മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.224
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.224.1
अस्ति कश्चिद्यदि विभो सदारो नियतो गृहे ।
अतीतसर्वसंसारः सर्वद्वन्द्वविवर्जितः।
तं मे ब्रूहि महाप्राज्ञ दुर्लभः पुरुषो महान् ॥ १२.२२४.१ ॥
ഹേ വിഭോ, ഭാര്യയോടൊപ്പം ഗൃഹത്തിൽ നിയമത്തോടെ കഴിയുന്നവനും സംസാരബന്ധങ്ങളെല്ലാം കടന്നവനും എല്ലാ ദ്വന്ദ്വങ്ങളിൽനിന്നും മുക്തനുമായ ഒരാൾ ഉണ്ടോ? ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞ, അങ്ങനെയുള്ളവനെക്കുറിച്ച് എന്നോട് പറയൂ; അത്തരമൊരു മഹാപുരുഷൻ ദുർലഭനാണ്.
12.224.2
शृणु राजन्यथावृत्तं यन्मां त्वं पृष्टवानसि ।
इतिहासमिमं शुद्धं संसारभयभेषजम् ॥ १२.२२४.२ ॥
ഹേ രാജാവേ, നീ എന്നോട് ചോദിച്ചത് നടന്നതുപോലെ കേൾക്കുക. സംസാരഭയത്തിന് ഔഷധമായ ഈ പവിത്ര ഇതിഹാസം കേൾക്കുക.
12.224.3
देवलो नाम विप्रर्षिः सर्वशास्त्रार्थकोविदः ।
क्रियावान्धार्मिको नित्यं देवब्राह्मणपूजकः ॥ १२.२२४.३ ॥
ദേവലൻ എന്ന പേരുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണ ഋഷി ഉണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം എല്ലാ ശാസ്ത്രാർഥങ്ങളിലും പ്രവീണനും കർമനിഷ്ഠനും ധാർമികനും എന്നും ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണരെയും പൂജിക്കുന്നവനുമായിരുന്നു.
12.224.4
सुता सुवर्चला नाम तस्य कल्याणलक्षणा ।
नातिह्रस्वा नातिकृशा नातिदीर्घा यशस्विनी।
प्रदानसमयं प्राप्ता पिता तस्य ह्यचिन्तयत् ॥ १२.२२४.४ ॥
അദ്ദേഹത്തിന് സുവർചല എന്ന മകളുണ്ടായിരുന്നു; ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ളവൾ, അധികം കുറിയവളല്ല, അധികം മെലിഞ്ഞവളല്ല, അധികം ഉയരമുള്ളവളല്ല, യശസ്വിനി. വിവാഹസമയം അടുത്തപ്പോൾ അവളുടെ പിതാവ് ചിന്തിച്ചു.
12.224.5
अस्याः पतिः कुतो वेति ब्राह्मणः श्रोत्रियः परः ।
विद्वान्विप्रो ह्यकुटुम्बः प्रियवादी महातपाः ॥ १२.२२४.५ ॥
"ഇവൾക്ക് ഭർത്താവ് എവിടെനിന്ന് കിട്ടും?" എന്ന് അദ്ദേഹം ചിന്തിച്ചു — ശ്രേഷ്ഠനായ വേദജ്ഞനും വിദ്വാനും കുടുംബമില്ലാത്തവനും മധുരഭാഷിയും മഹാതപസ്വിയുമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ.
12.224.6
इत्येवं चिन्तयानं तं रहस्याह सुवर्चला ॥ १२.२२४.६ ॥
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന അദ്ദേഹത്തോട് സുവർചല രഹസ്യമായി പറഞ്ഞു.
12.224.7
अन्धाय मां महाप्राज्ञ देह्यनन्धाय वै पितः ।
एवं स्मर सदा विद्वन्ममेदं प्रार्थितं मुने ॥ १२.२२४.७ ॥
മഹാപ്രാജ്ഞനായ പിതാവേ, എന്നെ അന്ധന് നൽകുക; അല്ലെങ്കിൽ അന്ധനല്ലാത്തവന് നൽകുക. വിദ്വാനായ മുനേ, എന്റെ ഈ അപേക്ഷ എപ്പോഴും ഓർക്കുക.
12.224.8
न शक्यं प्रार्थितं वत्से त्वयाऽद्य प्रतिभाति मे ।
अन्धतानन्धता चेति विकारो मम जायते ॥ १२.२२४.८ ॥
മകളേ, നീ ആവശ്യപ്പെട്ടത് ഇപ്പോൾ എനിക്ക് സാധ്യമെന്ന് തോന്നുന്നില്ല. അന്ധതയെന്നും അന്ധതയില്ലായ്മയെന്നും പറയുന്നതിനാൽ എന്നിൽ വികാരം ഉണ്ടാകുന്നു.
12.224.9
उन्मत्तेवाशुभं वाक्यं भाषसे शुभलोचने ॥ १२.२२४.९ ॥
മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ളവളേ, ഭ്രാന്തിയെപ്പോലെ അശുഭമായ വാക്കുകൾ നീ പറയുന്നു.
12.224.10
नाहमुन्मत्तभूताऽद्य बुद्धिपूर्वं ब्रवीमि ते ।
विद्यते चेत्पतिस्तादृक्स मां भरति वेदवित् ॥ १२.२२४.१० ॥
ഞാൻ ഇപ്പോൾ ഭ്രാന്തിയായിട്ടില്ല; ബുദ്ധിപൂർവ്വമാണ് നിങ്ങളോട് പറയുന്നത്. വേദജ്ഞനും എന്നെ പോറ്റുന്നവനുമായ അത്തരമൊരു ഭർത്താവ് ഉണ്ടെങ്കിൽ...
12.224.11
येभ्यस्त्वं मन्यसे दातुं मामिहानय तान्द्विजान् ।
तादृशं तं पतिं तेषु वरयिष्ये यथातथम् ॥ १२.२२४.११ ॥
നീ ആർക്കാണ് എന്നെ നൽകാൻ കരുതുന്നത്, ആ ബ്രാഹ്മണരെ ഇവിടേക്ക് കൊണ്ടുവരിക. അവരിൽ അത്തരമൊരു ഭർത്താവിനെ ഞാൻ യഥാവിധി വരിക്കും.
12.224.12
तथेति चोक्त्वा तां कन्यामृषिः शिष्यानुवाच ह ।
ब्राह्मणान्वेदसंपन्नान्योनिगोत्रविशोधितान् ॥ १२.२२४.१२ ॥
'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് ആ കന്യകയോട് പറഞ്ഞ്, മുനി ശിഷ്യന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'വേദസമ്പന്നരും ജാതിയിലും ഗോത്രത്തിലും ശുദ്ധരുമായ ബ്രാഹ്മണരെ കൊണ്ടുവരിക.'
12.224.13
मातृतः पितृतः शुद्धाञ्शुद्धानाचारतः शुभान् ।
अरोगान्बुद्धिसंपन्नाञ्शीलसत्वगुणान्वितान् ॥ १२.२२४.१३ ॥
മാതൃപക്ഷത്തും പിതൃപക്ഷത്തും ശുദ്ധരായ, ആചാരത്താൽ ശുദ്ധരായ, ശുഭരായ, രോഗമില്ലാത്ത, ബുദ്ധിമാന്മാരായ, ശീലം, സത്ത്വം, ഗുണം എന്നിവയോടു കൂടിയവർ.
12.224.14
असंकीर्णांश्च गोत्रेषु वेदव्रतसमन्वितान् ।
ब्राह्मणान्स्नातकाञ्शीघ्रं मातापितृसमन्वितान्।
निवेष्टुकामान्कन्यां मे दृष्ट्वाऽऽनयत शिष्यकाः ॥ १२.२२४.१४ ॥
ഗോത്രത്തിൽ കലരാത്ത, വേദവ്രതങ്ങളോടു കൂടിയ, സ്നാതകരായ, മാതാപിതാക്കളോടു കൂടിയ, വിവാഹം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണരെ എന്റെ കന്യയ്ക്കായി കണ്ടെത്തി വേഗം കൊണ്ടുവരിക, ശിഷ്യരേ.
12.224.15
तच्छ्रुत्वा त्वरिताः शिष्या ह्याश्रमेषु ततस्ततः ।
ग्रामेषु च ततो गत्वा ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयन् ॥ १२.२२४.१५ ॥
അതു കേട്ട ശിഷ്യർ വേഗത്തിൽ ആശ്രമങ്ങളിലും പിന്നെ ഗ്രാമങ്ങളിലും ഇവിടെയും അവിടെയും ചെന്ന് ബ്രാഹ്മണരെ അറിയിച്ചു.
12.224.16
ऋषेः प्रभावं मत्वा ते कन्यायाश्च द्विजोत्तमाः ।
अनेकमुनयो राजन्संप्राप्ता देवलाश्रमम् ॥ १२.२२४.१६ ॥
ഋഷിയുടെ പ്രഭാവവും കന്യയുടെ മഹിമയും കണക്കിലെടുത്ത്, രാജാവേ, ആ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരും അനേകം മുനിമാരും ദേവലാശ്രമത്തിൽ എത്തി.
12.224.17
अनुमान्य यथान्यायं मुनीन्मुनिकुमारकान् ।
अभ्यर्च्य विधिवत्तत्र कन्यामाह पिता महान् ॥ १२.२२४.१७ ॥
ന്യായപ്രകാരം മുനിമാരെയും മുനികുമാരന്മാരെയും സമ്മതം ചോദിച്ച്, അവിടെ വിധിപ്രകാരം അവരെ പൂജിച്ച്, മഹാനായ പിതാവ് കന്യയോടു പറഞ്ഞു.
12.224.18
एतेऽपि मुनयो वत्से स्वपुत्रैकमता इह ।
वेदवेदाङ्गसंपन्नाः कुलीनाः शीलसंमताः ॥ १२.२२४.१८ ॥
മകളേ, ഇവിടെയുള്ള ഈ മുനിമാരും തങ്ങളുടെ പുത്രന്മാരുമായി ഒരേ അഭിപ്രായത്തിലാണ്. വേദവും വേദാംഗങ്ങളും നിറഞ്ഞവർ, കുലീനർ, ശീലത്താൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടവർ.
12.224.19
येऽमी तेषु वरं भद्रे त्वमिच्छसि महाव्रतम् ।
तं कुमारं वृणीष्वाद्य तस्मै दास्याम्यहं शुभे ॥ १२.२२४.१९ ॥
മംഗളേ, ഇവരിൽ മഹാവ്രതനായ ഏതു യുവാവിനെയാണ് നീ വരനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നത്, ആ കുമാരനെ ഇന്നുതന്നെ തിരഞ്ഞെടുക്കുക; ശുഭേ, ഞാൻ അവനു നിന്നെ നൽകാം.
12.224.20
तथेति चोक्त्वा कल्याणी तप्तहेमनिभा तदा ।
सर्वलक्षणसंपन्ना वाक्यमाह यशस्विनी ॥ १२.२२४.२० ॥
'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞ്, ഉരുക്കിയ സ്വർണ്ണംപോലെ തിളങ്ങുന്ന, സർവലക്ഷണസമ്പന്നയായ യശസ്വിനി കല്യാണി അപ്പോൾ ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
12.224.21
विप्राणां समितीर्दृष्ट्वा प्रणिपत्य तपोधनान् ।
यद्यस्ति समितौ विप्रो ह्यन्धोऽनन्धः स मे वरः ॥ १२.२२४.२१ ॥
ബ്രാഹ്മണസഭകളെ കണ്ട്, തപോധനരായ മുനിമാരെ വണങ്ങി (അവൾ പറഞ്ഞു) — ഈ സഭയിൽ ഏതെങ്കിലും ബ്രാഹ്മണനുണ്ടെങ്കിൽ, അന്ധനോ അന്ധനല്ലാത്തവനോ ആകട്ടെ, അവൻ എനിക്കു വരനാകും.
12.224.22
तच्छ्रुत्वा मुनयस्तत्र वीक्षमाणाः परस्परम् ।
नोचुर्विप्रा महाभागाः कन्यां मत्वा ह्यवेदिकां ॥ १२.२२४.२२ ॥
അതു കേട്ട് അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന മുനിമാർ പരസ്പരം നോക്കി; ആ മഹാഭാഗ്യരായ ബ്രാഹ്മണർ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല — ആ കന്യകയെ അവേദികയായി (യോഗ്യതയില്ലാത്തവളായി) കരുതി.
12.224.23
कुत्सयित्वा मुनिं तत्र मनसा मुनिसत्तमाः ।
यथागतं ययुः क्रुद्धा नानादेशनिवासिनः ॥ १२.२२४.२३ ॥
അവിടെവെച്ച് മനസ്സിൽ ആ മുനിയെ നിന്ദിച്ച്, കോപിച്ച്, വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന ആ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാർ വന്നതുപോലെതന്നെ മടങ്ങിപ്പോയി.
12.224.24
कन्या च संस्थिता तत्र पितृवेश्मनि भामिनी ॥ १२.२२४.२४ ॥
ആ സുന്ദരിയായ കന്യക അവിടെ, പിതാവിന്റെ ഗൃഹത്തിൽത്തന്നെ തുടർന്നു.
12.224.25
ततः कदाचिद्ब्रह्मण्यो विद्वान्न्यायविशारदः ।
ऊहापोहविधानज्ञो ब्रह्मचर्यसमन्वितः ॥ १२.२२४.२५ ॥
അക്കാലത്ത് ഒരിക്കൽ ബ്രാഹ്മണരോട് ഭക്തിയുള്ളവനും പണ്ഡിതനും ന്യായത്തിൽ വിദഗ്ധനും ഊഹവും ഖണ്ഡനവും അറിയുന്നവനും ബ്രഹ്മചര്യമുള്ളവനുമായ ഒരു മുനി ഉണ്ടായിരുന്നു.
12.224.26
वेदविद्वेदतत्वज्ञः क्रियाकल्पविशारदः ।
आत्मतत्वविभागज्ञः पितृमान्गुणसागरः ॥ १२.२२४.२६ ॥
വേദം അറിയുന്നവനും വേദതത്ത്വം ഗ്രഹിച്ചവനും ക്രിയാകല്പത്തിൽ വിദഗ്ധനും ആത്മതത്ത്വത്തിന്റെ വിഭാഗങ്ങൾ അറിയുന്നവനും പിതാവുള്ളവനും ഗുണങ്ങളുടെ സാഗരവുമായിരുന്നു (അദ്ദേഹം).
12.224.27
श्वेतकेतुरिति ख्यातः श्रुत्वा वृत्तान्तमादरात् ।
कन्यार्थं देवलं चापि शीघ्रं तत्रागतोऽभवत् ॥ १२.२२४.२७ ॥
ശ്വേതകേതു എന്ന് പ്രസിദ്ധനായ അദ്ദേഹം വൃത്താന്തം ആദരപൂർവം കേട്ട്, കന്യയ്ക്കായി ദേവലനും വേഗം അവിടെ വന്നു.
12.224.28
उद्दालकसुतं दृष्ट्वा श्वेतकेतुं महाव्रतम् ।
यथान्यायं च संपूज्य देवलः प्रत्यभाषत ॥ १२.२२४.२८ ॥
ഉദ്ദാലകന്റെ പുത്രനും മഹാവ്രതനുമായ ശ്വേതകേതുവിനെ കണ്ട് യഥാവിധി ആദരിച്ച ശേഷം ദേവലൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
12.224.29
कन्ये एष महाभागे प्राप्तो ऋषिकुमारकः ।
वरयैनं महाप्राज्ञं वेदवेदाङ्गपारगम् ॥ १२.२२४.२९ ॥
കന്യേ, മഹാഭാഗ്യവതിയേ, ഈ ഋഷികുമാരൻ എത്തിയിരിക്കുന്നു. മഹാപ്രാജ്ഞനും വേദവേദാംഗ പാരംഗതനുമായ ഇവനെ വരിക്കുക.
12.224.30
तच्छ्रुत्वा कुपिता कन्या ऋषिपुत्रमुदैक्षत ।
तां कन्यामाह विप्रर्षिः सोऽहं भद्रे समागतः ॥ १२.२२४.३० ॥
അത് കേട്ട് കോപിച്ച കന്യ ഋഷികുമാരനെ നോക്കി. ആ കന്യയോട് ബ്രാഹ്മണ ഋഷി പറഞ്ഞു: ഭദ്രേ, ഞാൻ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
12.224.31
अन्धोऽहमत्र तत्वं हि तथा मन्ये च सर्वदा ।
विशालनयनं विद्धि तथा मां हीनसंशयम्।
वृणीष्व मां वरारोहे भजे च त्वामनिन्दिते ॥ १२.२२४.३१ ॥
ഞാൻ ഇവിടെ അന്ധനാണ്; എങ്കിലും സദാ സത്യത്തെ ഇപ്രകാരം തന്നെ ഞാൻ കരുതുന്നു. എന്നെ വിശാലനേത്രനും സംശയരഹിതനുമായി അറിയുക. സുന്ദരമായ അരക്കെട്ടുള്ളവളേ, എന്നെ വരിക്കുക; കുറ്റമറ്റവളേ, ഞാൻ നിന്നെ സേവിക്കാം.
12.224.32
येनेदं वीक्षते नित्यं वृणोति स्पृशतेऽथवा ।
घ्रायते वक्ति सततं येनेदं सार्यते पुनः ॥ १२.२२४.३२ ॥
ഏതിനാൽ ഇത് എപ്പോഴും കാണപ്പെടുന്നുവോ, സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നുവോ അല്ലെങ്കിൽ സ്പർശിക്കപ്പെടുന്നുവോ, മണക്കപ്പെടുന്നുവോ, തുടർച്ചയായി പറയപ്പെടുന്നുവോ, ഏതിനാൽ ഇത് വീണ്ടും ചലിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുവോ—
12.224.33
येनेदं मन्यते तत्वं येन बुध्यति वा पुनः ।
न चक्षुर्विद्यते ह्येतत्स वै भूतान्ध उच्यते ॥ १२.२२४.३३ ॥
ഏതിനാൽ ഇത് തത്വത്തെ കരുതുന്നുവോ, ഏതിനാൽ വീണ്ടും മനസ്സിലാക്കുന്നുവോ, എന്നാൽ ഇതിന് കണ്ണില്ലയോ—അവനെയാണ് ജീവികളിൽ അന്ധൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
12.224.34
यस्मिन्प्रवर्तते चेदं पश्यञ्छृण्वन्स्पृशन्नपि ।
जिघ्रंश्च रसयंस्तद्वद्वर्तते येन चक्षुषा ॥ १२.२२४.३४ ॥
ഏതിൽ ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നുവോ; കാണുമ്പോഴും കേൾക്കുമ്പോഴും സ്പർശിക്കുമ്പോഴും മണക്കുമ്പോഴും രുചിക്കുമ്പോഴും അതുപോലെ ഏതു പ്രവർത്തിക്കുന്നുവോ—ഏത് കണ്ണുകൊണ്ടാണ് അത് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
12.224.35
तन्मे नास्ति ततो ह्यन्धो वृणु भद्रेऽद्य मामतः ।
लोकदृष्ट्या करोमीह नित्यनैमित्तिकादिकम् ॥ १२.२२४.३५ ॥
അത് എനിക്കില്ല; അതിനാൽ ഞാൻ അന്ധനാണ്. ശുഭേ, ഇന്ന് എന്നെ വരിക്കുക. ലോകദൃഷ്ടിയിൽ ഞാൻ ഇവിടെ നിത്യ-നൈമിത്തിക കർമ്മങ്ങളും മറ്റും ചെയ്യുന്നു.
12.224.36
आत्मदृष्ट्या च तत्सर्वं विलिप्यासि च नित्यशः ।
स्थितोऽहं निर्भरः शान्तः कार्यकारणभावनः ॥ १२.२२४.३६ ॥
ആത്മദൃഷ്ടിയാൽ നീ ആ സകലതിലും എപ്പോഴും പറ്റിച്ചേരാതെ നിൽക്കുന്നു; ഞാൻ നിർഭരനും ശാന്തനുമായി കാര്യകാരണഭാവനയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
12.224.37
अविद्यया तरन्मृत्युं विद्यया तं तथाऽमृतम् ।
यथाप्राप्तं तु संदृश्य वसामीह विमत्सरः।
क्रीते व्यवसितं भद्रे भर्ताऽहं ते वृणीष्व माम् ॥ १२.२२४.३७ ॥
അവിദ്യയാൽ മൃത്യുവിനെ കടന്ന്, വിദ്യയാൽ ആ അമൃതത്വം നേടി, ലഭിച്ചതിനെ അങ്ങനെതന്നെ കണ്ട്, ഇവിടെ അസൂയയില്ലാതെ ഞാൻ വസിക്കുന്നു. ഭദ്രേ, എന്റെ തീരുമാനം ഉറച്ചു; ഞാൻ നിന്റെ ഭർത്താവാണ്, എന്നെ വരിക്കൂ.
12.224.38
ततः सुवर्चला दृष्ट्वा प्राह तं द्विजसत्तमम् ।
मनसाऽसि वृतो विद्वञ्शेषकर्ता पिता मम।
वृणीष्व पितरं मह्यमेष वेदविधिक्रमः ॥ १२.२२४.३८ ॥
അപ്പോൾ സുവർചല അവനെ കണ്ട് ആ ദ്വിജോത്തമനോട് പറഞ്ഞു: വിദ്വാനേ, മനസ്സുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നെ വരിച്ചിരിക്കുന്നു; എന്റെ ശേഷകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന പിതാവ് ഇവിടെയുണ്ട്. എനിക്കുവേണ്ടി എന്റെ പിതാവിനെ വരിക്കൂ; ഇതാണ് വേദവിധിയുടെ ക്രമം.
