మహాభారతం · అధ్యాయం 12.224
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.224.1
अस्ति कश्चिद्यदि विभो सदारो नियतो गृहे ।
अतीतसर्वसंसारः सर्वद्वन्द्वविवर्जितः।
तं मे ब्रूहि महाप्राज्ञ दुर्लभः पुरुषो महान् ॥ १२.२२४.१ ॥
ఓ విభూ, భార్యతో గృహంలో నియమంతో ఉంటూ, సంసార బంధాలన్నిటినీ దాటి, ద్వంద్వాలన్నిటి నుండి విముక్తుడైన వాడు ఎవరైనా ఉంటే, ఓ మహాప్రాజ్ఞా, అతని గురించి నాకు చెప్పు; అటువంటి గొప్ప పురుషుడు దుర్లభుడు.
12.224.2
शृणु राजन्यथावृत्तं यन्मां त्वं पृष्टवानसि ।
इतिहासमिमं शुद्धं संसारभयभेषजम् ॥ १२.२२४.२ ॥
ఓ రాజా, నీవు నన్ను అడిగినది జరిగినట్లే వినుము. సంసార భయానికి ఔషధమైన ఈ పవిత్ర ఇతిహాసాన్ని విను.
12.224.3
देवलो नाम विप्रर्षिः सर्वशास्त्रार्थकोविदः ।
क्रियावान्धार्मिको नित्यं देवब्राह्मणपूजकः ॥ १२.२२४.३ ॥
దేవలుడు అనే బ్రాహ్మణ ఋషి ఉండేవాడు. అతడు సమస్త శాస్త్రార్థాలలో నిపుణుడు, కర్మనిష్ఠుడు, ధర్మాత్ముడు, ఎల్లప్పుడూ దేవతలను బ్రాహ్మణులను పూజించేవాడు.
12.224.4
सुता सुवर्चला नाम तस्य कल्याणलक्षणा ।
नातिह्रस्वा नातिकृशा नातिदीर्घा यशस्विनी।
प्रदानसमयं प्राप्ता पिता तस्य ह्यचिन्तयत् ॥ १२.२२४.४ ॥
అతనికి సువర్చల అనే కుమార్తె ఉండేది; శుభ లక్షణాలు కలది, చాలా పొట్టి కాదు, చాలా సన్నం కాదు, చాలా పొడవు కాదు, యశస్వినీ. వివాహ సమయం రాగా ఆమె తండ్రి ఆలోచించాడు.
12.224.5
अस्याः पतिः कुतो वेति ब्राह्मणः श्रोत्रियः परः ।
विद्वान्विप्रो ह्यकुटुम्बः प्रियवादी महातपाः ॥ १२.२२४.५ ॥
"ఈమెకు భర్త ఎక్కడినుండి దొరుకుతాడు?" అని అతడు ఆలోచించాడు — శ్రేష్ఠుడైన వేదవేత్త, విద్వాంసుడు, కుటుంబం లేనివాడు, మధురంగా మాట్లాడేవాడు, మహాతపస్వి అయిన బ్రాహ్మణుడు.
12.224.6
इत्येवं चिन्तयानं तं रहस्याह सुवर्चला ॥ १२.२२४.६ ॥
ఇలా ఆలోచిస్తున్న అతనితో సువర్చల రహస్యంగా ఇలా చెప్పింది.
12.224.7
अन्धाय मां महाप्राज्ञ देह्यनन्धाय वै पितः ।
एवं स्मर सदा विद्वन्ममेदं प्रार्थितं मुने ॥ १२.२२४.७ ॥
ఓ మహాప్రాజ్ఞుడా, తండ్రీ, నన్ను గుడ్డివానికి ఇవ్వు, లేదా గుడ్డివాడు కాని వానికి ఇవ్వు. ఓ విద్వాంసుడా, మునీ, నా ఈ ప్రార్థనను ఎల్లప్పుడూ గుర్తుంచుకో.
12.224.8
न शक्यं प्रार्थितं वत्से त्वयाऽद्य प्रतिभाति मे ।
अन्धतानन्धता चेति विकारो मम जायते ॥ १२.२२४.८ ॥
అమ్మా, నీవు కోరినది ఇప్పుడు నాకు సాధ్యమనిపించడం లేదు. అంధత్వం, అంధత్వరాహిత్యం అనే ఈ విషయాల వల్ల నాలో వికారం కలుగుతోంది.
12.224.9
उन्मत्तेवाशुभं वाक्यं भाषसे शुभलोचने ॥ १२.२२४.९ ॥
ఓ అందమైన కన్నులు గలదానా, పిచ్చివానిలా అశుభమైన మాటలు పలుకుతున్నావు.
12.224.10
नाहमुन्मत्तभूताऽद्य बुद्धिपूर्वं ब्रवीमि ते ।
विद्यते चेत्पतिस्तादृक्स मां भरति वेदवित् ॥ १२.२२४.१० ॥
నేను ఇప్పుడు పిచ్చిదానిగా మారలేదు; బుద్ధిపూర్వకంగా నీతో చెబుతున్నాను. వేదవేత్త అయి నన్ను పోషించగల అటువంటి భర్త ఉంటే...
12.224.11
येभ्यस्त्वं मन्यसे दातुं मामिहानय तान्द्विजान् ।
तादृशं तं पतिं तेषु वरयिष्ये यथातथम् ॥ १२.२२४.११ ॥
నీవు ఏ బ్రాహ్మణులకు నన్ను ఇవ్వదలచుకున్నావో, వారిని ఇక్కడికి తీసుకురా. వారిలో అటువంటి భర్తనే నేను యథాతథంగా వరిస్తాను.
12.224.12
तथेति चोक्त्वा तां कन्यामृषिः शिष्यानुवाच ह ।
ब्राह्मणान्वेदसंपन्नान्योनिगोत्रविशोधितान् ॥ १२.२२४.१२ ॥
'సరే' అని ఆ కన్యతో చెప్పి, మునీ తన శిష్యులతో ఇలా అన్నాడు: 'వేదసంపన్నులూ, కులగోత్రాలలో శుద్ధులూ అయిన బ్రాహ్మణులను తీసుకురండి.'
12.224.13
मातृतः पितृतः शुद्धाञ्शुद्धानाचारतः शुभान् ।
अरोगान्बुद्धिसंपन्नाञ्शीलसत्वगुणान्वितान् ॥ १२.२२४.१३ ॥
తల్లి, తండ్రి ఇరువైపులా శుద్ధులైన, ఆచారంలో పవిత్రులైన, శుభులైన, రోగరహితులైన, బుద్ధిమంతులైన, శీలం, సత్త్వం, గుణాలతో కూడిన వారు.
