మహాభారతం · అధ్యాయం 12.228
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.228.1
यदिदं तप इत्याहुः किं तपः संप्रकीर्तितम् ।
उपवासमथान्यत्तु वेदाचारमथो नु किम्।
शास्त्रं तपो महाप्राज्ञ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२२८.१ ॥
దీనిని తపస్సు అంటారు; తపస్సుగా ఏది చెప్పబడింది? ఉపవాసమా, లేక మరేదైనానా, లేక వేదాచారమా? ఓ మహాప్రాజ్ఞా, పితామహా, దానిని నాకు చెప్పండి.
12.228.2
पक्षमासोपवासादीन्मन्यन्ते वै तपोधनाः ।
वेदव्रतादीनि तप अपरे वेदपारगाः।
वेदपारायणं चान्ये चाहुस्तत्वमथापरे ॥ १२.२२८.२ ॥
తపోధనులు పక్షోపవాసాలు, మాసోపవాసాలు మొదలైనవాటిని తపస్సుగా భావిస్తారు. వేదవ్రతాలు మొదలైనవాటిని ఇతరులు తపస్సు అంటారు; వేదపారగులు వేదపారాయణాన్ని, మరికొందరు తత్త్వాన్ని తపస్సు అంటారు.
12.228.3
यथाविहितमाचारस्तपः सर्वं व्रतं गताः ।
आत्मविद्याविधानं यत्तत्तपः परिकीर्तितम् ॥ १२.२२८.३ ॥
విధించబడిన ఆచారమంతా వ్రతమే; వ్రతాలను పొందినవారి తపస్సు అదే. ఆత్మవిద్య యొక్క విధానమే తపస్సుగా చెప్పబడింది.
12.228.4
त्यागस्तपस्तथा शान्तिस्तप इन्द्रियनिग्रहः ।
ब्रह्मचर्यं तपः प्रोक्तमाहुरेवं द्विजातयः ॥ १२.२२८.४ ॥
త్యాగమే తపస్సు; అలాగే శాంతి తపస్సు; ఇంద్రియ నిగ్రహం తపస్సు. బ్రహ్మచర్యం తపస్సని చెప్పబడింది; ద్విజులు ఇలా అంటారు.
12.228.5
सदोपवासो यो विद्वान्ब्रह्मचारी सदा भवेत् ॥ १२.२२८.५ ॥
ఎప్పుడూ ఉపవాసం ఉండి, ఎల్లప్పుడూ బ్రహ్మచారిగా ఉండే విద్వాంసుడు.
12.228.6
यो मुनिश्च सदा धीमान्विघसाशी विमत्सरः ।
ततस्त्वनन्तमप्याहुर्यो नित्यमतिथिप्रियः ॥ १२.२२८.६ ॥
ఎల్లప్పుడూ ధీమంతుడూ, విఘసాశి (శేషాన్నము భుజించువాడూ), మత్సరము లేనివాడూ అయిన ముని; అతనిని అనంతుడని కూడా అంటారు, నిత్యం అతిథిప్రియుడైనవాడు.
12.228.7
नान्तराशीस्ततो नित्यमुपवासी महाव्रतः ।
ऋतुगामी तथा प्रोक्तो विघसाशी स्मृतो बुधैः ॥ १२.२२८.७ ॥
మధ్యలో తినని వాడు, ఎల్లప్పుడూ ఉపవాసం చేసేవాడు, మహావ్రతుడు, ఋతుకాలంలో మాత్రమే కూడేవాడు అని చెప్పబడ్డాడు; పండితులు అతడిని విఘసాశి అని కూడా భావిస్తారు.
12.228.8
भृत्यशेषं तु यो भुङ्क्ते यज्ञशेषं तथाऽमृतम् ।
एवं नानार्थसंयोगं तपः शश्वदुदाहृतम् ॥ १२.२२८.८ ॥
సేవకుల మిగులును, యజ్ఞశేషమైన అమృతాన్ని తినేవాడు; ఇలా అనేక ప్రయోజనాల కలయికగా తపస్సు ఎప్పుడూ చెప్పబడింది.
