మహాభారతం · అధ్యాయం 12.225
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.225.1
किं कुर्वन्सुखमाप्नोति किं कुर्वन्दुःखमाप्नुयात् ।
किं कुर्वन्निर्भयो लोके सिद्धश्चरति भारत ॥ १२.२२५.१ ॥
ఏమి చేస్తే సుఖం పొందుతాడు, ఏమి చేస్తే దుఃఖం పొందుతాడు? ఏమి చేస్తే లోకంలో భయరహితుడైన సిద్ధుడు సంచరిస్తాడు, ఓ భారతా?
12.225.2
दममेव प्रशंसन्ति वृद्धाः श्रुतिसमाधयः ।
सर्वेषामेव वर्णानां ब्राह्मणस्य विशेषतः ॥ १२.२२५.२ ॥
వేద అధ్యయనంలో మునిగిన వృద్ధులు దమమునే ప్రశంసిస్తారు — అన్ని వర్ణాలకూ, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణునికి.
12.225.3
नादान्तस्य क्रियासिद्धिर्यथावदुपपद्यते ।
क्रिया तपश्च देवाश्च दमे सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ १२.२२५.३ ॥
దమాన్ని సాధించనివానికి క్రియా ఫలసిద్ధి సరిగా కలుగదు. క్రియ, తపస్సు, దేవతలు — అన్నీ దమంలోనే స్థిరపడి ఉంటాయి.
12.225.4
दमस्तेजो वर्धयति पवित्रं दम उच्यते ।
विपाष्मा निर्भयो दान्तः पुरुषो विन्दते महत् ॥ १२.२२५.४ ॥
దమం తేజస్సును వృద్ధి చేస్తుంది; దమమే పవిత్రమని చెప్పబడుతుంది. పాపరహితుడు, భయరహితుడు, దాంతుడైన పురుషుడు మహత్తును పొందుతాడు.
12.225.5
सुखं दान्तः प्रस्वपिति सुखं च प्रतिबुध्यते ।
सुखं लोके विपर्येति मनश्चास्य प्रसीदति ॥ १२.२२५.५ ॥
దాంతుడు సుఖంగా నిద్రిస్తాడు, సుఖంగా మేల్కొంటాడు; లోకంలో సుఖంగా సంచరిస్తాడు, అతని మనస్సు ప్రసన్నంగా ఉంటుంది.
12.225.6
तेजो दमन ध्रियते तत्र तीक्ष्णोऽधिगच्छति ।
अमित्रांश्च बहून्नित्यं पृथगात्मनि पश्यति ॥ १२.२२५.६ ॥
దమం ద్వారా తేజస్సు ధరింపబడుతుంది; అక్కడ తీక్ష్ణుడు సాధిస్తాడు. మరియు అతడు తనలోనే అనేక శత్రువులను ఎల్లప్పుడూ వేర్వేరుగా చూస్తాడు.
12.225.7
क्रव्याद्भ्य इव भूतानामदान्तेभ्यः सदा भयम् ।
तेषां विप्रतिषेधार्थं राजा सृष्टः स्वयंभुवा ॥ १२.२२५.७ ॥
మాంసాహార జంతువుల వల్ల ప్రాణులకు ఎల్లప్పుడూ భయం ఉన్నట్లే, అదాంతులైన (అణచలేని) వారి వల్ల కూడా ఎల్లప్పుడూ భయం ఉంటుంది. వారిని అదుపు చేయడానికి స్వయంభువు రాజును సృష్టించాడు.
12.225.8
आश्रमेषु च सर्वेषु दम एव विशिष्यते ।
धर्मः संरक्ष्यते तैस्तु यतस्ते धर्मसेतवः।
यच्च तेषु फलं धर्म्यं भूयो दान्ते तदुच्यते ॥ १२.२२५.८ ॥
అన్ని ఆశ్రమాలలో దమమే (ఆత్మనిగ్రహమే) అత్యుత్తమమైనదిగా పరిగణించబడుతుంది. వారి ద్వారానే ధర్మం రక్షించబడుతుంది, ఎందుకంటే వారు ధర్మ సేతువులు. వారిలో ఉన్న ధర్మఫలం మళ్లీ దాంతునిలో చెప్పబడుతుంది.
12.225.9
तेषां लिङ्गानि वक्ष्यानि येषां समुदयो दमः ।
अकार्पण्यमसंरम्भः संतोषः श्रद्दधानता ॥ १२.२२५.९ ॥
ఎవరిలో దమం ఉదయిస్తుందో వారి లక్షణాలను చెప్పబోతున్నాను: లోభం లేకపోవడం, ఆవేశం లేకపోవడం, సంతృప్తి, శ్రద్ధ.
12.225.10
अक्रोध आर्जवं नित्यं नातिवादोऽभिमानिता ।
गुरुपूजाऽनसूया च दया भूतेष्वपैशुनम् ॥ १२.२२५.१० ॥
కోపం లేకపోవడం, ఎల్లప్పుడూ ఋజుత్వం, అతిమాట్లాడకపోవడం, అహంకారం లేకపోవడం, గురువులను పూజించడం, అసూయ లేకపోవడం, ప్రాణులపై దయ, చాడీలు చెప్పకపోవడం.
