Mahābhārata · Adhyāya 12.224
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.224.1
अस्ति कश्चिद्यदि विभो सदारो नियतो गृहे ।
अतीतसर्वसंसारः सर्वद्वन्द्वविवर्जितः।
तं मे ब्रूहि महाप्राज्ञ दुर्लभः पुरुषो महान् ॥ १२.२२४.१ ॥
Oh poderoso, si existe algún hombre que, viviendo con su esposa en casa con dominio de sí, haya trascendido todos los lazos de la existencia mundana y esté libre de todos los pares de opuestos, háblame de él, oh gran sabio; un hombre tan grande es raro.
12.224.2
शृणु राजन्यथावृत्तं यन्मां त्वं पृष्टवानसि ।
इतिहासमिमं शुद्धं संसारभयभेषजम् ॥ १२.२२४.२ ॥
Escucha, oh rey, lo que sucedió tal como me has preguntado. Esta historia pura es un remedio contra el temor de la existencia mundana.
12.224.3
देवलो नाम विप्रर्षिः सर्वशास्त्रार्थकोविदः ।
क्रियावान्धार्मिको नित्यं देवब्राह्मणपूजकः ॥ १२.२२४.३ ॥
Había un sabio brahmán llamado Devala, versado en el sentido de todas las escrituras, dedicado a la acción ritual, justo y siempre honrador de los dioses y los brahmanes.
12.224.4
सुता सुवर्चला नाम तस्य कल्याणलक्षणा ।
नातिह्रस्वा नातिकृशा नातिदीर्घा यशस्विनी।
प्रदानसमयं प्राप्ता पिता तस्य ह्यचिन्तयत् ॥ १२.२२४.४ ॥
Tenía una hija llamada Suvarcalā, marcada por signos auspiciosos, ni demasiado baja, ni demasiado delgada, ni demasiado alta, y renombrada. Cuando llegó el momento de darla en matrimonio, su padre comenzó a reflexionar.
12.224.5
अस्याः पतिः कुतो वेति ब्राह्मणः श्रोत्रियः परः ।
विद्वान्विप्रो ह्यकुटुम्बः प्रियवादी महातपाः ॥ १२.२२४.५ ॥
«¿De dónde saldrá un marido para ella?», pensaba: un brahmán excelso en el Veda, sabio, sin familia, de palabra dulce y de gran austeridad.
12.224.6
इत्येवं चिन्तयानं तं रहस्याह सुवर्चला ॥ १२.२२४.६ ॥
Mientras él pensaba así, Suvarcalā le habló en privado.
12.224.7
अन्धाय मां महाप्राज्ञ देह्यनन्धाय वै पितः ।
एवं स्मर सदा विद्वन्ममेदं प्रार्थितं मुने ॥ १२.२२४.७ ॥
¡Oh padre de gran sabiduría! Dame a un ciego, o dame a quien no sea ciego. Oh sabio erudito, recuerda siempre esta petición mía.
12.224.8
न शक्यं प्रार्थितं वत्से त्वयाऽद्य प्रतिभाति मे ।
अन्धतानन्धता चेति विकारो मम जायते ॥ १२.२२४.८ ॥
Hija, lo que has pedido no puede hacerse; así me parece ahora. Ceguera y no-ceguera: estas palabras provocan en mí una perturbación.
12.224.9
उन्मत्तेवाशुभं वाक्यं भाषसे शुभलोचने ॥ १२.२२४.९ ॥
Oh de hermosos ojos, hablas palabras funestas como si estuvieras loca.
12.224.10
नाहमुन्मत्तभूताऽद्य बुद्धिपूर्वं ब्रवीमि ते ।
विद्यते चेत्पतिस्तादृक्स मां भरति वेदवित् ॥ १२.२२४.१० ॥
No estoy loca ahora; te hablo con intención deliberada. Si existe un esposo así, versado en los Vedas, que me sostenga...
12.224.11
येभ्यस्त्वं मन्यसे दातुं मामिहानय तान्द्विजान् ।
तादृशं तं पतिं तेषु वरयिष्ये यथातथम् ॥ १२.२२४.११ ॥
Trae aquí a los brahmanes a quienes pienses darme; de entre ellos escogeré, como corresponde, a un esposo así.
12.224.12
तथेति चोक्त्वा तां कन्यामृषिः शिष्यानुवाच ह ।
ब्राह्मणान्वेदसंपन्नान्योनिगोत्रविशोधितान् ॥ १२.२२४.१२ ॥
Diciendo «Así sea» a la doncella, el sabio habló a sus discípulos: «Traed brahmanes dotados de los Vedas, purificados en linaje y clan».
12.224.13
मातृतः पितृतः शुद्धाञ्शुद्धानाचारतः शुभान् ।
अरोगान्बुद्धिसंपन्नाञ्शीलसत्वगुणान्वितान् ॥ १२.२२४.१३ ॥
Puros por parte de madre y de padre, puros en su conducta, auspiciosos, libres de enfermedad, dotados de inteligencia y poseedores de buen carácter, fortaleza y virtud.
