ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.228
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.228.1
यदिदं तप इत्याहुः किं तपः संप्रकीर्तितम् ।
उपवासमथान्यत्तु वेदाचारमथो नु किम्।
शास्त्रं तपो महाप्राज्ञ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२२८.१ ॥
ଏହାକୁ ତପ କୁହାଯାଏ; ତପ ଭାବେ କ'ଣ ଘୋଷିତ ହୋଇଛି? ଉପବାସ, ନା ଅନ୍ୟ କିଛି, ନା ବେଦାଚାର? ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ପିତାମହ, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
12.228.2
पक्षमासोपवासादीन्मन्यन्ते वै तपोधनाः ।
वेदव्रतादीनि तप अपरे वेदपारगाः।
वेदपारायणं चान्ये चाहुस्तत्वमथापरे ॥ १२.२२८.२ ॥
ତପୋଧନମାନେ ପକ୍ଷ ଓ ମାସର ଉପବାସ ଆଦିକୁ ତପ ବୋଲି ମାନନ୍ତି। ବେଦବ୍ରତ ଆଦିକୁ ଅନ୍ୟମାନେ ତପ କୁହନ୍ତି; ବେଦପାରଗମାନେ ବେଦପାରାୟଣକୁ, ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ତପ କୁହନ୍ତି।
12.228.3
यथाविहितमाचारस्तपः सर्वं व्रतं गताः ।
आत्मविद्याविधानं यत्तत्तपः परिकीर्तितम् ॥ १२.२२८.३ ॥
ବିହିତ ଆଚାର ହିଁ ସମସ୍ତ ବ୍ରତ; ବ୍ରତପ୍ରାପ୍ତମାନଙ୍କର ତପ ମଧ୍ୟ ତାହା। ଆତ୍ମବିଦ୍ୟାର ଯେଉଁ ବିଧାନ, ତାହାକୁ ହିଁ ତପ କୁହାଯାଇଛି।
12.228.4
त्यागस्तपस्तथा शान्तिस्तप इन्द्रियनिग्रहः ।
ब्रह्मचर्यं तपः प्रोक्तमाहुरेवं द्विजातयः ॥ १२.२२८.४ ॥
ତ୍ୟାଗ ତପ; ସେହିପରି ଶାନ୍ତି ତପ; ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ତପ। ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟକୁ ତପ କୁହାଯାଇଛି; ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏପରି କୁହନ୍ତି।
12.228.5
सदोपवासो यो विद्वान्ब्रह्मचारी सदा भवेत् ॥ १२.२२८.५ ॥
ଯେଉଁ ବିଦ୍ୱାନ ସଦା ଉପବାସୀ ଏବଂ ସଦା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ହୁଅନ୍ତି।
12.228.6
यो मुनिश्च सदा धीमान्विघसाशी विमत्सरः ।
ततस्त्वनन्तमप्याहुर्यो नित्यमतिथिप्रियः ॥ १२.२२८.६ ॥
ଯେଉଁ ମୁନି ସଦା ଧୀମାନ, ବିଘସାଶୀ ଏବଂ ମତ୍ସରଶୂନ୍ୟ; ତାହାକୁ ଅନନ୍ତ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଯେ ନିତ୍ୟ ଅତିଥିପ୍ରିୟ।
12.228.7
नान्तराशीस्ततो नित्यमुपवासी महाव्रतः ।
ऋतुगामी तथा प्रोक्तो विघसाशी स्मृतो बुधैः ॥ १२.२२८.७ ॥
ମଝିରେ ନ ଖାଉଥିବା, ସର୍ବଦା ଉପବାସୀ, ମହାବ୍ରତୀ, ଋତୁକାଳରେ ହିଁ ସଙ୍ଗ କରୁଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାକୁ ବିଘସାଶୀ ବୋଲି ମାନନ୍ତି।
12.228.8
भृत्यशेषं तु यो भुङ्क्ते यज्ञशेषं तथाऽमृतम् ।
एवं नानार्थसंयोगं तपः शश्वदुदाहृतम् ॥ १२.२२८.८ ॥
ଯିଏ ଭୃତ୍ୟଙ୍କ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଭୋଜନ କରେ ଓ ଯଜ୍ଞର ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଅମୃତ ଗ୍ରହଣ କରେ; ଏହିପରି ଅନେକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ସଂଯୋଗରୂପ ତପ ସର୍ବଦା କୁହାଯାଇଛି।
12.228.9
केषां लोका ह्यपर्यन्ताः सर्वे सत्यव्रते स्थिताः ।
येऽपि कर्ममयं प्राहुस्ते द्विजा ब्राह्मणाः स्मृताः।
रमन्ते दिव्यभोगैश्च पूजिता ह्यप्सरोगणैः ॥ १२.२२८.९ ॥