12.224.14
असंकीर्णांश्च गोत्रेषु वेदव्रतसमन्वितान् ।
ब्राह्मणान्स्नातकाञ्शीघ्रं मातापितृसमन्वितान्।
निवेष्टुकामान्कन्यां मे दृष्ट्वाऽऽनयत शिष्यकाः ॥ १२.२२४.१४ ॥
గోత్రంలో కలవని, వేద వ్రతాలతో కూడిన, స్నాతకులైన, తల్లిదండ్రులతో కలిసి ఉన్న, వివాహం కోరే బ్రాహ్మణులను నా కుమార్తె కోసం చూసి త్వరగా తీసుకురండి, శిష్యులారా.
12.224.15
तच्छ्रुत्वा त्वरिताः शिष्या ह्याश्रमेषु ततस्ततः ।
ग्रामेषु च ततो गत्वा ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयन् ॥ १२.२२४.१५ ॥
అది విని శిష్యులు త్వరగా ఆశ్రమాలలో, తరువాత గ్రామాలలో ఇక్కడికీ అక్కడికీ వెళ్లి బ్రాహ్మణులకు తెలియజేశారు.
12.224.16
ऋषेः प्रभावं मत्वा ते कन्यायाश्च द्विजोत्तमाः ।
अनेकमुनयो राजन्संप्राप्ता देवलाश्रमम् ॥ १२.२२४.१६ ॥
ఋషి ప్రభావాన్ని, కన్య గౌరవాన్ని భావించి, రాజా, ఆ ఉత్తమ ద్విజులు, అనేక మంది మునులు దేవలుని ఆశ్రమానికి చేరుకున్నారు.
12.224.17
अनुमान्य यथान्यायं मुनीन्मुनिकुमारकान् ।
अभ्यर्च्य विधिवत्तत्र कन्यामाह पिता महान् ॥ १२.२२४.१७ ॥
న్యాయ ప్రకారం మునులను, ముని కుమారులను అనుమతి కోరి, అక్కడ విధిప్రకారం వారిని పూజించి, గొప్ప తండ్రి కన్యతో చెప్పాడు.
12.224.18
एतेऽपि मुनयो वत्से स्वपुत्रैकमता इह ।
वेदवेदाङ्गसंपन्नाः कुलीनाः शीलसंमताः ॥ १२.२२४.१८ ॥
అమ్మా, ఇక్కడ ఉన్న ఈ మునులు కూడా తమ కుమారులతో ఏకాభిప్రాయంతో ఉన్నారు. వేదవేదాంగాలతో కూడిన వారు, కులీనులు, శీలంతో గౌరవింపబడేవారు.
12.224.19
येऽमी तेषु वरं भद्रे त्वमिच्छसि महाव्रतम् ।
तं कुमारं वृणीष्वाद्य तस्मै दास्याम्यहं शुभे ॥ १२.२२४.१९ ॥
శుభవతీ, వీరిలో మహావ్రతుడైన ఏ యువకుడిని నువ్వు వరుడిగా కోరుకుంటావో, ఆ కుమారుడిని ఈరోజే ఎంచుకో; ఓ శుభమైనదానా, నేను అతనికి నిన్ను ఇస్తాను.
12.224.20
तथेति चोक्त्वा कल्याणी तप्तहेमनिभा तदा ।
सर्वलक्षणसंपन्ना वाक्यमाह यशस्विनी ॥ १२.२२४.२० ॥
'అలాగే కానివ్వు' అని పలికి, కరిగించిన బంగారంలా మెరిసే, సర్వ శుభలక్షణాలు కలిగిన యశస్విని కల్యాణి అప్పుడు ఈ మాట అన్నది.
12.224.21
विप्राणां समितीर्दृष्ट्वा प्रणिपत्य तपोधनान् ।
यद्यस्ति समितौ विप्रो ह्यन्धोऽनन्धः स मे वरः ॥ १२.२२४.२१ ॥
బ్రాహ్మణుల సభలను చూసి, తపోధనులైన మునులకు నమస్కరించి (ఆమె అన్నది) — ఈ సభలో ఏ బ్రాహ్మణుడైనా ఉంటే, అంధుడైనా అంధుడు కాకపోయినా, అతడే నాకు వరుడు.
12.224.22
तच्छ्रुत्वा मुनयस्तत्र वीक्षमाणाः परस्परम् ।
नोचुर्विप्रा महाभागाः कन्यां मत्वा ह्यवेदिकां ॥ १२.२२४.२२ ॥
అది విని అక్కడి మునులు ఒకరినొకరు చూసుకుంటూ ఉండిపోయారు; ఆ మహాభాగ్యులైన బ్రాహ్మణులు ఏమీ అనలేదు — ఆ కన్యను అవేదిక (అనర్హురాలు) అని భావించి.
12.224.23
कुत्सयित्वा मुनिं तत्र मनसा मुनिसत्तमाः ।
यथागतं ययुः क्रुद्धा नानादेशनिवासिनः ॥ १२.२२४.२३ ॥
అక్కడ మనసులోనే ఆ మునిని నిందించి, కోపంతో, వివిధ దేశాల్లో నివసించే ఆ ఉత్తమ మునులు వచ్చినట్లే తిరిగి వెళ్లిపోయారు.
12.224.24
कन्या च संस्थिता तत्र पितृवेश्मनि भामिनी ॥ १२.२२४.२४ ॥
ఆ సుందరి కన్య అక్కడే తన తండ్రి ఇంట్లో ఉండిపోయింది.
12.224.25
ततः कदाचिद्ब्रह्मण्यो विद्वान्न्यायविशारदः ।
ऊहापोहविधानज्ञो ब्रह्मचर्यसमन्वितः ॥ १२.२२४.२५ ॥
అప్పుడు ఒకప్పుడు బ్రాహ్మణులను గౌరవించేవాడు, విద్వాంసుడు, న్యాయంలో నిపుణుడు, ఊహ మరియు ఖండన విధానం తెలిసినవాడు, బ్రహ్మచర్యంతో కూడినవాడు (ఒక ముని ఉండేవాడు).
12.224.26
वेदविद्वेदतत्वज्ञः क्रियाकल्पविशारदः ।
आत्मतत्वविभागज्ञः पितृमान्गुणसागरः ॥ १२.२२४.२६ ॥
వేదాలు తెలిసినవాడు, వేద తత్త్వాన్ని గ్రహించినవాడు, క్రియా విధానంలో నిపుణుడు, ఆత్మతత్త్వ విభాగాలు తెలిసినవాడు, తండ్రి కలవాడు, గుణాల సముద్రుడు (ఆయన).