12.224.14
असंकीर्णांश्च गोत्रेषु वेदव्रतसमन्वितान् ।
ब्राह्मणान्स्नातकाञ्शीघ्रं मातापितृसमन्वितान्।
निवेष्टुकामान्कन्यां मे दृष्ट्वाऽऽनयत शिष्यकाः ॥ १२.२२४.१४ ॥
Brahmanes sin mezcla de linaje, dotados de los Vedas y de votos, que han completado su estudio, junto a su madre y su padre, deseosos de casarse; al verlos para mi hija, traedlos pronto, discípulos.
12.224.15
तच्छ्रुत्वा त्वरिताः शिष्या ह्याश्रमेषु ततस्ततः ।
ग्रामेषु च ततो गत्वा ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयन् ॥ १२.२२४.१५ ॥
Al oír esto, los discípulos se apresuraron por los ermitaños y luego por las aldeas, fueron a los brahmanes y se lo anunciaron.
12.224.16
ऋषेः प्रभावं मत्वा ते कन्यायाश्च द्विजोत्तमाः ।
अनेकमुनयो राजन्संप्राप्ता देवलाश्रमम् ॥ १२.२२४.१६ ॥
Considerando el poder del sabio y el valor de la doncella, oh rey, aquellos mejores de los dos nacidos y muchos sabios llegaron al ermitaño de Devala.
12.224.17
अनुमान्य यथान्यायं मुनीन्मुनिकुमारकान् ।
अभ्यर्च्य विधिवत्तत्र कन्यामाह पिता महान् ॥ १२.२२४.१७ ॥
Habiendo obtenido debidamente el consentimiento de los sabios y de sus hijos, y tras honrarlos allí según el rito, el gran padre habló a la doncella.
12.224.18
एतेऽपि मुनयो वत्से स्वपुत्रैकमता इह ।
वेदवेदाङ्गसंपन्नाः कुलीनाः शीलसंमताः ॥ १२.२२४.१८ ॥
Hija, estos sabios aquí también están de acuerdo con sus propios hijos: dotados del Veda y de sus disciplinas auxiliares, de buena familia y estimados por su carácter.
12.224.19
येऽमी तेषु वरं भद्रे त्वमिच्छसि महाव्रतम् ।
तं कुमारं वृणीष्वाद्य तस्मै दास्याम्यहं शुभे ॥ १२.२२४.१९ ॥
Oh afortunada, a quien de ellos, de votos grandes, desees como esposo, elige ahora a ese joven; oh bella, yo te daré a él.
12.224.20
तथेति चोक्त्वा कल्याणी तप्तहेमनिभा तदा ।
सर्वलक्षणसंपन्ना वाक्यमाह यशस्विनी ॥ १२.२२४.२० ॥
Diciendo «Así sea», la auspiciosa doncella, resplandeciente como oro fundido y dotada de todas las marcas auspiciosas, entonces pronunció estas palabras, ella la renombrada.
12.224.21
विप्राणां समितीर्दृष्ट्वा प्रणिपत्य तपोधनान् ।
यद्यस्ति समितौ विप्रो ह्यन्धोऽनन्धः स मे वरः ॥ १२.२२४.२१ ॥
Al ver las asambleas de brahmanes, e inclinándose ante los sabios ricos en austeridad, dijo: si hay un brahmán en esta asamblea, ciego o no ciego, ese será mi esposo.
12.224.22
तच्छ्रुत्वा मुनयस्तत्र वीक्षमाणाः परस्परम् ।
नोचुर्विप्रा महाभागाः कन्यां मत्वा ह्यवेदिकां ॥ १२.२२४.२२ ॥
Al oír esto, los sabios allí se miraban unos a otros, pero aquellos brahmanes de gran fortuna no dijeron nada, considerando a la doncella como avedikā, indigna.
12.224.23
कुत्सयित्वा मुनिं तत्र मनसा मुनिसत्तमाः ।
यथागतं ययुः क्रुद्धा नानादेशनिवासिनः ॥ १२.२२४.२३ ॥
Injuriando en sus mentes a aquel sabio, encolerizados, aquellos mejores de los sabios, que habitaban en diversas tierras, se marcharon como habían llegado.
12.224.24
कन्या च संस्थिता तत्र पितृवेश्मनि भामिनी ॥ १२.२२४.२४ ॥
Y la hermosa doncella permaneció allí, en la casa de su padre.
12.224.25
ततः कदाचिद्ब्रह्मण्यो विद्वान्न्यायविशारदः ।
ऊहापोहविधानज्ञो ब्रह्मचर्यसमन्वितः ॥ १२.२२४.२५ ॥
Entonces, una vez, hubo un sabio devoto de los brahmanes, erudito, diestro en el razonamiento, conocedor del método de la inferencia y la refutación, y dotado de disciplina de castidad.
12.224.26
वेदविद्वेदतत्वज्ञः क्रियाकल्पविशारदः ।
आत्मतत्वविभागज्ञः पितृमान्गुणसागरः ॥ १२.२२४.२६ ॥
Conocedor de los Vedas, que comprendía la verdad de los Vedas, diestro en las normas de la acción ritual, que conocía las divisiones de la verdad del yo, que tenía padre, océano de virtudes.
