マハーバーラタ · 章 12.224
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.224.1
अस्ति कश्चिद्यदि विभो सदारो नियतो गृहे ।
अतीतसर्वसंसारः सर्वद्वन्द्वविवर्जितः।
तं मे ब्रूहि महाप्राज्ञ दुर्लभः पुरुषो महान् ॥ १२.२२४.१ ॥
偉大なる者よ、妻と共に家に住み、自らを律し、世俗の一切の束縛を超え、あらゆる対立から解放された者がいるなら、その人のことを私に話してください、大智者よ。そのような偉人は稀です。
12.224.2
शृणु राजन्यथावृत्तं यन्मां त्वं पृष्टवानसि ।
इतिहासमिमं शुद्धं संसारभयभेषजम् ॥ १२.२२४.२ ॥
王よ、あなたが私に尋ねたことを、実際に起きたとおりに聞きなさい。この清らかな伝承は、世俗の存在への恐れを癒す薬です。
12.224.3
देवलो नाम विप्रर्षिः सर्वशास्त्रार्थकोविदः ।
क्रियावान्धार्मिको नित्यं देवब्राह्मणपूजकः ॥ १२.२२४.३ ॥
デーヴァラという名のバラモンの聖仙がいた。彼はあらゆる聖典の意味に通じ、儀礼に励み、正しく、常に神々とバラモンを敬っていた。
12.224.4
सुता सुवर्चला नाम तस्य कल्याणलक्षणा ।
नातिह्रस्वा नातिकृशा नातिदीर्घा यशस्विनी।
प्रदानसमयं प्राप्ता पिता तस्य ह्यचिन्तयत् ॥ १२.२२४.४ ॥
彼にはスヴァルチャラーという娘がいた。吉兆の相を備え、低すぎず、痩せすぎず、高すぎもせず、名声高かった。嫁がせる時が来ると、父は思い悩んだ。
12.224.5
अस्याः पतिः कुतो वेति ब्राह्मणः श्रोत्रियः परः ।
विद्वान्विप्रो ह्यकुटुम्बः प्रियवादी महातपाः ॥ १२.२२४.५ ॥
「この娘の夫はどこから得られるだろうか？」と。ヴェーダに通じた最も優れた学者、賢く、家族のしがらみのない、言葉の柔らかな、大苦行者のバラモンを。
12.224.6
इत्येवं चिन्तयानं तं रहस्याह सुवर्चला ॥ १२.२२४.६ ॥
彼がそのように思い悩んでいると、スヴァルチャラーは人目のないところで彼に語りかけた。
12.224.7
अन्धाय मां महाप्राज्ञ देह्यनन्धाय वै पितः ।
एवं स्मर सदा विद्वन्ममेदं प्रार्थितं मुने ॥ १२.२२४.७ ॥
大いなる智慧の父よ、私を盲人に与えてください、あるいは盲人でない者に与えてください。学識ある聖者よ、私のこの願いを常に覚えておいてください。
12.224.8
न शक्यं प्रार्थितं वत्से त्वयाऽद्य प्रतिभाति मे ।
अन्धतानन्धता चेति विकारो मम जायते ॥ १२.२२४.८ ॥
娘よ、お前の頼みは今の私には実現できないように思える。盲目と非盲目、この言葉が私の内に動揺を生む。
12.224.9
उन्मत्तेवाशुभं वाक्यं भाषसे शुभलोचने ॥ १२.२२४.९ ॥
美しい瞳の娘よ、お前は狂ったかのように不吉な言葉を話している。
12.224.10
नाहमुन्मत्तभूताऽद्य बुद्धिपूर्वं ब्रवीमि ते ।
विद्यते चेत्पतिस्तादृक्स मां भरति वेदवित् ॥ १२.२२४.१० ॥
私は今、狂ってはいません。思慮の上であなたに申し上げています。もしヴェーダに通じ、私を養ってくれる夫がいるならば……
12.224.11
येभ्यस्त्वं मन्यसे दातुं मामिहानय तान्द्विजान् ।
तादृशं तं पतिं तेषु वरयिष्ये यथातथम् ॥ १२.२२४.११ ॥
あなたが私を与えようと考えている婆羅門たちを、ここへ連れて来てください。その中から、ふさわしい夫を私は正しく選びましょう。
12.224.12
तथेति चोक्त्वा तां कन्यामृषिः शिष्यानुवाच ह ।
ब्राह्मणान्वेदसंपन्नान्योनिगोत्रविशोधितान् ॥ १२.२२४.१२ ॥
「そうしよう」とその娘に告げてから、聖者は弟子たちに言った。「ヴェーダに通じ、家系と氏族において清らかな婆羅門たちを連れて来なさい。」
12.224.13
मातृतः पितृतः शुद्धाञ्शुद्धानाचारतः शुभान् ।
अरोगान्बुद्धिसंपन्नाञ्शीलसत्वगुणान्वितान् ॥ १२.२२४.१३ ॥
母方も父方も清浄で、行いが清らかで、吉祥、病なく、知性に恵まれ、徳行と気概と美質をそなえた者たち。
12.224.14
असंकीर्णांश्च गोत्रेषु वेदव्रतसमन्वितान् ।