12.228.9
केषां लोका ह्यपर्यन्ताः सर्वे सत्यव्रते स्थिताः ।
येऽपि कर्ममयं प्राहुस्ते द्विजा ब्राह्मणाः स्मृताः।
रमन्ते दिव्यभोगैश्च पूजिता ह्यप्सरोगणैः ॥ १२.२२८.९ ॥
ఎవరి లోకాలు అంతం లేనివో, వారందరూ సత్యవ్రతంలో స్థిరపడినవారు. కర్మమయమైన తపస్సు అని చెప్పేవారు కూడా ద్విజులైన బ్రాహ్మణులుగా భావించబడతారు; వారు దివ్య భోగాలలో రమిస్తారు, అప్సరసల సమూహాలచే పూజించబడతారు.
12.228.10
ज्ञानात्मकं तपश्शब्दं ये वदन्ति विनिश्चिताः ।
ते ह्यन्तराऽऽत्मसद्भावं प्रपन्ना नृपसत्तम ॥ १२.२२८.१० ॥
తపస్సు అనే పదాన్ని జ్ఞానస్వరూపమని నిశ్చయంగా చెప్పేవారు, ఓ నృపశ్రేష్ఠా, అంతరాత్మ యొక్క సత్యస్వభావాన్ని పొందినవారు.
12.228.11
एतत्ते नृपशार्दूल प्रोक्तं यत्पृष्ट्वानसि ।
यथा वस्तुनि संज्ञानि विविधानि भवन्त्युत ॥ १२.२२८.११ ॥
ఓ నృపశార్దూలా, నీవు అడిగినది ఇదే నీకు చెప్పబడింది; వస్తువులకు అనేక పేర్లు ఉన్నట్లే.
12.228.12
पितामह महाप्राज्ञ राजाधीना नृपाः पुनः ।
अन्यानि च सहस्राणि नामानि विविधानि च ॥ १२.२२८.१२ ॥
ఓ పితామహా, ఓ మహాప్రాజ్ఞా, రాజులకు లోబడిన నృపులు మళ్లీ, ఇంకా వేలాది రకాల పేర్లు.
12.228.13
प्रतियोगीनि वै तेषां छन्नान्यस्तमितानि च ।
दृढं सर्वं प्राकृतकभिदं सर्वत्र पश्य वै ॥ १२.२२८.१३ ॥
వారికి ప్రతికూలమైనవి కూడా దాగి అస్తమించిపోతాయి. ఈ సమస్తమైన ప్రాకృతిక వ్యవస్థ దృఢమైనది; అన్నిచోట్ల దీనినే చూడు.
12.228.14
तस्माद्यथागतं राजन्यथारुचि नृणां भवेत् ।
अस्मिन्नर्थे पुरावृत्तं शृणु राजन्युधिष्ठिर ॥ १२.२२८.१४ ॥
కాబట్టి, రాజా, వచ్చినట్లుగానే మనుషులకు ఇష్టమైనట్లు అగుగాక. ఈ విషయంపై పూర్వకథను వినుము, రాజా యుధిష్ఠిరా.
12.228.15
ब्राह्मणानां समूहे तु यदुवाच सुवर्चला ।
देवलस्य सुता विद्वन्सर्वलक्षणशोभिता ॥ १२.२२८.१५ ॥
బ్రాహ్మణుల సభలో సువర్చల పలికినది — దేవలుని కుమార్తె, విద్వాంసుడా, సకల శుభలక్షణాలతో శోభిల్లినది.
12.228.16
कन्या सुवर्चला नाम योगभावितचेतना ।
हेतुना केन जाता सा निर्द्वन्द्वा नष्टसंशया ॥ १२.२२८.१६ ॥
సువర్చల అనే కన్య, యోగంతో భావితమైన చిత్తం గలది — ఏ కారణం చేత ఆమె జన్మించింది? ఆమె ద్వంద్వరహితమైనది, సంశయం నశించినది.
12.228.17
साऽब्रवीत्पितरं विप्रं वरान्वेषणतत्परा ॥ १२.२२८.१७ ॥
వరాన్వేషణలో నిమగ్నమై ఆమె తండ్రి, ఆ విప్రునితో పలికింది.
12.228.18
अन्धाय मां महाप्राज्ञ देहि वीक्ष्य सुलोचनम् ।
एवं स्म च पितः शश्वन्मयेदं…मुने ॥ १२.२२८.१८ ॥
"మహాప్రాజ్ఞుడా, నన్ను ఒక అంధునికి ఇవ్వుము; సులోచనను చూసి... తండ్రీ, ముని, ఇలా నాచేత ఎల్లప్పుడూ ఇది..."