12.224.27
श्वेतकेतुरिति ख्यातः श्रुत्वा वृत्तान्तमादरात् ।
कन्यार्थं देवलं चापि शीघ्रं तत्रागतोऽभवत् ॥ १२.२२४.२७ ॥
శ్వేతకేతువు అని ప్రసిద్ధుడైన ఆయన, వృత్తాంతాన్ని గౌరవంతో విని, కన్య కోసం దేవలుడూ వెంటనే అక్కడికి వచ్చాడు.
12.224.28
उद्दालकसुतं दृष्ट्वा श्वेतकेतुं महाव्रतम् ।
यथान्यायं च संपूज्य देवलः प्रत्यभाषत ॥ १२.२२४.२८ ॥
ఉద్దాలకుని కుమారుడు, మహావ్రతుడైన శ్వేతకేతువును చూసి, విధి ప్రకారం గౌరవించి దేవలుడు సమాధానమిచ్చాడు.
12.224.29
कन्ये एष महाभागे प्राप्तो ऋषिकुमारकः ।
वरयैनं महाप्राज्ञं वेदवेदाङ्गपारगम् ॥ १२.२२४.२९ ॥
కన్యా, మహాభాగ్యవతీ, ఈ ఋషికుమారుడు వచ్చాడు. మహాప్రాజ్ఞుడూ వేదవేదాంగ పారంగతుడూ అయిన ఇతనిని వరించు.
12.224.30
तच्छ्रुत्वा कुपिता कन्या ऋषिपुत्रमुदैक्षत ।
तां कन्यामाह विप्रर्षिः सोऽहं भद्रे समागतः ॥ १२.२२४.३० ॥
అది విని కోపించిన కన్య ఋషికుమారుని వైపు చూసింది. ఆ కన్యతో ఆ విప్ర ఋషి అన్నాడు: భద్రే, నేను ఇక్కడికి వచ్చాను.
12.224.31
अन्धोऽहमत्र तत्वं हि तथा मन्ये च सर्वदा ।
विशालनयनं विद्धि तथा मां हीनसंशयम्।
वृणीष्व मां वरारोहे भजे च त्वामनिन्दिते ॥ १२.२२४.३१ ॥
నేను ఇక్కడ గుడ్డివాడిని; అయినా ఎల్లప్పుడూ సత్యాన్ని ఇలాగే తెలుసుకుంటాను. నన్ను విశాల నేత్రాలు కలవాడిగా, సందేహరహితుడిగా తెలుసుకో. అందమైన నడుము గల స్త్రీ, నన్ను ఎన్నుకో; నిందారహితురాలా, నేను నిన్ను సేవిస్తాను.
12.224.32
येनेदं वीक्षते नित्यं वृणोति स्पृशतेऽथवा ।
घ्रायते वक्ति सततं येनेदं सार्यते पुनः ॥ १२.२२४.३२ ॥
దేనితో ఇది ఎల్లప్పుడూ చూడబడుతుందో, గ్రహించబడుతుందో లేదా తాకబడుతుందో, వాసన చూడబడుతుందో, నిరంతరం పలకబడుతుందో, దేనితో ఇది మళ్లీ నడపబడుతుందో—
12.224.33
येनेदं मन्यते तत्वं येन बुध्यति वा पुनः ।
न चक्षुर्विद्यते ह्येतत्स वै भूतान्ध उच्यते ॥ १२.२२४.३३ ॥
దేనితో ఇది తత్వాన్ని భావిస్తుందో, దేనితో మళ్లీ గ్రహిస్తుందో, కానీ దీనికి కన్ను లేదో—అతడినే ప్రాణులలో గుడ్డివాడు అంటారు.
12.224.34
यस्मिन्प्रवर्तते चेदं पश्यञ्छृण्वन्स्पृशन्नपि ।
जिघ्रंश्च रसयंस्तद्वद्वर्तते येन चक्षुषा ॥ १२.२२४.३४ ॥
దానిలో ఇది ప్రవర్తిస్తుందో; చూస్తూ, వింటూ, తాకుతూ, వాసన చూస్తూ, రుచి చూస్తూ కూడా అలాగే ఏది పనిచేస్తుందో—ఏ కంటితో అది పనిచేస్తుందో.
12.224.35
तन्मे नास्ति ततो ह्यन्धो वृणु भद्रेऽद्य मामतः ।
लोकदृष्ट्या करोमीह नित्यनैमित्तिकादिकम् ॥ १२.२२४.३५ ॥
అది నాకు లేదు; అందుకే నేను గుడ్డివాడిని. శుభవతీ, ఈరోజు నన్ను ఎన్నుకో. లోకదృష్టితో నేను ఇక్కడ నిత్య-నైమిత్తిక కర్మలు మొదలైనవి చేస్తాను.
12.224.36
आत्मदृष्ट्या च तत्सर्वं विलिप्यासि च नित्यशः ।
स्थितोऽहं निर्भरः शान्तः कार्यकारणभावनः ॥ १२.२२४.३६ ॥
ఆత్మదృష్టితో నువ్వు ఆ అన్నింటిలో ఎల్లప్పుడూ అంటుకోకుండా ఉంటావు; నేను స్థిరుడిగా, శాంతుడిగా, కార్యకారణ భావనలో నిలిచి ఉంటాను.
12.224.37
अविद्यया तरन्मृत्युं विद्यया तं तथाऽमृतम् ।
यथाप्राप्तं तु संदृश्य वसामीह विमत्सरः।
क्रीते व्यवसितं भद्रे भर्ताऽहं ते वृणीष्व माम् ॥ १२.२२४.३७ ॥
అవిద్యతో మృత్యువును దాటి, విద్యతో ఆ అమృతత్వాన్ని పొంది, లభించినదాన్ని అలాగే చూసి, ఇక్కడ మాత్సర్యం లేకుండా నివసిస్తున్నాను. శుభవతీ, నేను నిశ్చయించుకున్నాను; నేను నీ భర్తను, నన్ను ఎన్నుకో.
12.224.38
ततः सुवर्चला दृष्ट्वा प्राह तं द्विजसत्तमम् ।
मनसाऽसि वृतो विद्वञ्शेषकर्ता पिता मम।
वृणीष्व पितरं मह्यमेष वेदविधिक्रमः ॥ १२.२२४.३८ ॥
అప్పుడు సువర్చల అతన్ని చూసి ఆ ద్విజోత్తముడితో ఇలా అంది: విద్వాంసుడా, మనసులో నేను నిన్నే వరించాను; నా శేష కర్మలు చేసే తండ్రి ఇతడే. నాకోసం నా తండ్రిని వరించు; ఇదే వేదవిధి క్రమం.
