ಸು; ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮನೋಮಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಅವು ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ.
12.218.7
अत्राहुस्त्रितयं नित्यमतथ्यमिति चेच्च न ।
प्रथमे वर्तमानोऽसौ त्रितयं चेति सर्वदा ॥ १२.२१८.७ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಈ ತ್ರಿತಯವು ಸದಾ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲವಾದರೆ, ಮೊದಲ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವವನು ಸದಾ ಈ ತ್ರಿತಯವನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ.
12.218.8
नेतरावुपसंगम्य विजानाति कथंचन ।
स्वप्नावस्थागतो ह्येष स्वप्न इत्येव वेत्ति च ॥ १२.२१८.८ ॥
ಇತರ ಎರಡನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ ಅವನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಸ್ವಪ್ನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋದ ಇವನು ಇದನ್ನು 'ಸ್ವಪ್ನ' ಎಂದೇ ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ.
12.218.9
तदप्यसदृशं युक्त्या त्रितयं मोहलक्षणम् ।
यदात्मत्रितयान्मुक्तस्तदा जानात्यसत्कृतः ॥ १२.२१८.९ ॥
ತರ್ಕದಿಂದ ಅದೂ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ; ತ್ರಿತಯವು ಮೋಹದ ಲಕ್ಷಣ. ಆತ್ಮ-ತ್ರಿತಯದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದಾಗ, ಅಸತ್ಕೃತನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ.
12.218.10
मनसस्त्वप्रलीनत्वात्तत्तदाहुर्निदर्शनम् ।
कार्ये चासक्तमनसः संकल्पो जाग्रतो ह्यपि।
यद्वन्मनोरथैश्चर्यं स्वप्ने तद्वन्मनोगतम् ॥ १२.२१८.१० ॥
ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಲಯವಾಗದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ದೃಷ್ಟಾಂತವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಜಾಗೃತನ ಸಂಕಲ್ಪವೂ ಹಾಗೆಯೇ; ಮನೋರಥಗಳ ಐಶ್ವರ್ಯ ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹೋದದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಹಾಗೆಯೇ.
12.218.11
संसाराणामसंख्यानां कामात्मा तदवाप्नुयात् ।
मनस्यन्तर्हितं सर्वं वेद सोत्तमपूरुषः ॥ १२.२१८.११ ॥
ಅಸಂಖ್ಯ ಸಂಸಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಮಾತ್ಮನು ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆ ಉತ್ತಮ ಪುರುಷನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ.
12.218.12
गुणानामपि यद्येतत्कर्मणा चाप्युपस्थितम् ।
तत्तच्छंसन्ति भूतानि मनो यद्भावितं यथा ॥ १२.२१८.१२ ॥
ಇದು ಗುಣಗಳಿಂದಲೂ ಕರ್ಮದಿಂದಲೂ ಉಪಸ್ಥಿತವಾದರೆ, ಜೀವಿಗಳು ಮನಸ್ಸು ಭಾವಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತವೆ.
12.218.13
ततस्तमुपसर्पन्ति गुणा राजसतामसाः ।
सात्विका वा यथायोगमानन्तर्यफलोदयम् ॥ १२.२१८.१३ ॥
ನಂತರ ರಜಸ್ ಮತ್ತು ತಮಸ್ ಗುಣಗಳು ಅವನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತವೆ; ಅಥವಾ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಗುಣಗಳೂ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳ ಫಲ ತಕ್ಷಣ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ.
12.218.14
ततः पश्यन्त्यसंबन्धान्वातपित्तकफोत्तरान् ।
रजस्तमोभवैर्भावैस्तदप्याहुर्दुरत्ययम् ॥ १२.२१८.१४ ॥
ನಂತರ ಅವರು ವಾತ, ಪಿತ್ತ, ಕಫ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಅಸಂಬದ್ಧ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ರಜಸ್-ತಮಸ್ ಭಾವಗಳಿಂದ ಅದೂ ದಾಟಲಾಗದ್ದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
12.218.15
प्रसन्नैरिन्द्रियैर्यद्यत्संकल्पयति मानसम् ।
तत्तत्स्वप्नेप्युपरते मनो बुद्धिर्निरीक्षते ॥ १२.२१८.१५ ॥
ಪ್ರಸನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೂಲಕ ಮನಸ್ಸು ಯಾವುದನ್ನು ಸಂಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೋ, ಅದನ್ನೇ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಶಾಂತವಾದ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿ ನೋಡುತ್ತವೆ.
12.218.16
व्यापकं सर्वभूतेषु वर्तते दीपवन्मनः ।
आत्मप्रभावात्तं विद्यात्सर्वा ह्यात्मनि देवताः ॥ १२.२१८.१६ ॥
ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಮನಸ್ಸು ದೀಪದಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ಆತ್ಮದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೂ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಇವೆ.
12.218.17
मनस्यन्तर्हितं द्वारं देहमास्थाय मानुषम् ।
यत्तत्सदसदव्यक्तं स्वपित्यस्मिन्निदर्शनम् ॥ १२.२१८.१७ ॥
ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ದ್ವಾರ; ಮಾನವ ದೇಹವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಸತ್ ಅಸತ್ ಅವ್ಯಕ್ತವಾದುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಮಲಗುತ್ತದೆ — ಇದೇ ಅದರ ನಿದರ್ಶನ.