12.224.27
श्वेतकेतुरिति ख्यातः श्रुत्वा वृत्तान्तमादरात् ।
कन्यार्थं देवलं चापि शीघ्रं तत्रागतोऽभवत् ॥ १२.२२४.२७ ॥
Śvetaketu, renombrado con ese nombre, habiendo escuchado el relato con respeto, y Devala también por la doncella, llegó rápidamente allí.
12.224.28
उद्दालकसुतं दृष्ट्वा श्वेतकेतुं महाव्रतम् ।
यथान्यायं च संपूज्य देवलः प्रत्यभाषत ॥ १२.२२४.२८ ॥
Viendo a Śvetaketu, hijo de Uddālaka, de gran voto, y honrándolo según la norma, Devala respondió.
12.224.29
कन्ये एष महाभागे प्राप्तो ऋषिकुमारकः ।
वरयैनं महाप्राज्ञं वेदवेदाङ्गपारगम् ॥ १२.२२४.२९ ॥
Oh doncella, oh muy afortunada, ha llegado este joven sabio. Elige a este muy sabio, maestro del Veda y de sus miembros.
12.224.30
तच्छ्रुत्वा कुपिता कन्या ऋषिपुत्रमुदैक्षत ।
तां कन्यामाह विप्रर्षिः सोऽहं भद्रे समागतः ॥ १२.२२४.३० ॥
Al oír esto, la doncella enfadada miró al hijo del sabio. A esa doncella le dijo el sabio brahmán: Oh buena señora, he venido aquí.
12.224.31
अन्धोऽहमत्र तत्वं हि तथा मन्ये च सर्वदा ।
विशालनयनं विद्धि तथा मां हीनसंशयम्।
वृणीष्व मां वरारोहे भजे च त्वामनिन्दिते ॥ १२.२२४.३१ ॥
Aquí soy ciego, y aun así siempre considero la verdad de este modo. Sabe que soy de ojos grandes y libre de dudas. Elígeme, oh mujer de bellas caderas; te serviré, oh irreprochable.
12.224.32
येनेदं वीक्षते नित्यं वृणोति स्पृशतेऽथवा ।
घ्रायते वक्ति सततं येनेदं सार्यते पुनः ॥ १२.२२४.३२ ॥
Por lo cual esto siempre es visto, asido o tocado, olido, continuamente dicho, y por lo cual esto vuelve a ser puesto en movimiento:
12.224.33
येनेदं मन्यते तत्वं येन बुध्यति वा पुनः ।
न चक्षुर्विद्यते ह्येतत्स वै भूतान्ध उच्यते ॥ १२.२२४.३३ ॥
Por lo cual esto considera la verdad, y por lo cual de nuevo comprende, pero no tiene ojo: eso mismo se llama ciego entre los seres.
12.224.34
यस्मिन्प्रवर्तते चेदं पश्यञ्छृण्वन्स्पृशन्नपि ।
जिघ्रंश्च रसयंस्तद्वद्वर्तते येन चक्षुषा ॥ १२.२२४.३४ ॥
En lo cual esto procede, y lo cual de igual modo actúa mientras ve, oye, toca, huele y gusta: con qué ojo actúa.
12.224.35
तन्मे नास्ति ततो ह्यन्धो वृणु भद्रेऽद्य मामतः ।
लोकदृष्ट्या करोमीह नित्यनैमित्तिकादिकम् ॥ १२.२२४.३५ ॥
Eso no lo tengo; por eso soy ciego. Escógeme hoy, oh dama gentil. A ojos del mundo, aquí realizo los ritos diarios, ocasionales y demás.
12.224.36
आत्मदृष्ट्या च तत्सर्वं विलिप्यासि च नित्यशः ।
स्थितोऽहं निर्भरः शान्तः कार्यकारणभावनः ॥ १२.२२४.३६ ॥
Con la visión del yo, tú permaneces siempre sin apego a todo aquello; yo me mantengo firme, sin carga y en paz, contemplando causa y efecto.
12.224.37
अविद्यया तरन्मृत्युं विद्यया तं तथाऽमृतम् ।
यथाप्राप्तं तु संदृश्य वसामीह विमत्सरः।
क्रीते व्यवसितं भद्रे भर्ताऽहं ते वृणीष्व माम् ॥ १२.२२४.३७ ॥
Habiendo cruzado la muerte mediante la ignorancia y alcanzado aquella inmortalidad mediante el conocimiento, viendo las cosas tal como han llegado, habito aquí libre de envidia. Oh, bienaventurada, mi resolución está tomada; soy tu esposo, elígeme.
12.224.38
ततः सुवर्चला दृष्ट्वा प्राह तं द्विजसत्तमम् ।
मनसाऽसि वृतो विद्वञ्शेषकर्ता पिता मम।
वृणीष्व पितरं मह्यमेष वेदविधिक्रमः ॥ १२.२२४.३८ ॥
Entonces Suvarcalā, al verlo, habló a aquel mejor de los brahmanes: Oh erudito, en mi corazón ya te he elegido; mi padre, que realiza mis ritos restantes, está aquí. Elige a mi padre para mí; este es el orden prescrito por el Veda.