12.224.39
तद्विज्ञाय पिता तस्या देवलो मुनिसत्तमः ।
श्वेतकेतुं च संपूज्य तथैवोद्दालकेन तम् ॥ १२.२२४.३९ ॥
అది తెలుసుకుని ఆమె తండ్రి దేవలుడు, మునులలో శ్రేష్ఠుడు, శ్వేతకేతువును గౌరవించాడు; అలాగే ఉద్దాలకునిచేత కూడా అతన్ని గౌరవించాడు.
12.224.40
मुनीनामग्रतः कन्यां प्रददौ जलपूर्वकम् ।
उदाहरन्ति वै तत्र श्वेतकेतुं निरीक्ष्य तम् ॥ १२.२२४.४० ॥
మునుల ఎదుట అతడు కన్యను జలపూర్వకంగా ఇచ్చాడు. అక్కడ శ్వేతకేతువును చూసి ప్రజలు ఇలా చెబుతారు…
12.224.41
हृत्पुण्डरीकनिलयः सर्वभूतात्मको हरिः ।
श्वेतकेतुस्वरूपेण स्थितोऽसौ मधुसूदनः ॥ १२.२२४.४१ ॥
హృదయ కమలంలో నివసించే, సర్వభూతాల ఆత్మ అయిన హరి, శ్వేతకేతువు రూపంలో ఉన్నాడు; ఆయనే మధుసూదనుడు.
12.224.42
प्रीयतां माधवो देवः पत्नी चेयं सुता मम ।
प्रतिपादयामि ते कन्यां सहधर्मचरीं शुभाम्।
इत्युक्त्वा प्रददौ तस्मै देवलो मुनिपुङ्गवः ॥ १२.२२४.४२ ॥
మాధవ దేవుడు ప్రసన్నుడు కావాలి. ఈమె నా భార్య, నా కుమార్తె. ధర్మంలో సహచారిణిగా ఉండే శుభకన్యను నీకు అప్పగిస్తాను. అని చెప్పి మునిశ్రేష్ఠుడు దేవలుడు ఆమెను అతనికి ఇచ్చాడు.
12.224.43
प्रतिगृह्य च तां कन्यां श्वेतकेतुर्महायशाः ।
उपयम्य यथान्यायमत्र कृत्वा यथाविधि ॥ १२.२२४.४३ ॥
ఆ కన్యను స్వీకరించి, మహాయశస్వి శ్వేతకేతుడు న్యాయంగా, విధి ప్రకారం ఆమెను వివాహమాడి, ఇక్కడ యథావిధిగా కర్మలను నిర్వహించాడు.
12.224.44
समाप्य तन्त्रं मुनिभिर्वैवाहिकमनुत्तमम् ।
स गार्हस्थ्ये वसन्धीमान्भार्यां तामिदमब्रवीत् ॥ १२.२२४.४४ ॥
మునులచే వివాహ ఆచారాలు ఉత్తమంగా పూర్తయ్యాక, గృహస్థ జీవితంలో ఉన్న ఆ జ్ఞాని తన భార్యతో ఇలా అన్నాడు.
12.224.45
यानि चोक्तानि वेदेषु तत्सर्वं कुरु शोभने ।
मया सह यथान्यायं सहधर्मचरी मम् ॥ १२.२२४.४५ ॥
ఓ శోభనా, వేదాలలో ఏవైతే చెప్పబడ్డాయో అవన్నీ నాతో కలిసి న్యాయబద్ధంగా చేయి. నువ్వు నా ధర్మ సహచారిణివి.
12.224.46
अहमित्येव भावेन स्थितोऽहं त्वं तथैव च ।
तस्मात्कर्माणि कुर्वीथाः कुर्यां ते च ततः परम् ॥ १२.२२४.४६ ॥
'నేనే' అనే భావంతో నేను నిలిచి ఉన్నాను, నువ్వు కూడా అలాగే. కాబట్టి నువ్వు కర్మలు చెయ్యి, ఆ తర్వాత నేను కూడా నీ కోసం చేస్తాను.
12.224.47
न ममेति च भावेन ज्ञानाग्निनिलयेन च ।
अनन्तरं तथा कुर्यास्तानि कर्माणि भस्मसात् ॥ १२.२२४.४७ ॥
'ఇది నాది కాదు' అనే భావంతో, జ్ఞానాగ్నిలో నిలిచి, తరువాత ఆ కర్మలను భస్మం చేసేలా చెయ్యాలి.
12.224.48
एवं त्वया च कर्तव्यं सर्वदा दुर्भगा मया ।
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः।
तस्माल्लोकस्य सिद्ध्यर्थं कर्तव्यं चात्मसिद्धये ॥ १२.२२४.४८ ॥
ఈ విధంగా నీవు, నేను ఎల్లప్పుడూ ఇలాగే చేయాలి. శ్రేష్ఠుడు ఏది ఆచరిస్తాడో, ఇతరులు కూడా అదే చేస్తారు. కాబట్టి లోక సిద్ధికోసం, ఆత్మసిద్ధికోసం దీన్ని చేయాలి.
12.224.49
उक्त्वैवं स महाप्राज्ञः सर्वज्ञानैकभाजनः ।
पुत्रानुत्पाद्य तस्यां च यज्ञैः संतर्प्य देवताः ॥ १२.२२४.४९ ॥
ఇలా చెప్పి, సర్వజ్ఞానానికి ఏకైక పాత్రుడైన ఆ మహాప్రాజ్ఞుడు ఆమె ద్వారా పుత్రులను కని, యజ్ఞాలతో దేవతలను సంతృప్తిపరచాడు.
12.224.50
आत्मयोगपरो नित्यं निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः ।
भार्यां तां सदृशीं प्राप्य बुद्धिं क्षेत्रज्ञयोरिव ॥ १२.२२४.५० ॥
ఆత్మయోగంలో నిత్యం నిమగ్నుడై, ద్వంద్వాలు లేనివాడై, పరిగ్రహం లేనివాడై, ఆ తగిన భార్యను పొంది, క్షేత్రం మరియు క్షేత్రజ్ఞుల జ్ఞానంలా బుద్ధితో ఉన్నాడు.
12.224.51
लोकमन्यमनुप्राप्तौ भार्या भर्ता तथैव च ।
साक्षिभूतौ जगत्यस्मिंश्चरमाणौ मुदाऽन्वितौ ॥ १२.२२४.५१ ॥
ఇతర లోకాన్ని పొందిన భార్యాభర్తలు అలాగే, ఈ జగత్తులో సాక్షులుగా, ఆనందంతో సంచరించారు.
