ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.22.1
अस्मिन्नेवान्तरे वाक्यं पुनरेवार्जुनोऽब्रवीत् ।
निर्विण्णमनसं ज्येष्ठमिदं भ्रातरमच्युतम् ॥ १२.२२.१ ॥
ਇਸੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਫਿਰ ਉਦਾਸ ਮਨ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਅਚਯੁਤ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
12.22.2
क्षत्रधर्मेण धर्मज्ञ प्राप्य राज्यं सुदुर्लभम् ।
जित्वा चारीन्नरश्रेष्ठ तप्यते किं भृशं भवान् ॥ १२.२२.२ ॥
ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਖੱਤਰੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲੱਭ ਰਾਜ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਇੰਨਾ ਸੰਤਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋ?
12.22.3
क्षत्रियाणां महाराज संग्रामे निधनं मतम् ।
विशिष्टं बहुभिर्यज्ञैः क्षत्रधर्ममनुस्मर ॥ १२.२२.३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਖੱਤਰੀਆਂ ਲਈ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਬਹੁਤ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਖੱਤਰੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ।
12.22.4
ब्राह्मणानां तपस्त्यागः प्रेत्य धर्मविधिः स्मृतः ।
क्षत्रियाणां च निधनं संग्रामे विहितं प्रभो ॥ १२.२२.४ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਤਪ ਅਤੇ ਤਿਆਗ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਧਰਮ-ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਖੱਤਰੀਆਂ ਲਈ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
12.22.5
क्षात्रधर्मो महारौद्रः शस्त्रनित्य इति स्मृतः ।
वधश्च भरतश्रेष्ठ काले शस्त्रेण संयुगे ॥ १२.२२.५ ॥
ਖੱਤਰੀ ਧਰਮ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਭਰਤਸ਼ਰੇਸ਼ਠ, ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸਤਰ ਨਾਲ ਵਧ ਕਰਨਾ ਵੀ ਉਸੇ ਦਾ ਅੰਗ ਹੈ।
12.22.6
ब्राह्मणस्यापि चेद्राजन्क्षत्रधर्मेण वर्ततः ।
प्रशस्तं जीवितं लोके क्षत्रं हि ब्रह्मसंभवम् ॥ १२.२२.६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਖੱਤਰੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਖੱਤਰੀ ਵਰਣ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
12.22.7
न त्यागो न पुनर्यज्ञो न तपो मनुजेश्वर ।
क्षत्रियस्य विधीयन्ते न परस्वोपजीवनम् ॥ १२.२२.७ ॥
ਹੇ ਮਨੁਜੇਸ਼ਵਰ, ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਲਈ ਤਿਆਗ, ਮੁੜ ਯਗ੍ਯ, ਤਪ ਵਿਧਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ; ਪਰਾਏ ਧਨ ਤੇ ਜੀਣਾ ਵੀ ਵਿਧਾਨ ਨਹੀਂ।
12.22.8
स भवान्सर्वधर्मज्ञो धर्मात्मा भरतर्षभ ।
राजा मनीषी निपुणो लोके दृष्टपरावरः ॥ १२.२२.८ ॥
ਤੁਸੀਂ ਸਰਬ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਭਰਤਸ਼ਰੇਸ਼ਠ; ਰਾਜਾ, ਮਨੀਸ਼ੀ, ਨਿਪੁਣ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
12.22.9
त्यक्त्वा संतापजं शोकं दंशितो भव कर्मणि ।
क्षत्रियस्य विशेषेण हृदयं वज्रसन्निभम् ॥ १२.२२.९ ॥
ਸੰਤਾਪ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕਰਮ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ; ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗਾ ਹੈ।
12.22.10
जित्वाऽरीन्क्षत्रधर्मेण प्राप्य राज्यमकण्टकम् ।
विजितात्मा मनुष्येन्द्र यज्ञदानपरो भव ॥ १२.२२.१० ॥
ਕਸ਼ਤ੍ਰਧਰਮ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਕੰਟਕ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਆਤਮਜਯੀ ਹੋ ਕੇ ਯਗ੍ਯ ਅਤੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾ।
12.22.11
इन्द्रो वै ब्रह्मणः पुत्रः क्षत्रियः कर्मणाऽभवत् ।
ज्ञातीनां पापवृत्तीनां जघान नवतीर्नव ॥ १२.२२.११ ॥
ਇੰਦਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ; ਕਰਮ ਨਾਲ ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਬਣਿਆ। ਪਾਪੀ ਵਿਰਤੀ ਵਾਲੇ ਜਾਤੀ-ਬੰਧੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨੜਿਆਨਵੇਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
12.22.12
तच्चास्य कर्म पूज्यं च प्रशस्यं च विशांपते ।
तेनेन्द्रत्वं समापेदे देवानामिति नः श्रुतम् ॥ १२.२२.१२ ॥
ਉਸ ਦਾ ਉਹ ਕਰਮ ਪੂਜਯੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੀ; ਉਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
12.22.13
स त्वं यज्ञैर्महाराज यजस्व बहुदक्षिणैः ।
यथैवेन्द्रो मनुष्येन्द्र चिराय विगतज्वरः ॥ १२.२२.१३ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਦੱਛਣਾ ਵਾਲੇ ਯੱਗ ਕਰ; ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਹੇ ਮਨੁੱਖੇੰਦਰ, ਚਿਰਾਂ ਤੱਕ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਰਹਿ।
12.22.14
मा त्वमेवं गते किंचिच्छोचेथाः क्षत्रियर्षभ ।
गतास्ते क्षत्रधर्मेण शस्त्रपूताः परां गतिम् ॥ १२.२२.१४ ॥
ਹੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਤੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ; ਉਹ ਕਸ਼ੱਤਰ-ਧਰਮ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ।
12.22.15
भवितव्यं तथा तच्च यद्वृत्तं भरतर्षभ ।
दिष्टं हि राजशार्दूल न शक्यमतिवर्तितुम् ॥ १२.२२.१५ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਹੋਇਆ ਉਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਣਾ ਸੀ; ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਟਾਲਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।