12.228.19
न शक्यं प्रार्थितुं वत्से त्वयाऽद्य प्रतिभाति मे ।
अन्धताऽनन्धता चेति विचारो मम जायते।
उन्मत्तेव सुते वाक्यं भाषसे पृथुलोचने ॥ १२.२२८.१९ ॥
కుమార్తె, ఇది అడగడం నాకు సాధ్యం కాదనిపిస్తోంది. ఈ రోజు నీ మాటలు నాకు అర్థం కావడం లేదు. అంధత్వం, అంధత్వం కాకపోవడం అనే విషయంలో నాకు సందేహం కలుగుతోంది. విశాల నేత్రాలున్న ఓ అమ్మాయి, నీవు పిచ్చివాని వలె మాట్లాడుతున్నావు.
12.228.20
नाहमुन्मत्तभूताऽऽद्य बुद्धिपूर्वं ब्रवीमि ते ।
विद्धि वैतादृशं लोके स मां भजति वेदवित् ॥ १२.२२८.२० ॥
నేను ఈ రోజు పిచ్చిదానిగా మారలేదు; తెలివితో నీకు చెబుతున్నాను. లోకంలో ఇది ఇలాగే ఉందని తెలుసుకో. వేదజ్ఞుడైన అతడు నన్ను స్వీకరిస్తున్నాడు.
12.228.21
यान्यांस्त्वं मन्यसे दातुं मां द्विजोत्तम तानिह ।
आनयान्यान्महाभाग ह्यहं द्रक्ष्यामि तेषु तम् ॥ १२.२२८.२१ ॥
ద్విజోత్తమా, నీవు నాకు ఇవ్వాలనుకునే వాటిని ఇక్కడికి తీసుకురా. మహాభాగ్యుడా, ఇతరాలను కూడా తీసుకురా. వాటిలో నేను అతడిని చూస్తాను.
12.228.22
तथेति चोक्त्वा तां विप्रः प्रेषयामास शिष्यकान् ।
ऋषेः प्रभावं दृष्ट्वा ते कन्यायाश्च द्विजोत्तमाः।
अनेकमुनयो राजन्संप्राप्ता देवलाश्रमम् ॥ १२.२२८.२२ ॥
'అలాగే కానీ' అని చెప్పి ఆ బ్రాహ్మణుడు తన శిష్యులను పంపాడు. ఋషి ప్రభావాన్ని, కన్య తేజస్సును చూసి, ఓ రాజా, ఆ ద్విజోత్తములు, అనేకమంది మునులు దేవల ఆశ్రమానికి చేరుకున్నారు.
12.228.23
तानागतानथाभ्यर्च्यं कन्यामाह पिता महान् ।
यदीच्छसि वरं भद्रे तं विप्रं वरय स्वयम् ॥ १२.२२८.२३ ॥
వచ్చిన వారిని సత్కరించి, మహాత్ముడైన తండ్రి కన్యతో ఇలా అన్నాడు: 'ఓ శుభురాలా, నీవు వరుడిని కోరుకుంటే, ఆ బ్రాహ్మణుడినే నీవే స్వయంగా వరించు.'
12.228.24
तथेचि चोक्त्वा कल्याणी तप्तहेमनिभानना ।
करसंमितमध्याङ्गी वाक्यमाह तपोधनाः ॥ १२.२२८.२४ ॥
'అలాగే' అని చెప్పి, కరిగిన బంగారంలా ముఖం, చేతి పట్టంత నడుము కలిగిన కళ్యాణి, ఓ తపోధనులారా, ఈ మాట చెప్పింది.
12.228.25
यद्यस्ति संमतो विप्रो ह्यन्धोऽनन्धः स मे वरः ।
नोचुर्विप्रा महाभागां प्रतिवाक्यं ययुश्च ते ॥ १२.२२८.२५ ॥
ఏ బ్రాహ్మణుడైనా అంగీకారయోగ్యుడైతే, అతడు అంధుడైనా కాకపోయినా, అతడే నాకు వరుడు. కానీ ఆ బ్రాహ్మణులు ఆ మహాభాగకు సమాధానం ఇవ్వకుండా వెళ్ళిపోయారు.
12.228.26
कन्या च तिष्ठतामत्र पितुर्वेश्मनि भारत ॥ १२.२२८.२६ ॥
భరతుడా, ఆ కన్య ఇక్కడ తన తండ్రి ఇంటిలోనే ఉండనివ్వు.