12.224.52
ततः कदाचिद्भर्तारं श्वेतकेतुं सुवर्चला ।
पप्रच्छ को भवानत्र ब्रूहि मे तद्द्विजोत्तम ॥ १२.२२४.५२ ॥
అప్పుడు ఒకసారి సువర్చల తన భర్త శ్వేతకేతువును అడిగింది: 'ఇక్కడ మీరు ఎవరు? నాకు చెప్పండి, ద్విజోత్తమా.'
12.224.53
तामाह भगवान्वाग्मी तया ज्ञातो न संशयः ।
द्विजोत्तमेति मामुक्त्वा पुनः कमनुपृच्छसि ॥ १२.२२४.५३ ॥
ఆ వాగ్మి భగవంతుడు ఆమెతో అన్నాడు: 'నీవు నన్ను తెలుసుకున్నావు, సందేహం లేదు. నన్ను 'ద్విజోత్తమా' అని పిలిచి, మళ్ళీ ఎవరిని అడుగుతున్నావు?'
12.224.54
सा तमाह महात्मानं पृच्छामि हृदि शायिनम् ।
तच्छ्रुत्वा प्रत्युवाचैनां स न वक्ष्यति भामिनि ॥ १२.२२४.५४ ॥
ఆమె ఆ మహాత్మునితో అన్నది, "హృదయంలో నివసించువానిని నేను అడుగుతున్నాను." అది విని అతడు ఆమెకు జవాబిచ్చాడు, "ఓ భామినీ, అతడు చెప్పడు."
12.224.55
नामगोत्रसमायुक्तमात्मानं मन्यसे यदि ।
तन्मिथ्यागोत्रसद्भावे वर्तते देहबन्धनम् ॥ १२.२२४.५५ ॥
నామగోత్రములతో కూడినవాడినని నీవు భావిస్తే, మిథ్యా గోత్రం ఉనికిలో దేహబంధం కొనసాగుతుంది.
12.224.56
अहमित्येष भावोऽत्र त्वयि चापि समाहितः ।
त्वमप्यहमहं सर्वमहमित्येव वर्तते।
नात्र तत्परमार्थं वै किमर्थमनुपृच्छसि ॥ १२.२२४.५६ ॥
"నేను" అనే ఈ భావం ఇక్కడ నీలోనూ స్థిరంగా ఉంది. నీవు కూడా నేనే, నేనే సర్వం, ఇలాగే ఉంది. ఇక్కడ ఆ పరమార్థం లేదు; ఎందుకు అడుగుతున్నావు?
12.224.57
ततः प्रहस्य सा हृष्टा भर्तारं धर्मचारिणी ।
उवाच वचनं काले स्मयमाना तदा नृप ॥ १२.२२४.५७ ॥
అప్పుడు ఆమె నవ్వి సంతోషించి, ధర్మాచరణలో ఉన్న ఆ స్త్రీ తన భర్తతో తగిన సమయంలో ఈ మాటలు పలికింది. ఓ రాజా, అప్పుడు ఆమె చిరునవ్వుతో మాట్లాడింది.
12.224.58
किमनेकप्रकारेण विरोधेन प्रयोजनम् ।
क्रियाकलापैर्ब्रह्मर्षे ज्ञाननष्टोऽसि सर्वदा।
तन्मे ब्रूहि महाप्राज्ञ यथाऽहं त्वामनुव्रता ॥ १२.२२४.५८ ॥
అనేక విధాలైన విరోధాలతో ప్రయోజనమేమి? ఓ బ్రహ్మర్షీ, క్రియాకలాపాలతో నీవు ఎప్పుడూ జ్ఞానాన్ని కోల్పోయావు. కాబట్టి ఓ మహాప్రాజ్ఞా, నేను నీకు అనుగతమైనట్లుగా ఆ విషయం నాకు చెప్పు.
12.224.59
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः ।
वर्तते तेन लोकोऽयं संकीर्णश्च भविष्यति ॥ १२.२२४.५९ ॥
శ్రేష్ఠుడు ఏది ఏది ఆచరిస్తాడో, అదే ఇతర జనులు కూడా చేస్తారు. దాని వల్ల ఈ లోకం సంకీర్ణమై (గందరగోళంగా) అవుతుంది.
12.224.60
संकीर्णे च तथा धर्मे वर्णः संकरमेति च ।
संकरे च प्रवृत्ते तु मात्स्यो न्यायः प्रवर्तते ॥ १२.२२४.६० ॥
ధర్మం సంకీర్ణమైనప్పుడు వర్ణం కూడా సంకరమవుతుంది; సంకరం ప్రవర్తిల్లినప్పుడు మాత్స్య న్యాయం ప్రబలుతుంది.
12.224.61
तदनिष्टं हरेर्भद्रे धातुरस्य महात्मनः ।
परमेश्वरसंक्रीडा लोकसृष्टिरियं शुभे ॥ १२.२२४.६१ ॥
ఓ కల్యాణీ, అది ఆ మహాత్ముడైన సృష్టికర్త హరికి అనిష్టమే; ఈ లోకసృష్టి పరమేశ్వరుని క్రీడ.
12.224.62
यावत्पासव उद्दिष्टास्तावत्योऽस्य विभूतयः ।
तावत्यश्चैव मायास्तु तावत्योऽस्याश्च शक्तयः ॥ १२.२२४.६२ ॥
ఎన్ని పాశాలు ప్రకటించబడ్డాయో, అన్ని ఆయన విభూతులు; అన్ని మాయలు, అన్ని ఆయన శక్తులు కూడా.
12.224.63
एवं सुगह्वरे युक्तो यत्र मे तद्भवाभवम् ।
छित्त्वा ज्ञानासिना गच्छेत्स विद्वान्स च मे प्रियः।
सोऽहमेव न सन्देहः प्रतिज्ञा इति तस्य वै ॥ १२.२२४.६३ ॥
ఇలా అతిగహనంలో యుక్తుడై, జ్ఞానఖడ్గంతో భవాభవాలను ఛేదించి వెళ్ళువాడే విద్వాంసుడు; అతడు నాకు ప్రియుడు. అతడు నేనే, సందేహం లేదు — ఇది అతని ప్రతిజ్ఞ.
12.224.64
ये मूढास्ते दुरात्मानो धर्मसंकरकारकाः ।
मर्यादाभेदका नीचा नरके यान्ति जन्तवः ॥ १२.२२४.६४ ॥
ఎవరు మూఢులో, వారు దురాత్ములు; ధర్మంలో సంకరం చేసేవారు, మర్యాదలను భేదించేవారు, నీచులు — ఆ జీవులు నరకానికి పోతారు.
