ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.225
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.225.1
किं कुर्वन्सुखमाप्नोति किं कुर्वन्दुःखमाप्नुयात् ।
किं कुर्वन्निर्भयो लोके सिद्धश्चरति भारत ॥ १२.२२५.१ ॥
କଣ କଲେ ମଣିଷ ସୁଖ ପାଏ, କଣ କଲେ ଦୁଃଖ ପାଏ? କଣ କଲେ ଜଗତରେ ନିର୍ଭୟ ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ବିଚରଣ କରନ୍ତି, ହେ ଭାରତ?
12.225.2
दममेव प्रशंसन्ति वृद्धाः श्रुतिसमाधयः ।
सर्वेषामेव वर्णानां ब्राह्मणस्य विशेषतः ॥ १२.२२५.२ ॥
ବେଦାଧ୍ୟୟନରେ ଲୀନ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଦମକୁ ହିଁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି — ସମସ୍ତ ବର୍ଣ ପାଇଁ, ବିଶେଷ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ।
12.225.3
नादान्तस्य क्रियासिद्धिर्यथावदुपपद्यते ।
क्रिया तपश्च देवाश्च दमे सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२२५.३ ॥
ଯେ ଦମ ସାଧନ କରିନାହିଁ, ତା'ର କ୍ରିୟାସିଦ୍ଧି ଯଥାବିଧି ହୁଏ ନାହିଁ। କ୍ରିୟା, ତପ ଓ ଦେବତା — ସବୁ ଦମରେ ହିଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
12.225.4
दमस्तेजो वर्धयति पवित्रं दम उच्यते ।
विपाष्मा निर्भयो दान्तः पुरुषो विन्दते महत् ॥ १२.२२५.४ ॥
ଦମ ତେଜକୁ ବଢ଼ାଏ; ଦମକୁ ହିଁ ପବିତ୍ର କୁହାଯାଏ। ପାପରହିତ, ନିର୍ଭୟ ଓ ସଂଯମୀ ପୁରୁଷ ମହତ୍ ପାଏ।
12.225.5
सुखं दान्तः प्रस्वपिति सुखं च प्रतिबुध्यते ।
सुखं लोके विपर्येति मनश्चास्य प्रसीदति ॥ १२.२२५.५ ॥
ସଂଯମୀ ସୁଖରେ ଶୋଏ, ସୁଖରେ ଜାଗେ; ଜଗତରେ ସୁଖରେ ବିଚରେ, ଏବଂ ତା'ର ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ରହେ।
12.225.6
तेजो दमन ध्रियते तत्र तीक्ष्णोऽधिगच्छति ।
अमित्रांश्च बहून्नित्यं पृथगात्मनि पश्यति ॥ १२.२२५.६ ॥
ଦମ ଦ୍ୱାରା ତେଜ ଧରାଯାଏ; ସେଠାରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପୁରୁଷ ପାଏ। ଏବଂ ସେ ନିଜ ଭିତରେ ଅନେକ ଶତ୍ରୁକୁ ସର୍ବଦା ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ଦେଖେ।
12.225.7
क्रव्याद्भ्य इव भूतानामदान्तेभ्यः सदा भयम् ।
तेषां विप्रतिषेधार्थं राजा सृष्टः स्वयंभुवा ॥ १२.२२५.७ ॥
ମାଂସଭୋଜୀ ପଶୁମାନଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ଭୟ ଥିବା ପରି, ଅଦାନ୍ତ (ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ) ଲୋକମାନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସର୍ବଦା ଭୟ ଥାଏ। ସେମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂଭୁ ରାଜାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
12.225.8
आश्रमेषु च सर्वेषु दम एव विशिष्यते ।
धर्मः संरक्ष्यते तैस्तु यतस्ते धर्मसेतवः।
यच्च तेषु फलं धर्म्यं भूयो दान्ते तदुच्यते ॥ १२.२२५.८ ॥
ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମରେ ଦମ (ଆତ୍ମସଂଯମ) ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ବିବେଚିତ। ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ରକ୍ଷିତ ହୁଏ, କାରଣ ସେମାନେ ଧର୍ମର ସେତୁ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଧର୍ମ୍ୟ ଫଳ ପୁଣି ଦାନ୍ତ (ସଂଯମୀ) ବିଷୟରେ କୁହାଯାଏ।
12.225.9
तेषां लिङ्गानि वक्ष्यानि येषां समुदयो दमः ।
अकार्पण्यमसंरम्भः संतोषः श्रद्दधानता ॥ १२.२२५.९ ॥
ଯାହାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦମ ଉଦୟ ହୁଏ ସେମାନଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ କୁହାଯିବ: ଅକୃପଣତା, କ୍ଷୋଭର ଅଭାବ, ସନ୍ତୋଷ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା।
12.225.10
अक्रोध आर्जवं नित्यं नातिवादोऽभिमानिता ।
गुरुपूजाऽनसूया च दया भूतेष्वपैशुनम् ॥ १२.२२५.१० ॥
କ୍ରୋଧର ଅଭାବ, ସର୍ବଦା ସରଳତା, ଅତିବାଦ ନ କରିବା, ଅଭିମାନ ନ ରଖିବା, ଗୁରୁପୂଜା, ଈର୍ଷାର ଅଭାବ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟା ଏବଂ ଚୁଗୁଲି ନ କରିବା।
12.225.11
जनवादमृषावादस्तुतिनिन्दाविवर्जनम् ।
