มหาภารตะ · อัธยายะ 12.228
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.228.1
यदिदं तप इत्याहुः किं तपः संप्रकीर्तितम् ।
उपवासमथान्यत्तु वेदाचारमथो नु किम्।
शास्त्रं तपो महाप्राज्ञ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२२८.१ ॥
การที่เขาเรียกกันว่าตปะนั้น ตปะถูกประกาศไว้ว่าเป็นอะไร เป็นการอดอาหารหรือสิ่งอื่น หรือเป็นการประพฤติตามพระเวท หรือเป็นคัมภีร์ โอ ปู่ผู้มีปัญญายิ่ง โปรดบอกข้าพเจ้าด้วยเถิด
12.228.2
पक्षमासोपवासादीन्मन्यन्ते वै तपोधनाः ।
वेदव्रतादीनि तप अपरे वेदपारगाः।
वेदपारायणं चान्ये चाहुस्तत्वमथापरे ॥ १२.२२८.२ ॥
บรรดาผู้มีตปะเป็นทรัพย์สมบัติ ย่อมถือว่าการอดอาหารรายปักษ์และรายเดือนเป็นต้นนั้นคือตปะ บางพวกกล่าวว่าการถือพรตตามพระเวทเป็นต้นคือตปะ บางพวกผู้ข้ามพ้นพระเวทแล้วกล่าวว่าการสวดพระเวทให้ครบถ้วนคือตปะ และบางพวกก็กล่าวว่าความจริงคือตปะ
12.228.3
यथाविहितमाचारस्तपः सर्वं व्रतं गताः ।
आत्मविद्याविधानं यत्तत्तपः परिकीर्तितम् ॥ १२.२२८.३ ॥
การประพฤติตามที่กำหนดไว้ตามวิธีคือพรตทั้งหมด และเป็นตปะของผู้บรรลุพรตทั้งหลาย การปฏิบัติตามวิธีแห่งความรู้เกี่ยวกับอาตมันนั้น ท่านประกาศไว้ว่าคือตปะ
12.228.4
त्यागस्तपस्तथा शान्तिस्तप इन्द्रियनिग्रहः ।
ब्रह्मचर्यं तपः प्रोक्तमाहुरेवं द्विजातयः ॥ १२.२२८.४ ॥
การสละคือตปะ ความสงบก็คือตปะ การควบคุมอินทรีย์คือตปะ การประพฤติพรหมจรรย์ท่านกล่าวว่าเป็นตปะ พวกทวิชาติกล่าวไว้เช่นนี้
12.228.5
सदोपवासो यो विद्वान्ब्रह्मचारी सदा भवेत् ॥ १२.२२८.५ ॥
ผู้รอบรู้ที่อดอาหารอยู่เสมอและประพฤติพรหมจรรย์อยู่เสมอ
12.228.6
यो मुनिश्च सदा धीमान्विघसाशी विमत्सरः ।
ततस्त्वनन्तमप्याहुर्यो नित्यमतिथिप्रियः ॥ १२.२२८.६ ॥
มุนีผู้มีปัญญาอยู่เสมอ เป็นผู้กินเศษอาหาร (วิฆสาศิน) และปราศจากความริษยา บรรดาผู้เรียกท่านว่าไม่มีที่สิ้นสุดนั้น คือผู้ที่รักแขกอยู่เป็นนิจ
12.228.7
नान्तराशीस्ततो नित्यमुपवासी महाव्रतः ।
ऋतुगामी तथा प्रोक्तो विघसाशी स्मृतो बुधैः ॥ १२.२२८.७ ॥
ผู้ไม่กินระหว่างมื้อ ผู้อดอาหารอยู่เป็นนิจและถือพรตใหญ่ ผู้ร่วมประเวณีเฉพาะในฤดูกาลที่เหมาะสมนั้นท่านกล่าวไว้ และบัณฑิตถือว่าผู้กินแต่เศษอาหารเป็นผู้นั้น
12.228.8
भृत्यशेषं तु यो भुङ्क्ते यज्ञशेषं तथाऽमृतम् ।
एवं नानार्थसंयोगं तपः शश्वदुदाहृतम् ॥ १२.२२८.८ ॥
ผู้ที่กินเศษของบรรดาผู้รับใช้ และกินเศษของยัญ ซึ่งคืออมฤต การประกอบกันของวัตถุประสงค์หลายอย่างเช่นนี้ ตปะได้ถูกประกาศไว้เสมอ
12.228.9
केषां लोका ह्यपर्यन्ताः सर्वे सत्यव्रते स्थिताः ।
येऽपि कर्ममयं प्राहुस्ते द्विजा ब्राह्मणाः स्मृताः।