12.224.65
आसुरीं योनिमापन्ना इति देवानुशासनम् ॥ १२.२२४.६५ ॥
ఆసురీ యోనిని పొందినవారు — ఇది దేవతల అనుశాసనం.
12.224.66
भगवत्या तथा लोके रक्षितव्यं न संशयः ।
मर्यादालोकरक्षार्थमेवमस्ति तथा स्थितः ॥ १२.२२४.६६ ॥
భగవతి చేత అదే విధంగా లోకంలో రక్షించబడాలి, ఇందులో సందేహం లేదు. లోక మర్యాదను రక్షించడానికే ఇది ఈ విధంగా స్థిరపడి ఉంది.
12.224.67
शब्दः कोत्र इति ख्यातस्तथाऽर्थं च महामुने ।
आकृत्या पतयो ब्रूहि लक्षणेन पृथक्पृथक् ॥ १२.२२४.६७ ॥
మహాముని, 'శబ్దం' అని ఏది ప్రసిద్ధమో, దాని అర్థం ఏమిటి? ఆకృతితో, లక్షణంతో, విడివిడిగా ప్రతి విభాగాన్ని చెప్పండి.
12.224.68
व्यत्ययेन च वर्णानां परिवादकृतो हि यः ।
स शब्द इति विज्ञेयस्तन्निपातोऽर्थ उच्यते ॥ १२.२२४.६८ ॥
అక్షరాల వ్యత్యయం వల్ల కలిగిన ధ్వని ఏదో అదే 'శబ్దం' అని తెలుసుకోవాలి; దాని నిపాతమే 'అర్థం' అని చెప్పబడుతుంది.
12.224.69
शब्दार्थयोर्हि संबन्धस्त्वनयोरस्ति वा न वा ।
तन्मे ब्रूहि यथातत्वं शब्दस्यानेऽर्थ एव चेत् ॥ १२.२२४.६९ ॥
శబ్దానికి అర్థానికి నిజంగా సంబంధం ఉందా లేదా? అది యథార్థంగా నాకు చెప్పండి; శబ్దానికి అర్థం వేరేదైతే అదీ చెప్పండి.
12.224.70
शब्दार्थयोर्न चैवास्ति संबन्धोऽत्यन्त एव हि ।
पुष्करे च यथा तोयं तथाऽस्मीति च वेत्थ तत् ॥ १२.२२४.७० ॥
శబ్దానికి అర్థానికి నిజంగా పూర్తి సంబంధం లేదు; పుష్కరంలో నీరు ఉన్నట్లే. 'నేను అలాగే ఉన్నాను' అని నీకు తెలుసు.
12.224.71
अर्थे स्थितिर्हि शब्दस्य नान्यथा च स्थितिर्भवेत् ।
विद्यते चेन्महाप्राज्ञ विनाऽर्थं ब्रूहि सत्तम ॥ १२.२२४.७१ ॥
శబ్దం యొక్క స్థితి అర్థంలోనే ఉంటుంది; లేకుంటే దాని స్థితి వేరుగా ఉండదు. మహాప్రాజ్ఞా, అర్థం లేకుండా శబ్దం ఉంటే, సత్తమా, దాన్ని చెప్పండి.
12.224.72
ससंसर्गोऽतिमात्रस्तु वाचकत्वेन वर्तते ।
अस्ति चेद्वर्तते नित्यं विकारोच्चारणेन वै ॥ १२.२२४.७२ ॥
ఆ సంసర్గం అతిశయంగా ఉంటుంది; అది వాచకంగా ప్రవర్తిస్తుంది. అది ఉంటే, అది ఎల్లప్పుడూ వికారం యొక్క ఉచ్చారణ ద్వారానే ప్రవర్తిస్తుంది.
12.224.73
शब्दस्थानोत्र इत्युक्तस्तथाऽर्थ इति मे कृतः ।
अर्थः स्थितो न तिष्ठेच्च विरूढमिह भाषितम् ॥ १२.२२४.७३ ॥
ఇక్కడ శబ్దానికి స్థానం చెప్పబడింది; అలాగే నేనూ అర్థాన్ని అంగీకరించాను. అర్థం స్థిరంగా ఉంది, కానీ అది నిలవకపోవచ్చు; ఇక్కడ చెప్పిన మాట విరుద్ధమైంది.
12.224.74
न विकूलोऽत्र कथितो नाकाशं हि विना जगत् ।
संबन्धस्तत्र नास्त्येव तद्वदित्येष मन्यताम् ॥ १२.२२४.७४ ॥
ఇక్కడ విరుద్ధమైనదేమీ చెప్పబడలేదు; ఆకాశం లేకుండా జగత్తు లేదు. అక్కడ సంబంధమే లేదు. అలాగే ఇది భావించబడాలి.
12.224.75
सदाऽहंकारशब्दोऽयं व्यक्तमात्मनि संश्रितः ।
न वाचस्तत्र वर्तन्ते इति मिथ्या भविष्यति ॥ १२.२२४.७५ ॥
ఈ 'అహంకార' శబ్దం ఎల్లప్పుడూ స్పష్టంగా ఆత్మలో ఆశ్రయించి ఉంటుంది. అక్కడ వాక్కులు ప్రవర్తించవు అనడం అసత్యం అవుతుంది.
12.224.76
अहंशब्दो ह्यहंभावो नात्मभावे शुभव्रते ।
न वर्तन्ते परेऽचिन्त्ये वाचः सगुणलक्षणाः ॥ १२.२२४.७६ ॥
'అహం' శబ్దమే 'అహంభావం'; శుభవ్రతా, ఆత్మభావంలో అది ఉండదు. పరమమైన, అచింత్యమైన స్థితిలో సగుణ లక్షణాలు గల వాక్కులు ప్రవర్తించవు.
12.224.77
अहं गात्रैकतः श्यामा भावनपि तथैव च ।
तन्मे ब्रूहि यथान्यायमेवं चेन्मुनिसत्तम ॥ १२.२२४.७७ ॥
'నేను' అనేది శరీరంలోని ఒక అంగం నుండి నల్లగా ఉంటుంది; భావమూ అలాగే. అది న్యాయంగా నాకు చెప్పండి, అలా అయితే, మునిశ్రేష్ఠా.
12.224.78
मृण्मये हि घटे भावस्तादृग्भाव इहेष्यते ।
अयं भावः परेऽचिन्त्ये ह्यात्मभावो यथाच तत् ॥ १२.२२४.७८ ॥
మట్టి కుండలో ఉన్న భావమే ఇక్కడ అటువంటి భావంగా భావించబడుతుంది. ఈ భావం ఆలోచించలేని పరంలో కూడా ఉంది; ఆత్మ యొక్క స్వభావమూ అదే.
12.224.79
अहं त्वमेतदित्येव परे संकल्पना मया ।
तस्माद्वाचो न वर्तन्त इति नैव विरुध्यते ॥ १२.२२४.७९ ॥
'నేను', 'నువ్వు', 'ఇది' అనే ఈ కల్పనలను పరంపై నేను చేశాను. కాబట్టి వాక్కులు దానికి వర్తించవు అన్నది విరుద్ధం కాదు.
12.224.80
तस्माद्वामेन वर्तन्ते मनसा भीरु सर्वशः ।
यथाऽऽकाशगतं विश्वं संसक्तमिव लक्ष्यते ॥ १२.२२४.८० ॥
కాబట్టి, భీరూ, మనసుతో అన్ని విధాలుగా వారు వక్రమార్గంలో నడుస్తారు. ఆకాశంలో ఉన్న విశ్వం అతుక్కున్నట్లు కనిపిస్తుంది.
12.224.81
संसर्गे सति संबन्धात्तद्विकारं भविष्यति ।
अनाकाशगतं सर्वं विकारे च सदा गतम् ॥ १२.२२४.८१ ॥
సంబంధం ఉన్నప్పుడు సంగతి వలన దానిలో వికారం కలుగుతుంది. ఆకాశంలో లేనిదంతా ఎల్లప్పుడూ వికారంలోనే ఉంటుంది.
12.224.82
तद्ब्रह्म परमं शुद्धमनौषम्यं न शक्यते ।
न दृश्यते तथा तच्च दृश्यते च मतिर्मम ॥ १२.२२४.८२ ॥
ఆ బ్రహ్మం పరమమైనది, శుద్ధమైనది, అనుపమమైనది; దానిని వర్ణించలేము. అది కనిపించదు, అయినా అది కనిపిస్తుంది అనేది నా అభిప్రాయం.
12.224.83
निर्विकारं ह्यमूर्ति च निरयं सर्वगं तथा ।
दृश्यते च वियन्नित्यं दृगात्मा तेन दृश्यते ॥ १२.२२४.८३ ॥
అతడు వికారరహితుడు, రూపరహితుడు, ఆధారరహితుడు, సర్వవ్యాపి; అలాగే ఆకాశం నిత్యం కనిపిస్తుంది. చూసే ఆత్మ దాని ద్వారా కనిపిస్తుంది.
12.224.84
त्वचा स्पृशति वै वायुमाकाशस्थं पुनः पुनः ।
तत्स्थं गन्धं तथाघ्राति ज्योतिः पश्यति चक्षुषा ॥ १२.२२४.८४ ॥
చర్మంతో ఆకాశంలో ఉన్న వాయువును మళ్ళీ మళ్ళీ తాకుతాడు; అందులో ఉన్న గంధాన్ని ఆఘ్రాణిస్తాడు; కన్నుతో కాంతిని చూస్తాడు.
12.224.85
तमोरश्मिगणश्चैव मेघजालं तथैव च ।
वर्षं तारागणं चैव नाकाशं दृश्यते पुनः ॥ १२.२२४.८५ ॥
చీకటి, కిరణ సమూహం, మేఘజాలం, వర్షం, తారాగణం కూడా; మళ్ళీ ఆకాశం కనిపించదు.
12.224.86
आकाशस्याप्यथाकाशं सद्रूपमिति निश्चितम् ।
तदर्थे कल्पिता ह्येते तत्सत्यो विष्णुरेव च।
यानि नामानि गौणानि ह्युपचारात्परात्मनि ॥ १२.२२४.८६ ॥
ఆకాశానికి కూడా ఆకాశం; అది సద్రూపమని నిశ్చయం. దాని కోసమే ఇవి కల్పితమయ్యాయి; ఆ సత్యమే విష్ణువు. పరమాత్మలో ఉన్న గౌణ నామాలు ఉపచారం చేత చెప్పబడినవి.
12.224.87
न चक्षुषा न मनसा न चान्येन परो विभुः ।
चिन्त्यते सूक्ष्मया बुद्ध्या वाचा वक्तुं न शक्यते ॥ १२.२२४.८७ ॥
కన్నుతో కాదు, మనసుతో కాదు, మరి దేనితోనూ కాదు; సూక్ష్మ బుద్ధితో ఆ పరమ విభుని చింతించబడును; వాక్కుతో వివరించలేము.
12.224.88
एतत्प्रपञ्चमखिलं तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
महाघटोऽल्पकश्चैव यथा मह्यां प्रतिष्ठितौ ॥ १२.२२४.८८ ॥
ఈ సమస్త ప్రపంచం అతనిలోనే ప్రతిష్ఠితమై ఉంది; పెద్ద కుండ, చిన్న కుండ భూమిపై నిలిచినట్లుగా.
12.224.89
न च स्त्री न पुमांश्चैव यथैव न नपुंसकः ।
केवलज्ञानमात्रं तत्तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२२४.८९ ॥
అది స్త్రీ కాదు, పురుషుడు కాదు, నపుంసకుడు కూడా కాదు; అది కేవల జ్ఞానమాత్రం; అందులోనే సమస్తం ప్రతిష్ఠితమై ఉంది.
12.224.90
भूमिसंस्थानयोगेन वस्तुसंस्थानयोगतः ।
रसभेदा यथा तोये प्रकृत्यामात्मनस्तथा ॥ १२.२२४.९० ॥
భూమి సంస్థానపు యోగం వల్ల, వస్తువు సంస్థానపు యోగం వల్ల, నీటిలో రస భేదాలు ఉన్నట్లుగా, ప్రకృతిలో ఆత్మ (భేదాలు) అలాగే ఉంటాయి.
12.224.91
तद्वाक्यस्मरणान्नित्यं तृप्तिं वारि पिबन्निव ।
प्राप्नोति ज्ञानमखिलं तेन तत्सुखमेधते ॥ १२.२२४.९१ ॥
ఆ వాక్యాన్ని స్మరించడం వల్ల, నీరు తాగినట్లు సదా తృప్తి పొంది, సంపూర్ణ జ్ఞానాన్ని పొందుతాడు; దాని వల్ల ఆ సుఖం పెరుగుతుంది.
12.224.92
अनेन साध्यं किं स्याद्वै शब्देनेति मतिर्मम ।
वेदगम्यः परोऽचिन्त्य इति पौराणिका विदुः ॥ १२.२२४.९२ ॥
ఈ శబ్దం వల్ల ఏమి సాధ్యమవుతుంది, ఇదే నా అభిప్రాయం. పరమము వేదంతో తెలియదగినది, అచింత్యమైనది అని పౌరాణికులు తెలుసుకుంటారు.
12.224.93
निरर्थको यथा लोके तद्वत्स्यादिति मे मतिः ।
निरीक्ष्यैवं यथान्यायं वक्तुमर्हसि मेऽनघ ॥ १२.२२४.९३ ॥
లోకంలో నిరర్థకమైనట్లే ఇదీ ఉంటుంది అని నా అభిప్రాయం. ఓ నిష్కల్మషుడా, ఇలా పరిశీలించి న్యాయంగా నాకు చెప్పాలి.
12.224.94
वेदगम्यं परं शुद्धमिति सत्या परा श्रुतिः ।
व्याहत्या नैतदित्याह व्युपलिङ्गे च वर्तते ॥ १२.२२४.९४ ॥
'పరమము, శుద్ధము, వేదంతో తెలియదగినది' — ఈ పరమ శ్రుతి సత్యం. 'ఇది కాదు' అని వైరుధ్యంతో చెబుతారు; అది లక్షితార్థంలోనూ ఉంటుంది.
12.224.95
निरर्थको न चैवास्ति शब्दो लौकिक उत्तमे ।
अनन्वयास्तथा शब्दा निरर्था इति लौकिकैः ॥ १२.२२४.९५ ॥
ఉత్తమ అర్థంలో ఏ శబ్దమూ నిరర్థకం కాదు. లౌకికులు అసంబద్ధంగా భావించి నిరర్థకమని అనే శబ్దాలు కూడా అలాగే నిరర్థకాలు కావు.
12.224.96
गृह्यन्ते तद्वदित्येव न वर्तन्ते परात्मनि ।
अगोचरत्वं वचसां युक्तमेवं तथा शुभे ॥ १२.२२४.९६ ॥
అవి అలాగే గ్రహించబడతాయి, కానీ పరమాత్మలో అవి నిలవవు. మాటలకు అందనిది అనే విషయం ఇలాగే సరియైనది, ఓ శుభే.
12.224.97
साधनस्योपदेशाच्च ह्युपायस्य च सूचनात् ।
उपलक्षणयोगेन व्यावृत्त्या च प्रदर्शनात्।
वेदगम्यः परः शुद्ध इति मे धीयते मतिः ॥ १२.२२४.९७ ॥
సాధనోపదేశం వల్ల, ఉపాయ సూచన వల్ల, లక్షణాల సంబంధం వల్ల, నిషేధం ద్వారా ప్రదర్శించడం వల్ల, పరమమూ శుద్ధమూ అయినది వేదం ద్వారా తెలియదగినది అని నా మనసు నిశ్చయిస్తోంది.
12.224.98
अध्यात्मध्यानसंभूतमभूतं… वत्स्फुटम् ।
ज्ञानं विद्धि शुभाचारे तेन यान्ति परां गतिम् ॥ १२.२२४.९८ ॥
అధ్యాత్మ ధ్యానం వల్ల కలిగిన, అభూతమైన…వత్ స్పష్టమైన జ్ఞానాన్ని తెలుసుకో, ఓ శుభాచారిణీ; దాని వల్లనే వారు పరమ గతిని చేరుకుంటారు.
12.224.99
यदि मे व्याहृतं गुह्यं श्रुतं न तु त्वया शुभे ।
तथ्यमित्येव वा शुद्धे ज्ञानं ज्ञानविलोचने ॥ १२.२२४.९९ ॥
నేను చెప్పిన రహస్యాన్ని నువ్వు వినకపోయి ఉంటే, ఓ శుభే—లేదా ఓ శుద్ధే, దానిని సత్యమని భావించు; ఓ జ్ఞాననేత్రీ, అదే జ్ఞానం.
12.224.100
नानारूपवदस्यैवमैश्वर्यं दृश्यते शुभे ।
न वायुस्तं न सूर्यस्तं नाग्निस्तत्तत्परं पदम् ॥ १२.२२४.१०० ॥
ఇతని ఐశ్వర్యం ఇలా అనేక రూపాలతో కనిపిస్తుంది, ఓ శుభే. వాయువు అతడు కాదు, సూర్యుడు అతడు కాదు, అగ్ని అతడు కాదు—అదే పరమ పదం.
12.224.101
अनेन पूर्णमेतद्धि हृदि भूतमिहेष्यते ।
एतावदात्मविज्ञानमेतावद्यदहं स्मृतम्।
आवयोर्न च सत्वे वै तस्मादज्ञानबन्धनम् ॥ १२.२२४.१०१ ॥
దీనితో ఇది ఇక్కడ హృదయంలో పరిపూర్ణంగా ఉన్నదిగా కోరబడుతుంది. ఆత్మవిజ్ఞానం ఇంతే, నేను స్మరించినది ఇంతే. మన ఇద్దరిలో సత్త్వం లేదు; కాబట్టి ఇది అజ్ఞాన బంధనం.
12.224.102
एवं सुवर्चला हृष्टा प्रोक्ता भर्त्रा यथार्थवत् ।
परिचर्यमाणा ह्यनिशं तत्वबुद्धिसमन्विता ॥ १२.२२४.१०२ ॥
ఈ విధంగా సువర్చల సంతోషంతో భర్త చేత యథార్థంగా ఉపదేశించబడి, తత్త్వబుద్ధితో కూడినదై నిరంతరం సేవ చేస్తూ ఉండెను.
12.224.103
भर्ता च तामनुप्रेक्ष्य नित्यनैमित्तिकान्वितः ।
परमात्मनि गोविन्दे वासुदेवे महात्मनि ॥ १२.२२४.१०३ ॥
భర్త కూడా ఆమెను గమనించి, నిత్య నైమిత్తిక కర్మలతో కూడినవాడై, పరమాత్మ, గోవిందుడు, వాసుదేవుడు అనే మహాత్ముని యందు (మనసు నిలిపెను).
12.224.104
समाधाय च कर्माणि तन्मयत्वेन भावितः ।
कालेन महता राजन्प्राप्नोति परमां गतिम् ॥ १२.२२४.१०४ ॥
కర్మలను సమర్పించి, దానిలోనే తన్మయత్వంతో భావితుడై, ఓ రాజా, దీర్ఘకాలం తరువాత అతడు పరమ గతిని పొందుతాడు.
12.224.105
एतत्ते कथितं राजन्यस्मात्त्वं परिपृच्छसि ।
गार्हस्थ्यं च समास्थाय गतौ जायापती परम् ॥ १२.२२४.१०५ ॥
ఓ రాజా, నీవు అడుగుతున్నావు కాబట్టి ఇది నీకు చెప్పబడింది. గృహస్థ ధర్మాన్ని స్వీకరించి, భార్యాభర్తలు పరమ గతిని పొందుతారు.