12.225.11
जनवादमृषावादस्तुतिनिन्दाविवर्जनम् ।
साधुकामांश्च स्पृहयेन्नायतिं प्रत्ययेषु च ॥ १२.२२५.११ ॥
లోకాపవాదం, అసత్యం, స్తుతి నిందలను విడిచిపెట్టడం; సాధు కాముకులను కోరాలి, భవిష్యత్ లాభాన్ని కాదు, నమ్మకమైన విషయాలలో కూడా.
12.225.12
अवैरकृत्सूपचारः समो निन्दाप्रशंसयोः ।
सुवृत्तः शीलसंपन्नः प्रसन्नात्माऽऽत्मवाञ्शुचिः ॥ १२.२२५.१२ ॥
శత్రుత్వం చేయనివాడు, మంచి ప్రవర్తన కలవాడు, నింద స్తుతులలో సమానుడు, సదాచారి, శీలసంపన్నుడు, ప్రసన్న మనస్కుడు, ఆత్మనిగ్రహం కలవాడు, శుచి.
12.225.13
प्राप्य लोके च सत्कारं स्वर्गं वै प्रेत्य गच्छति ।
दुर्गमं सर्वभूतानां प्रापयन्मोदते सुखी ॥ १२.२२५.१३ ॥
లోకంలో గౌరవాన్ని పొంది మరణానంతరం అతడు స్వర్గానికి వెళ్తాడు. సర్వప్రాణులకు దుర్గమమైన దానిని పొందించి అతడు సుఖంగా ఆనందిస్తాడు.
12.225.14
सर्वभूतहिते युक्तो न स्म यो द्विषते जनम् ।
महाह्रद इवाक्षोभ्यः प्राज्ञस्तृप्तः प्रसीदति ॥ १२.२२५.१४ ॥
సర్వప్రాణుల హితంలో నిమగ్నుడై ఏ మనిషినీ ద్వేషించనివాడు, మహా సరస్సులా కదలనివాడై, జ్ఞాని తృప్తితో ప్రసన్నంగా ఉంటాడు.
12.225.15
अभयं यस्य भूतेभ्यः सर्वेषामभयं यतः ।
नमस्यः सर्वभूतानां दान्तो भवति बुद्धिमान् ॥ १२.२२५.१५ ॥
ఏ ప్రాణి నుండీ అతనికి భయం లేదు, అతని వల్ల సర్వప్రాణులకూ భయం లేదు. అతడు సర్వప్రాణులచే నమస్కరింపదగినవాడై, దాంతుడు, బుద్ధిమంతుడు అవుతాడు.
12.225.16
न हृष्यति महत्यर्थे व्यसने च न शोचति ।
सदाऽपरिमितप्रज्ञः स दान्तो द्विज उच्यते ॥ १२.२२५.१६ ॥
గొప్ప లాభంలో అతడు సంతోషించడు, ఆపదలో శోకించడు. ఎల్లప్పుడూ అపరిమితమైన ప్రజ్ఞ గలవాడైన అతడే దాంతుడైన ద్విజుడు అని చెప్పబడతాడు.
12.225.17
कर्मभिः श्रुतसंपन्नः सद्भिराचारेतः शुचिः ।
सदैव दमसंयुक्तस्तस्य भुङ्क्ते महाफलम् ॥ १२.२२५.१७ ॥
కర్మలతో, శాస్త్రజ్ఞానంతో సంపన్నుడై, సత్పురుషుల ఆచారంతో పవిత్రుడై ఉండాలి; సదా దమంతో కూడినవాడు దాని మహాఫలాన్ని అనుభవిస్తాడు.
12.225.18
अनसूयाऽक्षमा शान्तिः संतोषः प्रियवादिता ।
सत्यं दानमनायासो नैष मार्गो दुरात्मनाम् ॥ १२.२२५.१८ ॥
అసూయలేకపోవడం, క్షమ, శాంతి, సంతోషం, ప్రియవాదిత, సత్యం, దానం, అనాయాసం — ఇది దుష్టాత్ముల మార్గం కాదు.
12.225.19
कामक्रोधौ च लोभश्च परस्येर्ष्या विकत्थना ।
अतुष्टिरनृतं मोह एष मार्गो दुरात्मनाम् ॥ १२.२२५.१९ ॥
కామము, క్రోధము, లోభము, ఇతరులపై ఈర్ష్య, ఆత్మస్తుతి, అసంతృప్తి, అసత్యము, మోహము — ఇదే దురాత్ములకు మార్గం.
12.225.20
कामक्रोधौ वशे कृत्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ।
विक्रम्य घोरे तमसि ब्राह्मणः संशितव्रतः।
कालाकाङ्क्षी चरेल्लोकान्निरपाय इवात्मवान् ॥ १२.२२५.२० ॥
కామక్రోధాలను వశపరచుకొని, బ్రహ్మచారిగా ఇంద్రియాలను జయించి, ఘోరమైన చీకటిలోకి ధైర్యంగా ప్రవేశించి, కఠిన వ్రతుడైన బ్రాహ్మణుడు కాలాన్ని నిరీక్షిస్తూ, ఆత్మసంయమం కలవానిలా భయరహితంగా లోకాలలో సంచరించాలి.