रमन्ते दिव्यभोगैश्च पूजिता ह्यप्सरोगणैः ॥ १२.२२८.९ ॥
โลกของบุคคลเหล่าใดไม่มีที่สิ้นสุด ทุกคนดำรงอยู่ในพรตแห่งความสัตย์ ผู้ที่กล่าวว่าตปะประกอบด้วยการกระทำก็ถือว่าเป็นทวิชาติและเป็นพราหมณ์ ท่านเหล่านั้นชื่นชมกับความเพลิดเพลินอันทิพย์ และได้รับการบูชาจากหมู่อัปสร
12.228.10
ज्ञानात्मकं तपश्शब्दं ये वदन्ति विनिश्चिताः ।
ते ह्यन्तराऽऽत्मसद्भावं प्रपन्ना नृपसत्तम ॥ १२.२२८.१० ॥
ผู้มั่นคงแน่วแน่เหล่าใดที่กล่าวคำว่าตปะซึ่งประกอบด้วยความรู้ ท่านเหล่านั้นได้บรรลุภาวะที่แท้จริงของอาตมันภายใน โอ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์
12.228.11
एतत्ते नृपशार्दूल प्रोक्तं यत्पृष्ट्वानसि ।
यथा वस्तुनि संज्ञानि विविधानि भवन्त्युत ॥ १२.२२८.११ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ผู้เป็นเสือในหมู่กษัตริย์ สิ่งนี้ได้ถูกกล่าวแก่ท่านแล้ว ตามที่ท่านได้ทูลถาม เช่นเดียวกับที่สิ่งต่าง ๆ ย่อมมีชื่อเรียกต่าง ๆ กันมากมาย
12.228.12
पितामह महाप्राज्ञ राजाधीना नृपाः पुनः ।
अन्यानि च सहस्राणि नामानि विविधानि च ॥ १२.२२८.१२ ॥
ปู่ผู้มีปัญญายิ่ง กษัตริย์ทั้งหลายผู้อยู่ใต้การปกครองของผู้ปกครองอีกครั้งหนึ่ง และยังมีชื่อต่าง ๆ อีกนับพันชื่อ
12.228.13
प्रतियोगीनि वै तेषां छन्नान्यस्तमितानि च ।
दृढं सर्वं प्राकृतकभिदं सर्वत्र पश्य वै ॥ १२.२२८.१३ ॥
สภาวะที่ตรงข้ามกับสิ่งเหล่านั้นก็ซ่อนเร้นและดับไปแล้ว ระเบียบธรรมชาติทั้งหมดนี้มั่นคง จงเห็นสิ่งนี้ในทุกที่เถิด
12.228.14
तस्माद्यथागतं राजन्यथारुचि नृणां भवेत् ।
अस्मिन्नर्थे पुरावृत्तं शृणु राजन्युधिष्ठिर ॥ १२.२२८.१४ ॥
เหตุฉะนั้น ข้าแต่กษัตริย์ ขอให้เป็นไปตามที่มาแล้ว ตามที่มนุษย์พอใจ จงฟังเรื่องเก่าแก่ที่เกี่ยวกับเรื่องนี้เถิด ข้าแต่กษัตริย์ยุธิษฐิระ
12.228.15
ब्राह्मणानां समूहे तु यदुवाच सुवर्चला ।
देवलस्य सुता विद्वन्सर्वलक्षणशोभिता ॥ १२.२२८.१५ ॥
สิ่งที่สุวรรจลาได้กล่าวไว้ในที่ประชุมของพราหมณ์ นางคือธิดาของเทวละ ผู้รอบรู้เอ๋ย ผู้ประดับด้วยลักษณะมงคลทั้งปวง
12.228.16
कन्या सुवर्चला नाम योगभावितचेतना ।
हेतुना केन जाता सा निर्द्वन्द्वा नष्टसंशया ॥ १२.२२८.१६ ॥
หญิงสาวชื่อสุวรรจลา มีจิตที่บ่มเพาะด้วยโยคะ นางกำเนิดขึ้นด้วยเหตุปัจจัยอะไร นางปราศจากคู่ตรงข้ามและความสงสัยของนางถูกทำลายสิ้นแล้ว
12.228.17
साऽब्रवीत्पितरं विप्रं वरान्वेषणतत्परा ॥ १२.२२८.१७ ॥
นางกล่าวแก่บิดาของนาง ผู้เป็นพราหมณ์นั้น ด้วยความตั้งใจแสวงหาพร
12.228.18
अन्धाय मां महाप्राज्ञ देहि वीक्ष्य सुलोचनम् ।
एवं स्म च पितः शश्वन्मयेदं…मुने ॥ १२.२२८.१८ ॥