ब्राह्मणान्स्नातकाञ्शीघ्रं मातापितृसमन्वितान्।
निवेष्टुकामान्कन्यां मे दृष्ट्वाऽऽनयत शिष्यकाः ॥ १२.२२४.१४ ॥
系統が混じらず、ヴェーダと誓戒を備え、学業を終え、父母と共にあり、結婚を望むバラモンを、わが娘のために見つけて、速やかに連れて来なさい、弟子たちよ。
12.224.15
तच्छ्रुत्वा त्वरिताः शिष्या ह्याश्रमेषु ततस्ततः ।
ग्रामेषु च ततो गत्वा ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयन् ॥ १२.२२४.१५ ॥
それを聞いた弟子たちは急いで庵から村々へと行き来し、バラモンたちのもとへ赴いて告げた。
12.224.16
ऋषेः प्रभावं मत्वा ते कन्यायाश्च द्विजोत्तमाः ।
अनेकमुनयो राजन्संप्राप्ता देवलाश्रमम् ॥ १२.२२४.१६ ॥
王よ、聖仙の威光と乙女の価値を思い、あの優れた再生者たちと多くの聖者たちがデーヴァラの庵に到着した。
12.224.17
अनुमान्य यथान्यायं मुनीन्मुनिकुमारकान् ।
अभ्यर्च्य विधिवत्तत्र कन्यामाह पिता महान् ॥ १२.२२४.१७ ॥
規定どおり聖仙たちと聖仙の子らの同意を得て、そこで儀礼にしたがって彼らを礼拝した後、偉大な父は乙女に語った。
12.224.18
एतेऽपि मुनयो वत्से स्वपुत्रैकमता इह ।
वेदवेदाङ्गसंपन्नाः कुलीनाः शीलसंमताः ॥ १२.२२४.१८ ॥
娘よ、ここにいる聖仙たちも自分の息子たちと意見が一致している。ヴェーダとその補助学を備え、良家の出で、品行によって尊ばれている。
12.224.19
येऽमी तेषु वरं भद्रे त्वमिच्छसि महाव्रतम् ।
तं कुमारं वृणीष्वाद्य तस्मै दास्याम्यहं शुभे ॥ १२.२२४.१९ ॥
吉祥なる者よ、この大誓を守る者たちの中で、あなたが夫として望む者を、今ここで選びなさい。美しき者よ、私はあなたをその者に与えよう。
12.224.20
तथेति चोक्त्वा कल्याणी तप्तहेमनिभा तदा ।
सर्वलक्षणसंपन्ना वाक्यमाह यशस्विनी ॥ १२.२२४.२० ॥
「そうしましょう」と言って、熔けた金のように輝き、すべての吉相を備えた、名高き吉祥の乙女は、そのとき次の言葉を述べた。
12.224.21
विप्राणां समितीर्दृष्ट्वा प्रणिपत्य तपोधनान् ।
यद्यस्ति समितौ विप्रो ह्यन्धोऽनन्धः स मे वरः ॥ १२.२२४.२१ ॥
バラモンの集いを見て、苦行に富む聖者たちに礼拝して、彼女は言った。もしこの集いに一人のバラモンがいれば、盲人であれ盲人でなくとも、その者が私の夫となるでしょう。
12.224.22
तच्छ्रुत्वा मुनयस्तत्र वीक्षमाणाः परस्परम् ।
नोचुर्विप्रा महाभागाः कन्यां मत्वा ह्यवेदिकां ॥ १२.२२४.२२ ॥
これを聞いて、そこの聖者たちは互いに顔を見合わせたが、大いなる福を持つそのバラモンたちは何も言わなかった。少女をアヴェーディカー（資格なき者）とみなしたからである。
12.224.23
कुत्सयित्वा मुनिं तत्र मनसा मुनिसत्तमाः ।
यथागतं ययुः क्रुद्धा नानादेशनिवासिनः ॥ १२.२२४.२३ ॥
そこで心中ひそかにその聖者を罵り、怒って、さまざまな地に住む最上の聖者たちは、来た時のままに去っていった。
12.224.24
कन्या च संस्थिता तत्र पितृवेश्मनि भामिनी ॥ १२.२२४.२४ ॥
そして美しき乙女は、父の家にそのまま留まった。
12.224.25
ततः कदाचिद्ब्रह्मण्यो विद्वान्न्यायविशारदः ।
ऊहापोहविधानज्ञो ब्रह्मचर्यसमन्वितः ॥ १२.२२४.२५ ॥
そのころ、ある時、バラモンを敬い、学識があり、論理に熟達し、推論と反駁の方法を知り、梵行を備えた一人の聖者がいた。
12.224.26
वेदविद्वेदतत्वज्ञः क्रियाकल्पविशारदः ।
आत्मतत्वविभागज्ञः पितृमान्गुणसागरः ॥ १२.२२४.२६ ॥
ヴェーダに通じ、ヴェーダの真理を理解し、祭式の規定に熟達し、アートマンの真理の区分を知り、父を持つ、徳の海であった。
12.224.27
श्वेतकेतुरिति ख्यातः श्रुत्वा वृत्तान्तमादरात् ।
कन्यार्थं देवलं चापि शीघ्रं तत्रागतोऽभवत् ॥ १२.२२४.२७ ॥
シュヴェータケートゥという名で知られた彼は、話を敬意をもって聞き、少女のためにデーヴァラもまたすぐにそこへ来た。
12.224.28
उद्दालकसुतं दृष्ट्वा श्वेतकेतुं महाव्रतम् ।
यथान्यायं च संपूज्य देवलः प्रत्यभाषत ॥ १२.२२४.२८ ॥
ウッダーラカの息子で大誓を持つシュヴェータケートゥを見て、規定どおりに敬礼してから、デーヴァラは答えた。
12.224.29
कन्ये एष महाभागे प्राप्तो ऋषिकुमारकः ।
वरयैनं महाप्राज्ञं वेदवेदाङ्गपारगम् ॥ १२.२२४.२९ ॥
娘よ、大いなる幸いを持つ者よ、この聖仙の子が来た。この大智者、ヴェーダとその支分に通じた者を選びなさい。
12.224.30
तच्छ्रुत्वा कुपिता कन्या ऋषिपुत्रमुदैक्षत ।
तां कन्यामाह विप्रर्षिः सोऽहं भद्रे समागतः ॥ १२.२२४.३० ॥
これを聞いて怒った娘は、聖仙の息子を見つめた。その娘に、バラモンの聖仙は言った。「善き女よ、私はここに来た。」
12.224.31
अन्धोऽहमत्र तत्वं हि तथा मन्ये च सर्वदा ।
विशालनयनं विद्धि तथा मां हीनसंशयम्।
वृणीष्व मां वरारोहे भजे च त्वामनिन्दिते ॥ १२.२२४.३१ ॥
私はここでは盲目だが、いつも真実をこのように理解している。私は大きな目を持ち、疑いのない者だと知れ。美しい腰の女よ、私を選べ。非難のない女よ、私はあなたに仕えよう。
12.224.32
येनेदं वीक्षते नित्यं वृणोति स्पृशतेऽथवा ।
घ्रायते वक्ति सततं येनेदं सार्यते पुनः ॥ १२.२२४.३२ ॥
それによって、これは常に見られ、掴まれ、あるいは触れられ、嗅がれ、絶えず語られ、そしてそれによってこれは再び動かされる——
12.224.33
येनेदं मन्यते तत्वं येन बुध्यति वा पुनः ।
न चक्षुर्विद्यते ह्येतत्स वै भूतान्ध उच्यते ॥ १२.२२४.३३ ॥
それによって真理と思い、それによって再び理解する——しかし眼がない。これこそ生き物の中で盲目と呼ばれる。
12.224.34
यस्मिन्प्रवर्तते चेदं पश्यञ्छृण्वन्स्पृशन्नपि ।
जिघ्रंश्च रसयंस्तद्वद्वर्तते येन चक्षुषा ॥ १२.२२४.३४ ॥
それの中でこれは働き、見る時も聞く時も触れる時も嗅ぐ時も味わう時も同様に作用する——どの眼によってそれは働くのか。
12.224.35
तन्मे नास्ति ततो ह्यन्धो वृणु भद्रेऽद्य मामतः ।
लोकदृष्ट्या करोमीह नित्यनैमित्तिकादिकम् ॥ १२.२२४.३५ ॥
それは私にはない。ゆえに私は盲目である。善き女よ、今日私を選べ。世間の目から見れば、私はここで日々の祭儀や臨時の儀礼などを行っている。
12.224.36
आत्मदृष्ट्या च तत्सर्वं विलिप्यासि च नित्यशः ।
स्थितोऽहं निर्भरः शान्तः कार्यकारणभावनः ॥ १२.२२४.३६ ॥
自己の見地によって、あなたはそれらすべてに常に染まらずにいる。私は堅固で、重荷なく、静かに、因果を観じて立っている。
12.224.37
अविद्यया तरन्मृत्युं विद्यया तं तथाऽमृतम् ।
यथाप्राप्तं तु संदृश्य वसामीह विमत्सरः।
क्रीते व्यवसितं भद्रे भर्ताऽहं ते वृणीष्व माम् ॥ १२.२२४.३७ ॥
無明によって死を渡り、知によってその不死を得て、得られたものをそのままに見て、私はここで妬みなく住む。吉祥なる女よ、私は決心した。私はあなたの夫である、私を選びなさい。
12.224.38
ततः सुवर्चला दृष्ट्वा प्राह तं द्विजसत्तमम् ।
मनसाऽसि वृतो विद्वञ्शेषकर्ता पिता मम।
वृणीष्व पितरं मह्यमेष वेदविधिक्रमः ॥ १२.२२४.३८ ॥
そこでスヴァルチャラーは彼を見て、その最上のバラモンに言った。学者よ、心の中で私はすでにあなたを選びました。私の残りの儀礼を行う父がここにいます。私のために私の父を選んでください。これがヴェーダの定める順序です。
12.224.39
तद्विज्ञाय पिता तस्या देवलो मुनिसत्तमः ।
श्वेतकेतुं च संपूज्य तथैवोद्दालकेन तम् ॥ १२.२२४.३९ ॥
これを知って、彼女の父デーヴァラ、最上の聖者は、シュヴェータケートゥを敬った。同様にウッダーラカも彼を敬った。
12.224.40
मुनीनामग्रतः कन्यां प्रददौ जलपूर्वकम् ।
उदाहरन्ति वै तत्र श्वेतकेतुं निरीक्ष्य तम् ॥ १२.२२४.४० ॥
賢者たちの前で、彼は水を先に注いで乙女を与えた。そこでシュヴェータケートゥを見て、人々はこう言う…
12.224.41
हृत्पुण्डरीकनिलयः सर्वभूतात्मको हरिः ।
श्वेतकेतुस्वरूपेण स्थितोऽसौ मधुसूदनः ॥ १२.२२४.४१ ॥
心蓮に住まう、一切存在者の自己であるハリは、シュヴェータケートゥの姿で留まる。彼こそがマドゥスーダナである。
12.224.42
प्रीयतां माधवो देवः पत्नी चेयं सुता मम ।
प्रतिपादयामि ते कन्यां सहधर्मचरीं शुभाम्।
इत्युक्त्वा प्रददौ तस्मै देवलो मुनिपुङ्गवः ॥ १२.२२४.४२ ॥
マーダヴァ神がご満足なさいますように。これは私の妻であり、私の娘です。法を共にする吉祥な乙女を、あなたにお渡しします。こう言って、聖者の中で最も優れたデーヴァラはその娘を彼に与えた。
12.224.43
प्रतिगृह्य च तां कन्यां श्वेतकेतुर्महायशाः ।
उपयम्य यथान्यायमत्र कृत्वा यथाविधि ॥ १२.२२४.४३ ॥
その乙女を受け取り、大いに名高いシュヴェータケートゥは、規則に従って彼女を妻とし、ここで定めの儀式を執り行った。
12.224.44
समाप्य तन्त्रं मुनिभिर्वैवाहिकमनुत्तमम् ।
स गार्हस्थ्ये वसन्धीमान्भार्यां तामिदमब्रवीत् ॥ १२.२२४.४४ ॥
聖者たちが至高の婚礼の儀式を終えると、家住期にあったその賢者は妻にこう言った。
12.224.45
यानि चोक्तानि वेदेषु तत्सर्वं कुरु शोभने ।
मया सह यथान्यायं सहधर्मचरी मम् ॥ १२.२२४.४५ ॥
輝ける人よ、ヴェーダに説かれたことを、規則に従い私と共にすべて行いなさい。あなたは私の法の伴侶なのだから。
12.224.46
अहमित्येव भावेन स्थितोऽहं त्वं तथैव च ।
तस्मात्कर्माणि कुर्वीथाः कुर्यां ते च ततः परम् ॥ १२.२२४.४६ ॥
私は「私は私である」という思いに留まっており、あなたもまた同じです。ですからあなたが諸々の行いをなさい。その後、私もあなたのためにそれを行いましょう。
12.224.47
न ममेति च भावेन ज्ञानाग्निनिलयेन च ।
अनन्तरं तथा कुर्यास्तानि कर्माणि भस्मसात् ॥ १२.२२४.४७ ॥
「これは私のものではない」という思いで、知恵の火に留まって、その後それらの行いを灰となるように行いなさい。
12.224.48
एवं त्वया च कर्तव्यं सर्वदा दुर्भगा मया ।
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः।
तस्माल्लोकस्य सिद्ध्यर्थं कर्तव्यं चात्मसिद्धये ॥ १२.२२४.४८ ॥
このように、君も私も常にこうすべきである。最善の人が行うことを、他の人々もまた行う。ゆえに世の成就のため、また自己の完成のため、これを行うべきである。
12.224.49
उक्त्वैवं स महाप्राज्ञः सर्वज्ञानैकभाजनः ।
पुत्रानुत्पाद्य तस्यां च यज्ञैः संतर्प्य देवताः ॥ १२.२२४.४९ ॥
このように言って、あらゆる知識の唯一の器であるその大賢者は、彼女との間に息子たちを生み、供犠によって神々を満足させた。
12.224.50
आत्मयोगपरो नित्यं निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः ।
भार्यां तां सदृशीं प्राप्य बुद्धिं क्षेत्रज्ञयोरिव ॥ १२.२२४.५० ॥
常に自己のヨーガに専念し、対立を超え、所有を持たない彼は、その相応しい妻を得て、場と場の知者のような知性をもって暮らした。
12.224.51
लोकमन्यमनुप्राप्तौ भार्या भर्ता तथैव च ।
साक्षिभूतौ जगत्यस्मिंश्चरमाणौ मुदाऽन्वितौ ॥ १२.२२४.५१ ॥
別の世界に至った妻と夫もまた同様に、この世界の証人として、喜びに満ちて遍歴した。
12.224.52
ततः कदाचिद्भर्तारं श्वेतकेतुं सुवर्चला ।
पप्रच्छ को भवानत्र ब्रूहि मे तद्द्विजोत्तम ॥ १२.२२४.५२ ॥
そのある時、スヴァルチャラーは夫シュヴェータケトゥに尋ねた。「ここにおられるあなたは誰ですか。どうか教えてください、再生族の中で最も優れた方よ。」
12.224.53
तामाह भगवान्वाग्मी तया ज्ञातो न संशयः ।
द्विजोत्तमेति मामुक्त्वा पुनः कमनुपृच्छसि ॥ १२.२२४.५३ ॥
その雄弁な尊者は彼女に言った。「あなたは私を知った、疑いない。私を再生族の最上と呼んでおきながら、いったい誰についてまた尋ねるのか。」
12.224.54
सा तमाह महात्मानं पृच्छामि हृदि शायिनम् ।
तच्छ्रुत्वा प्रत्युवाचैनां स न वक्ष्यति भामिनि ॥ १२.२२४.५४ ॥
彼女は偉大なるその人に言った。「心に住まうお方に尋ねます。」それを聞いて彼女に答えた。「ああバーミニーよ、彼は語らないでしょう。」
12.224.55
नामगोत्रसमायुक्तमात्मानं मन्यसे यदि ।
तन्मिथ्यागोत्रसद्भावे वर्तते देहबन्धनम् ॥ १२.२२४.५५ ॥
もし自分を名前と血統に結ばれたものと見なすなら、偽りの血統が存在する限り、身体の束縛は続く。
12.224.56
अहमित्येष भावोऽत्र त्वयि चापि समाहितः ।
त्वमप्यहमहं सर्वमहमित्येव वर्तते।
नात्र तत्परमार्थं वै किमर्थमनुपृच्छसि ॥ १२.२२४.५६ ॥
「私」というこの考えは、ここではあなたにも確かに存在している。あなたも私であり、私がすべてであり、そのように在る。ここにはその最高の真理はない——なぜ尋ねるのか。
12.224.57
ततः प्रहस्य सा हृष्टा भर्तारं धर्मचारिणी ।
उवाच वचनं काले स्मयमाना तदा नृप ॥ १२.२२४.५७ ॥
そのとき彼女は笑い、喜んで、正法を守るその女性は良き時に夫にこれらの言葉を語った。王よ、そのとき彼女は微笑みながら語った。
12.224.58
किमनेकप्रकारेण विरोधेन प्रयोजनम् ।
क्रियाकलापैर्ब्रह्मर्षे ज्ञाननष्टोऽसि सर्वदा।
तन्मे ब्रूहि महाप्राज्ञ यथाऽहं त्वामनुव्रता ॥ १२.२२४.५८ ॥
さまざまな矛盾に何の意味があるのか。梵仙よ、多くの儀礼によってあなたは常に知識を失っている。ゆえに大いなる叡智の人よ、私があなたに従えるよう、それを語ってください。
12.224.59
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः ।
वर्तते तेन लोकोऽयं संकीर्णश्च भविष्यति ॥ १२.२२४.५९ ॥
最も優れた人が行うことを、他の人々も同じように行う。それによってこの世界は混乱してしまうだろう。
12.224.60
संकीर्णे च तथा धर्मे वर्णः संकरमेति च ।
संकरे च प्रवृत्ते तु मात्स्यो न्यायः प्रवर्तते ॥ १२.२२४.६० ॥
ダルマが乱れれば、ヴァルナもまた混淆に陥る。混淆が起これば、魚の理（マーツヤ・ニャーヤ）が行われる。
12.224.61
तदनिष्टं हरेर्भद्रे धातुरस्य महात्मनः ।
परमेश्वरसंक्रीडा लोकसृष्टिरियं शुभे ॥ १२.२२४.६१ ॥
吉祥なる女よ、それは偉大なる創造主ハリにとって望ましくないことだ。この世界の創造は至高者の遊戯なのだ。
12.224.62
यावत्पासव उद्दिष्टास्तावत्योऽस्य विभूतयः ।
तावत्यश्चैव मायास्तु तावत्योऽस्याश्च शक्तयः ॥ १२.२२४.६२ ॥
説かれた縄（束縛）の数だけ、彼の顕現があり、幻力があり、そして力がある。
12.224.63
एवं सुगह्वरे युक्तो यत्र मे तद्भवाभवम् ।
छित्त्वा ज्ञानासिना गच्छेत्स विद्वान्स च मे प्रियः।
सोऽहमेव न सन्देहः प्रतिज्ञा इति तस्य वै ॥ १२.२२४.६३ ॥
このように深遠な境地に身を据え、智慧の剣で生と滅を断ち切って進む者、その賢者こそ私の愛する者である。彼こそまさに私自身である、疑いはない。これが彼の誓いである。
12.224.64
ये मूढास्ते दुरात्मानो धर्मसंकरकारकाः ।
मर्यादाभेदका नीचा नरके यान्ति जन्तवः ॥ १२.२२४.६४ ॥
愚かな者たちは邪悪な心の持ち主であり、法を混乱させ、境界を破る卑しい者である。そのような者たちは地獄に行く。
12.224.65
आसुरीं योनिमापन्ना इति देवानुशासनम् ॥ १२.२२४.६५ ॥
阿修羅の胎に落ちた者となる——これは神々の教えである。
12.224.66
भगवत्या तथा लोके रक्षितव्यं न संशयः ।
मर्यादालोकरक्षार्थमेवमस्ति तथा स्थितः ॥ १२.२२४.६६ ॥
疑いなく、それは尊き女神によって世界において守られるべきである。世界の秩序を守るために、そのようにあり、そのように定められている。
12.224.67
शब्दः कोत्र इति ख्यातस्तथाऽर्थं च महामुने ।
आकृत्या पतयो ब्रूहि लक्षणेन पृथक्पृथक् ॥ १२.२२४.६७ ॥
偉大な聖者よ、「音」（śabda）と呼ばれるものは何か、その意味は何か。形と特徴によって、それぞれの区別を別々に説いてください。
12.224.68
व्यत्ययेन च वर्णानां परिवादकृतो हि यः ।
स शब्द इति विज्ञेयस्तन्निपातोऽर्थ उच्यते ॥ १२.२२४.६८ ॥
音（文字）の転倒によって生じるもの、それを「語」（śabda）と知るべきである。その定着こそが「意味」（artha）と言われる。
12.224.69
शब्दार्थयोर्हि संबन्धस्त्वनयोरस्ति वा न वा ।
तन्मे ब्रूहि यथातत्वं शब्दस्यानेऽर्थ एव चेत् ॥ १२.२२४.६९ ॥
語と意味のあいだには本当に関係があるのか、ないのか。真実のとおりに私に教えてください。もし語の意味が別のものであるなら、それも教えてください。
12.224.70
शब्दार्थयोर्न चैवास्ति संबन्धोऽत्यन्त एव हि ।
पुष्करे च यथा तोयं तथाऽस्मीति च वेत्थ तत् ॥ १२.२२४.७० ॥
語と意味のあいだには実に絶対的な結びつきはない。蓮池の水のようなものである。「私はそのようである」——あなたはそれを知っている。
12.224.71
अर्थे स्थितिर्हि शब्दस्य नान्यथा च स्थितिर्भवेत् ।
विद्यते चेन्महाप्राज्ञ विनाऽर्थं ब्रूहि सत्तम ॥ १२.२२४.७१ ॥
語の成立は意味の中にのみある。さもなくば成立しえない。大いなる智者よ、もし意味のない語があるならば、善人の中の最上の方よ、それを説いてください。
12.224.72
ससंसर्गोऽतिमात्रस्तु वाचकत्वेन वर्तते ।
अस्ति चेद्वर्तते नित्यं विकारोच्चारणेन वै ॥ १२.२२४.७२ ॥
その接触は過度であり、意味を表す者として働く。それが存在するなら、常に変化の発声によって働く。
12.224.73
शब्दस्थानोत्र इत्युक्तस्तथाऽर्थ इति मे कृतः ।
अर्थः स्थितो न तिष्ठेच्च विरूढमिह भाषितम् ॥ १२.२२४.७३ ॥
ここでは音の場所が述べられ、私もまた意味をそのように受け取った。意味は確立されているが、それは保たれないかもしれない。ここで語られたことは矛盾してしまった。
12.224.74
न विकूलोऽत्र कथितो नाकाशं हि विना जगत् ।
संबन्धस्तत्र नास्त्येव तद्वदित्येष मन्यताम् ॥ १२.२२४.७४ ॥
ここでは乱れたことは述べられていない。空間なしに世界はない。そこには実に関係はない。同じように理解されよ。
12.224.75
सदाऽहंकारशब्दोऽयं व्यक्तमात्मनि संश्रितः ।
न वाचस्तत्र वर्तन्ते इति मिथ्या भविष्यति ॥ १२.२२४.७५ ॥
この「我執」という語は、常に明らかに自己に依っている。そこでは言葉が働かないと言うなら、それは偽りとなろう。
12.224.76
अहंशब्दो ह्यहंभावो नात्मभावे शुभव्रते ।
न वर्तन्ते परेऽचिन्त्ये वाचः सगुणलक्षणाः ॥ १२.२२४.७६ ॥
「我」という語そのものが「我執」の心である。清浄な誓いを持つ者よ、自性の状態にはそれはない。至高で不可思議なものにおいては、性質の特徴をもつ言葉は働かない。
12.224.77
अहं गात्रैकतः श्यामा भावनपि तथैव च ।
तन्मे ब्रूहि यथान्यायमेवं चेन्मुनिसत्तम ॥ १२.२२४.७७ ॥
「我」は身体の一部から見ると黒い。観念もまた同じである。もしそうなら、正しくそれを私に語ってください、聖者の中の最上の方よ。
12.224.78
मृण्मये हि घटे भावस्तादृग्भाव इहेष्यते ।
अयं भावः परेऽचिन्त्ये ह्यात्मभावो यथाच तत् ॥ १२.२२४.७८ ॥
土の壺にあるあり方、それがここでは同様のあり方とみなされる。このあり方は不可思議な至高者にもあり、ātmanのあり方もまたそのとおりである。
12.224.79
अहं त्वमेतदित्येव परे संकल्पना मया ।
तस्माद्वाचो न वर्तन्त इति नैव विरुध्यते ॥ १२.२२४.७९ ॥
私は至高者について「私」「あなた」「これ」という概念を立ててきた。ゆえに言葉はそれに及ばない、というのは矛盾しない。
12.224.80
तस्माद्वामेन वर्तन्ते मनसा भीरु सर्वशः ।
यथाऽऽकाशगतं विश्वं संसक्तमिव लक्ष्यते ॥ १२.२२४.८० ॥
ゆえに、臆病な者よ、人は心によって様々に曲がった道を進む。空に存する宇宙が付着しているかのように見えるように。
12.224.81
संसर्गे सति संबन्धात्तद्विकारं भविष्यति ।
अनाकाशगतं सर्वं विकारे च सदा गतम् ॥ १२.२२४.८१ ॥
接触があれば、結びつきによりそこに変化が生じる。空に存しないものはすべて、常に変化の中にある。
12.224.82
तद्ब्रह्म परमं शुद्धमनौषम्यं न शक्यते ।
न दृश्यते तथा तच्च दृश्यते च मतिर्मम ॥ १२.२२४.८२ ॥
そのブラフマンは至高で清浄、比べるものなく、言い表すことはできない。見えないが、それでも見える。これが私の考えである。
12.224.83
निर्विकारं ह्यमूर्ति च निरयं सर्वगं तथा ।
दृश्यते च वियन्नित्यं दृगात्मा तेन दृश्यते ॥ १२.२२४.८३ ॥
彼は不変で無形、支えなく遍在する。空もまた常に見える。見る者である自我は、彼によって見られる。
12.224.84
त्वचा स्पृशति वै वायुमाकाशस्थं पुनः पुनः ।
तत्स्थं गन्धं तथाघ्राति ज्योतिः पश्यति चक्षुषा ॥ १२.२२४.८४ ॥
皮膚によって虚空に在る風に幾度も触れ、そこにある香りを嗅ぎ、眼によって光を見る。
12.224.85
तमोरश्मिगणश्चैव मेघजालं तथैव च ।
वर्षं तारागणं चैव नाकाशं दृश्यते पुनः ॥ १२.२२४.८५ ॥
闇、光線の群れ、雲の網、雨、そして星の群れも。そしてまた虚空は見えない。
12.224.86
आकाशस्याप्यथाकाशं सद्रूपमिति निश्चितम् ।
तदर्थे कल्पिता ह्येते तत्सत्यो विष्णुरेव च।
यानि नामानि गौणानि ह्युपचारात्परात्मनि ॥ १२.२२४.८६ ॥
虚空のまた虚空——それは有の相を持つと確定している。そのためにこれらは立てられた。その真実こそヴィシュヌである。至高の我について言われる副次的な名は比喩的用法である。
12.224.87
न चक्षुषा न मनसा न चान्येन परो विभुः ।
चिन्त्यते सूक्ष्मया बुद्ध्या वाचा वक्तुं न शक्यते ॥ १२.२२४.८७ ॥
眼によってでも、心によってでも、他の何によってでも、至高の遍在者は思惟されない。微細な知性によって思惟され、言葉で語ることはできない。
12.224.88
एतत्प्रपञ्चमखिलं तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् ।
महाघटोऽल्पकश्चैव यथा मह्यां प्रतिष्ठितौ ॥ १२.२२४.८८ ॥
この多様な世界全体は彼のうちに確立している。大きな壺と小さな壺が大地の上に据えられているように。
12.224.89
न च स्त्री न पुमांश्चैव यथैव न नपुंसकः ।
केवलज्ञानमात्रं तत्तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२२४.८९ ॥
彼は女でも男でもなく、中性でもない。彼はただ純粋な知そのものであり、そのうちにすべてが確立している。
12.224.90
भूमिसंस्थानयोगेन वस्तुसंस्थानयोगतः ।
रसभेदा यथा तोये प्रकृत्यामात्मनस्तथा ॥ १२.२२४.९० ॥
大地の形態の結合と事物の形態の結合によって、水に味の違いがあるように、プラクリティにおけるアートマンもそのようである。
12.224.91
तद्वाक्यस्मरणान्नित्यं तृप्तिं वारि पिबन्निव ।
प्राप्नोति ज्ञानमखिलं तेन तत्सुखमेधते ॥ १२.२२४.९१ ॥
その言葉を常に想起することで、水を飲む人のように常に満足し、全知を得る。それによってその幸福は増大する。
12.224.92
अनेन साध्यं किं स्याद्वै शब्देनेति मतिर्मम ।
वेदगम्यः परोऽचिन्त्य इति पौराणिका विदुः ॥ १२.२२४.९२ ॥
この言葉によって何が成し遂げられるのか、それが私の考えです。至高はヴェーダによって知られ、不可思議であると、プラーナ語り手たちは知っている。