12.228.27
श्वेतकेतुः कहालस्य श्यालः परमधर्मवित् ।
श्रुत्वा ब्रह्मा तदागम्य कन्यामाह महीपते ॥ १२.२२८.२७ ॥
కహాలుని బావమరిది శ్వేతకేతువు, పరమధర్మజ్ఞుడు, ఇది విని అక్కడకు వచ్చి కన్యతో ఇలా అన్నాడు, ఓ మహీపతీ.
12.228.28
सोहं भद्रे समावृत्तस्त्वयोक्तो यः पुरा द्विजः ।
विशालनयनं विद्धि मामन्धोऽहं वृणीष्व माम् ॥ १२.२२८.२८ ॥
ఓ భద్రా, నేను నీవు ముందు చెప్పిన ఆ ద్విజుడను. నన్ను విశాల నేత్రుడిగా తెలుసుకో; నేను అంధుడను. నన్ను వరించు.
12.228.29
कथं विशालनेत्रोऽसि कथं वा त्वमलोचनः ।
ब्रूहि पश्चादहं विद्वन्परीक्षे त्वां द्विजोत्तम ॥ १२.२२८.२९ ॥
నీవు విశాల నేత్రుడవు ఎలా, లేదా నీవు అంధుడవు ఎలా? చెప్పు, విద్వాంసుడా. తరువాత నిన్ను పరీక్షిస్తాను, ద్విజోత్తమా.
12.228.30
शब्दे स्पर्शे तथा रूपे रसे गन्धे सहेतुकम् ।
न मे प्रवर्तते चेतो न प्रत्यक्षं हि तेषु मे।
अलोचनोऽहं तस्माद्धि न गतिर्विद्यते यतः ॥ १२.२२८.३० ॥
శబ్దం, స్పర్శ, రూపం, రసం, గంధం వాటిలో కారణంతో నా మనస్సు ప్రవర్తించదు; వాటి ప్రత్యక్షం నాకు లేదు. అందుచేత నేను కన్నులు లేనివాడను, ఎందుకంటే నాకు మార్గం లేదు.
12.228.31
येन पश्यति सुश्रोणि भाषते स्पृशते पुनः ।
भुज्यते घ्रायते नित्यं शृणोति मनुते तथा ॥ १२.२२८.३१ ॥
ఓ అందమైన నడుము గలదానా, దేనివల్ల మనుషుడు చూస్తాడో, మాట్లాడతాడో, మళ్లీ తాకుతాడో, ఎల్లప్పుడూ తింటాడో, వాసన చూస్తాడో, వింటాడో, తలస్తాడో, అలాగే.
12.228.32
तच्चक्षुर्विद्यते मह्यं येन पश्यति वै स्फुटम् ।
सुलोचनोऽहं भद्रे वै पृच्छ वा किं वदामि ते।
सर्वमस्मिन्न मे विद्या विद्वान्हि परमार्थतः ॥ १२.२२८.३२ ॥
నాకు అది కన్ను ఉంది, దానితో నేను స్పష్టంగా చూస్తాను. ఓ శుభవతీ, నేను సులోచనుడను. అడుగు, లేదా నీకు ఏమి చెప్పను? ఇందులో అన్నీ నాకు తెలియవు, కానీ పరమార్థంలో నేను విద్వాంసుడను.
12.228.33
सा विशुद्धा ततो भूत्वा श्वेतकेतुं महामुनिम् ।
प्रणम्य पूजयामास तां भार्यां स च लब्धवान् ॥ १२.२२८.३३ ॥
అప్పుడు ఆమె పవిత్రమై, మహాముని శ్వేతకేతువుకు నమస్కరించి పూజించింది; ఆయన ఆమెను భార్యగా పొందాడు.
12.228.34
वैराग्यसंयुता कन्या तादृशं परिमुत्तमम् ।
प्राप्ता राजन्महाप्राज्ञ तस्मादर्थः पृथक्पृथक् ॥ १२.२२८.३४ ॥
వైరాగ్యంతో కూడిన కన్య అంతటి పరమోత్తమాన్ని పొందింది. ఓ రాజా, ఓ మహాప్రాజ్ఞా, అందువల్ల అర్థాన్ని ఒక్కొక్కటిగా గ్రహించు.
12.228.35
एतत्ते कथितं राजन्किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १२.२२८.३५ ॥
ఓ రాజా, ఇది నీకు చెప్పబడింది. ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?