"ข้าแต่ผู้มีปัญญายิ่ง โปรดยกข้าพเจ้าให้แก่ชายตาบอด เมื่อได้เห็นผู้มีดวงตางาม... ดูก่อนบิดา ข้าพเจ้าได้พูดเช่นนี้เสมอ... ข้าแต่มุนี"
12.228.19
न शक्यं प्रार्थितुं वत्से त्वयाऽद्य प्रतिभाति मे ।
अन्धताऽनन्धता चेति विचारो मम जायते।
उन्मत्तेव सुते वाक्यं भाषसे पृथुलोचने ॥ १२.२२८.१९ ॥
ลูกเอ๋ย พ่อไม่อาจขอสิ่งนี้จากลูกได้ วันนี้คำพูดของลูกดูไม่สมเหตุสมผลสำหรับพ่อ ความสงสัยเกิดขึ้นในใจพ่อเกี่ยวกับความตาบอดและความไม่ตาบอด ข้าแต่ลูกผู้มีดวงตากว้าง ลูกพูดเหมือนคนที่สติวิปลาส
12.228.20
नाहमुन्मत्तभूताऽऽद्य बुद्धिपूर्वं ब्रवीमि ते ।
विद्धि वैतादृशं लोके स मां भजति वेदवित् ॥ १२.२२८.२० ॥
วันนี้ข้าพเจ้ามิได้มีสติวิปลาส ข้าพเจ้าพูดกับท่านด้วยความตั้งใจ จงรู้ไว้ว่าในโลกเป็นเช่นนี้ ผู้รู้พระเวทคนนั้นเลือกข้าพเจ้า
12.228.21
यान्यांस्त्वं मन्यसे दातुं मां द्विजोत्तम तानिह ।
आनयान्यान्महाभाग ह्यहं द्रक्ष्यामि तेषु तम् ॥ १२.२२८.२१ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่พราหมณ์ สิ่งใดที่ท่านคิดจะให้แก่ข้า จงนำมาที่นี่เถิด ข้าแต่ผู้มีโชคยิ่ง จงนำสิ่งอื่นมาด้วย ในบรรดาสิ่งเหล่านั้น ข้าจะได้เห็นท่านนั้น
12.228.22
तथेति चोक्त्वा तां विप्रः प्रेषयामास शिष्यकान् ।
ऋषेः प्रभावं दृष्ट्वा ते कन्यायाश्च द्विजोत्तमाः।
अनेकमुनयो राजन्संप्राप्ता देवलाश्रमम् ॥ १२.२२८.२२ ॥
พราหมณ์กล่าวว่า ดีแล้ว แล้วจึงส่งศิษย์ของตนไปหานาง ข้าแต่พระราชา เมื่อเห็นอานุภาพของฤๅษีและความงามของกันยา บรรดาพราหมณ์ผู้ประเสริฐและฤๅษีจำนวนมากก็มาถึงอาศรมของเทวละ
12.228.23
तानागतानथाभ्यर्च्यं कन्यामाह पिता महान् ।
यदीच्छसि वरं भद्रे तं विप्रं वरय स्वयम् ॥ १२.२२८.२३ ॥
เมื่อต้อนรับผู้ที่มาถึงแล้ว บิดาผู้ยิ่งใหญ่จึงกล่าวกับกันยาว่า ข้าแต่ผู้มีโชคดี หากเจ้าปรารถนาคู่ครอง จงเลือกพราหมณ์ผู้นั้นด้วยตนเองเถิด
12.228.24
तथेचि चोक्त्वा कल्याणी तप्तहेमनिभानना ।
करसंमितमध्याङ्गी वाक्यमाह तपोधनाः ॥ १२.२२८.२४ ॥
กันยาผู้เป็นมงคล มีใบหน้าดุจทองคำที่หลอมละลาย มีเอวเล็กเพียงคืบมือ กล่าวตอบว่า ดีแล้ว แล้วกล่าวถ้อยคำนี้ ข้าแต่ผู้มั่งคั่งด้วยตบะ
12.228.25
यद्यस्ति संमतो विप्रो ह्यन्धोऽनन्धः स मे वरः ।
नोचुर्विप्रा महाभागां प्रतिवाक्यं ययुश्च ते ॥ १२.२२८.२५ ॥
หากมีพราหมณ์ที่เป็นที่พอใจของข้า ไม่ว่าจะตาบอดหรือไม่บอด ผู้นั้นคือคู่ครองของข้า แต่บรรดาพราหมณ์มิได้ตอบนางผู้มีโชคยิ่ง พวกเขาจึงจากไป
12.228.26
कन्या च तिष्ठतामत्र पितुर्वेश्मनि भारत ॥ १२.२२८.२६ ॥
ข้าแต่ภารตะ ขอให้กันยาอยู่ที่นี่ ในเรือนของบิดานั้นเถิด
12.228.27
श्वेतकेतुः कहालस्य श्यालः परमधर्मवित् ।
श्रुत्वा ब्रह्मा तदागम्य कन्यामाह महीपते ॥ १२.२२८.२७ ॥