12.224.93
निरर्थको यथा लोके तद्वत्स्यादिति मे मतिः ।
निरीक्ष्यैवं यथान्यायं वक्तुमर्हसि मेऽनघ ॥ १२.२२४.९३ ॥
世間で無意味なものがあるように、これもそうであろうというのが私の考えです。無垢な方よ、このように考察して、道理に従って私に答えるべきです。
12.224.94
वेदगम्यं परं शुद्धमिति सत्या परा श्रुतिः ।
व्याहत्या नैतदित्याह व्युपलिङ्गे च वर्तते ॥ १२.२२४.९४ ॥
「至高、清浄、ヴェーダによって知られるもの」——この至高のシュルティは真実である。「それではない」は矛盾によって言われ、それは示唆された意味にも成り立つ。
12.224.95
निरर्थको न चैवास्ति शब्दो लौकिक उत्तमे ।
अनन्वयास्तथा शब्दा निरर्था इति लौकिकैः ॥ १२.२२४.९५ ॥
最高の意味では、どの言葉も無意味ではない。世間の人々が無関係だとして無意味と呼ぶ言葉も、同様に無意味ではない。
12.224.96
गृह्यन्ते तद्वदित्येव न वर्तन्ते परात्मनि ।
अगोचरत्वं वचसां युक्तमेवं तथा शुभे ॥ १२.२२४.९६ ॥
それらはそのように把握されるが、至高の自我にはとどまらない。言葉が及ばないことはこのように当然である、吉祥なる者よ。
12.224.97
साधनस्योपदेशाच्च ह्युपायस्य च सूचनात् ।
उपलक्षणयोगेन व्यावृत्त्या च प्रदर्शनात्।
वेदगम्यः परः शुद्ध इति मे धीयते मतिः ॥ १२.२२४.९७ ॥
手段の教示、方法の示唆、標識の結合、そして排除による提示によって、至高で清浄なものはヴェーダによって知られるべきだという私の確信は定まる。
12.224.98
अध्यात्मध्यानसंभूतमभूतं… वत्स्फुटम् ।
ज्ञानं विद्धि शुभाचारे तेन यान्ति परां गतिम् ॥ १२.२२४.९८ ॥
吉行なる者よ、自我の瞑想から生じた、通常の意味では非存在である…のような明瞭な知を知れ。それによって彼らは至高の境地に至る。
12.224.99
यदि मे व्याहृतं गुह्यं श्रुतं न तु त्वया शुभे ।
तथ्यमित्येव वा शुद्धे ज्ञानं ज्ञानविलोचने ॥ १२.२२४.९९ ॥
私が語った秘密をあなたが聞いていなくても、吉祥なる者、あるいは清浄なる者よ、それを真理と受け取れ。知識の眼を持つ者よ、それこそが知である。
12.224.100
नानारूपवदस्यैवमैश्वर्यं दृश्यते शुभे ।
न वायुस्तं न सूर्यस्तं नाग्निस्तत्तत्परं पदम् ॥ १२.२२४.१०० ॥
その威光は多様な姿をもってこのように見える、吉祥なる者よ。風でもなく、太陽でもなく、火でもない。それこそが至高の境地である。
12.224.101
अनेन पूर्णमेतद्धि हृदि भूतमिहेष्यते ।
एतावदात्मविज्ञानमेतावद्यदहं स्मृतम्।
आवयोर्न च सत्वे वै तस्मादज्ञानबन्धनम् ॥ १२.२२४.१०१ ॥
これによって、全体がここで心の中に存在することが望まれる。自己の知とは、私が想起した分だけ、これほどである。我ら二人にはサットヴァがない。ゆえにこれは無知の束縛である。
12.224.102
एवं सुवर्चला हृष्टा प्रोक्ता भर्त्रा यथार्थवत् ।
परिचर्यमाणा ह्यनिशं तत्वबुद्धिसमन्विता ॥ १२.२२४.१०२ ॥
こうしてスヴァルチャラーは喜び、夫から真実に即して教えられ、真理の理解を備えて、絶えず夫に仕えた。
12.224.103
भर्ता च तामनुप्रेक्ष्य नित्यनैमित्तिकान्वितः ।
परमात्मनि गोविन्दे वासुदेवे महात्मनि ॥ १२.२२४.१०३ ॥
夫もまた彼女を見守り、日常と臨時の儀礼に従事しながら、至高の我、ゴーヴィンダ、ヴァースデーヴァ、偉大なる者に心を据えた。
12.224.104
समाधाय च कर्माणि तन्मयत्वेन भावितः ।
कालेन महता राजन्प्राप्नोति परमां गतिम् ॥ १२.२२४.१०४ ॥
行為を捧げ、それに没入し、それに満たされて、王よ、長い時を経て彼は至高の境地に達する。
12.224.105
एतत्ते कथितं राजन्यस्मात्त्वं परिपृच्छसि ।
गार्हस्थ्यं च समास्थाय गतौ जायापती परम् ॥ १२.२२४.१०५ ॥
王よ、あなたが尋ねるので、これを語った。家住期を受け入れて、夫と妻は至高の境地に達する。