ଯାହାଙ୍କ ଲୋକ ଅନନ୍ତ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସତ୍ୟବ୍ରତରେ ସ୍ଥିତ। ଯେଉଁମାନେ କର୍ମମୟ ତପ କୁହନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୋଲି ମାନ୍ୟ; ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଭୋଗରେ ରମନ୍ତି ଏବଂ ଅପ୍ସରା ଗଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।
12.228.10
ज्ञानात्मकं तपश्शब्दं ये वदन्ति विनिश्चिताः ।
ते ह्यन्तराऽऽत्मसद्भावं प्रपन्ना नृपसत्तम ॥ १२.२२८.१० ॥
ତପ ଶବ୍ଦକୁ ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଯେଉଁମାନେ କୁହନ୍ତି, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ଅନ୍ତରାତ୍ମାର ସତ୍ୟସ୍ୱଭାବ ପ୍ରାପ୍ତ।
12.228.11
एतत्ते नृपशार्दूल प्रोक्तं यत्पृष्ट्वानसि ।
यथा वस्तुनि संज्ञानि विविधानि भवन्त्युत ॥ १२.२२८.११ ॥
ହେ ନୃପଶାର୍ଦ୍ଦୂଳ, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ ତାହାର ଉତ୍ତର ଏହା ତୁମକୁ କୁହାଗଲା; ଯେପରି ବସ୍ତୁର ଅନେକ ନାମ ହୁଏ।
12.228.12
पितामह महाप्राज्ञ राजाधीना नृपाः पुनः ।
अन्यानि च सहस्राणि नामानि विविधानि च ॥ १२.२२८.१२ ॥
ହେ ପିତାମହ, ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ରାଜାଧୀନ ନୃପମାନେ ପୁଣି, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ହଜାର ହଜାର ବିବିଧ ନାମ।
12.228.13
प्रतियोगीनि वै तेषां छन्नान्यस्तमितानि च ।
दृढं सर्वं प्राकृतकभिदं सर्वत्र पश्य वै ॥ १२.२२८.१३ ॥
ସେମାନଙ୍କର ବିପରୀତ ଭାବଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଲୁଚି ଅସ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାକୃତ ସୃଷ୍ଟି ଦୃଢ଼; ସର୍ବତ୍ର ତାହା ଦେଖ।
12.228.14
तस्माद्यथागतं राजन्यथारुचि नृणां भवेत् ।
अस्मिन्नर्थे पुरावृत्तं शृणु राजन्युधिष्ठिर ॥ १२.२२८.१४ ॥
ତେଣୁ, ହେ ରାଜନ୍, ଯେପରି ଆସିଛି ସେପରି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଯେପରି ରୁଚେ ସେପରି ହେଉ। ଏହି ବିଷୟରେ ପୂର୍ବ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣ, ହେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
12.228.15
ब्राह्मणानां समूहे तु यदुवाच सुवर्चला ।
देवलस्य सुता विद्वन्सर्वलक्षणशोभिता ॥ १२.२२८.१५ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସଭାରେ ସୁବର୍ଚଳା ଯାହା କହିଥିଲେ — ଦେବଳଙ୍କ କନ୍ୟା, ହେ ବିଦ୍ୱାନ, ଯିଏ ସର୍ବ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ଶୋଭିତା ଥିଲେ।
12.228.16
कन्या सुवर्चला नाम योगभावितचेतना ।
हेतुना केन जाता सा निर्द्वन्द्वा नष्टसंशया ॥ १२.२२८.१६ ॥
ସୁବର୍ଚଳା ନାମୀ କନ୍ୟା, ଯାହାର ଚିତ୍ତ ଯୋଗରେ ଭାବିତ — କେଉଁ କାରଣରୁ ସେ ଜନ୍ମିଲେ? ସେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରହିତା ଓ ସଂଶୟନଷ୍ଟା ଥିଲେ।
12.228.17
साऽब्रवीत्पितरं विप्रं वरान्वेषणतत्परा ॥ १२.२२८.१७ ॥
ବର ଅନ୍ୱେଷଣରେ ତତ୍ପର ହୋଇ ସେ ପିତା ସେଇ ବିପ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
12.228.18
अन्धाय मां महाप्राज्ञ देहि वीक्ष्य सुलोचनम् ।
एवं स्म च पितः शश्वन्मयेदं…मुने ॥ १२.२२८.१८ ॥
"ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ମୋତେ ଜଣେ ଅନ୍ଧକୁ ଦିଅ; ସୁଲୋଚନକୁ ଦେଖି... ହେ ପିତା, ହେ ମୁନି, ଏହିପରି ମୋ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବଦା ଏହା..."