ศเวตเกตุ ผู้เป็นพี่เขยของกหาละ ผู้รู้ธรรมอันสูงสุด ได้ฟังเรื่องนี้แล้วจึงมาถึงที่นั้น และกล่าวกับกันยา ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งแผ่นดิน
12.228.28
सोहं भद्रे समावृत्तस्त्वयोक्तो यः पुरा द्विजः ।
विशालनयनं विद्धि मामन्धोऽहं वृणीष्व माम् ॥ १२.२२८.२८ ॥
ข้าแต่ผู้มีโชคดี ข้าคือพราหมณ์ผู้นั้นที่เจ้าเคยกล่าวถึงมาก่อนแล้ว จงรู้ว่าข้ามีดวงตากว้างใหญ่ แม้ข้าจะตาบอด จงเลือกข้าเถิด
12.228.29
कथं विशालनेत्रोऽसि कथं वा त्वमलोचनः ।
ब्रूहि पश्चादहं विद्वन्परीक्षे त्वां द्विजोत्तम ॥ १२.२२८.२९ ॥
ท่านจะมีดวงตากว้างใหญ่ได้อย่างไร หรือท่านจะไร้ดวงตาได้อย่างไร ข้าแต่ผู้รอบรู้ ผู้ประเสริฐในหมู่ผู้เกิดสองครั้ง จงบอกข้าเถิด ภายหลังข้าจะทดสอบท่าน
12.228.30
शब्दे स्पर्शे तथा रूपे रसे गन्धे सहेतुकम् ।
न मे प्रवर्तते चेतो न प्रत्यक्षं हि तेषु मे।
अलोचनोऽहं तस्माद्धि न गतिर्विद्यते यतः ॥ १२.२२८.३० ॥
ใจของข้าไม่ไปสู่เสียง สัมผัส รูป รส และกลิ่น ซึ่งมีเหตุผลรองรับ ข้าไม่มีการรับรู้โดยตรงต่อสิ่งเหล่านั้น เพราะเหตุนั้น ข้าจึงเป็นผู้ไร้ดวงตา เพราะข้าไม่มีทางไป
12.228.31
येन पश्यति सुश्रोणि भाषते स्पृशते पुनः ।
भुज्यते घ्रायते नित्यं शृणोति मनुते तथा ॥ १२.२२८.३१ ॥
ข้าแต่ผู้มีสะโพกงาม ด้วยสิ่งใดที่คนเราเห็น พูด สัมผัสอีกครั้ง กินอยู่เสมอ ดมกลิ่น ฟัง และรับรู้ได้ฉันใด
12.228.32
तच्चक्षुर्विद्यते मह्यं येन पश्यति वै स्फुटम् ।
सुलोचनोऽहं भद्रे वै पृच्छ वा किं वदामि ते।
सर्वमस्मिन्न मे विद्या विद्वान्हि परमार्थतः ॥ १२.२२८.३२ ॥
ข้ามีดวงตานั้น ซึ่งด้วยมันข้าย่อมเห็นได้อย่างชัดเจน ข้าแต่ผู้มีโชคดี ข้าเป็นผู้มีดวงตางาม จงถามเถิด หรือจะให้ข้าบอกสิ่งใดแก่เจ้า ในเรื่องนี้ความรู้ทั้งหมดมิได้เป็นของข้า แต่ในความหมายอันสูงสุด ข้าเป็นผู้รอบรู้
12.228.33
सा विशुद्धा ततो भूत्वा श्वेतकेतुं महामुनिम् ।
प्रणम्य पूजयामास तां भार्यां स च लब्धवान् ॥ १२.२२८.३३ ॥
จากนั้น นางผู้บริสุทธิ์แล้ว จึงก้มกราบฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ศเวตเกตุและบูชาท่าน ท่านจึงได้นางเป็นภรรยา
12.228.34
वैराग्यसंयुता कन्या तादृशं परिमुत्तमम् ।
प्राप्ता राजन्महाप्राज्ञ तस्मादर्थः पृथक्पृथक् ॥ १२.२२८.३४ ॥
กันยาผู้ประกอบด้วยการสละความยึดติด ได้บรรลุสภาวะอันสูงสุดและประเสริฐเช่นนั้น ข้าแต่พระราชา ข้าแต่ผู้มีปัญญายิ่ง เพราะเหตุนั้น จงเข้าใจความหมายทีละประการ
12.228.35
एतत्ते कथितं राजन्किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १२.२२८.३५ ॥
เรื่องนี้ได้ถูกเล่าแก่ท่านแล้ว ข้าแต่พระราชา ท่านยังปรารถนาจะฟังสิ่งใดอีกเล่า