12.224.39
तद्विज्ञाय पिता तस्या देवलो मुनिसत्तमः ।
श्वेतकेतुं च संपूज्य तथैवोद्दालकेन तम् ॥ १२.२२४.३९ ॥
Sabiendo esto, su padre Devala, el mejor de los sabios, honró a Śvetaketu, y asimismo Uddālaka le honró.
12.224.40
मुनीनामग्रतः कन्यां प्रददौ जलपूर्वकम् ।
उदाहरन्ति वै तत्र श्वेतकेतुं निरीक्ष्य तम् ॥ १२.२२४.४० ॥
Ante los sabios entregó a la doncella, con el agua vertida primero. Allí, mirando a Śvetaketu, dicen…
12.224.41
हृत्पुण्डरीकनिलयः सर्वभूतात्मको हरिः ।
श्वेतकेतुस्वरूपेण स्थितोऽसौ मधुसूदनः ॥ १२.२२४.४१ ॥
Hari, que habita en el loto del corazón, el ser de todos los seres, permanece en la forma de Śvetaketu; él es Madhusūdana.
12.224.42
प्रीयतां माधवो देवः पत्नी चेयं सुता मम ।
प्रतिपादयामि ते कन्यां सहधर्मचरीं शुभाम्।
इत्युक्त्वा प्रददौ तस्मै देवलो मुनिपुङ्गवः ॥ १२.२२४.४२ ॥
Que el dios Mādhava quede complacido. Esta es mi esposa y esta es mi hija. Te entrego a esta doncella auspiciosa, compañera en el dharma. Dicho esto, Devala, el mejor de los sabios, se la dio.
12.224.43
प्रतिगृह्य च तां कन्यां श्वेतकेतुर्महायशाः ।
उपयम्य यथान्यायमत्र कृत्वा यथाविधि ॥ १२.२२४.४३ ॥
Habiendo aceptado a aquella doncella, Śvetaketu, de gran renombre, la tomó en matrimonio según la regla, y aquí realizó los ritos conforme a lo prescrito.
12.224.44
समाप्य तन्त्रं मुनिभिर्वैवाहिकमनुत्तमम् ।
स गार्हस्थ्ये वसन्धीमान्भार्यां तामिदमब्रवीत् ॥ १२.२२४.४४ ॥
Cuando los sabios completaron el supremo rito nupcial, el sabio, que vivía en la vida de cabeza de familia, dijo esto a su esposa.
12.224.45
यानि चोक्तानि वेदेषु तत्सर्वं कुरु शोभने ।
मया सह यथान्यायं सहधर्मचरी मम् ॥ १२.२२४.४५ ॥
Oh radiante, todo lo que está prescrito en los Vedas, hazlo conmigo según la regla, pues eres mi compañera en el dharma.
12.224.46
अहमित्येव भावेन स्थितोऽहं त्वं तथैव च ।
तस्मात्कर्माणि कुर्वीथाः कुर्यां ते च ततः परम् ॥ १२.२२४.४६ ॥
Permanezco en el sentir de 'yo soy yo', y tú igualmente. Por tanto, realiza tú los actos, y después yo los realizaré por ti.
12.224.47
न ममेति च भावेन ज्ञानाग्निनिलयेन च ।
अनन्तरं तथा कुर्यास्तानि कर्माणि भस्मसात् ॥ १२.२२४.४७ ॥
Con el sentir de 'esto no es mío', y morando en el fuego del conocimiento, después debes realizar aquellos actos de modo que queden reducidos a cenizas.
12.224.48
एवं त्वया च कर्तव्यं सर्वदा दुर्भगा मया ।
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः।
तस्माल्लोकस्य सिद्ध्यर्थं कर्तव्यं चात्मसिद्धये ॥ १२.२२४.४८ ॥
Así, tú y yo debemos actuar siempre. Lo que hace el mejor de los hombres, eso también lo hacen los demás. Por tanto, debe hacerse para el éxito del mundo y para la perfección del yo.
12.224.49
उक्त्वैवं स महाप्राज्ञः सर्वज्ञानैकभाजनः ।
पुत्रानुत्पाद्य तस्यां च यज्ञैः संतर्प्य देवताः ॥ १२.२२४.४९ ॥
Habiendo dicho esto, aquel sabio, recipiente único de todo conocimiento, engendró hijos con ella y, mediante sacrificios, satisfizo a los dioses.
12.224.50
आत्मयोगपरो नित्यं निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः ।
भार्यां तां सदृशीं प्राप्य बुद्धिं क्षेत्रज्ञयोरिव ॥ १२.२२४.५० ॥
Siempre dedicado al yoga del yo, libre de los pares de opuestos, sin posesiones, habiendo obtenido aquella esposa adecuada, vivió con un entendimiento semejante al del campo y su conocedor.
12.224.51
लोकमन्यमनुप्राप्तौ भार्या भर्ता तथैव च ।
साक्षिभूतौ जगत्यस्मिंश्चरमाणौ मुदाऽन्वितौ ॥ १२.२२४.५१ ॥
Habiendo alcanzado otro mundo, la esposa y el esposo de igual modo, como testigos en este mundo, vagaban llenos de alegría.
