মহাভারত · অধ্যায় 12.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.22.1
अस्मिन्नेवान्तरे वाक्यं पुनरेवार्जुनोऽब्रवीत् ।
निर्विण्णमनसं ज्येष्ठमिदं भ्रातरमच्युतम् ॥ १२.२२.१ ॥
এই সময়ে অর্জুন আবার বিষণ্ণমনা জ্যেষ্ঠ ভ্রাতা অচ্যুতকে এই কথা বললেন।
12.22.2
क्षत्रधर्मेण धर्मज्ञ प्राप्य राज्यं सुदुर्लभम् ।
जित्वा चारीन्नरश्रेष्ठ तप्यते किं भृशं भवान् ॥ १२.२२.२ ॥
হে ধর্মজ্ঞ, নরশ্রেষ্ঠ! ক্ষত্রধর্মে এত দুর্লভ রাজ্য লাভ করে এবং শত্রুদের জয় করেও আপনি কেন এত অত্যন্ত দুঃখ পাচ্ছেন?
12.22.3
क्षत्रियाणां महाराज संग्रामे निधनं मतम् ।
विशिष्टं बहुभिर्यज्ञैः क्षत्रधर्ममनुस्मर ॥ १२.२२.३ ॥
হে মহারাজ! ক্ষত্রিয়দের জন্য যুদ্ধে মৃত্যু বহু যজ্ঞের চেয়েও শ্রেষ্ঠ বলে গণ্য। ক্ষত্রধর্মকে স্মরণ করুন।
12.22.4
ब्राह्मणानां तपस्त्यागः प्रेत्य धर्मविधिः स्मृतः ।
क्षत्रियाणां च निधनं संग्रामे विहितं प्रभो ॥ १२.२२.४ ॥
ব্রাহ্মণদের জন্য তপস্যা ও ত্যাগ মৃত্যুর পরের ধর্মবিধি বলে কথিত; হে প্রভু, ক্ষত্রিয়দের জন্য যুদ্ধে মৃত্যু বিহিত।
12.22.5
क्षात्रधर्मो महारौद्रः शस्त्रनित्य इति स्मृतः ।
वधश्च भरतश्रेष्ठ काले शस्त्रेण संयुगे ॥ १२.२२.५ ॥
ক্ষাত্রধর্ম অত্যন্ত ভয়ংকর এবং সর্বদা অস্ত্রের সঙ্গে যুক্ত বলে কথিত; হে ভরতশ্রেষ্ঠ, যথাসময়ে যুদ্ধে অস্ত্রের দ্বারা বধও তারই অঙ্গ।
12.22.6
ब्राह्मणस्यापि चेद्राजन्क्षत्रधर्मेण वर्ततः ।
प्रशस्तं जीवितं लोके क्षत्रं हि ब्रह्मसंभवम् ॥ १२.२२.६ ॥
হে রাজন্! ব্রাহ্মণও যদি ক্ষত্রধর্ম অনুসারে জীবনযাপন করেন, তবে জগতে তাঁর জীবন প্রশংসনীয়; কারণ ক্ষত্রিয়বর্ণও ব্রহ্ম থেকেই উদ্ভূত।
12.22.7
न त्यागो न पुनर्यज्ञो न तपो मनुजेश्वर ।
क्षत्रियस्य विधीयन्ते न परस्वोपजीवनम् ॥ १२.२२.७ ॥
হে মনুজেশ্বর, ক্ষত্রিয়ের জন্য ত্যাগ, পুনরায় যজ্ঞ, তপস্যা বিহিত নয়; পরের ধনে জীবিকাও বিহিত নয়।
12.22.8
स भवान्सर्वधर्मज्ञो धर्मात्मा भरतर्षभ ।
राजा मनीषी निपुणो लोके दृष्टपरावरः ॥ १२.२२.८ ॥
আপনি সর্বধর্মজ্ঞ, ধর্মাত্মা, ভরতশ্রেষ্ঠ; রাজা, মনীষী, নিপুণ, জগতের উচ্চ-নীচ দেখেছেন।
12.22.9
त्यक्त्वा संतापजं शोकं दंशितो भव कर्मणि ।
क्षत्रियस्य विशेषेण हृदयं वज्रसन्निभम् ॥ १२.२२.९ ॥
সন্তাপজাত শোক ত্যাগ করে কর্মে সুসজ্জিত হও; ক্ষত্রিয়ের হৃদয় বিশেষভাবে বজ্রের ন্যায়।
12.22.10
जित्वाऽरीन्क्षत्रधर्मेण प्राप्य राज्यमकण्टकम् ।
विजितात्मा मनुष्येन्द्र यज्ञदानपरो भव ॥ १२.२२.१० ॥
ক্ষাত্রধর্মে শত্রু জয় করে, নিষ্কণ্টক রাজ্য লাভ করে, হে মনুষ্যেন্দ্র, আত্মজয়ী হয়ে যজ্ঞ ও দানে নিরত হও।
12.22.11
इन्द्रो वै ब्रह्मणः पुत्रः क्षत्रियः कर्मणाऽभवत् ।
ज्ञातीनां पापवृत्तीनां जघान नवतीर्नव ॥ १२.२२.११ ॥
ইন্দ্র ব্রহ্মার পুত্র; কর্মে ক্ষত্রিয় হয়েছিলেন। পাপাচারী জ্ঞাতিদের মধ্যে নিরানব্বইজনকে হত্যা করেছিলেন।
12.22.12
तच्चास्य कर्म पूज्यं च प्रशस्यं च विशांपते ।
तेनेन्द्रत्वं समापेदे देवानामिति नः श्रुतम् ॥ १२.२२.१२ ॥
তাঁর সেই কর্ম পূজনীয় ও প্রশংসনীয়, হে বিশাংপতি; তার দ্বারাই তিনি দেবগণের মধ্যে ইন্দ্রত্ব লাভ করেন, এমন আমরা শুনেছি।
12.22.13
स त्वं यज्ञैर्महाराज यजस्व बहुदक्षिणैः ।
यथैवेन्द्रो मनुष्येन्द्र चिराय विगतज्वरः ॥ १२.२२.१३ ॥
হে মহারাজ, তুমি বহু দক্ষিণাযুক্ত যজ্ঞের দ্বারা যজন কর; ইন্দ্রের মতো, হে মনুষ্যেন্দ্র, চিরকাল দুঃখমুক্ত থাক।
12.22.14
मा त्वमेवं गते किंचिच्छोचेथाः क्षत्रियर्षभ ।
गतास्ते क्षत्रधर्मेण शस्त्रपूताः परां गतिम् ॥ १२.२२.१४ ॥
হে ক্ষত্রিয়শ্রেষ্ঠ, এইভাবে তারা চলে গেলে তুমি কিছুতেই শোক করো না; তারা ক্ষাত্রধর্মে ও অস্ত্রে পবিত্র হয়ে পরম গতি লাভ করেছে।
12.22.15
भवितव्यं तथा तच्च यद्वृत्तं भरतर्षभ ।
दिष्टं हि राजशार्दूल न शक्यमतिवर्तितुम् ॥ १२.२२.१५ ॥
হে ভরতশ্রেষ্ঠ, যা ঘটেছে তা এমনই ঘটতে হয়েছিল; হে রাজশার্দূল, দৈবকে অতিক্রম করা সম্ভব নয়।