महाभारत · अध्याय 12.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.22.1
अस्मिन्नेवान्तरे वाक्यं पुनरेवार्जुनोऽब्रवीत् ।
निर्विण्णमनसं ज्येष्ठमिदं भ्रातरमच्युतम् ॥ १२.२२.१ ॥
याच वेळी अर्जुनाने पुन्हा खिन्न मनाच्या ज्येष्ठ बंधू अच्युताला हे वचन सांगितले.
12.22.2
क्षत्रधर्मेण धर्मज्ञ प्राप्य राज्यं सुदुर्लभम् ।
जित्वा चारीन्नरश्रेष्ठ तप्यते किं भृशं भवान् ॥ १२.२२.२ ॥
हे धर्मज्ञा, नरश्रेष्ठा! क्षत्रधर्माने अत्यंत दुर्लभ राज्य मिळवून आणि शत्रूंना जिंकूनही तुम्ही इतके का संतापत आहात?
12.22.3
क्षत्रियाणां महाराज संग्रामे निधनं मतम् ।
विशिष्टं बहुभिर्यज्ञैः क्षत्रधर्ममनुस्मर ॥ १२.२२.३ ॥
हे महाराजा! क्षत्रियांसाठी युद्धातील मरण अनेक यज्ञांपेक्षा श्रेष्ठ मानले गेले आहे. क्षत्रधर्माचे स्मरण करा.
12.22.4
ब्राह्मणानां तपस्त्यागः प्रेत्य धर्मविधिः स्मृतः ।
क्षत्रियाणां च निधनं संग्रामे विहितं प्रभो ॥ १२.२२.४ ॥
ब्राह्मणांसाठी तप आणि त्याग हा मरणोत्तर धर्मविधी सांगितला आहे; हे प्रभो, क्षत्रियांसाठी युद्धातील मरण विहित आहे.
12.22.5
क्षात्रधर्मो महारौद्रः शस्त्रनित्य इति स्मृतः ।
वधश्च भरतश्रेष्ठ काले शस्त्रेण संयुगे ॥ १२.२२.५ ॥
क्षात्रधर्म अत्यंत भयंकर असून सदैव शस्त्रांशी निगडित आहे असे सांगितले आहे; हे भरतश्रेष्ठा, योग्य वेळी युद्धात शस्त्राने वध करणेही त्याचाच भाग आहे.
12.22.6
ब्राह्मणस्यापि चेद्राजन्क्षत्रधर्मेण वर्ततः ।
प्रशस्तं जीवितं लोके क्षत्रं हि ब्रह्मसंभवम् ॥ १२.२२.६ ॥
हे राजा! ब्राह्मणानेही क्षत्रधर्माप्रमाणे वर्तन केले तर जगात त्याचे जीवन प्रशंसनीय ठरते, कारण क्षत्रसुद्धा ब्रह्मापासूनच उत्पन्न झाले आहे.
12.22.7
न त्यागो न पुनर्यज्ञो न तपो मनुजेश्वर ।
क्षत्रियस्य विधीयन्ते न परस्वोपजीवनम् ॥ १२.२२.७ ॥
हे मनुजेश्वरा, क्षत्रियासाठी त्याग, पुन्हा यज्ञ, तप विहित नाहीत; दुसऱ्याच्या धनावर उपजीविका करणेही विहित नाही.
12.22.8
स भवान्सर्वधर्मज्ञो धर्मात्मा भरतर्षभ ।
राजा मनीषी निपुणो लोके दृष्टपरावरः ॥ १२.२२.८ ॥
आपण सर्वधर्मज्ञ, धर्मात्मा, हे भरतश्रेष्ठा; राजा, मनीषी, निपुण आणि जगातील उच्च-नीच पाहिलेले आहात.
12.22.9
त्यक्त्वा संतापजं शोकं दंशितो भव कर्मणि ।
क्षत्रियस्य विशेषेण हृदयं वज्रसन्निभम् ॥ १२.२२.९ ॥
संतापातून उत्पन्न झालेला शोक त्यागून कर्मासाठी सज्ज हो; क्षत्रियाचे हृदय विशेषतः वज्रासारखे असते.
12.22.10
जित्वाऽरीन्क्षत्रधर्मेण प्राप्य राज्यमकण्टकम् ।
विजितात्मा मनुष्येन्द्र यज्ञदानपरो भव ॥ १२.२२.१० ॥
क्षात्रधर्माने शत्रूंना जिंकून, निष्कंटक राज्य मिळवून, हे मनुष्येन्द्रा, आत्मजयी होऊन यज्ञ आणि दानात तत्पर हो.
12.22.11
इन्द्रो वै ब्रह्मणः पुत्रः क्षत्रियः कर्मणाऽभवत् ।
ज्ञातीनां पापवृत्तीनां जघान नवतीर्नव ॥ १२.२२.११ ॥
इंद्र हा ब्रह्माचा पुत्र होता; कर्माने तो क्षत्रिय झाला. पापवृत्तीच्या ज्ञातींपैकी नव्वद-नऊ जणांना त्याने ठार मारले.
12.22.12
तच्चास्य कर्म पूज्यं च प्रशस्यं च विशांपते ।
तेनेन्द्रत्वं समापेदे देवानामिति नः श्रुतम् ॥ १२.२२.१२ ॥
त्याचे ते कर्म पूज्य आणि प्रशंसनीय आहे, हे विशांपते; त्याच्यामुळेच त्याने देवांमध्ये इंद्रपद मिळवले असे आम्ही ऐकले आहे.
12.22.13
स त्वं यज्ञैर्महाराज यजस्व बहुदक्षिणैः ।
यथैवेन्द्रो मनुष्येन्द्र चिराय विगतज्वरः ॥ १२.२२.१३ ॥
हे महाराजा, तू बहुदक्षिणायुक्त यज्ञ कर; इंद्राप्रमाणे, हे मनुष्येंद्रा, दीर्घकाल शोकरहित राहा.
12.22.14
मा त्वमेवं गते किंचिच्छोचेथाः क्षत्रियर्षभ ।
गतास्ते क्षत्रधर्मेण शस्त्रपूताः परां गतिम् ॥ १२.२२.१४ ॥
हे क्षत्रियश्रेष्ठा, असे ते गेल्यावर तू काहीही शोक करू नकोस; ते क्षात्रधर्माने आणि शस्त्रांनी पवित्र होऊन परम गतीला गेले आहेत.
12.22.15
भवितव्यं तथा तच्च यद्वृत्तं भरतर्षभ ।
दिष्टं हि राजशार्दूल न शक्यमतिवर्तितुम् ॥ १२.२२.१५ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, जे घडले ते तसेच घडायचे होते; हे राजशार्दूला, दैवाचे उल्लंघन करणे शक्य नाही.