12.224.52
ततः कदाचिद्भर्तारं श्वेतकेतुं सुवर्चला ।
पप्रच्छ को भवानत्र ब्रूहि मे तद्द्विजोत्तम ॥ १२.२२४.५२ ॥
Entonces, una vez, Suvarcalā preguntó a su esposo Śvetaketu: '¿Quién eres tú aquí? Dímelo, mejor de los nacidos dos veces.'
12.224.53
तामाह भगवान्वाग्मी तया ज्ञातो न संशयः ।
द्विजोत्तमेति मामुक्त्वा पुनः कमनुपृच्छसि ॥ १२.२२४.५३ ॥
Aquel elocuente venerable le dijo: 'Me has conocido, sin duda. Habiéndome llamado mejor de los nacidos dos veces, ¿a quién más preguntas de nuevo?'
12.224.54
सा तमाह महात्मानं पृच्छामि हृदि शायिनम् ।
तच्छ्रुत्वा प्रत्युवाचैनां स न वक्ष्यति भामिनि ॥ १२.२२४.५४ ॥
Ella dijo a aquel magnánimo: "Pregunto a quien habita en el corazón." Al oírlo, él le respondió: "Oh señora, él no hablará."
12.224.55
नामगोत्रसमायुक्तमात्मानं मन्यसे यदि ।
तन्मिथ्यागोत्रसद्भावे वर्तते देहबन्धनम् ॥ १२.२२४.५५ ॥
Si te consideras unido a un nombre y linaje, entonces, mientras exista un linaje falso, persiste la atadura del cuerpo.
12.224.56
अहमित्येष भावोऽत्र त्वयि चापि समाहितः ।
त्वमप्यहमहं सर्वमहमित्येव वर्तते।
नात्र तत्परमार्थं वै किमर्थमनुपृच्छसि ॥ १२.२२४.५६ ॥
Esta noción "yo" está firmemente presente aquí también en ti. Tú también eres yo; yo soy todo; así es. Aquí no hay tal verdad suprema; ¿por qué preguntas?
12.224.57
ततः प्रहस्य सा हृष्टा भर्तारं धर्मचारिणी ।
उवाच वचनं काले स्मयमाना तदा नृप ॥ १२.२२४.५७ ॥
Entonces, riendo y complacida, aquella mujer que seguía el dharma dijo estas palabras a su esposo en el momento oportuno. Oh rey, entonces habló sonriendo.
12.224.58
किमनेकप्रकारेण विरोधेन प्रयोजनम् ।
क्रियाकलापैर्ब्रह्मर्षे ज्ञाननष्टोऽसि सर्वदा।
तन्मे ब्रूहि महाप्राज्ञ यथाऽहं त्वामनुव्रता ॥ १२.२२४.५८ ॥
¿Qué sentido tiene tanta contradicción de tantas clases? Oh sabio brahmán, por la multitud de ritos siempre has perdido el conocimiento. Por tanto, oh gran sabio, dímelo para que yo te sea devota.
12.224.59
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः ।
वर्तते तेन लोकोऽयं संकीर्णश्च भविष्यति ॥ १२.२२४.५९ ॥
Lo que hace el mejor, eso mismo lo hacen también los demás. Por ello este mundo se volverá confuso.
12.224.60
संकीर्णे च तथा धर्मे वर्णः संकरमेति च ।
संकरे च प्रवृत्ते तु मात्स्यो न्यायः प्रवर्तते ॥ १२.२२४.६० ॥
Cuando el dharma se confunde, también las castas caen en la mezcla; y cuando la mezcla se instala, prevalece la ley de los peces.
12.224.61
तदनिष्टं हरेर्भद्रे धातुरस्य महात्मनः ।
परमेश्वरसंक्रीडा लोकसृष्टिरियं शुभे ॥ १२.२२४.६१ ॥
Oh bienaventurada, eso es indeseable para Hari, el alma grande creador; esta creación de los mundos es el juego del Señor supremo.
12.224.62
यावत्पासव उद्दिष्टास्तावत्योऽस्य विभूतयः ।
तावत्यश्चैव मायास्तु तावत्योऽस्याश्च शक्तयः ॥ १२.२२४.६२ ॥
Tantas como se declaran los lazos, tantas son sus manifestaciones; tantas ilusiones, y tantas también sus potencias.
12.224.63
एवं सुगह्वरे युक्तो यत्र मे तद्भवाभवम् ।
छित्त्वा ज्ञानासिना गच्छेत्स विद्वान्स च मे प्रियः।
सोऽहमेव न सन्देहः प्रतिज्ञा इति तस्य वै ॥ १२.२२४.६३ ॥
Así unido en el abismo más profundo, quien, cortando el origen y la disolución con la espada del conocimiento, avanza — ese sabio me es querido. Él soy yo mismo, sin duda; esta es su promesa.
12.224.64
ये मूढास्ते दुरात्मानो धर्मसंकरकारकाः ।
मर्यादाभेदका नीचा नरके यान्ति जन्तवः ॥ १२.२२४.६४ ॥
Los que son necios son de mal ánimo; causantes de la confusión del dharma, rompedores de límites, viles — tales seres van al infierno.
12.224.65
आसुरीं योनिमापन्ना इति देवानुशासनम् ॥ १२.२२४.६५ ॥
Habiendo caído en un vientre demoníaco — esta es la enseñanza de los dioses.
12.224.66
भगवत्या तथा लोके रक्षितव्यं न संशयः ।
मर्यादालोकरक्षार्थमेवमस्ति तथा स्थितः ॥ १२.२२४.६६ ॥
Sin duda debe ser protegido en el mundo por la venerable diosa. Para proteger el orden del mundo, así es y así está establecido.
12.224.67
शब्दः कोत्र इति ख्यातस्तथाऽर्थं च महामुने ।
आकृत्या पतयो ब्रूहि लक्षणेन पृथक्पृथक् ॥ १२.२२४.६७ ॥
Gran sabio, ¿qué se conoce como 'sonido' (śabda) y cuál es su significado? Dime por separado las distinciones de cada uno, por forma y por característica.
12.224.68
व्यत्ययेन च वर्णानां परिवादकृतो हि यः ।
स शब्द इति विज्ञेयस्तन्निपातोऽर्थ उच्यते ॥ १२.२२४.६८ ॥
Aquello que surge de la inversión de los sonidos (letras) debe entenderse como 'palabra' (śabda); su asentamiento se llama su 'significado' (artha).
12.224.69
शब्दार्थयोर्हि संबन्धस्त्वनयोरस्ति वा न वा ।
तन्मे ब्रूहि यथातत्वं शब्दस्यानेऽर्थ एव चेत् ॥ १२.२२४.६९ ॥
¿Existe realmente una conexión entre la palabra y su significado, o no? Dímelo tal como es en verdad; y si el significado de la palabra es otro, dímelo también.
12.224.70
शब्दार्थयोर्न चैवास्ति संबन्धोऽत्यन्त एव हि ।
पुष्करे च यथा तोयं तथाऽस्मीति च वेत्थ तत् ॥ १२.२२४.७० ॥
Entre la palabra y el significado en verdad no existe una conexión absoluta, así como el agua está en un estanque de loto. Tú lo sabes: 'así soy yo'.
12.224.71
अर्थे स्थितिर्हि शब्दस्य नान्यथा च स्थितिर्भवेत् ।
विद्यते चेन्महाप्राज्ञ विनाऽर्थं ब्रूहि सत्तम ॥ १२.२२४.७१ ॥
La existencia de la palabra reside solo en su significado; de otro modo no podría sostenerse. Gran sabio, si existe una palabra sin significado, dímelo, oh mejor de los buenos.
12.224.72
ससंसर्गोऽतिमात्रस्तु वाचकत्वेन वर्तते ।
अस्ति चेद्वर्तते नित्यं विकारोच्चारणेन वै ॥ १२.२२४.७२ ॥
Ese contacto es excesivo y funciona como expresión del significado. Si existe, siempre opera mediante la enunciación de una modificación.
12.224.73
शब्दस्थानोत्र इत्युक्तस्तथाऽर्थ इति मे कृतः ।
अर्थः स्थितो न तिष्ठेच्च विरूढमिह भाषितम् ॥ १२.२२४.७३ ॥
Aquí se ha declarado el lugar del sonido, y yo también he tomado el significado de esa manera. El significado está establecido, pero podría no sostenerse; lo dicho aquí se ha vuelto contradictorio.
12.224.74
न विकूलोऽत्र कथितो नाकाशं हि विना जगत् ।
संबन्धस्तत्र नास्त्येव तद्वदित्येष मन्यताम् ॥ १२.२२४.७४ ॥
Aquí no se ha dicho nada desordenado; sin el espacio no hay mundo. Allí no existe en verdad conexión alguna. Que se entienda de la misma manera.
12.224.75
सदाऽहंकारशब्दोऽयं व्यक्तमात्मनि संश्रितः ।
न वाचस्तत्र वर्तन्ते इति मिथ्या भविष्यति ॥ १२.२२४.७५ ॥
Esta palabra 'ahaṃkāra', el ego, siempre reposa claramente en el yo. Decir que allí no operan las palabras resultará falso.
12.224.76
अहंशब्दो ह्यहंभावो नात्मभावे शुभव्रते ।
न वर्तन्ते परेऽचिन्त्ये वाचः सगुणलक्षणाः ॥ १२.२२४.७६ ॥
La palabra 'aham' es en sí misma el sentido de 'yo'; oh tú de votos puros, no existe en el estado del yo. En lo supremo e inconcebible no operan las palabras de cualidades características.
12.224.77
अहं गात्रैकतः श्यामा भावनपि तथैव च ।
तन्मे ब्रूहि यथान्यायमेवं चेन्मुनिसत्तम ॥ १२.२२४.७७ ॥
'Yo' es oscuro desde una parte del cuerpo, y la idea también lo es. Dímelo rectamente, si es así, mejor de los sabios.
12.224.78
मृण्मये हि घटे भावस्तादृग्भाव इहेष्यते ।
अयं भावः परेऽचिन्त्ये ह्यात्मभावो यथाच तत् ॥ १२.२२४.७८ ॥
En una vasija de barro existe tal naturaleza, y eso es lo que aquí se considera tal. Esta naturaleza está también en lo supremo, inconcebible, y es como la naturaleza del ātman.
12.224.79
अहं त्वमेतदित्येव परे संकल्पना मया ।
तस्माद्वाचो न वर्तन्त इति नैव विरुध्यते ॥ १२.२२४.७९ ॥
He formado sobre lo supremo estas concepciones: 'yo', 'tú', 'esto'. Por tanto, las palabras no se aplican a ello, y esto no es contradictorio.
12.224.80
तस्माद्वामेन वर्तन्ते मनसा भीरु सर्वशः ।
यथाऽऽकाशगतं विश्वं संसक्तमिव लक्ष्यते ॥ १२.२२४.८० ॥
Por eso, oh tímida, los hombres se mueven en todo sentido con la mente por un camino torcido, así como el universo situado en el espacio parece adherido.
12.224.81
संसर्गे सति संबन्धात्तद्विकारं भविष्यति ।
अनाकाशगतं सर्वं विकारे च सदा गतम् ॥ १२.२२४.८१ ॥
Cuando hay contacto, por la conexión se producirá en ello una modificación. Todo lo que no está situado en el espacio está siempre en modificación.
12.224.82
तद्ब्रह्म परमं शुद्धमनौषम्यं न शक्यते ।
न दृश्यते तथा तच्च दृश्यते च मतिर्मम ॥ १२.२२४.८२ ॥
Ese Brahman es supremo, puro e incomparable; no puede describirse. No se ve, y sin embargo se ve de ese modo; esta es mi opinión.
12.224.83
निर्विकारं ह्यमूर्ति च निरयं सर्वगं तथा ।
दृश्यते च वियन्नित्यं दृगात्मा तेन दृश्यते ॥ १२.२२४.८३ ॥
Él es inmutable, sin forma, sin soporte y omnipresente; así también el espacio se ve siempre. El ātman que es el vidente se ve a través de él.
12.224.84
त्वचा स्पृशति वै वायुमाकाशस्थं पुनः पुनः ।
तत्स्थं गन्धं तथाघ्राति ज्योतिः पश्यति चक्षुषा ॥ १२.२२४.८४ ॥
Con la piel toca una y otra vez el viento que reside en el espacio; asimismo huele el aroma que en él está, y con el ojo ve la luz.
12.224.85
तमोरश्मिगणश्चैव मेघजालं तथैव च ।
वर्षं तारागणं चैव नाकाशं दृश्यते पुनः ॥ १२.२२४.८५ ॥
La oscuridad, la multitud de rayos, la red de nubes, la lluvia y la multitud de estrellas también; y de nuevo el cielo no se ve.
12.224.86
आकाशस्याप्यथाकाशं सद्रूपमिति निश्चितम् ।
तदर्थे कल्पिता ह्येते तत्सत्यो विष्णुरेव च।
यानि नामानि गौणानि ह्युपचारात्परात्मनि ॥ १२.२२४.८६ ॥
El cielo del cielo: es cierto que tiene la forma del ser. Para ello se conciben estos; ese verdadero es Viṣṇu. Los nombres secundarios aplicados al Ser supremo lo son por uso figurado.
12.224.87
न चक्षुषा न मनसा न चान्येन परो विभुः ।
चिन्त्यते सूक्ष्मया बुद्ध्या वाचा वक्तुं न शक्यते ॥ १२.२२४.८७ ॥
Ni con el ojo, ni con la mente, ni con otra cosa se piensa en el Supremo omnipresente; se le piensa con el intelecto sutil, y no puede expresarse con la palabra.
12.224.88
एतत्प्रपञ्चमखिलं तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
महाघटोऽल्पकश्चैव यथा मह्यां प्रतिष्ठितौ ॥ १२.२२४.८८ ॥
Todo este universo manifiesto está establecido en él, como una vasija grande y una pequeña están asentadas sobre la tierra.
12.224.89
न च स्त्री न पुमांश्चैव यथैव न नपुंसकः ।
केवलज्ञानमात्रं तत्तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२२४.८९ ॥
Él no es mujer, ni varón, ni tampoco neutro; es solo conocimiento puro, y en él todo está establecido.
12.224.90
भूमिसंस्थानयोगेन वस्तुसंस्थानयोगतः ।
रसभेदा यथा तोये प्रकृत्यामात्मनस्तथा ॥ १२.२२४.९० ॥
Por la unión de la configuración de la tierra y la unión de la configuración de las cosas, así como en el agua surgen diferencias de sabor, así también en la naturaleza (surgen las diferencias) del ātman.
12.224.91
तद्वाक्यस्मरणान्नित्यं तृप्तिं वारि पिबन्निव ।
प्राप्नोति ज्ञानमखिलं तेन तत्सुखमेधते ॥ १२.२२४.९१ ॥
Recordando constantemente aquella sentencia, como quien bebe agua y queda saciado, alcanza el conocimiento completo; por ello crece aquella dicha.
12.224.92
अनेन साध्यं किं स्याद्वै शब्देनेति मतिर्मम ।
वेदगम्यः परोऽचिन्त्य इति पौराणिका विदुः ॥ १२.२२४.९२ ॥
¿Qué se conseguiría con esta palabra? Ésta es mi opinión. Lo supremo es cognoscible por el Veda e inconcebible, así lo saben los narradores de los Purāṇas.
12.224.93
निरर्थको यथा लोके तद्वत्स्यादिति मे मतिः ।
निरीक्ष्यैवं यथान्यायं वक्तुमर्हसि मेऽनघ ॥ १२.२२४.९३ ॥
Como en el mundo algo carece de sentido, así sería esto; tal es mi opinión. Habiéndolo examinado así, oh sin mácula, deberías responderme según la razón.
12.224.94
वेदगम्यं परं शुद्धमिति सत्या परा श्रुतिः ।
व्याहत्या नैतदित्याह व्युपलिङ्गे च वर्तते ॥ १२.२२४.९४ ॥
'Lo supremo, puro, cognoscible por el Veda' — esta suprema śruti es verdadera. 'Esto no es así' se dice por contradicción, y también se da en el sentido indicado.
12.224.95
निरर्थको न चैवास्ति शब्दो लौकिक उत्तमे ।
अनन्वयास्तथा शब्दा निरर्था इति लौकिकैः ॥ १२.२२४.९५ ॥
En el sentido supremo ninguna palabra carece de sentido. Las palabras que la gente común llama sin sentido, por considerarlas desconectadas, tampoco carecen de sentido.
12.224.96
गृह्यन्ते तद्वदित्येव न वर्तन्ते परात्मनि ।
अगोचरत्वं वचसां युक्तमेवं तथा शुभे ॥ १२.२२४.९६ ॥
Así son captados, pero no subsisten en el Ser supremo. Que las palabras no alcancen aquello es apropiado de este modo, oh auspiciosa.
12.224.97
साधनस्योपदेशाच्च ह्युपायस्य च सूचनात् ।
उपलक्षणयोगेन व्यावृत्त्या च प्रदर्शनात्।
वेदगम्यः परः शुद्ध इति मे धीयते मतिः ॥ १२.२२४.९७ ॥
Por la enseñanza de los medios, por la indicación del método, por la conexión de las señas y por la demostración mediante exclusión, mi convicción es que lo supremo y puro se conoce por el Veda.
12.224.98
अध्यात्मध्यानसंभूतमभूतं… वत्स्फुटम् ।
ज्ञानं विद्धि शुभाचारे तेन यान्ति परां गतिम् ॥ १२.२२४.९८ ॥
Conoce, oh tú de conducta auspiciosa, el conocimiento claro nacido de la meditación sobre el yo, que es no-existente (en el sentido usual)…como; por él alcanzan la meta suprema.
12.224.99
यदि मे व्याहृतं गुह्यं श्रुतं न तु त्वया शुभे ।
तथ्यमित्येव वा शुद्धे ज्ञानं ज्ञानविलोचने ॥ १२.२२४.९९ ॥
Si no has oído el secreto que he dicho, oh auspiciosa, u oh pura, tómalo como verdad; oh tú de ojos de conocimiento, eso es conocimiento.
12.224.100
नानारूपवदस्यैवमैश्वर्यं दृश्यते शुभे ।
न वायुस्तं न सूर्यस्तं नाग्निस्तत्तत्परं पदम् ॥ १२.२२४.१०० ॥
Su soberanía se ve así, con muchas formas, oh auspiciosa. No es el viento, no es el sol, no es el fuego; ese es el estado supremo.
12.224.101
अनेन पूर्णमेतद्धि हृदि भूतमिहेष्यते ।
एतावदात्मविज्ञानमेतावद्यदहं स्मृतम्।
आवयोर्न च सत्वे वै तस्मादज्ञानबन्धनम् ॥ १२.२२४.१०१ ॥
Por esto, lo entero se desea existente aquí en el corazón. Tal es el conocimiento del yo, tanto como he recordado. En nosotros dos no hay sattva; por eso esto es la atadura de la ignorancia.
12.224.102
एवं सुवर्चला हृष्टा प्रोक्ता भर्त्रा यथार्थवत् ।
परिचर्यमाणा ह्यनिशं तत्वबुद्धिसमन्विता ॥ १२.२२४.१०२ ॥
Así, Suvarcalā, complacida y debidamente instruida por su esposo, lo servía sin cesar, dotada de discernimiento de la verdad.
12.224.103
भर्ता च तामनुप्रेक्ष्य नित्यनैमित्तिकान्वितः ।
परमात्मनि गोविन्दे वासुदेवे महात्मनि ॥ १२.२२४.१०३ ॥
Y el esposo, observándola, ocupado en los ritos regulares y ocasionales, fijaba su mente en el Ser supremo, en Govinda, Vāsudeva, el de alma grande.
12.224.104
समाधाय च कर्माणि तन्मयत्वेन भावितः ।
कालेन महता राजन्प्राप्नोति परमां गतिम् ॥ १२.२२४.१०४ ॥
Habiendo depositado sus acciones, absorto en ello y penetrado por ello, oh rey, tras largo tiempo alcanza la meta suprema.
12.224.105
एतत्ते कथितं राजन्यस्मात्त्वं परिपृच्छसि ।
गार्हस्थ्यं च समास्थाय गतौ जायापती परम् ॥ १२.२२४.१०५ ॥
Esto te ha sido dicho, oh rey, porque lo preguntas. Adoptando la vida de cabeza de familia, marido y mujer alcanzan la meta suprema.