12.218.18
व्यक्तभेदमतीतोऽसौ चिन्मात्रं परिदृश्यते ।
सर्वभूतात्मभूतस्थं तमध्यात्मगुणं विदुः ॥ १२.२१८.१८ ॥
ವ್ಯಕ್ತ ಭೇದಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಅವನು ಕೇವಲ ಚೈತನ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಅವನನ್ನು ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಗುಣ ಎಂದು ಜನರು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
12.218.19
लिप्सेन मनसा यश्च संकल्पादैश्वरं गुणम् ।
आत्मप्रसादात्तं विद्यात्सर्वा ह्यात्मनि देवताः ॥ १२.२१८.१९ ॥
ಆಸೆಯಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಐಶ್ವರ್ಯ ಗುಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವವನನ್ನು ಆತ್ಮಪ್ರಸಾದದಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳೂ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಇವೆ.
12.218.20
एवं हि तपसा युञ्ज्यादर्कवत्तमसः परम् ।
त्रैलोक्यप्रकृतिर्देही तमसोन्ते महेश्वरम् ॥ १२.२१८.२० ॥
ಹೀಗೆ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ತಮಸ್ಸಿಗೆ ಅತೀತನಾಗಿ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬೇಕು; ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಸ್ವಭಾವವುಳ್ಳ ದೇಹಿ ತಮಸ್ಸಿನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.218.21
तपो ह्यधिष्ठितं देवैस्तपोघ्नमसुरैस्तमः ।
एतद्देवासुरैर्गुप्तं तदाहुर्ज्ञानलक्षणम् ॥ १२.२१८.२१ ॥
ತಪಸ್ಸನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದಾರೆ; ತಪಸ್ಸನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ತಮಸ್ಸನ್ನು ಅಸುರರು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಇದು ದೇವಾಸುರರಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ; ಅದನ್ನು ಜ್ಞಾನದ ಲಕ್ಷಣವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ.
12.218.22
सत्त्वं रजस्तमश्चेति देवासुरगुणान्विदुः ।
सत्त्वं देवगुणं विद्यादितरावासुरौ गुणौ ॥ १२.२१८.२२ ॥
ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್ ಮತ್ತು ತಮಸ್ — ಇವನ್ನು ದೇವ-ಅಸುರ ಗುಣಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಸತ್ತ್ವವನ್ನು ದೇವ ಗುಣವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಉಳಿದ ಎರಡು ಅಸುರ ಗುಣಗಳು.
12.218.23
सत्त्वं मनस्तथा बुद्धिर्देवा इत्यभिशंब्दिताः ।
तैरेव हि वृतस्तस्माज्ज्ञात्वैवं परमं… ॥ १२.२१८.२३ ॥
ಸತ್ತ್ವ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ — ಇವು ದೇವತೆಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಅವುಗಳಿಂದಲೇ ಅವನು ಆವೃತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹೀಗೆ ತಿಳಿದು ಪರಮ…
12.218.24
निद्राविकल्पेन सतां… विशति लोकवत् ।
स्वस्थो भवति गूढात्मा कलुषैः परिवर्जितः ॥ १२.२१८.२४ ॥
ನಿದ್ರೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಸಜ್ಜನರ… ಲೋಕದಂತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ; ಗೂಢಾತ್ಮನು ಸ್ವಸ್ಥನಾಗಿ, ಕಲುಷಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
12.218.25
निशादिका ये कथिता लोकानां कलुषा मताः ।
तैर्हीनं यत्पुरं शुद्धं बाह्याभ्यन्तरवर्तिनम्।
सदानन्दमयं नित्यं भूत्वा तत्परमन्वियात् ॥ १२.२१८.२५ ॥
ರಾತ್ರಿ ಮುಂತಾದವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ ಲೋಕಗಳ ಕಲ್ಮಷಗಳಿಂದ ರಹಿತವಾದ, ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಇರುವ ಶುದ್ಧ ಪುರವನ್ನು, ಸದಾ ಆನಂದಮಯನಾಗಿ ನಿತ್ಯನಾಗಿ, ಆ ಪರಮವನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕು.
12.218.26
एवमाख्यातमत्यर्थं ब्रह्मचर्यमकल्मषम् ।
सर्वसंयोगहीनं तद्विष्ण्वाख्यं परमं पदम्।
अचिन्त्यमद्भुतं लोके ज्ञानेन परिवर्तते ॥ १२.२१८.२६ ॥
ಹೀಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಮಲವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಎಲ್ಲ ಸಂಯೋಗಗಳಿಂದ ರಹಿತವಾದ, ವಿಷ್ಣು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಆ ಪರಮ ಪದವು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಚಿಂತ್ಯವೂ ಅದ್ಭುತವೂ ಆಗಿದೆ; ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅದು ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.
12.218.27
ब्रह्म तत्परमं ज्ञानममृतं ज्योतिरक्षरम् ।
ये विदुर्भावितात्मानस्ते यान्ति परमां गतिम् ॥ १२.२१८.२७ ॥
ಆ ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮವು ಜ್ಞಾನ, ಅಮೃತ, ಜ್ಯೋತಿ, ಅಕ್ಷರ. ಭಾವಿತಾತ್ಮರಾದವರು ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
12.218.28
हेतुमच्छक्यमाख्यातुमेतावज्ज्ञानचक्षुषा ।
प्रत्याहारेण वा शक्यमव्यक्तं ब्रह्म वेदितुम् ॥ १२.२१८.२८ ॥
ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಕಾರಣಸಹಿತವಾಗಿ ಜ್ಞಾನಚಕ್ಷುವಿನಿಂದ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯ. ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರದಿಂದ ಅವ್ಯಕ್ತ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯ.