มหาภารตะ · อัธยายะ 12.224
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.224.1
अस्ति कश्चिद्यदि विभो सदारो नियतो गृहे ।
अतीतसर्वसंसारः सर्वद्वन्द्वविवर्जितः।
तं मे ब्रूहि महाप्राज्ञ दुर्लभः पुरुषो महान् ॥ १२.२२४.१ ॥
ข้าแต่ผู้ยิ่งใหญ่ หากมีผู้ใดอยู่ครองเรือนกับภริยาอย่างสำรวมระวัง ผู้ล่วงพ้นวัฏสงสารทั้งปวงและปราศจากคู่ตรงข้ามทั้งสิ้น ขอท่านบอกข้าพเจ้าถึงผู้นั้นเถิด ข้าแต่ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ บุรุษผู้ยิ่งใหญ่เช่นนั้นหาได้ยาก
12.224.2
शृणु राजन्यथावृत्तं यन्मां त्वं पृष्टवानसि ।
इतिहासमिमं शुद्धं संसारभयभेषजम् ॥ १२.२२४.२ ॥
ข้าแต่พระราชา จงฟังเรื่องที่เกิดขึ้นจริงตามที่พระองค์ทรงถามข้าพเจ้า อิติหาสอันบริสุทธิ์นี้เป็นยาแก้ความกลัวต่อวัฏสงสาร
12.224.3
देवलो नाम विप्रर्षिः सर्वशास्त्रार्थकोविदः ।
क्रियावान्धार्मिको नित्यं देवब्राह्मणपूजकः ॥ १२.२२४.३ ॥
มีฤๅษีพราหมณ์นามว่าเทวละ ผู้รอบรู้ความหมายของคัมภีร์ทั้งปวง ประกอบพิธีกรรมอยู่เสมอ เป็นผู้ประพฤติธรรม และนับถือเทพเจ้าและพราหมณ์อยู่เป็นนิตย์
12.224.4
सुता सुवर्चला नाम तस्य कल्याणलक्षणा ।
नातिह्रस्वा नातिकृशा नातिदीर्घा यशस्विनी।
प्रदानसमयं प्राप्ता पिता तस्य ह्यचिन्तयत् ॥ १२.२२४.४ ॥
ท่านมีบุตรีนามว่าสุวรรจลา ประกอบด้วยลักษณะอันเป็นมงคล ไม่เตี้ยนัก ไม่ผอมนัก ไม่สูงนัก และมีชื่อเสียง เมื่อถึงเวลาที่จะยกนางให้แก่ผู้อื่น บิดาของนางก็เริ่มครุ่นคิด
12.224.5
अस्याः पतिः कुतो वेति ब्राह्मणः श्रोत्रियः परः ।
विद्वान्विप्रो ह्यकुटुम्बः प्रियवादी महातपाः ॥ १२.२२४.५ ॥
"จะหาสามีให้นางได้จากที่ใดเล่า" พราหมณ์ผู้เป็นยอดแห่งผู้ศึกษาพระเวท ผู้ฉลาด ไม่มีครอบครัว พูดจาไพเราะ และมีตบะอันยิ่งใหญ่ จะหาได้จากที่ใด
12.224.6
इत्येवं चिन्तयानं तं रहस्याह सुवर्चला ॥ १२.२२४.६ ॥
ขณะที่ท่านกำลังคิดเช่นนั้น สุวรรจลาก็พูดกับท่านเป็นการส่วนตัว
12.224.7
अन्धाय मां महाप्राज्ञ देह्यनन्धाय वै पितः ।
एवं स्मर सदा विद्वन्ममेदं प्रार्थितं मुने ॥ १२.२२४.७ ॥
ข้าแต่บิดาผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ โปรดยกข้าพเจ้าให้แก่คนตาบอด หรือยกให้แก่ผู้ที่ไม่ตาบอดก็ได้ ข้าแต่ฤๅษีผู้รอบรู้ ขอท่านจงจำคำขอของข้าพเจ้านี้ไว้เสมอ
12.224.8
न शक्यं प्रार्थितं वत्से त्वयाऽद्य प्रतिभाति मे ।
अन्धतानन्धता चेति विकारो मम जायते ॥ १२.२२४.८ ॥
ลูกเอ๋ย สิ่งที่เจ้าขอนั้นทำไม่ได้ ข้าพเจ้าเห็นเช่นนั้นในบัดนี้ ความตาบอดและความไม่ตาบอด ถ้อยคำเหล่านี้ทำให้ใจของข้าพเจ้าเกิดความปั่นป่วน
12.224.9
उन्मत्तेवाशुभं वाक्यं भाषसे शुभलोचने ॥ १२.२२४.९ ॥
ข้าแต่นางผู้มีดวงตางาม เจ้าพูดคำที่เป็นอัปมงคลราวกับคนวิกลจริต
12.224.10
नाहमुन्मत्तभूताऽद्य बुद्धिपूर्वं ब्रवीमि ते ।
विद्यते चेत्पतिस्तादृक्स मां भरति वेदवित् ॥ १२.२२४.१० ॥
บัดนี้ข้าพเจ้าหาได้วิกลจริตไม่ ข้าพเจ้ากล่าวด้วยความตั้งใจแน่วแน่ต่อเจ้า หากมีสามีเช่นนั้น ผู้รู้พระเวท ผู้ที่จะเลี้ยงดูข้าพเจ้า...
12.224.11
येभ्यस्त्वं मन्यसे दातुं मामिहानय तान्द्विजान् ।
तादृशं तं पतिं तेषु वरयिष्ये यथातथम् ॥ १२.२२४.११ ॥
จงเชิญพราหมณ์เหล่านั้นที่เจ้าคิดจะยกให้มาที่นี่ ข้าพเจ้าจะเลือกสามีที่เหมาะสมอย่างถูกต้องจากในหมู่พวกเขา
12.224.12
तथेति चोक्त्वा तां कन्यामृषिः शिष्यानुवाच ह ।
ब्राह्मणान्वेदसंपन्नान्योनिगोत्रविशोधितान् ॥ १२.२२४.१२ ॥
ฤๅษีกล่าวกับหญิงสาวว่า "เป็นเช่นนั้น" แล้วจึงกล่าวแก่ศิษย์ทั้งหลายว่า "จงนำพราหมณ์ผู้ครบพร้อมด้วยพระเวท ผู้บริสุทธิ์ทั้งทางกำเนิดและตระกูลมาเถิด"
12.224.13
मातृतः पितृतः शुद्धाञ्शुद्धानाचारतः शुभान् ।
अरोगान्बुद्धिसंपन्नाञ्शीलसत्वगुणान्वितान् ॥ १२.२२४.१३ ॥
บริสุทธิ์ทั้งทางฝ่ายมารดาและฝ่ายบิดา บริสุทธิ์ในความประพฤติ เป็นมงคล ปราศจากโรค ถึงพร้อมด้วยปัญญา และประกอบด้วยคุณความดี ความประพฤติดี ความกล้าหาญ และคุณธรรม
12.224.14
असंकीर्णांश्च गोत्रेषु वेदव्रतसमन्वितान् ।
ब्राह्मणान्स्नातकाञ्शीघ्रं मातापितृसमन्वितान्।
निवेष्टुकामान्कन्यां मे दृष्ट्वाऽऽनयत शिष्यकाः ॥ १२.२२४.१४ ॥
ไม่ปะปนในสายตระกูล ประกอบด้วยพระเวทและวัตรปฏิบัติ พราหมณ์ผู้จบการศึกษาแล้ว พร้อมด้วยมารดาและบิดา ปรารถนาจะแต่งงาน ข้าพเจ้าได้เห็นแล้วว่าเหมาะสมสำหรับบุตรีของข้าพเจ้า ศิษย์ทั้งหลายเอ๋ย จงรีบนำพวกเขามาเถิด
12.224.15
तच्छ्रुत्वा त्वरिताः शिष्या ह्याश्रमेषु ततस्ततः ।
ग्रामेषु च ततो गत्वा ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयन् ॥ १२.२२४.१५ ॥
เมื่อศิษย์ได้ฟังดังนั้นก็รีบเร่งไปยังอาศรมต่าง ๆ แล้วไปยังหมู่บ้านทั้งหลาย ไปยังพราหมณ์ทั้งหลายและแจ้งให้ทราบ
12.224.16
ऋषेः प्रभावं मत्वा ते कन्यायाश्च द्विजोत्तमाः ।
अनेकमुनयो राजन्संप्राप्ता देवलाश्रमम् ॥ १२.२२४.१६ ॥
ข้าแต่พระราชา พราหมณ์ผู้ประเสริฐเหล่านั้นเมื่อพิจารณาถึงอานุภาพของฤๅษีและคุณค่าของหญิงสาวแล้ว ฤๅษีจำนวนมากต่างพากันมาถึงอาศรมของเทวละ
12.224.17
अनुमान्य यथान्यायं मुनीन्मुनिकुमारकान् ।
अभ्यर्च्य विधिवत्तत्र कन्यामाह पिता महान् ॥ १२.२२४.१७ ॥
เมื่อได้ขออนุญาตฤๅษีและบุตรของฤๅษีตามควรแก่ธรรมแล้ว และได้บูชาพวกเขาตามวิธีการที่นั่นแล้ว บิดาผู้ยิ่งใหญ่จึงกล่าวกับหญิงสาว
12.224.18
एतेऽपि मुनयो वत्से स्वपुत्रैकमता इह ।
वेदवेदाङ्गसंपन्नाः कुलीनाः शीलसंमताः ॥ १२.२२४.१८ ॥
ลูกเอ๋ย ฤๅษีเหล่านี้ก็มีความเห็นพ้องกับบุตรของตนเอง ประกอบด้วยพระเวทและเวทางคศาสตร์ เป็นผู้มีตระกูลดี และได้รับการยอมรับในความประพฤติ
12.224.19
येऽमी तेषु वरं भद्रे त्वमिच्छसि महाव्रतम् ।
तं कुमारं वृणीष्वाद्य तस्मै दास्याम्यहं शुभे ॥ १२.२२४.१९ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นมงคล ในหมู่ผู้ถือมหาวัตรเหล่านี้ เจ้าปรารถนาผู้ใดเป็นสามี จงเลือกเยาวชนผู้นั้นเสียวันนี้เถิด ข้าแต่นางผู้งดงาม ข้าพเจ้าจะยกเจ้าให้แก่เขา
12.224.20
तथेति चोक्त्वा कल्याणी तप्तहेमनिभा तदा ।
सर्वलक्षणसंपन्ना वाक्यमाह यशस्विनी ॥ १२.२२४.२० ॥
หญิงสาวผู้เป็นมงคล มีผิวเปล่งปลั่งดุจทองที่ถูกหลอมแล้ว กล่าวว่า "เป็นเช่นนั้น" แล้วจึงเอ่ยถ้อยคำเหล่านี้ นางผู้มีชื่อเสียง ผู้ประกอบด้วยลักษณะทั้งปวง
12.224.21
विप्राणां समितीर्दृष्ट्वा प्रणिपत्य तपोधनान् ।
यद्यस्ति समितौ विप्रो ह्यन्धोऽनन्धः स मे वरः ॥ १२.२२४.२१ ॥
เมื่อเห็นชุมนุมของพราหมณ์ และกราบไหว้บรรดาฤๅษีผู้มั่งคั่งด้วยตบะ นางกล่าวว่า หากมีพราหมณ์ในที่ชุมนุมนี้ ไม่ว่าจะตาบอดหรือไม่ตาบอด ก็ขอให้เขาเป็นสามีของข้า
12.224.22
तच्छ्रुत्वा मुनयस्तत्र वीक्षमाणाः परस्परम् ।
नोचुर्विप्रा महाभागाः कन्यां मत्वा ह्यवेदिकां ॥ १२.२२४.२२ ॥
เมื่อได้ยินเช่นนั้น บรรดาฤๅษีที่อยู่ที่นั่นต่างมองหน้ากัน แต่พราหมณ์ผู้มีโชคยิ่งเหล่านั้นไม่พูดอะไร เพราะเห็นว่าหญิงสาวเป็นอเวทิกา คือไม่เหมาะสม
12.224.23
कुत्सयित्वा मुनिं तत्र मनसा मुनिसत्तमाः ।
यथागतं ययुः क्रुद्धा नानादेशनिवासिनः ॥ १२.२२४.२३ ॥
บรรดาฤๅษีผู้ประเสริฐที่พำนักอยู่ในหลายแดนต่างดูหมิ่นฤๅษีผู้นั้นในใจ ด้วยความโกรธ แล้วก็จากไปตามทางที่มา
12.224.24
कन्या च संस्थिता तत्र पितृवेश्मनि भामिनी ॥ १२.२२४.२४ ॥
ส่วนหญิงสาวงามยังคงอยู่ที่นั่น ในเรือนของบิดา
12.224.25
ततः कदाचिद्ब्रह्मण्यो विद्वान्न्यायविशारदः ।
ऊहापोहविधानज्ञो ब्रह्मचर्यसमन्वितः ॥ १२.२२४.२५ ॥
ครั้นต่อมาวันหนึ่ง มีฤๅษีผู้เคารพพราหมณ์ ผู้รอบรู้ ชำนาญในการใช้เหตุผล รู้วิธีการอนุมานและการโต้แย้ง และประกอบด้วยพรหมจรรย์
12.224.26
वेदविद्वेदतत्वज्ञः क्रियाकल्पविशारदः ।
आत्मतत्वविभागज्ञः पितृमान्गुणसागरः ॥ १२.२२४.२६ ॥
ผู้รู้พระเวท เข้าใจสาระแห่งพระเวท ชำนาญในกฎเกณฑ์ของพิธีกรรม รู้แยกแยะสาระแห่งอาตมัน และมีบิดา เป็นมหาสมุทรแห่งคุณธรรม
12.224.27
श्वेतकेतुरिति ख्यातः श्रुत्वा वृत्तान्तमादरात् ।
कन्यार्थं देवलं चापि शीघ्रं तत्रागतोऽभवत् ॥ १२.२२४.२७ ॥
ผู้มีนามเลื่องลือว่าศเวตเกตุ เมื่อได้ยินเรื่องราวด้วยความเคารพ และเทวละก็มาที่นั่นอย่างรวดเร็วเพื่อหญิงสาวนั้นเช่นกัน
12.224.28
उद्दालकसुतं दृष्ट्वा श्वेतकेतुं महाव्रतम् ।
यथान्यायं च संपूज्य देवलः प्रत्यभाषत ॥ १२.२२४.२८ ॥
เมื่อเห็นศเวตเกตุ บุตรของอุทาลกะ ผู้ยึดมั่นในวัตรอันยิ่งใหญ่ เทวละก็ให้เกียรติตามธรรมเนียม แล้วกล่าวตอบ
12.224.29
कन्ये एष महाभागे प्राप्तो ऋषिकुमारकः ।
वरयैनं महाप्राज्ञं वेदवेदाङ्गपारगम् ॥ १२.२२४.२९ ॥
ดูก่อนนาง ดูก่อนผู้มีโชคยิ่ง ฤๅษีหนุ่มผู้นี้มาถึงแล้ว จงเลือกเขาเถิด ผู้มีปัญญายิ่ง ผู้ชำนาญในพระเวทและเวทางค์
12.224.30
तच्छ्रुत्वा कुपिता कन्या ऋषिपुत्रमुदैक्षत ।
तां कन्यामाह विप्रर्षिः सोऽहं भद्रे समागतः ॥ १२.२२४.३० ॥
เมื่อได้ยินดังนั้น หญิงสาวผู้โกรธเคืองก็มองไปยังบุตรของฤๅษี ฤๅษีพราหมณ์จึงกล่าวกับหญิงสาวนั้นว่า ดูก่อนนางผู้เจริญ ข้าพเจ้ามาที่นี่แล้ว
12.224.31
अन्धोऽहमत्र तत्वं हि तथा मन्ये च सर्वदा ।
विशालनयनं विद्धि तथा मां हीनसंशयम्।
वृणीष्व मां वरारोहे भजे च त्वामनिन्दिते ॥ १२.२२४.३१ ॥
ข้าพเจ้าตาบอดในเรื่องนี้ แต่ข้าพเจ้าก็ถือว่าสัจธรรมเป็นเช่นนั้นเสมอ จงรู้เถิดว่าข้าพเจ้ามีดวงตาอันกว้างและปราศจากความสงสัย จงเลือกข้าพเจ้าเถิด ดูก่อนหญิงผู้มีสะโพกงาม ข้าพเจ้าจะรับใช้เธอ ดูก่อนผู้ไร้ตำหนิ
12.224.32
येनेदं वीक्षते नित्यं वृणोति स्पृशतेऽथवा ।
घ्रायते वक्ति सततं येनेदं सार्यते पुनः ॥ १२.२२४.३२ ॥
ด้วยสิ่งที่ทำให้สิ่งนี้ถูกเห็นอยู่เสมอ ถูกจับหรือถูกสัมผัส ถูกดม ถูกพูดถึงเรื่อยไป และด้วยสิ่งที่ทำให้สิ่งนี้เคลื่อนไหวอีกครั้ง
12.224.33
येनेदं मन्यते तत्वं येन बुध्यति वा पुनः ।
न चक्षुर्विद्यते ह्येतत्स वै भूतान्ध उच्यते ॥ १२.२२४.३३ ॥
ด้วยสิ่งที่ทำให้สิ่งนี้ยึดถือเป็นสัจธรรม และด้วยสิ่งที่ทำให้เข้าใจอีกครั้ง แต่สิ่งนั้นไม่มีดวงตา สิ่งนั้นแลเรียกกันว่าผู้ตาบอดในหมู่สัตว์
12.224.34
यस्मिन्प्रवर्तते चेदं पश्यञ्छृण्वन्स्पृशन्नपि ।
जिघ्रंश्च रसयंस्तद्वद्वर्तते येन चक्षुषा ॥ १२.२२४.३४ ॥
สิ่งที่สิ่งนี้เป็นไปในนั้น และที่แม้เห็น ได้ยิน สัมผัส ดม และลิ้มรสอยู่ ก็ดำเนินไปเช่นนั้น ด้วยดวงตาใดที่มันทำงาน
12.224.35
तन्मे नास्ति ततो ह्यन्धो वृणु भद्रेऽद्य मामतः ।
लोकदृष्ट्या करोमीह नित्यनैमित्तिकादिकम् ॥ १२.२२४.३५ ॥
สิ่งนั้นไม่มีในข้าพเจ้า เหตุนี้ข้าพเจ้าจึงตาบอด ดูก่อนนางผู้เจริญ วันนี้จงเลือกข้าพเจ้าเถิด ในสายตาของโลก ข้าพเจ้าประกอบพิธีนิตยกรรมและนิมิตตกรรมที่นี่
12.224.36
आत्मदृष्ट्या च तत्सर्वं विलिप्यासि च नित्यशः ।
स्थितोऽहं निर्भरः शान्तः कार्यकारणभावनः ॥ १२.२२४.३६ ॥
ด้วยทัศนะแห่งอาตมัน เธอย่อมไม่ติดข้องในสิ่งทั้งปวงนั้นเป็นนิตย์ ข้าพเจ้าตั้งมั่น ไม่มีภาระ และสงบ ใคร่ครวญถึงเหตุและผล
12.224.37
अविद्यया तरन्मृत्युं विद्यया तं तथाऽमृतम् ।
यथाप्राप्तं तु संदृश्य वसामीह विमत्सरः।
क्रीते व्यवसितं भद्रे भर्ताऽहं ते वृणीष्व माम् ॥ १२.२२४.३७ ॥
ข้ามความตายด้วยอวิชชา และบรรลุอมฤตนั้นด้วยวิชชา เมื่อเห็นสิ่งต่าง ๆ ตามที่เป็นไปแล้ว ข้าพเจ้าอยู่ที่นี่โดยปราศจากความริษยา ดูก่อนผู้เป็นมงคล ข้าพเจ้าได้ตัดสินใจแล้ว ข้าพเจ้าคือสามีของเธอ จงเลือกข้าพเจ้าเถิด
12.224.38
ततः सुवर्चला दृष्ट्वा प्राह तं द्विजसत्तमम् ।
मनसाऽसि वृतो विद्वञ्शेषकर्ता पिता मम।
वृणीष्व पितरं मह्यमेष वेदविधिक्रमः ॥ १२.२२४.३८ ॥
ครั้งนั้น สุวรรจลา เมื่อได้เห็นเขาแล้ว จึงกล่าวกับพราหมณ์ผู้ประเสริฐนั้นว่า ดูก่อนท่านผู้รอบรู้ ในใจของดิฉันได้เลือกท่านแล้ว แต่บิดาของดิฉันผู้จะทำพิธีที่เหลือให้ดิฉันก็อยู่ที่นี่ ขอท่านเลือกบิดาของดิฉันเถิด นี่คือลำดับตามพระเวท
12.224.39
तद्विज्ञाय पिता तस्या देवलो मुनिसत्तमः ।
श्वेतकेतुं च संपूज्य तथैवोद्दालकेन तम् ॥ १२.२२४.३९ ॥
เมื่อทราบเช่นนั้น เทวละบิดาของนาง ผู้เป็นฤๅษีผู้ประเสริฐ ได้ให้เกียรติศเวตเกตุ และอุทาลกะก็ให้เกียรติเขาเช่นกัน
12.224.40
मुनीनामग्रतः कन्यां प्रददौ जलपूर्वकम् ।
उदाहरन्ति वै तत्र श्वेतकेतुं निरीक्ष्य तम् ॥ १२.२२४.४० ॥
ต่อหน้าบรรดาฤๅษี เขาได้ยกหญิงสาวให้ โดยหลั่งน้ำเป็นเบื้องต้น ที่นั่นเมื่อมองดูศเวตเกตุ ผู้คนกล่าวกันว่า…
12.224.41
हृत्पुण्डरीकनिलयः सर्वभूतात्मको हरिः ।
श्वेतकेतुस्वरूपेण स्थितोऽसौ मधुसूदनः ॥ १२.२२४.४१ ॥
หริผู้ประทับในดอกบัวแห่งหทัย เป็นอาตมันของสรรพสัตว์ทั้งปวง ทรงอยู่ในรูปของศเวตเกตุ พระองค์นั้นคือมธุสูทนะ
12.224.42
प्रीयतां माधवो देवः पत्नी चेयं सुता मम ।
प्रतिपादयामि ते कन्यां सहधर्मचरीं शुभाम्।
इत्युक्त्वा प्रददौ तस्मै देवलो मुनिपुङ्गवः ॥ १२.२२४.४२ ॥
ขอให้พระเจ้ามาธวะทรงพอพระทัย นางนี้คือภรรยาของข้า และนี่คือบุตรีของข้า ข้าขอมอบกันยาผู้เป็นมงคลนี้แก่ท่าน ผู้จะร่วมประพฤติธรรมกับท่าน เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว เทวละผู้เป็นยอดฤๅษีก็ประทานนางแก่ศเวตเกตุ
12.224.43
प्रतिगृह्य च तां कन्यां श्वेतकेतुर्महायशाः ।
उपयम्य यथान्यायमत्र कृत्वा यथाविधि ॥ १२.२२४.४३ ॥
ศเวตเกตุผู้มีเกียรติยศลือเลื่อนรับกันยานั้นไว้ แล้วอภิเษกสมรสตามระเบียบ และประกอบพิธีตามที่กำหนดไว้ ณ ที่นั้น
12.224.44
समाप्य तन्त्रं मुनिभिर्वैवाहिकमनुत्तमम् ।
स गार्हस्थ्ये वसन्धीमान्भार्यां तामिदमब्रवीत् ॥ १२.२२४.४४ ॥
เมื่อบรรดาฤๅษีประกอบพิธีแต่งงานอันสูงสุดเสร็จสิ้นแล้ว ผู้มีปัญญานั้นดำรงชีวิตแบบคฤหัสถ์ จึงกล่าวกับภรรยาของตนดังนี้
12.224.45
यानि चोक्तानि वेदेषु तत्सर्वं कुरु शोभने ।
मया सह यथान्यायं सहधर्मचरी मम् ॥ १२.२२४.४५ ॥
ดูก่อนผู้งดงาม สิ่งใดที่กล่าวไว้ในพระเวท จงทำทั้งหมดนั้นร่วมกับข้าโดยถูกต้องตามระเบียบ เพราะเจ้าเป็นผู้ร่วมประพฤติธรรมกับข้า
12.224.46
अहमित्येव भावेन स्थितोऽहं त्वं तथैव च ।
तस्मात्कर्माणि कुर्वीथाः कुर्यां ते च ततः परम् ॥ १२.२२४.४६ ॥
ข้าตั้งอยู่ในภาวะแห่งความรู้สึกว่า 'ข้าคือข้า' และเจ้าก็ตั้งอยู่เช่นนั้นเหมือนกัน เพราะฉะนั้นเจ้าจงประกอบกิจกรรมทั้งหลาย แล้วข้าจะประกอบกิจเหล่านั้นแทนเจ้าภายหลัง
12.224.47
न ममेति च भावेन ज्ञानाग्निनिलयेन च ।
अनन्तरं तथा कुर्यास्तानि कर्माणि भस्मसात् ॥ १२.२२४.४७ ॥
ด้วยภาวะแห่งความรู้สึกว่า 'สิ่งนี้มิใช่ของข้า' และดำรงอยู่ในไฟแห่งญาณ ภายหลังเจ้าก็จงประกอบกิจเหล่านั้นจนกลายเป็นเถ้าธุลี
12.224.48
एवं त्वया च कर्तव्यं सर्वदा दुर्भगा मया ।
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः।
तस्माल्लोकस्य सिद्ध्यर्थं कर्तव्यं चात्मसिद्धये ॥ १२.२२४.४८ ॥
เจ้าและข้าต้องประพฤติเช่นนี้เสมอ สิ่งใดที่ผู้ประเสริฐกระทำ คนอื่นก็กระทำสิ่งนั้นตาม เพราะฉะนั้นต้องกระทำเพื่อความสำเร็จของโลกและเพื่อความสมบูรณ์แห่งตน
12.224.49
उक्त्वैवं स महाप्राज्ञः सर्वज्ञानैकभाजनः ।
पुत्रानुत्पाद्य तस्यां च यज्ञैः संतर्प्य देवताः ॥ १२.२२४.४९ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่นั้น ผู้เป็นภาชนะเดียวของความรู้ทั้งปวง จึงให้กำเนิดบุตรกับนาง และทำให้เทพทั้งหลายอิ่มเอิบด้วยยัญพิธี
12.224.50
आत्मयोगपरो नित्यं निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः ।
भार्यां तां सदृशीं प्राप्य बुद्धिं क्षेत्रज्ञयोरिव ॥ १२.२२४.५० ॥
ผู้ยึดมั่นในโยคะแห่งอาตมันเสมอ ปราศจากคู่ตรงข้าม ไม่ยึดถือสิ่งใด เมื่อได้ภรรยาผู้เหมาะสมนั้นแล้ว ท่านก็อยู่ด้วยปัญญาอย่างเดียวกับปัญญาของเกษตรและเกษตรัชญ์
12.224.51
लोकमन्यमनुप्राप्तौ भार्या भर्ता तथैव च ।
साक्षिभूतौ जगत्यस्मिंश्चरमाणौ मुदाऽन्वितौ ॥ १२.२२४.५१ ॥
ทั้งภรรยาและสามีเมื่อไปถึงอีกโลกหนึ่ง ก็เช่นเดียวกัน เป็นผู้เห็นเหตุการณ์อยู่ในโลกนี้ ท่องเที่ยวไปด้วยความยินดี
12.224.52
ततः कदाचिद्भर्तारं श्वेतकेतुं सुवर्चला ।
पप्रच्छ को भवानत्र ब्रूहि मे तद्द्विजोत्तम ॥ १२.२२४.५२ ॥
ต่อมาวันหนึ่ง สุวรรจลาได้ถามสามีของนางคือศเวตเกตุว่า 'ท่านเป็นใครในที่นี้ จงบอกข้าเถิด ดูก่อนผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชาติ'
12.224.53
तामाह भगवान्वाग्मी तया ज्ञातो न संशयः ।
द्विजोत्तमेति मामुक्त्वा पुनः कमनुपृच्छसि ॥ १२.२२४.५३ ॥
ผู้เป็นที่เคารพผู้มีวาทศิลป์นั้นตอบนางว่า 'เจ้ารู้จักข้าแล้วโดยไม่ต้องสงสัย เมื่อเรียกข้าว่าผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชาติแล้ว เหตุใดเจ้ายังถามถึงใครอีกเล่า'
12.224.54
सा तमाह महात्मानं पृच्छामि हृदि शायिनम् ।
तच्छ्रुत्वा प्रत्युवाचैनां स न वक्ष्यति भामिनि ॥ १२.२२४.५४ ॥
นางกล่าวกับผู้ยิ่งใหญ่นั้นว่า 'ข้าถามถึงผู้ที่ประทับอยู่ในหทัย' เมื่อได้ยินดังนั้น เขาตอบนางว่า 'ดูก่อนหญิงผู้มีรัศมี เขาจะไม่พูดออกมา'
12.224.55
नामगोत्रसमायुक्तमात्मानं मन्यसे यदि ।
तन्मिथ्यागोत्रसद्भावे वर्तते देहबन्धनम् ॥ १२.२२४.५५ ॥
หากเจ้าเห็นตนเองว่าประกอบด้วยนามและโคตร ความผูกพันของร่างกายก็ยังคงอยู่ ในเมื่อโคตรที่เป็นเท็จยังคงมีอยู่จริง
12.224.56
अहमित्येष भावोऽत्र त्वयि चापि समाहितः ।
त्वमप्यहमहं सर्वमहमित्येव वर्तते।
नात्र तत्परमार्थं वै किमर्थमनुपृच्छसि ॥ १२.२२४.५६ ॥
ความรู้สึกว่า 'ข้า' นี้ ตั้งมั่นอยู่ในเจ้าด้วยเช่นกัน เจ้าก็คือข้า ข้าคือทุกสิ่ง จึงเป็นเช่นนี้ ในที่นี้ไม่มีปรมัตถ์สัจจะเช่นนั้นเลย เจ้าถามไปทำไม
12.224.57
ततः प्रहस्य सा हृष्टा भर्तारं धर्मचारिणी ।
उवाच वचनं काले स्मयमाना तदा नृप ॥ १२.२२४.५७ ॥
ต่อมา นางผู้ประพฤติธรรมมีความยินดีและหัวเราะ จึงกล่าวถ้อยคำกับสามีในเวลาอันควร ดูก่อนพระราชา นางพูดพลางยิ้มในขณะนั้น
12.224.58
किमनेकप्रकारेण विरोधेन प्रयोजनम् ।
क्रियाकलापैर्ब्रह्मर्षे ज्ञाननष्टोऽसि सर्वदा।
तन्मे ब्रूहि महाप्राज्ञ यथाऽहं त्वामनुव्रता ॥ १२.२२४.५८ ॥
จะมีประโยชน์อะไรด้วยความขัดแย้งหลายรูปแบบ ดูก่อนพรหมฤๅษี ท่านได้สูญเสียความรู้ไปเสมอเพราะการประกอบพิธีกรรมมากมาย ดูก่อนผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ ขอท่านจงบอกข้า เพื่อข้าจะได้ปฏิบัติตามท่าน
12.224.59
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः ।
वर्तते तेन लोकोऽयं संकीर्णश्च भविष्यति ॥ १२.२२४.५९ ॥
สิ่งใดที่ผู้ประเสริฐกระทำ คนอื่นก็กระทำสิ่งนั้นตามเช่นกัน ด้วยเหตุนี้โลกนี้จะปนเปและยุ่งเหยิง
12.224.60
संकीर्णे च तथा धर्मे वर्णः संकरमेति च ।
संकरे च प्रवृत्ते तु मात्स्यो न्यायः प्रवर्तते ॥ १२.२२४.६० ॥
เมื่อธรรมปนเปกัน วรรณะทั้งหลายก็จะปนกันด้วย และเมื่อการปนกันเกิดขึ้นแล้ว กฎแห่งปลาก็จะปกครอง
12.224.61
तदनिष्टं हरेर्भद्रे धातुरस्य महात्मनः ।
परमेश्वरसंक्रीडा लोकसृष्टिरियं शुभे ॥ १२.२२४.६१ ॥
โอ้ผู้เป็นมงคล สิ่งนั้นไม่เป็นที่พอพระทัยของหริ ผู้สร้างผู้ยิ่งใหญ่นี้ การสร้างโลกทั้งหลายนี้คือการเล่นของพระผู้เป็นเจ้าสูงสุด
12.224.62
यावत्पासव उद्दिष्टास्तावत्योऽस्य विभूतयः ।
तावत्यश्चैव मायास्तु तावत्योऽस्याश्च शक्तयः ॥ १२.२२४.६२ ॥
เส้นเชือกที่ถูกกล่าวไว้มีเท่าใด พระวิภูติของพระองค์ก็มีเท่านั้น มายาก็มีเท่านั้น และพระศักติของพระองค์ก็มีเท่านั้นเช่นกัน
12.224.63
एवं सुगह्वरे युक्तो यत्र मे तद्भवाभवम् ।
छित्त्वा ज्ञानासिना गच्छेत्स विद्वान्स च मे प्रियः।
सोऽहमेव न सन्देहः प्रतिज्ञा इति तस्य वै ॥ १२.२२४.६३ ॥
ผู้ที่เข้าสมาธิอยู่ในห้วงลึกเช่นนี้ ตัดขาดกำเนิดและความดับสูญด้วยดาบแห่งปัญญา ย่อมไปถึงที่หมาย ผู้นั้นเป็นผู้มีปัญญาและเป็นที่รักของเรา ผู้นั้นคือเราเองโดยไม่ต้องสงสัย นี่คือคำปฏิญาณของเขา
12.224.64
ये मूढास्ते दुरात्मानो धर्मसंकरकारकाः ।
मर्यादाभेदका नीचा नरके यान्ति जन्तवः ॥ १२.२२४.६४ ॥
ผู้ที่หลงงมงายนั้นมีใจชั่วร้าย เป็นผู้ทำให้ธรรมปะปนกันยุ่งเหยิง ทำลายขอบเขตแห่งระเบียบ เป็นคนต่ำช้า สัตว์เหล่านั้นย่อมไปสู่นรก
12.224.65
आसुरीं योनिमापन्ना इति देवानुशासनम् ॥ १२.२२४.६५ ॥
เมื่อตกอยู่ในครรภ์แห่งอสูร นี่คือคำสั่งสอนของเหล่าเทวดา
12.224.66
भगवत्या तथा लोके रक्षितव्यं न संशयः ।
मर्यादालोकरक्षार्थमेवमस्ति तथा स्थितः ॥ १२.२२४.६६ ॥
ต้องได้รับการคุ้มครองในโลกโดยเทวีผู้ทรงเกียรติ ไม่ต้องสงสัย เพื่อพิทักษ์ระเบียบแห่งโลก จึงเป็นเช่นนี้ และตั้งอยู่เช่นนี้
12.224.67
शब्दः कोत्र इति ख्यातस्तथाऽर्थं च महामुने ।
आकृत्या पतयो ब्रूहि लक्षणेन पृथक्पृथक् ॥ १२.२२४.६७ ॥
โอ้มหาฤๅษี สิ่งที่เรียกว่า "ศัพท์" คืออะไร และความหมายของมันคืออะไร จงบอกข้าพเจ้าถึงประเภทต่าง ๆ ของแต่ละอย่างโดยแยกกัน ทั้งโดยรูปแบบและโดยลักษณะ
12.224.68
व्यत्ययेन च वर्णानां परिवादकृतो हि यः ।
स शब्द इति विज्ञेयस्तन्निपातोऽर्थ उच्यते ॥ १२.२२४.६८ ॥
สิ่งที่เกิดจากการสลับเสียงของตัวอักษร พึงเข้าใจว่าเป็น "ศัพท์" การที่มันตั้งอยู่เรียกว่า "อรรถ" คือความหมาย
12.224.69
शब्दार्थयोर्हि संबन्धस्त्वनयोरस्ति वा न वा ।
तन्मे ब्रूहि यथातत्वं शब्दस्यानेऽर्थ एव चेत् ॥ १२.२२४.६९ ॥
ระหว่างศัพท์และอรรถมีความเกี่ยวข้องกันหรือไม่ จงบอกข้าพเจ้าตามความเป็นจริง และหากความหมายของศัพท์เป็นอย่างอื่น ก็จงบอกด้วย
12.224.70
शब्दार्थयोर्न चैवास्ति संबन्धोऽत्यन्त एव हि ।
पुष्करे च यथा तोयं तथाऽस्मीति च वेत्थ तत् ॥ १२.२२४.७० ॥
ระหว่างศัพท์และอรรถไม่มีความเกี่ยวข้องแน่นอนโดยสิ้นเชิง เหมือนน้ำที่อยู่ในบึงบัว ท่านพึงรู้ดังนี้ว่า "เป็นเช่นนั้น"
12.224.71
अर्थे स्थितिर्हि शब्दस्य नान्यथा च स्थितिर्भवेत् ।
विद्यते चेन्महाप्राज्ञ विनाऽर्थं ब्रूहि सत्तम ॥ १२.२२४.७१ ॥
การดำรงอยู่ของศัพท์นั้นขึ้นอยู่กับอรรถเท่านั้น มิฉะนั้นศัพท์จะดำรงอยู่ไม่ได้เลย โอ้ผู้มีปัญญายิ่ง ผู้ประเสริฐในหมู่ผู้ดี หากมีศัพท์ที่ปราศจากอรรถ จงบอกข้าพเจ้าด้วย
12.224.72
ससंसर्गोऽतिमात्रस्तु वाचकत्वेन वर्तते ।
अस्ति चेद्वर्तते नित्यं विकारोच्चारणेन वै ॥ १२.२२४.७२ ॥
การประกอบกันนั้นมากเกินไป และทำหน้าที่เป็นผู้สื่อความหมาย หากมีอยู่ ก็ดำรงอยู่เป็นนิตย์ด้วยการเปล่งเสียงของการเปลี่ยนแปลง
12.224.73
शब्दस्थानोत्र इत्युक्तस्तथाऽर्थ इति मे कृतः ।
अर्थः स्थितो न तिष्ठेच्च विरूढमिह भाषितम् ॥ १२.२२४.७३ ॥
ที่นี่ได้กล่าวถึงที่ตั้งของเสียง และข้าพเจ้าก็ได้ถือเอาอรรถเช่นนั้นเช่นกัน อรรถตั้งมั่นอยู่ แต่อาจไม่คงอยู่ได้ สิ่งที่กล่าวมาในที่นี้กลับกลายเป็นขัดแย้งกันเอง
12.224.74
न विकूलोऽत्र कथितो नाकाशं हि विना जगत् ।
संबन्धस्तत्र नास्त्येव तद्वदित्येष मन्यताम् ॥ १२.२२४.७४ ॥
ที่นี่มิได้กล่าวถึงสิ่งที่วิปริต เพราะหากปราศจากอากาศ โลกก็ไม่มี ที่นั่นไม่มีความเกี่ยวข้องเลย ขอให้เข้าใจในทำนองเดียวกันนี้
12.224.75
सदाऽहंकारशब्दोऽयं व्यक्तमात्मनि संश्रितः ।
न वाचस्तत्र वर्तन्ते इति मिथ्या भविष्यति ॥ १२.२२४.७५ ॥
ศัพท์ว่า "อหังการ" นี้ ซึ่งหมายถึงความถือตัว ย่อมตั้งอยู่ในตนอย่างชัดเจนเสมอ การกล่าวว่าถ้อยคำไม่ดำเนินอยู่ในที่นั้น จะกลายเป็นเท็จ
12.224.76
अहंशब्दो ह्यहंभावो नात्मभावे शुभव्रते ।
न वर्तन्ते परेऽचिन्त्ये वाचः सगुणलक्षणाः ॥ १२.२२४.७६ ॥
คำว่า "อหํ" นั้นคือความรู้สึกว่า "ข้า" โอ้ผู้มีวัตรอันบริสุทธิ์ มันไม่มีอยู่ในสภาวะของอาตมัน ในพระพรหมสูงสุดที่ไม่อาจคิดนึกได้ ถ้อยคำที่มีคุณลักษณะย่อมไม่ดำเนินอยู่
12.224.77
अहं गात्रैकतः श्यामा भावनपि तथैव च ।
तन्मे ब्रूहि यथान्यायमेवं चेन्मुनिसत्तम ॥ १२.२२४.७७ ॥
"ข้า" นั้นมีสีคล้ำจากส่วนหนึ่งของร่างกาย และความคิดนั้นก็เช่นเดียวกัน โอ้ผู้ประเสริฐในหมู่มุนี หากเป็นเช่นนั้น จงบอกข้าพเจ้าให้ถูกต้องตามธรรม
12.224.78
मृण्मये हि घटे भावस्तादृग्भाव इहेष्यते ।
अयं भावः परेऽचिन्त्ये ह्यात्मभावो यथाच तत् ॥ १२.२२४.७८ ॥
ในหม้อดินนั้น ภาวะเช่นนี้เป็นที่ยอมรับว่าเป็นเช่นนี้ ภาวะนี้ก็มีอยู่ในพรหมสูงสุดที่ไม่อาจคิดนึกได้เช่นกัน และเป็นเช่นเดียวกับภาวะของอาตมัน
12.224.79
अहं त्वमेतदित्येव परे संकल्पना मया ।
तस्माद्वाचो न वर्तन्त इति नैव विरुध्यते ॥ १२.२२४.७९ ॥
เราได้ตั้งความคิดเหล่านี้เกี่ยวกับพรหมสูงสุดว่า "เรา" "เจ้า" "นี่" ดังนั้นถ้อยคำจึงไม่ใช้กับพรหมนั้น และสิ่งนี้ก็ไม่ขัดแย้งกัน
12.224.80
तस्माद्वामेन वर्तन्ते मनसा भीरु सर्वशः ।
यथाऽऽकाशगतं विश्वं संसक्तमिव लक्ष्यते ॥ १२.२२४.८० ॥
ดังนั้น โอ้ผู้ขี้ขลาด คนทั้งปวงย่อมดำเนินไปด้วยใจในทางคดโค้งทุกทาง เหมือนโลกที่ตั้งอยู่ในอากาศปรากฏเหมือนติดอยู่กับสิ่งอื่น
12.224.81
संसर्गे सति संबन्धात्तद्विकारं भविष्यति ।
अनाकाशगतं सर्वं विकारे च सदा गतम् ॥ १२.२२४.८१ ॥
เมื่อมีการสัมผัส ก็จะเกิดการเปลี่ยนแปลงในสิ่งนั้นผ่านความเกี่ยวข้อง สิ่งทั้งปวงที่ไม่ได้อยู่ในอากาศย่อมดำรงอยู่ในการเปลี่ยนแปลงเสมอ
12.224.82
तद्ब्रह्म परमं शुद्धमनौषम्यं न शक्यते ।
न दृश्यते तथा तच्च दृश्यते च मतिर्मम ॥ १२.२२४.८२ ॥
พรหมันนั้นสูงสุด บริสุทธิ์ และหาสิ่งเปรียบมิได้ ไม่อาจพรรณนาได้ ไม่ปรากฏให้เห็น แต่ก็ปรากฏให้เห็นในลักษณะนั้น นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า
12.224.83
निर्विकारं ह्यमूर्ति च निरयं सर्वगं तथा ।
दृश्यते च वियन्नित्यं दृगात्मा तेन दृश्यते ॥ १२.२२४.८३ ॥
พระองค์ไม่เปลี่ยนแปลง ไม่มีรูปร่าง ไม่มีที่พึ่ง และแผ่ซ่านไปทั่ว เช่นเดียวกับที่อากาศย่อมปรากฏให้เห็นอยู่เสมอ ตัวผู้เห็นคืออาตมัน และอาตมันนั้นย่อมปรากฏผ่านสิ่งนั้น
12.224.84
त्वचा स्पृशति वै वायुमाकाशस्थं पुनः पुनः ।
तत्स्थं गन्धं तथाघ्राति ज्योतिः पश्यति चक्षुषा ॥ १२.२२४.८४ ॥
ผิวกายสัมผัสลมที่อยู่ในอากาศซ้ำแล้วซ้ำเล่า และในทำนองเดียวกันก็ได้กลิ่นที่ดำรงอยู่ในอากาศ และด้วยดวงตาย่อมเห็นแสงสว่าง
12.224.85
तमोरश्मिगणश्चैव मेघजालं तथैव च ।
वर्षं तारागणं चैव नाकाशं दृश्यते पुनः ॥ १२.२२४.८५ ॥
ความมืด กลุ่มรังสี กลุ่มเมฆ ฝน และกลุ่มดาวนักษัตร และอากาศนั้นก็ไม่ปรากฏให้เห็นอีกครั้ง
12.224.86
आकाशस्याप्यथाकाशं सद्रूपमिति निश्चितम् ।
तदर्थे कल्पिता ह्येते तत्सत्यो विष्णुरेव च।
यानि नामानि गौणानि ह्युपचारात्परात्मनि ॥ १२.२२४.८६ ॥
อากาศของอากาศ แน่นอนว่ามีลักษณะแห่งความเป็นอยู่ ทั้งหมดนี้ถูกคิดขึ้นเพื่อสิ่งนั้น และผู้ที่เป็นความจริงนั้นคือพระวิษณุ นามรองทั้งหลายที่ใช้เรียกปรมาตมันนั้นเป็นการใช้ในความหมายโดยอุปมา
12.224.87
न चक्षुषा न मनसा न चान्येन परो विभुः ।
चिन्त्यते सूक्ष्मया बुद्ध्या वाचा वक्तुं न शक्यते ॥ १२.२२४.८७ ॥
ปรมาตมันผู้แผ่ซ่านไปทั่วนั้น ไม่อาจระลึกถึงได้ด้วยดวงตา ไม่ด้วยใจ และไม่ด้วยสิ่งอื่นใด ผู้ใดระลึกถึงพระองค์ก็ด้วยสติปัญญาอันละเอียด และไม่อาจกล่าวออกมาเป็นถ้อยคำได้
12.224.88
एतत्प्रपञ्चमखिलं तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
महाघटोऽल्पकश्चैव यथा मह्यां प्रतिष्ठितौ ॥ १२.२२४.८८ ॥
โลกที่กว้างใหญ่ทั้งสิ้นนี้ ทุกสิ่งตั้งมั่นอยู่ในพระองค์ เช่นเดียวกับหม้อใหญ่และหม้อเล็กที่ตั้งอยู่บนพื้นดิน
12.224.89
न च स्त्री न पुमांश्चैव यथैव न नपुंसकः ।
केवलज्ञानमात्रं तत्तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२२४.८९ ॥
พระองค์มิได้เป็นหญิง มิได้เป็นชาย และมิได้เป็นกลาง พระองค์เป็นเพียงปัญญาบริสุทธิ์ และทุกสิ่งตั้งมั่นอยู่ในพระองค์
12.224.90
भूमिसंस्थानयोगेन वस्तुसंस्थानयोगतः ।
रसभेदा यथा तोये प्रकृत्यामात्मनस्तथा ॥ १२.२२४.९० ॥
ด้วยการประกอบกันของรูปลักษณ์แห่งพื้นดิน และด้วยการประกอบกันของรูปลักษณ์แห่งสรรพสิ่ง เช่นเดียวกับที่รสต่างๆ เกิดขึ้นในน้ำ ความแตกต่างก็เกิดขึ้นในธรรมชาติของอาตมันฉันนั้น
12.224.91
तद्वाक्यस्मरणान्नित्यं तृप्तिं वारि पिबन्निव ।
प्राप्नोति ज्ञानमखिलं तेन तत्सुखमेधते ॥ १२.२२४.९१ ॥
ด้วยการระลึกถึงถ้อยคำนั้นอยู่เสมอ ดุจผู้ดื่มน้ำจนอิ่มใจ ย่อมบรรลุความรู้ทั้งปวง และด้วยสิ่งนั้นความสุขของเขาก็เพิ่มพูน
12.224.92
अनेन साध्यं किं स्याद्वै शब्देनेति मतिर्मम ।
वेदगम्यः परोऽचिन्त्य इति पौराणिका विदुः ॥ १२.२२४.९२ ॥
ด้วยถ้อยคำนี้จะสำเร็จสิ่งใดได้เล่า นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า ปรมาตมันอันสูงสุดนั้นรู้ได้ด้วยพระเวทและไม่อาจคิดได้ ผู้สวดปุราณะทั้งหลายรู้เช่นนี้
12.224.93
निरर्थको यथा लोके तद्वत्स्यादिति मे मतिः ।
निरीक्ष्यैवं यथान्यायं वक्तुमर्हसि मेऽनघ ॥ १२.२२४.९३ ॥
เช่นเดียวกับที่สิ่งไร้ความหมายมีอยู่ในโลก สิ่งนี้ก็เช่นนั้น นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า ข้าแต่ผู้ปราศจากบาป เมื่อพิจารณาเช่นนี้แล้ว ท่านควรกล่าวแก่ข้าพเจ้าโดยถูกต้องตามธรรม
12.224.94
वेदगम्यं परं शुद्धमिति सत्या परा श्रुतिः ।
व्याहत्या नैतदित्याह व्युपलिङ्गे च वर्तते ॥ १२.२२४.९४ ॥
ปรมาตมันอันบริสุทธิ์สูงสุด รู้ได้ด้วยพระเวท ดังนี้ ศรุติสูงสุดนี้เป็นความจริง คำกล่าวว่า “ไม่เป็นเช่นนั้น” กล่าวไว้โดยการแย้ง และยังคงใช้ได้ในความหมายที่ชี้บ่งไว้
12.224.95
निरर्थको न चैवास्ति शब्दो लौकिक उत्तमे ।
अनन्वयास्तथा शब्दा निरर्था इति लौकिकैः ॥ १२.२२४.९५ ॥
ในความหมายอันสูงสุด ไม่มีถ้อยคำใดที่ไร้ความหมาย ถ้อยคำที่คนทั่วไปเรียกว่าไร้ความหมาย เพราะเห็นว่าไม่สัมพันธ์กัน ก็ไม่ไร้ความหมายเช่นกัน
12.224.96
गृह्यन्ते तद्वदित्येव न वर्तन्ते परात्मनि ।
अगोचरत्वं वचसां युक्तमेवं तथा शुभे ॥ १२.२२४.९६ ॥
ถ้อยคำเหล่านั้นถูกเข้าใจได้ด้วยวิธีนั้นเอง แต่มิได้ดำรงอยู่ในปรมาตมัน ที่ถ้อยคำไม่อาจเข้าถึงได้ก็เป็นเช่นนี้ ข้าแต่ผู้เป็นมงคล
12.224.97
साधनस्योपदेशाच्च ह्युपायस्य च सूचनात् ।
उपलक्षणयोगेन व्यावृत्त्या च प्रदर्शनात्।
वेदगम्यः परः शुद्ध इति मे धीयते मतिः ॥ १२.२२४.९७ ॥
ด้วยการสอนถึงวิธีการ และด้วยการชี้บอกหนทาง ด้วยการเชื่อมโยงของเครื่องหมายบ่งชี้ และด้วยการแสดงโดยการตัดออก ความเชื่อมั่นของข้าพเจ้าคงอยู่ว่า ปรมาตมันอันสูงสุดและบริสุทธิ์นั้นรู้ได้ด้วยพระเวท
12.224.98
अध्यात्मध्यानसंभूतमभूतं… वत्स्फुटम् ।
ज्ञानं विद्धि शुभाचारे तेन यान्ति परां गतिम् ॥ १२.२२४.९८ ॥
จงรู้ความรู้อันกระจ่างซึ่งเกิดจากการทำสมาธิภายในตน ข้าแต่ผู้มีความประพฤติอันดี ความรู้นั้นไม่เป็นไปตามธรรมดา…คล้าย ด้วยความรู้นั้นพวกเขาย่อมไปถึงจุดหมายสูงสุด
12.224.99
यदि मे व्याहृतं गुह्यं श्रुतं न तु त्वया शुभे ।
तथ्यमित्येव वा शुद्धे ज्ञानं ज्ञानविलोचने ॥ १२.२२४.९९ ॥
หากท่านยังไม่ได้ฟังความลับที่ข้าพเจ้ากล่าวไว้ ข้าแต่ผู้เป็นมงคล จงถือว่าเป็นความจริงเถิด หรือข้าแต่ผู้บริสุทธิ์ ท่านผู้มีดวงตาคือความรู้ นั่นคือความรู้
12.224.100
नानारूपवदस्यैवमैश्वर्यं दृश्यते शुभे ।
न वायुस्तं न सूर्यस्तं नाग्निस्तत्तत्परं पदम् ॥ १२.२२४.१०० ॥
อำนาจของพระองค์ปรากฏเช่นนี้ มีรูปหลายอย่าง ข้าแต่ผู้เป็นมงคล มิใช่ลม มิใช่พระอาทิตย์ มิใช่ไฟ นั่นคือฐานะอันสูงสุด
12.224.101
अनेन पूर्णमेतद्धि हृदि भूतमिहेष्यते ।
एतावदात्मविज्ञानमेतावद्यदहं स्मृतम्।
आवयोर्न च सत्वे वै तस्मादज्ञानबन्धनम् ॥ १२.२२४.१०१ ॥
ด้วยสิ่งนี้ ทั้งหมดนี้ย่อมบริบูรณ์ สิ่งที่เป็นอยู่ในหัวใจที่นี่ย่อมเป็นที่ปรารถนา นี่คืออาตมวิชชา เพียงเท่าที่เราได้กล่าวไว้ และในพวกเราทั้งสองนั้นไม่มีสัตตวะ เพราะฉะนั้น นี่จึงเป็นบ่วงแห่งอวิชชา
12.224.102
एवं सुवर्चला हृष्टा प्रोक्ता भर्त्रा यथार्थवत् ।
परिचर्यमाणा ह्यनिशं तत्वबुद्धिसमन्विता ॥ १२.२२४.१०२ ॥
สุวรรจลาผู้ปีติยินดี ได้รับคำสั่งสอนจากสามีตามความเป็นจริงฉันใด ก็รับใช้สามีอย่างไม่ขาดสาย ประกอบด้วยปัญญาที่รู้แจ้งในสัจธรรมฉันนั้น
12.224.103
भर्ता च तामनुप्रेक्ष्य नित्यनैमित्तिकान्वितः ।
परमात्मनि गोविन्दे वासुदेवे महात्मनि ॥ १२.२२४.१०३ ॥
ส่วนสามีของนางเมื่อเฝ้ามองนาง ก็ประกอบพิธีกรรมประจำและพิธีกรรมตามกาล และจดจ่อจิตอยู่กับปรมาตมัน คือโควินท์ วาสุเทพ ผู้ยิ่งใหญ่ในจิต
12.224.104
समाधाय च कर्माणि तन्मयत्वेन भावितः ।
कालेन महता राजन्प्राप्नोति परमां गतिम् ॥ १२.२२४.१०४ ॥
เมื่อวางการงานทั้งปวงลงแล้ว มีจิตแนบแน่นอยู่ในสิ่งนั้น ดูก่อนพระราชา ผ่านไปนานแสนนาน ย่อมบรรลุถึงคติอันสูงสุด
12.224.105
एतत्ते कथितं राजन्यस्मात्त्वं परिपृच्छसि ।
गार्हस्थ्यं च समास्थाय गतौ जायापती परम् ॥ १२.२२४.१०५ ॥
เรื่องนี้ได้ถูกเล่าให้ท่านฟังแล้ว ดูก่อนพระราชา เพราะท่านได้ซักถาม สามีภรรยาผู้ตั้งอยู่ในชีวิตครองเรือน ย่อมบรรลุถึงคติอันสูงสุด