12.228.19
न शक्यं प्रार्थितुं वत्से त्वयाऽद्य प्रतिभाति मे ।
अन्धताऽनन्धता चेति विचारो मम जायते।
उन्मत्तेव सुते वाक्यं भाषसे पृथुलोचने ॥ १२.२२८.१९ ॥
ଝିଅ, ଏହା ମାଗିବା ମୋ ପାଇଁ ସମ୍ଭବ ମନେ ହେଉନାହିଁ। ଆଜି ତୁମ କଥା ମୋ ବୁଝାମଣାରେ ଆସୁନାହିଁ। ଅନ୍ଧତା ଓ ଅନ୍ଧତାହୀନତା, ଏ ବିଷୟରେ ମୋ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଉଠୁଛି। ହେ ବିଶାଳନୟନା, ତୁମେ ପାଗଳୀ ପରି କଥା କହୁଛ।
12.228.20
नाहमुन्मत्तभूताऽऽद्य बुद्धिपूर्वं ब्रवीमि ते ।
विद्धि वैतादृशं लोके स मां भजति वेदवित् ॥ १२.२२८.२० ॥
ମୁଁ ଆଜି ପାଗଳୀ ହୋଇନାହିଁ; ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ବକ ତୁମକୁ କହୁଛି। ଜଗତରେ ଏମିତି ବୋଲି ଜାଣ। ବେଦଜ୍ଞ ସେ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
12.228.21
यान्यांस्त्वं मन्यसे दातुं मां द्विजोत्तम तानिह ।
आनयान्यान्महाभाग ह्यहं द्रक्ष्यामि तेषु तम् ॥ १२.२२८.२१ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ତୁମେ ମୋତେ ଯାହା ଦେବାକୁ ଭାବୁଛ, ତାହା ଏଠାକୁ ଆଣ। ହେ ମହାଭାଗ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଣ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବି।
12.228.22
तथेति चोक्त्वा तां विप्रः प्रेषयामास शिष्यकान् ।
ऋषेः प्रभावं दृष्ट्वा ते कन्यायाश्च द्विजोत्तमाः।
अनेकमुनयो राजन्संप्राप्ता देवलाश्रमम् ॥ १२.२२८.२२ ॥
'ସେମିତି ହେଉ' ବୋଲି କହି ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ। ଋଷିଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଓ କନ୍ୟାଙ୍କ ତେଜ ଦେଖି, ହେ ରାଜନ, ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଓ ଅନେକ ମୁନି ଦେବଳଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ।
12.228.23
तानागतानथाभ्यर्च्यं कन्यामाह पिता महान् ।
यदीच्छसि वरं भद्रे तं विप्रं वरय स्वयम् ॥ १२.२२८.२३ ॥
ଆସିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ମହାନ ପିତା କନ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ଯଦି ତୁମେ ବର ଚାହଁ, ତେବେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତୁମେ ନିଜେ ବରଣ କର।'
12.228.24
तथेचि चोक्त्वा कल्याणी तप्तहेमनिभानना ।
करसंमितमध्याङ्गी वाक्यमाह तपोधनाः ॥ १२.२२८.२४ ॥
'ସେମିତି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ତପ୍ତ ସୁନା ପରି ମୁଖ ଓ ହାତ ପରିମିତ କଟିଦେଶ ବିଶିଷ୍ଟା ସେ କଲ୍ୟାଣୀ, ହେ ତପୋଧନମାନେ, ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲା।
12.228.25
यद्यस्ति संमतो विप्रो ह्यन्धोऽनन्धः स मे वरः ।
नोचुर्विप्रा महाभागां प्रतिवाक्यं ययुश्च ते ॥ १२.२२८.२५ ॥
ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ୍ମତ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ଅନ୍ଧ ହୁଅନ୍ତୁ ବା ନ ହୁଅନ୍ତୁ, ସେ ହିଁ ମୋର ବର। କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେହି ମହାଭାଗାକୁ ଉତ୍ତର ନ ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ।
12.228.26
कन्या च तिष्ठतामत्र पितुर्वेश्मनि भारत ॥ १२.२२८.२६ ॥
ହେ ଭାରତ, ସେ କନ୍ୟା ଏଠାରେ ପିତାଙ୍କ ଗୃହରେ ହିଁ ରହୁ।
