મહાભારત · અધ્યાય 12.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.22.1
अस्मिन्नेवान्तरे वाक्यं पुनरेवार्जुनोऽब्रवीत् ।
निर्विण्णमनसं ज्येष्ठमिदं भ्रातरमच्युतम् ॥ १२.२२.१ ॥
આ દરમિયાન અર્જુને ફરી ખિન્ન મનવાળા જ્યેષ્ઠ ભાઈ અચ્યુતને આ વચન કહ્યું.
12.22.2
क्षत्रधर्मेण धर्मज्ञ प्राप्य राज्यं सुदुर्लभम् ।
जित्वा चारीन्नरश्रेष्ठ तप्यते किं भृशं भवान् ॥ १२.२२.२ ॥
હે ધર્મજ્ઞ, નરશ્રેષ્ઠ! ક્ષત્રધર્મથી અત્યંત દુર્લભ રાજ્ય મેળવીને અને શત્રુઓને જીતીને પણ તમે કેમ આટલું બહુ સંતપ્ત થાઓ છો?
12.22.3
क्षत्रियाणां महाराज संग्रामे निधनं मतम् ।
विशिष्टं बहुभिर्यज्ञैः क्षत्रधर्ममनुस्मर ॥ १२.२२.३ ॥
હે મહારાજ! ક્ષત્રિયો માટે યુદ્ધમાં મૃત્યુ અનેક યજ્ઞો કરતાં શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવ્યું છે. ક્ષત્રધર્મનું સ્મરણ કરો.
12.22.4
ब्राह्मणानां तपस्त्यागः प्रेत्य धर्मविधिः स्मृतः ।
क्षत्रियाणां च निधनं संग्रामे विहितं प्रभो ॥ १२.२२.४ ॥
બ્રાહ્મણો માટે તપ અને ત્યાગ મૃત્યુ પછીનો ધર્મવિધિ કહેવાયો છે; હે પ્રભુ, ક્ષત્રિયો માટે યુદ્ધમાં મૃત્યુ વિહિત છે.
12.22.5
क्षात्रधर्मो महारौद्रः शस्त्रनित्य इति स्मृतः ।
वधश्च भरतश्रेष्ठ काले शस्त्रेण संयुगे ॥ १२.२२.५ ॥
ક્ષાત્રધર્મ અતિ ભયંકર છે અને સદા શસ્ત્રો સાથે જોડાયેલો છે એમ કહેવાયું છે; હે ભરતશ્રેષ્ઠ, યોગ્ય સમયે યુદ્ધમાં શસ્ત્રથી વધ કરવો પણ તેનો જ અંશ છે.
12.22.6
ब्राह्मणस्यापि चेद्राजन्क्षत्रधर्मेण वर्ततः ।
प्रशस्तं जीवितं लोके क्षत्रं हि ब्रह्मसंभवम् ॥ १२.२२.६ ॥
હે રાજન્! બ્રાહ્મણ પણ જો ક્ષત્રધર્મ પ્રમાણે વર્તે તો જગતમાં તેનું જીવન પ્રશંસનીય છે, કેમ કે ક્ષત્રવર્ગ પણ બ્રહ્મમાંથી જ ઉત્પન્ન થયો છે.
12.22.7
न त्यागो न पुनर्यज्ञो न तपो मनुजेश्वर ।
क्षत्रियस्य विधीयन्ते न परस्वोपजीवनम् ॥ १२.२२.७ ॥
હે મનુજેશ્વર, ક્ષત્રિય માટે ત્યાગ, ફરી યજ્ઞ, તપ વિહિત નથી; બીજાના ધન પર જીવન ગુજારવું પણ વિહિત નથી.
12.22.8
स भवान्सर्वधर्मज्ञो धर्मात्मा भरतर्षभ ।
राजा मनीषी निपुणो लोके दृष्टपरावरः ॥ १२.२२.८ ॥
તમે સર્વધર્મજ્ઞ, ધર્માત્મા, ભરતશ્રેષ્ઠ; રાજા, મનીષી, નિપુણ અને લોકમાં ઉચ્ચ-નીચ જોનારા છો.
12.22.9
त्यक्त्वा संतापजं शोकं दंशितो भव कर्मणि ।
क्षत्रियस्य विशेषेण हृदयं वज्रसन्निभम् ॥ १२.२२.९ ॥
સંતાપથી ઉત્પન્ન શોક ત્યજી કર્મ માટે સજ્જ થા; ક્ષત્રિયનું હૃદય ખાસ કરીને વજ્ર સમાન છે.
12.22.10
जित्वाऽरीन्क्षत्रधर्मेण प्राप्य राज्यमकण्टकम् ।
विजितात्मा मनुष्येन्द्र यज्ञदानपरो भव ॥ १२.२२.१० ॥
ક્ષત્રધર્મથી શત્રુઓને જીતી, નિષ્કંટક રાજ્ય પામી, હે મનુષ્યેન્દ્ર, આત્મજયી થઈ યજ્ઞ-દાનમાં તત્પર થા.
12.22.11
इन्द्रो वै ब्रह्मणः पुत्रः क्षत्रियः कर्मणाऽभवत् ।
ज्ञातीनां पापवृत्तीनां जघान नवतीर्नव ॥ १२.२२.११ ॥
ઇન્દ્ર બ્રહ્માનો પુત્ર હતો; કર્મથી ક્ષત્રિય થયો. પાપવૃત્તિવાળા જ્ઞાતિજનોમાંથી નવ્વાણું જણને તેણે હણ્યા.
12.22.12
तच्चास्य कर्म पूज्यं च प्रशस्यं च विशांपते ।
तेनेन्द्रत्वं समापेदे देवानामिति नः श्रुतम् ॥ १२.२२.१२ ॥
તેનું તે કર્મ પૂજનીય અને પ્રશંસનીય છે, હે વિશાંપતિ; તેનાથી જ તેણે દેવોમાં ઇન્દ્રપદ પ્રાપ્ત કર્યું એમ અમે સાંભળ્યું છે.
12.22.13
स त्वं यज्ञैर्महाराज यजस्व बहुदक्षिणैः ।
यथैवेन्द्रो मनुष्येन्द्र चिराय विगतज्वरः ॥ १२.२२.१३ ॥
હે મહારાજ, તું ઘણી દક્ષિણાવાળા યજ્ઞો કર; ઇન્દ્રની જેમ, હે મનુષ્યેન્દ્ર, લાંબા કાળ સુધી દુઃખરહિત રહે.
12.22.14
मा त्वमेवं गते किंचिच्छोचेथाः क्षत्रियर्षभ ।
गतास्ते क्षत्रधर्मेण शस्त्रपूताः परां गतिम् ॥ १२.२२.१४ ॥
હે ક્ષત્રિયશ્રેષ્ઠ, આ રીતે તેઓ ગયા પછી તું કંઈ પણ શોક ન કર; તેઓ ક્ષાત્રધર્મથી અને શસ્ત્રોથી પવિત્ર થઈ પરમ ગતિ પામ્યા છે.
12.22.15
भवितव्यं तथा तच्च यद्वृत्तं भरतर्षभ ।
दिष्टं हि राजशार्दूल न शक्यमतिवर्तितुम् ॥ १२.२२.१५ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, જે બન્યું તે તેમ જ બનવાનું હતું; હે રાજશાર્દૂલ, દૈવ ઓળંગવું શક્ય નથી.