12.224.39
तद्विज्ञाय पिता तस्या देवलो मुनिसत्तमः ।
श्वेतकेतुं च संपूज्य तथैवोद्दालकेन तम् ॥ १२.२२४.३९ ॥
അത് അറിഞ്ഞ് അവളുടെ പിതാവ് ദേവലൻ, മുനിശ്രേഷ്ഠൻ, ശ്വേതകേതുവിനെ ആദരിച്ചു; അതുപോലെ ഉദ്ദാലകനാലും അവനെ ആദരിച്ചു.
12.224.40
मुनीनामग्रतः कन्यां प्रददौ जलपूर्वकम् ।
उदाहरन्ति वै तत्र श्वेतकेतुं निरीक्ष्य तम् ॥ १२.२२४.४० ॥
മുനിമാരുടെ മുന്നിൽ അവൻ കന്യയെ ജലപൂർവ്വം ദാനം ചെയ്തു. അവിടെ ശ്വേതകേതുവിനെ കണ്ട് ജനങ്ങൾ പറയുന്നു…
12.224.41
हृत्पुण्डरीकनिलयः सर्वभूतात्मको हरिः ।
श्वेतकेतुस्वरूपेण स्थितोऽसौ मधुसूदनः ॥ १२.२२४.४१ ॥
ഹൃദയകമലത്തിൽ വസിക്കുന്ന, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെയും ആത്മാവായ ഹരി, ശ്വേതകേതുവിന്റെ രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; അവൻ മധുസൂദനൻ.
12.224.42
प्रीयतां माधवो देवः पत्नी चेयं सुता मम ।
प्रतिपादयामि ते कन्यां सहधर्मचरीं शुभाम्।
इत्युक्त्वा प्रददौ तस्मै देवलो मुनिपुङ्गवः ॥ १२.२२४.४२ ॥
മാധവദേവൻ പ്രസന്നനാകട്ടെ. ഇവൾ എന്റെ ഭാര്യയും എന്റെ മകളുമാണ്. ധർമ്മത്തിൽ സഹചാരിണിയായ ശുഭകന്യയെ ഞാൻ നിനക്ക് നൽകുന്നു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മുനിശ്രേഷ്ഠനായ ദേവലൻ അവനു അവളെ നൽകി.
12.224.43
प्रतिगृह्य च तां कन्यां श्वेतकेतुर्महायशाः ।
उपयम्य यथान्यायमत्र कृत्वा यथाविधि ॥ १२.२२४.४३ ॥
ആ കന്യകയെ സ്വീകരിച്ച്, മഹായശസ്വിയായ ശ്വേതകേതു ന്യായപ്രകാരം, വിധിപ്രകാരം അവളെ വിവാഹം കഴിച്ച്, ഇവിടെ യഥാവിധി കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു.
12.224.44
समाप्य तन्त्रं मुनिभिर्वैवाहिकमनुत्तमम् ।
स गार्हस्थ्ये वसन्धीमान्भार्यां तामिदमब्रवीत् ॥ १२.२२४.४४ ॥
മുനിമാരാൽ വിവാഹത്തിന്റെ ഉത്തമമായ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയായ ശേഷം, ഗാർഹസ്ഥ്യത്തിൽ വസിച്ച ആ ബുദ്ധിമാൻ തന്റെ ഭാര്യയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
12.224.45
यानि चोक्तानि वेदेषु तत्सर्वं कुरु शोभने ।
मया सह यथान्यायं सहधर्मचरी मम् ॥ १२.२२४.४५ ॥
ശോഭനേ, വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിട്ടുള്ളതെല്ലാം എന്നോടൊപ്പം ന്യായപ്രകാരം ചെയ്യുക. നീ എന്റെ ധർമ്മസഹചാരിണിയാണ്.
12.224.46
अहमित्येव भावेन स्थितोऽहं त्वं तथैव च ।
तस्मात्कर्माणि कुर्वीथाः कुर्यां ते च ततः परम् ॥ १२.२२४.४६ ॥
'ഞാൻ തന്നെ' എന്ന ഭാവത്തിൽ ഞാൻ നിലകൊള്ളുന്നു, നീയും അങ്ങനെതന്നെ. അതിനാൽ നീ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുക; അതിനു ശേഷം ഞാനും നിനക്കുവേണ്ടി ചെയ്യും.
12.224.47
न ममेति च भावेन ज्ञानाग्निनिलयेन च ।
अनन्तरं तथा कुर्यास्तानि कर्माणि भस्मसात् ॥ १२.२२४.४७ ॥
'ഇത് എന്റേതല്ല' എന്ന ഭാവത്തോടെയും ജ്ഞാനാഗ്നിയിൽ നിലകൊണ്ടും, അനന്തരം ആ കർമ്മങ്ങളെ ഭസ്മമാക്കുന്ന വിധത്തിൽ ചെയ്യണം.
12.224.48
एवं त्वया च कर्तव्यं सर्वदा दुर्भगा मया ।
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः।
तस्माल्लोकस्य सिद्ध्यर्थं कर्तव्यं चात्मसिद्धये ॥ १२.२२४.४८ ॥
ഇങ്ങനെ നീയും ഞാനും എപ്പോഴും ചെയ്യണം. ശ്രേഷ്ഠൻ ഏതു ചെയ്യുന്നുവോ, മറ്റുള്ളവരും അതുതന്നെ ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ ലോകസിദ്ധിക്കും ആത്മസിദ്ധിക്കും വേണ്ടി അത് ചെയ്യണം.
12.224.49
उक्त्वैवं स महाप्राज्ञः सर्वज्ञानैकभाजनः ।
पुत्रानुत्पाद्य तस्यां च यज्ञैः संतर्प्य देवताः ॥ १२.२२४.४९ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, സർവജ്ഞാനത്തിന്റെ ഏകപാത്രമായ ആ മഹാപ്രാജ്ഞൻ അവളിൽ പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ച്, യജ്ഞങ്ങളാൽ ദേവന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.
12.224.50
आत्मयोगपरो नित्यं निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः ।
भार्यां तां सदृशीं प्राप्य बुद्धिं क्षेत्रज्ञयोरिव ॥ १२.२२४.५० ॥
ആത്മയോഗത്തിൽ നിത്യം മുഴുകിയവനും, ദ്വന്ദ്വങ്ങൾക്ക് അതീതനും, സമ്പാദ്യമില്ലാത്തവനുമായ അവൻ, ആ യോഗ്യയായ ഭാര്യയെ നേടി, ക്ഷേത്രത്തെയും ക്ഷേത്രജ്ഞനെയും കുറിച്ചുള്ള ബുദ്ധിപോലെ വർത്തിച്ചു.
12.224.51
लोकमन्यमनुप्राप्तौ भार्या भर्ता तथैव च ।
साक्षिभूतौ जगत्यस्मिंश्चरमाणौ मुदाऽन्वितौ ॥ १२.२२४.५१ ॥
മറ്റൊരു ലോകത്തെ പ്രാപിച്ച ഭാര്യയും ഭർത്താവും അതുപോലെതന്നെ, ഈ ലോകത്തിൽ സാക്ഷികളായി, സന്തോഷത്തോടെ സഞ്ചരിച്ചു.
12.224.52
ततः कदाचिद्भर्तारं श्वेतकेतुं सुवर्चला ।
पप्रच्छ को भवानत्र ब्रूहि मे तद्द्विजोत्तम ॥ १२.२२४.५२ ॥
പിന്നീടൊരിക്കൽ സുവർച്ചല ഭർത്താവായ ശ്വേതകേതുവിനോട് ചോദിച്ചു: 'ഇവിടെ നിങ്ങൾ ആരാണ്? പറയൂ, ദ്വിജോത്തമാ.'
12.224.53
तामाह भगवान्वाग्मी तया ज्ञातो न संशयः ।
द्विजोत्तमेति मामुक्त्वा पुनः कमनुपृच्छसि ॥ १२.२२४.५३ ॥
ആ വാഗ്മിയായ ഭഗവാൻ അവളോട് പറഞ്ഞു: 'നീ എന്നെ അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു, സംശയമില്ല. എന്നെ 'ദ്വിജോത്തമാ' എന്ന് വിളിച്ചിട്ട്, പിന്നെ ആരെയാണ് ചോദിക്കുന്നത്?'
12.224.54
सा तमाह महात्मानं पृच्छामि हृदि शायिनम् ।
तच्छ्रुत्वा प्रत्युवाचैनां स न वक्ष्यति भामिनि ॥ १२.२२४.५४ ॥
അവൾ ആ മഹാത്മാവിനോട് പറഞ്ഞു, "ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നവനോട് ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു." അത് കേട്ട് അവൻ അവളോട് മറുപടി പറഞ്ഞു, "ഓ ഭാമിനി, അവൻ പറയില്ല."
12.224.55
नामगोत्रसमायुक्तमात्मानं मन्यसे यदि ।
तन्मिथ्यागोत्रसद्भावे वर्तते देहबन्धनम् ॥ १२.२२४.५५ ॥
പേരും ഗോത്രവും ചേർന്നവനായി നീ സ്വയം കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, മിഥ്യാഗോത്രത്തിന്റെ സദ്ഭാവത്തിൽ ദേഹബന്ധനം നിലനിൽക്കുന്നു.
12.224.56
अहमित्येष भावोऽत्र त्वयि चापि समाहितः ।
त्वमप्यहमहं सर्वमहमित्येव वर्तते।
नात्र तत्परमार्थं वै किमर्थमनुपृच्छसि ॥ १२.२२४.५६ ॥
"ഞാൻ" എന്ന ഈ ഭാവം ഇവിടെ നിന്നിലും ഉറച്ചിരിക്കുന്നു. നീയും ഞാൻ തന്നെ, ഞാൻ തന്നെ സർവ്വവും; ഇങ്ങനെ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു. ഇവിടെ ആ പരമാർത്ഥം ഇല്ല; എന്തിനു ചോദിക്കുന്നു?
12.224.57
ततः प्रहस्य सा हृष्टा भर्तारं धर्मचारिणी ।
उवाच वचनं काले स्मयमाना तदा नृप ॥ १२.२२४.५७ ॥
അപ്പോൾ അവൾ ചിരിച്ച് സന്തോഷിച്ചു; ധർമ്മം പാലിക്കുന്ന ആ സ്ത്രീ തന്റെ ഭർത്താവിനോട് ഉചിതസമയത്ത് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. ഓ രാജാവേ, അപ്പോൾ അവൾ പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് സംസാരിച്ചു.
12.224.58
किमनेकप्रकारेण विरोधेन प्रयोजनम् ।
क्रियाकलापैर्ब्रह्मर्षे ज्ञाननष्टोऽसि सर्वदा।
तन्मे ब्रूहि महाप्राज्ञ यथाऽहं त्वामनुव्रता ॥ १२.२२४.५८ ॥
പലവിധ വിരോധങ്ങൾകൊണ്ട് എന്താണ് പ്രയോജനം? ഓ ബ്രഹ്മർഷി, ക്രിയാകലാപങ്ങളാൽ നീ എപ്പോഴും ജ്ഞാനം നഷ്ടപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഓ മഹാപ്രാജ്ഞാ, ഞാൻ നിന്നെ അനുഗമിക്കുന്നവളാകാൻ അത് എന്നോട് പറയൂ.
12.224.59
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः ।
वर्तते तेन लोकोऽयं संकीर्णश्च भविष्यति ॥ १२.२२४.५९ ॥
ശ്രേഷ്ഠൻ എന്തെല്ലാം ആചരിക്കുന്നുവോ, അതുതന്നെ മറ്റു ജനങ്ങളും ചെയ്യുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഈ ലോകം സങ്കീർണ്ണമായിത്തീരും.
12.224.60
संकीर्णे च तथा धर्मे वर्णः संकरमेति च ।
संकरे च प्रवृत्ते तु मात्स्यो न्यायः प्रवर्तते ॥ १२.२२४.६० ॥
ധർമ്മം സങ്കീർണ്ണമാകുമ്പോൾ വർണ്ണവും സങ്കരത്തിൽ എത്തുന്നു; സങ്കരം പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ മാത്സ്യന്യായം നിലനിൽക്കുന്നു.
12.224.61
तदनिष्टं हरेर्भद्रे धातुरस्य महात्मनः ।
परमेश्वरसंक्रीडा लोकसृष्टिरियं शुभे ॥ १२.२२४.६१ ॥
ഹേ മംഗളേ, അത് ആ മഹാത്മാവായ സ്രഷ്ടാവായ ഹരിക്ക് അനിഷ്ടമാണ്; ഈ ലോകസൃഷ്ടി പരമേശ്വരന്റെ ലീലയാണ്.
12.224.62
यावत्पासव उद्दिष्टास्तावत्योऽस्य विभूतयः ।
तावत्यश्चैव मायास्तु तावत्योऽस्याश्च शक्तयः ॥ १२.२२४.६२ ॥
എത്ര പാശങ്ങൾ പറയപ്പെട്ടുവോ അത്രയും അവന്റെ വിഭൂതികൾ; അത്രയും മായകൾ, അത്രയും അവന്റെ ശക്തികളും.
12.224.63
एवं सुगह्वरे युक्तो यत्र मे तद्भवाभवम् ।
छित्त्वा ज्ञानासिना गच्छेत्स विद्वान्स च मे प्रियः।
सोऽहमेव न सन्देहः प्रतिज्ञा इति तस्य वै ॥ १२.२२४.६३ ॥
ഇങ്ങനെ അതിഗഹനത്തിൽ യുക്തനായി, ജ്ഞാനഖഡ്ഗംകൊണ്ട് ഭവാഭവങ്ങളെ ഛേദിച്ച് പോകുന്നവനാണ് വിദ്വാൻ; അവൻ എനിക്ക് പ്രിയനാണ്. അവൻ ഞാൻ തന്നെ, സംശയമില്ല — ഇതാണ് അവന്റെ പ്രതിജ്ഞ.
12.224.64
ये मूढास्ते दुरात्मानो धर्मसंकरकारकाः ।
मर्यादाभेदका नीचा नरके यान्ति जन्तवः ॥ १२.२२४.६४ ॥
ആരാണോ മൂഢർ, അവർ ദുരാത്മാക്കളാണ്; ധർമ്മത്തിൽ സങ്കരം വരുത്തുന്നവരും മര്യാദകളെ ഭേദിക്കുന്ന നീചരുമാണവർ — ആ ജീവികൾ നരകത്തിൽ പോകുന്നു.
12.224.65
आसुरीं योनिमापन्ना इति देवानुशासनम् ॥ १२.२२४.६५ ॥
ആസുരയോനിയിൽ എത്തിയവർ — ഇതാണ് ദേവന്മാരുടെ അനുശാസനം.
12.224.66
भगवत्या तथा लोके रक्षितव्यं न संशयः ।
मर्यादालोकरक्षार्थमेवमस्ति तथा स्थितः ॥ १२.२२४.६६ ॥
ഭഗവതിയാൽ അപ്രകാരം ലോകത്തിൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടണം; സംശയമില്ല. ലോകമര്യാദയെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഇങ്ങനെതന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു.
12.224.67
शब्दः कोत्र इति ख्यातस्तथाऽर्थं च महामुने ।
आकृत्या पतयो ब्रूहि लक्षणेन पृथक्पृथक् ॥ १२.२२४.६७ ॥
മഹാമുനേ, 'ശബ്ദം' എന്നു പ്രസിദ്ധമായത് എന്താണ്, അതിന്റെ അർത്ഥം എന്താണ്? രൂപംകൊണ്ടും ലക്ഷണംകൊണ്ടും ഓരോന്നിന്റെയും ഭേദങ്ങൾ വെവ്വേറെ പറയൂ.
12.224.68
व्यत्ययेन च वर्णानां परिवादकृतो हि यः ।
स शब्द इति विज्ञेयस्तन्निपातोऽर्थ उच्यते ॥ १२.२२४.६८ ॥
അക്ഷരങ്ങളുടെ വ്യത്യാസത്താൽ ഉണ്ടാകുന്ന ശബ്ദമാണ് 'ശബ്ദം' എന്നറിയേണ്ടത്; അതിന്റെ നിപാതത്തെയാണ് 'അർത്ഥം' എന്നു പറയുന്നത്.
12.224.69
शब्दार्थयोर्हि संबन्धस्त्वनयोरस्ति वा न वा ।
तन्मे ब्रूहि यथातत्वं शब्दस्यानेऽर्थ एव चेत् ॥ १२.२२४.६९ ॥
ശബ്ദത്തിനും അർത്ഥത്തിനും തമ്മിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ബന്ധമുണ്ടോ ഇല്ലയോ? അത് യഥാർത്ഥമായി എനിക്കു പറയൂ; ശബ്ദത്തിന്റെ അർത്ഥം മറ്റൊന്നാണെങ്കിൽ അതും പറയൂ.
12.224.70
शब्दार्थयोर्न चैवास्ति संबन्धोऽत्यन्त एव हि ।
पुष्करे च यथा तोयं तथाऽस्मीति च वेत्थ तत् ॥ १२.२२४.७० ॥
ശബ്ദത്തിനും അർത്ഥത്തിനും യഥാർത്ഥത്തിൽ പൂർണ്ണമായ ബന്ധമില്ല; താമരക്കുളത്തിലെ വെള്ളം പോലെ. 'ഞാൻ അങ്ങനെതന്നെ' എന്ന് നീ അറിയുന്നു.
12.224.71
अर्थे स्थितिर्हि शब्दस्य नान्यथा च स्थितिर्भवेत् ।
विद्यते चेन्महाप्राज्ञ विनाऽर्थं ब्रूहि सत्तम ॥ १२.२२४.७१ ॥
ശബ്ദത്തിന്റെ നിലനില്പ് അർത്ഥത്തിലാണ്; അല്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ നിലനിൽപ്പ് മറ്റൊന്നാകില്ല. മഹാപ്രാജ്ഞാ, അർത്ഥമില്ലാതെ ശബ്ദം ഉണ്ടെങ്കിൽ, സത്തമാ, അത് പറയൂ.
12.224.72
ससंसर्गोऽतिमात्रस्तु वाचकत्वेन वर्तते ।
अस्ति चेद्वर्तते नित्यं विकारोच्चारणेन वै ॥ १२.२२४.७२ ॥
ആ സംസർഗം അതിമാത്രമാണ്; അത് വാചകമായി നിലകൊള്ളുന്നു. അത് ഉണ്ടെങ്കിൽ, അത് എപ്പോഴും വികാരത്തിന്റെ ഉച്ചാരണത്താൽ മാത്രമേ നിലനിൽക്കൂ.
12.224.73
शब्दस्थानोत्र इत्युक्तस्तथाऽर्थ इति मे कृतः ।
अर्थः स्थितो न तिष्ठेच्च विरूढमिह भाषितम् ॥ १२.२२४.७३ ॥
ഇവിടെ ശബ്ദത്തിന്റെ സ്ഥാനം എന്നു പറയപ്പെട്ടു; അതുപോലെ ഞാൻ അർത്ഥത്തെയും സ്വീകരിച്ചു. അർത്ഥം സ്ഥിതമാണ്, പക്ഷേ അത് നിൽക്കാതിരിക്കാം; ഇവിടെ പറഞ്ഞത് വിരുദ്ധമായി.
12.224.74
न विकूलोऽत्र कथितो नाकाशं हि विना जगत् ।
संबन्धस्तत्र नास्त्येव तद्वदित्येष मन्यताम् ॥ १२.२२४.७४ ॥
ഇവിടെ വികൂലമെന്നു പറഞ്ഞിട്ടില്ല; ആകാശമില്ലാതെ ലോകമില്ല. അവിടെ ബന്ധമേ ഇല്ല. അതുപോലെ ഇതു കരുതട്ടെ.
12.224.75
सदाऽहंकारशब्दोऽयं व्यक्तमात्मनि संश्रितः ।
न वाचस्तत्र वर्तन्ते इति मिथ्या भविष्यति ॥ १२.२२४.७५ ॥
'അഹങ്കാര' എന്ന ഈ ശബ്ദം എപ്പോഴും വ്യക്തമായി ആത്മാവിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. അവിടെ വാക്കുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല എന്നത് മിഥ്യയാകും.
12.224.76
अहंशब्दो ह्यहंभावो नात्मभावे शुभव्रते ।
न वर्तन्ते परेऽचिन्त्ये वाचः सगुणलक्षणाः ॥ १२.२२४.७६ ॥
'അഹം' എന്ന ശബ്ദമാണ് 'അഹംഭാവം'; ശുഭവ്രതേ, ആത്മഭാവത്തിൽ അത് ഇല്ല. പരമവും അചിന്ത്യവുമായതിൽ സഗുണലക്ഷണമുള്ള വാക്കുകൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല.
12.224.77
अहं गात्रैकतः श्यामा भावनपि तथैव च ।
तन्मे ब्रूहि यथान्यायमेवं चेन्मुनिसत्तम ॥ १२.२२४.७७ ॥
'ഞാൻ' എന്നത് ശരീരത്തിലെ ഒരു അവയവത്തിൽനിന്ന് കറുത്തതാണ്; ഭാവവും അതുപോലെ. അത് ന്യായമായി എനിക്കു പറഞ്ഞുതരൂ, അങ്ങനെയെങ്കിൽ, മുനിശ്രേഷ്ഠാ.
12.224.78
मृण्मये हि घटे भावस्तादृग्भाव इहेष्यते ।
अयं भावः परेऽचिन्त्ये ह्यात्मभावो यथाच तत् ॥ १२.२२४.७८ ॥
മൺകുടത്തിലെ ഭാവമാണ് ഇവിടെ അത്തരം ഭാവമായി കരുതപ്പെടുന്നത്. ഈ ഭാവം ചിന്തിക്കാനാകാത്ത പരത്തിലും ഉണ്ട്; ആത്മാവിന്റെ സ്വഭാവവും അതുതന്നെ.
12.224.79
अहं त्वमेतदित्येव परे संकल्पना मया ।
तस्माद्वाचो न वर्तन्त इति नैव विरुध्यते ॥ १२.२२४.७९ ॥
'ഞാൻ', 'നീ', 'ഇത്' എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഈ സങ്കൽപ്പങ്ങൾ പരത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ വാക്കുകൾ അതിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല എന്നത് വിരുദ്ധമല്ല.
12.224.80
तस्माद्वामेन वर्तन्ते मनसा भीरु सर्वशः ।
यथाऽऽकाशगतं विश्वं संसक्तमिव लक्ष्यते ॥ १२.२२४.८० ॥
അതിനാൽ, ഭീരോ, മനസ്സുകൊണ്ട് എല്ലാവിധത്തിലും ആളുകൾ വക്രമാർഗത്തിൽ നടക്കുന്നു. ആകാശത്തിലുള്ള വിശ്വം പറ്റിച്ചേർന്നതുപോലെ കാണപ്പെടുന്നു.
12.224.81
संसर्गे सति संबन्धात्तद्विकारं भविष्यति ।
अनाकाशगतं सर्वं विकारे च सदा गतम् ॥ १२.२२४.८१ ॥
സംസർഗം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ബന്ധത്താൽ അതിൽ വികാരം ഉണ്ടാകും. ആകാശത്തിലില്ലാത്തതെല്ലാം എപ്പോഴും വികാരത്തിലാണ്.
12.224.82
तद्ब्रह्म परमं शुद्धमनौषम्यं न शक्यते ।
न दृश्यते तथा तच्च दृश्यते च मतिर्मम ॥ १२.२२४.८२ ॥
ആ ബ്രഹ്മം പരമവും ശുദ്ധവും അനുപമവുമാണ്; അതിനെ വർണിക്കാനാവില്ല. അത് കാണപ്പെടുന്നില്ല, എന്നാലും അത് കാണപ്പെടുന്നു എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
12.224.83
निर्विकारं ह्यमूर्ति च निरयं सर्वगं तथा ।
दृश्यते च वियन्नित्यं दृगात्मा तेन दृश्यते ॥ १२.२२४.८३ ॥
അവൻ വികാരരഹിതനും രൂപരഹിതനും ആധാരരഹിതനും സർവവ്യാപിയുമാണ്; ആകാശവും എപ്പോഴും കാണപ്പെടുന്നു. ദൃഷ്ടാവായ ആത്മാവ് അതിനാൽ കാണപ്പെടുന്നു.
12.224.84
त्वचा स्पृशति वै वायुमाकाशस्थं पुनः पुनः ।
तत्स्थं गन्धं तथाघ्राति ज्योतिः पश्यति चक्षुषा ॥ १२.२२४.८४ ॥
ത്വക്കുകൊണ്ട് ആകാശത്തിലുള്ള വായുവിനെ വീണ്ടും വീണ്ടും സ്പർശിക്കുന്നു; അതിലുള്ള ഗന്ധത്തെ മണക്കുന്നു; കണ്ണുകൊണ്ട് പ്രകാശത്തെ കാണുന്നു.
12.224.85
तमोरश्मिगणश्चैव मेघजालं तथैव च ।
वर्षं तारागणं चैव नाकाशं दृश्यते पुनः ॥ १२.२२४.८५ ॥
ഇരുട്ടും രശ്മിസമൂഹവും മേഘജാലവും മഴയും നക്ഷത്രസമൂഹവും; വീണ്ടും ആകാശം കാണപ്പെടുന്നില്ല.
12.224.86
आकाशस्याप्यथाकाशं सद्रूपमिति निश्चितम् ।
तदर्थे कल्पिता ह्येते तत्सत्यो विष्णुरेव च।
यानि नामानि गौणानि ह्युपचारात्परात्मनि ॥ १२.२२४.८६ ॥
ആകാശത്തിനും ആകാശം—അത് സദ്രൂപമെന്ന് നിശ്ചയം. അതിനായിട്ടാണ് ഇവ കല്പിക്കപ്പെട്ടത്; ആ സത്യം തന്നെയാണ് വിഷ്ണു. പരമാത്മാവിലെ ഗൗണനാമങ്ങൾ ഉപചാരത്താൽ പറയപ്പെടുന്നവയാണ്.
12.224.87
न चक्षुषा न मनसा न चान्येन परो विभुः ।
चिन्त्यते सूक्ष्मया बुद्ध्या वाचा वक्तुं न शक्यते ॥ १२.२२४.८७ ॥
കണ്ണുകൊണ്ടല്ല, മനസ്സുകൊണ്ടല്ല, മറ്റൊന്നുകൊണ്ടുമല്ല; സൂക്ഷ്മബുദ്ധികൊണ്ട് ആ പരമവിഭു ചിന്തിക്കപ്പെടുന്നു; വാക്കിനാൽ പറയാൻ കഴിയുന്നില്ല.
12.224.88
एतत्प्रपञ्चमखिलं तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
महाघटोऽल्पकश्चैव यथा मह्यां प्रतिष्ठितौ ॥ १२.२२४.८८ ॥
ഈ സമസ്ത പ്രപഞ്ചവും അവനിൽത്തന്നെ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്; വലിയ കുടവും ചെറിയ കുടവും ഭൂമിയിൽ നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെ.
12.224.89
न च स्त्री न पुमांश्चैव यथैव न नपुंसकः ।
केवलज्ञानमात्रं तत्तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२२४.८९ ॥
അത് സ്ത്രീയല്ല, പുരുഷനല്ല, നപുംസകവുമല്ല; അത് കേവലജ്ഞാനമാത്രമാണ്; അതിൽത്തന്നെ സർവ്വവും പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്.
12.224.90
भूमिसंस्थानयोगेन वस्तुसंस्थानयोगतः ।
रसभेदा यथा तोये प्रकृत्यामात्मनस्तथा ॥ १२.२२४.९० ॥
ഭൂമിയുടെ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ യോഗത്താലും വസ്തുവിന്റെ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ യോഗത്താലും, വെള്ളത്തിൽ രസഭേദങ്ങൾ എന്നപോലെ, പ്രകൃതിയിൽ ആത്മാവിന്റെ (ഭേദങ്ങൾ) അതുപോലെ.
12.224.91
तद्वाक्यस्मरणान्नित्यं तृप्तिं वारि पिबन्निव ।
प्राप्नोति ज्ञानमखिलं तेन तत्सुखमेधते ॥ १२.२२४.९१ ॥
ആ വാക്യം ഓർക്കുന്നതിനാൽ, വെള്ളം കുടിക്കുന്നവനെപ്പോലെ എപ്പോഴും തൃപ്തനായി, സമ്പൂർണ്ണ ജ്ഞാനം നേടുന്നു; അതിനാൽ ആ സുഖം വളരുന്നു.
12.224.92
अनेन साध्यं किं स्याद्वै शब्देनेति मतिर्मम ।
वेदगम्यः परोऽचिन्त्य इति पौराणिका विदुः ॥ १२.२२४.९२ ॥
ഈ ശബ്ദത്താൽ എന്തു സാധിക്കും എന്നതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. പരം വേദത്താൽ അറിയപ്പെടേണ്ടതും അചിന്ത്യവുമാണെന്ന് പൗരാണികർ അറിയുന്നു.
12.224.93
निरर्थको यथा लोके तद्वत्स्यादिति मे मतिः ।
निरीक्ष्यैवं यथान्यायं वक्तुमर्हसि मेऽनघ ॥ १२.२२४.९३ ॥
ലോകത്തിൽ അർത്ഥശൂന്യമായത് പോലെ ഇതും ആകും എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. പാപരഹിതനേ, ഇങ്ങനെ പരിശോധിച്ച് ന്യായപ്രകാരം എനിക്കു പറയണം.
12.224.94
वेदगम्यं परं शुद्धमिति सत्या परा श्रुतिः ।
व्याहत्या नैतदित्याह व्युपलिङ्गे च वर्तते ॥ १२.२२४.९४ ॥
'പരം, ശുദ്ധം, വേദത്താൽ അറിയപ്പെടേണ്ടത്' — ഈ പരമ ശ്രുതി സത്യമാണ്. 'ഇതല്ല' എന്ന് വിരോധത്താൽ പറയുന്നു; അത് ലക്ഷ്യാർത്ഥത്തിലും നിലനിൽക്കുന്നു.
12.224.95
निरर्थको न चैवास्ति शब्दो लौकिक उत्तमे ।
अनन्वयास्तथा शब्दा निरर्था इति लौकिकैः ॥ १२.२२४.९५ ॥
ഉത്തമാർത്ഥത്തിൽ ഒരു ശബ്ദവും നിരർത്ഥകമല്ല. ലൗകികർ ബന്ധമില്ലാത്തവയെന്ന് കരുതി അർത്ഥശൂന്യമെന്ന് പറയുന്ന ശബ്ദങ്ങളും അതുപോലെ നിരർത്ഥകമല്ല.
12.224.96
गृह्यन्ते तद्वदित्येव न वर्तन्ते परात्मनि ।
अगोचरत्वं वचसां युक्तमेवं तथा शुभे ॥ १२.२२४.९६ ॥
അവ അങ്ങനെതന്നെ ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ പരാത്മാവിൽ അവ നിലനിൽക്കുന്നില്ല. വാക്കുകൾക്ക് അഗോചരത്വം ഇങ്ങനെ തന്നെ യുക്തമാണ്, ഓ ശുഭേ.
12.224.97
साधनस्योपदेशाच्च ह्युपायस्य च सूचनात् ।
उपलक्षणयोगेन व्यावृत्त्या च प्रदर्शनात्।
वेदगम्यः परः शुद्ध इति मे धीयते मतिः ॥ १२.२२४.९७ ॥
സാധനോപദേശത്താലും ഉപായസൂചനയാലും ലക്ഷണങ്ങളുടെ യോഗത്താലും വ്യാവൃത്തിയിലൂടെ പ്രദർശനത്താലും, പരവും ശുദ്ധവുമായത് വേദത്താൽ അറിയപ്പെടേണ്ടതെന്ന് എന്റെ മതി ഉറയ്ക്കുന്നു.
12.224.98
अध्यात्मध्यानसंभूतमभूतं… वत्स्फुटम् ।
ज्ञानं विद्धि शुभाचारे तेन यान्ति परां गतिम् ॥ १२.२२४.९८ ॥
അധ്യാത്മധ്യാനത്തിൽ ഉണ്ടായതും അഭൂതമായതും…വത് സ്ഫുടമായതുമായ ജ്ഞാനം അറിയുക, ഓ ശുഭാചാരേ; അതിനാൽ അവർ പരമഗതി പ്രാപിക്കുന്നു.
12.224.99
यदि मे व्याहृतं गुह्यं श्रुतं न तु त्वया शुभे ।
तथ्यमित्येव वा शुद्धे ज्ञानं ज्ञानविलोचने ॥ १२.२२४.९९ ॥
ഞാൻ പറഞ്ഞ രഹസ്യം നീ കേട്ടിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ഓ ശുഭേ—അല്ലെങ്കിൽ ഓ ശുദ്ധേ, അത് സത്യമെന്നുതന്നെ കരുതുക; ഓ ജ്ഞാനനേത്രേ, അതുതന്നെ ജ്ഞാനം.
12.224.100
नानारूपवदस्यैवमैश्वर्यं दृश्यते शुभे ।
न वायुस्तं न सूर्यस्तं नाग्निस्तत्तत्परं पदम् ॥ १२.२२४.१०० ॥
ഇവന്റെ ഐശ്വര്യം ഇങ്ങനെ നാനാരൂപമുള്ളതായി കാണപ്പെടുന്നു, ഓ ശുഭേ. വായു അവനല്ല, സൂര്യൻ അവനല്ല, അഗ്നിയും അവനല്ല—അതുതന്നെയാണ് പരമപദം.
12.224.101
अनेन पूर्णमेतद्धि हृदि भूतमिहेष्यते ।
एतावदात्मविज्ञानमेतावद्यदहं स्मृतम्।
आवयोर्न च सत्वे वै तस्मादज्ञानबन्धनम् ॥ १२.२२४.१०१ ॥
ഇതിനാൽ ഇത് ഇവിടെ ഹൃദയത്തിൽ പൂർണമായി ഉള്ളതായി ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു. ആത്മവിജ്ഞാനം ഇത്രമാത്രം, ഞാൻ ഓർത്തത് ഇത്രമാത്രം. ഞങ്ങൾ ഇരുവരിലും സത്ത്വം ഇല്ല; അതിനാൽ ഇത് അജ്ഞാനബന്ധനം.
12.224.102
एवं सुवर्चला हृष्टा प्रोक्ता भर्त्रा यथार्थवत् ।
परिचर्यमाणा ह्यनिशं तत्वबुद्धिसमन्विता ॥ १२.२२४.१०२ ॥
ഇങ്ങനെ സുവർചല സന്തോഷത്തോടെ ഭർത്താവിനാൽ യഥാർത്ഥമായി ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടു; തത്ത്വബുദ്ധിയോടെ എപ്പോഴും അദ്ദേഹത്തെ സേവിച്ചു.
12.224.103
भर्ता च तामनुप्रेक्ष्य नित्यनैमित्तिकान्वितः ।
परमात्मनि गोविन्दे वासुदेवे महात्मनि ॥ १२.२२४.१०३ ॥
ഭർത്താവും അവളെ ശ്രദ്ധിച്ച്, നിത്യവും നൈമിത്തികവുമായ കർമ്മങ്ങളോടു കൂടിയവനായി, പരമാത്മാവിലും ഗോവിന്ദനായ വാസുദേവനെന്ന മഹാത്മാവിലും (മനസ്സു ഉറപ്പിച്ചു).
12.224.104
समाधाय च कर्माणि तन्मयत्वेन भावितः ।
कालेन महता राजन्प्राप्नोति परमां गतिम् ॥ १२.२२४.१०४ ॥
കർമ്മങ്ങൾ സമർപ്പിച്ച്, അതിൽത്തന്നെ തന്മയനായി ഭാവിതനായി, രാജാവേ, ദീർഘകാലത്തിനുശേഷം അവൻ പരമഗതി പ്രാപിക്കുന്നു.
12.224.105
एतत्ते कथितं राजन्यस्मात्त्वं परिपृच्छसि ।
गार्हस्थ्यं च समास्थाय गतौ जायापती परम् ॥ १२.२२४.१०५ ॥
രാജാവേ, നീ ചോദിക്കുന്നതിനാൽ ഇത് നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ഗാർഹസ്ഥ്യം സ്വീകരിച്ച് ദമ്പതികൾ പരമഗതി പ്രാപിക്കുന്നു.