साधुकामांश्च स्पृहयेन्नायतिं प्रत्ययेषु च ॥ १२.२२५.११ ॥
ଲୋକନିନ୍ଦା, ମିଛ କହିବା, ପ୍ରଶଂସା ଓ ନିନ୍ଦା ତ୍ୟାଗ; ସାଧୁକାମୀମାନଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଲାଭକୁ ନୁହେଁ, ବିଶ୍ୱସନୀୟ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ।
12.225.12
अवैरकृत्सूपचारः समो निन्दाप्रशंसयोः ।
सुवृत्तः शीलसंपन्नः प्रसन्नात्माऽऽत्मवाञ्शुचिः ॥ १२.२२५.१२ ॥
ବୈର ନ କରୁଥିବା, ଉତ୍ତମ ଆଚରଣଶୀଳ, ନିନ୍ଦା ଓ ପ୍ରଶଂସାରେ ସମାନ, ସଦାଚାରୀ, ଶୀଳସମ୍ପନ୍ନ, ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ, ଆତ୍ମସଂଯମୀ ଓ ଶୁଚି।
12.225.13
प्राप्य लोके च सत्कारं स्वर्गं वै प्रेत्य गच्छति ।
दुर्गमं सर्वभूतानां प्रापयन्मोदते सुखी ॥ १२.२२५.१३ ॥
ଜଗତରେ ସମ୍ମାନ ପାଇ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ। ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଗମ ବସ୍ତୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଇ ସେ ସୁଖୀ ହୋଇ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ।
12.225.14
सर्वभूतहिते युक्तो न स्म यो द्विषते जनम् ।
महाह्रद इवाक्षोभ्यः प्राज्ञस्तृप्तः प्रसीदति ॥ १२.२२५.१४ ॥
ଯିଏ ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ହିତରେ ଲାଗିଥାଏ ଏବଂ କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟକୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ ନାହିଁ, ସେହି ପ୍ରାଜ୍ଞ ମହାହ୍ରଦ ପରି ଅଚଳ, ତୃପ୍ତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ରହେ।
12.225.15
अभयं यस्य भूतेभ्यः सर्वेषामभयं यतः ।
नमस्यः सर्वभूतानां दान्तो भवति बुद्धिमान् ॥ १२.२२५.१५ ॥
ଯାହାର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କଠାରୁ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ ଏବଂ ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅଭୟ ମିଳେ, ସେ ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ନମସ୍ୟ ହୁଏ; ସେ ଦାନ୍ତ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୁଏ।
12.225.16
न हृष्यति महत्यर्थे व्यसने च न शोचति ।
सदाऽपरिमितप्रज्ञः स दान्तो द्विज उच्यते ॥ १२.२२५.१६ ॥
ମହା ଲାଭରେ ସେ ହର୍ଷିତ ହୁଏ ନାହିଁ ଏବଂ ବିପଦରେ ଶୋକ କରେ ନାହିଁ। ସର୍ବଦା ଅପରିମିତ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ସେ ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ବୋଲି କଥିତ ହୁଏ।
12.225.17
कर्मभिः श्रुतसंपन्नः सद्भिराचारेतः शुचिः ।
सदैव दमसंयुक्तस्तस्य भुङ्क्ते महाफलम् ॥ १२.२२५.१७ ॥
କର୍ମ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ସଜ୍ଜନଙ୍କ ଆଚାରରେ ଶୁଚି ରହିବା ଉଚିତ; ସଦା ଦମଯୁକ୍ତ ଯେ, ସେ ତାହାର ମହାଫଳ ଭୋଗ କରେ।
12.225.18
अनसूयाऽक्षमा शान्तिः संतोषः प्रियवादिता ।
सत्यं दानमनायासो नैष मार्गो दुरात्मनाम् ॥ १२.२२५.१८ ॥
ଅସୂୟାହୀନତା, କ୍ଷମା, ଶାନ୍ତି, ସନ୍ତୋଷ, ପ୍ରିୟବାଣୀ, ସତ୍ୟ, ଦାନ, ସହଜତା — ଏହା ଦୁରାତ୍ମାଙ୍କ ପଥ ନୁହେଁ।
12.225.19
कामक्रोधौ च लोभश्च परस्येर्ष्या विकत्थना ।
अतुष्टिरनृतं मोह एष मार्गो दुरात्मनाम् ॥ १२.२२५.१९ ॥
କାମ ଓ କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ଅନ୍ୟ ପ୍ରତି ଈର୍ଷା, ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସା, ଅସନ୍ତୋଷ, ମିଥ୍ୟା ଓ ମୋହ — ଏହା ଦୁରାତ୍ମାମାନଙ୍କର ପଥ।
12.225.20
कामक्रोधौ वशे कृत्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ।
विक्रम्य घोरे तमसि ब्राह्मणः संशितव्रतः।
कालाकाङ्क्षी चरेल्लोकान्निरपाय इवात्मवान् ॥ १२.२२५.२० ॥
କାମ ଓ କ୍ରୋଧକୁ ବଶ କରି, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହୋଇ, ଘୋର ଅନ୍ଧକାରରେ ସାହସରେ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ, କଠୋର ବ୍ରତଧାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମୟର ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରି ଆତ୍ମସଂଯମୀ ପରି ନିର୍ଭୟରେ ଲୋକସମୂହରେ ବିଚରଣ କରନ୍ତୁ।