12.228.27
श्वेतकेतुः कहालस्य श्यालः परमधर्मवित् ।
श्रुत्वा ब्रह्मा तदागम्य कन्यामाह महीपते ॥ १२.२२८.२७ ॥
କହାଲଙ୍କ ଶ୍ୟାଳ ଶ୍ଵେତକେତୁ, ପରମଧର୍ମଜ୍ଞ, ଏହା ଶୁଣି ସେଠାକୁ ଆସି କନ୍ୟାକୁ କହିଲେ, ହେ ମହୀପତି।
12.228.28
सोहं भद्रे समावृत्तस्त्वयोक्तो यः पुरा द्विजः ।
विशालनयनं विद्धि मामन्धोऽहं वृणीष्व माम् ॥ १२.२२८.२८ ॥
ହେ ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ କହିଥିଲ, ସେ ମୁଁ। ମୋତେ ବିଶାଳନୟନ ବୋଲି ଜାଣ; ମୁଁ ଅନ୍ଧ। ମୋତେ ବରଣ କର।
12.228.29
कथं विशालनेत्रोऽसि कथं वा त्वमलोचनः ।
ब्रूहि पश्चादहं विद्वन्परीक्षे त्वां द्विजोत्तम ॥ १२.२२८.२९ ॥
ତୁମେ ବିଶାଳନୟନ କିପରି, କିମ୍ବା ତୁମେ ଅନ୍ଧ କିପରି? କୁହ, ହେ ବିଦ୍ୱାନ। ପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବି, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ।
12.228.30
शब्दे स्पर्शे तथा रूपे रसे गन्धे सहेतुकम् ।
न मे प्रवर्तते चेतो न प्रत्यक्षं हि तेषु मे।
अलोचनोऽहं तस्माद्धि न गतिर्विद्यते यतः ॥ १२.२२८.३० ॥
ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ, ରୂପ, ରସ, ଗନ୍ଧରେ କାରଣ ସହିତ ମୋ ମନ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ମୋର ନାହିଁ। ଅତଏବ ମୁଁ ଅଲୋଚନ, କାରଣ ମୋର କୌଣସି ପଥ ନାହିଁ।
12.228.31
येन पश्यति सुश्रोणि भाषते स्पृशते पुनः ।
भुज्यते घ्रायते नित्यं शृणोति मनुते तथा ॥ १२.२२८.३१ ॥
ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିଦେଶା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ଦେଖେ, କହେ, ପୁଣି ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସର୍ବଦା ଖାଏ, ଘ୍ରାଣ ନିଏ, ଶୁଣେ ଓ ଜାଣେ, ସେହିପରି।
12.228.32
तच्चक्षुर्विद्यते मह्यं येन पश्यति वै स्फुटम् ।
सुलोचनोऽहं भद्रे वै पृच्छ वा किं वदामि ते।
सर्वमस्मिन्न मे विद्या विद्वान्हि परमार्थतः ॥ १२.२२८.३२ ॥
ମୋ ପାଖରେ ସେହି ଚକ୍ଷୁ ଅଛି ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖେ। ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ମୁଁ ସୁଲୋଚନ। ପଚାର, କିମ୍ବା ତୁମକୁ କ'ଣ କହିବି? ଏଥିରେ ସବୁ ମୋର ଜଣା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ପରମାର୍ଥରେ ମୁଁ ବିଦ୍ୱାନ।
12.228.33
सा विशुद्धा ततो भूत्वा श्वेतकेतुं महामुनिम् ।
प्रणम्य पूजयामास तां भार्यां स च लब्धवान् ॥ १२.२२८.३३ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ମହାମୁନି ଶ୍ୱେତକେତୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପୂଜା କଲା; ସେ ତାକୁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ରୂପେ ପାଇଲେ।
12.228.34
वैराग्यसंयुता कन्या तादृशं परिमुत्तमम् ।
प्राप्ता राजन्महाप्राज्ञ तस्मादर्थः पृथक्पृथक् ॥ १२.२२८.३४ ॥
ବୈରାଗ୍ୟଯୁକ୍ତା କନ୍ୟା ଏପରି ପରମୋତ୍ତମ ପାଇଲା। ହେ ରାଜନ, ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ତେଣୁ ଅର୍ଥକୁ ଏକ ଏକ କରି ବୁଝ।
12.228.35
एतत्ते कथितं राजन्किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १२.२२८.३५ ॥
ହେ ରାଜନ, ଏହା ତୁମକୁ କହାଗଲା। ଆଉ କ'ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର?