ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.228
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.228.1
यदिदं तप इत्याहुः किं तपः संप्रकीर्तितम् ।
उपवासमथान्यत्तु वेदाचारमथो नु किम्।
शास्त्रं तपो महाप्राज्ञ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.२२८.१ ॥
ਇਸਨੂੰ ਤਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਤਪ ਵਜੋਂ ਕੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਵਰਤ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ, ਜਾਂ ਵੇਦਾਚਾਰ? ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗ੍ਯ ਪਿਤਾਮਹ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
12.228.2
पक्षमासोपवासादीन्मन्यन्ते वै तपोधनाः ।
वेदव्रतादीनि तप अपरे वेदपारगाः।
वेदपारायणं चान्ये चाहुस्तत्वमथापरे ॥ १२.२२८.२ ॥
ਤਪੋਧਨ ਪੱਖ ਅਤੇ ਮਾਸ ਦੇ ਵਰਤ ਆਦਿ ਨੂੰ ਤਪ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਵੇਦਵ੍ਰਤ ਆਦਿ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਲੋਕ ਵੇਦ-ਪਾਰਾਯਣ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਤ੍ਵ ਨੂੰ ਤਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
12.228.3
यथाविहितमाचारस्तपः सर्वं व्रतं गताः ।
आत्मविद्याविधानं यत्तत्तपः परिकीर्तितम् ॥ १२.२२८.३ ॥
ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਚਾਰ ਹੀ ਸਾਰਾ ਵਰਤ ਹੈ; ਵ੍ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਤਪ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ। ਆਤਮ-ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਜੋ ਵਿਧਾਨ ਹੈ, ਉਹੀ ਤਪ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
12.228.4
त्यागस्तपस्तथा शान्तिस्तप इन्द्रियनिग्रहः ।
ब्रह्मचर्यं तपः प्रोक्तमाहुरेवं द्विजातयः ॥ १२.२२८.४ ॥
ਤਿਆਗ ਤਪ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤਪ ਹੈ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਦਾ ਨਿਗ੍ਰਹ ਤਪ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਨੂੰ ਤਪ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਦ੍ਵਿਜ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਦੇ ਹਨ।
12.228.5
सदोपवासो यो विद्वान्ब्रह्मचारी सदा भवेत् ॥ १२.२२८.५ ॥
ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਸਦਾ ਵਰਤੀ ਅਤੇ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੋਵੇ।
12.228.6
यो मुनिश्च सदा धीमान्विघसाशी विमत्सरः ।
ततस्त्वनन्तमप्याहुर्यो नित्यमतिथिप्रियः ॥ १२.२२८.६ ॥
ਜੋ ਮੁਨੀ ਸਦਾ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਵਿਘਸਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਈਰਖਾ-ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ; ਉਸਨੂੰ ਅਨੰਤ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਿੱਤ ਅਤਿਥੀ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇ।
12.228.7
नान्तराशीस्ततो नित्यमुपवासी महाव्रतः ।
ऋतुगामी तथा प्रोक्तो विघसाशी स्मृतो बुधैः ॥ १२.२२८.७ ॥
ਵਿਚਕਾਰ ਨਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਵ੍ਰਤੀ, ਰੁੱਤ ਵੇਲੇ ਹੀ ਸੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਉਸਨੂੰ ਵਿਘਸਾਸ਼ੀ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
12.228.8
भृत्यशेषं तु यो भुङ्क्ते यज्ञशेषं तथाऽमृतम् ।
एवं नानार्थसंयोगं तपः शश्वदुदाहृतम् ॥ १२.२२८.८ ॥
ਜੋ ਸੇਵਕਾਂ ਦਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਗ ਦਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੇਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਤਪ ਸਦਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
12.228.9
केषां लोका ह्यपर्यन्ताः सर्वे सत्यव्रते स्थिताः ।
येऽपि कर्ममयं प्राहुस्ते द्विजा ब्राह्मणाः स्मृताः।
रमन्ते दिव्यभोगैश्च पूजिता ह्यप्सरोगणैः ॥ १२.२२८.९ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਅਨੰਤ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੱਚਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਜੋ ਕਰਮਮਈ ਤਪ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਦ੍ਵਿਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ; ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰਮਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
12.228.10
ज्ञानात्मकं तपश्शब्दं ये वदन्ति विनिश्चिताः ।
ते ह्यन्तराऽऽत्मसद्भावं प्रपन्ना नृपसत्तम ॥ १२.२२८.१० ॥
ਜੋ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚੈ ਨਾਲ 'ਤਪ' ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਗਿਆਨ-ਸਰੂਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਦੇ ਸੱਚੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹਨ।
12.228.11
एतत्ते नृपशार्दूल प्रोक्तं यत्पृष्ट्वानसि ।
यथा वस्तुनि संज्ञानि विविधानि भवन्त्युत ॥ १२.२२८.११ ॥
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਉਸਦਾ ਇਹ ਉੱਤਰ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਨਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
12.228.12
पितामह महाप्राज्ञ राजाधीना नृपाः पुनः ।
अन्यानि च सहस्राणि नामानि विविधानि च ॥ १२.२२८.१२ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਾਜੇ ਫਿਰ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਵਿਧ ਨਾਮ।
12.228.13
प्रतियोगीनि वै तेषां छन्नान्यस्तमितानि च ।
दृढं सर्वं प्राकृतकभिदं सर्वत्र पश्य वै ॥ १२.२२८.१३ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਵ ਵੀ ਲੁਕ ਕੇ ਅਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੈ; ਹਰ ਥਾਂ ਇਹੀ ਵੇਖੋ।
12.228.14
तस्माद्यथागतं राजन्यथारुचि नृणां भवेत् ।
अस्मिन्नर्थे पुरावृत्तं शृणु राजन्युधिष्ठिर ॥ १२.२२८.१४ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਇਆ ਹੈ ਉਵੇਂ ਹੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ ਉਵੇਂ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਬਾਰੇ ਪੁਰਾਣਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।
12.228.15
ब्राह्मणानां समूहे तु यदुवाच सुवर्चला ।
देवलस्य सुता विद्वन्सर्वलक्षणशोभिता ॥ १२.२२८.१५ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੁਵਰਚਲਾ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ — ਦੇਵਲ ਦੀ ਧੀ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਸੀ।
12.228.16
कन्या सुवर्चला नाम योगभावितचेतना ।
हेतुना केन जाता सा निर्द्वन्द्वा नष्टसंशया ॥ १२.२२८.१६ ॥
ਸੁਵਰਚਲਾ ਨਾਮ ਦੀ ਕੰਨਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਯੋਗ ਨਾਲ ਭਾਵਿਤ ਸੀ — ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਜੰਮੀ? ਉਹ ਦਵੰਦਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਸੰਸ਼ਯ ਨਾਸ਼ ਹੋਈ ਸੀ।
12.228.17
साऽब्रवीत्पितरं विप्रं वरान्वेषणतत्परा ॥ १२.२२८.१७ ॥
ਵਰ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪਿਤਾ ਉਸ ਵਿਪ੍ਰ ਨੂੰ ਬੋਲੀ।
12.228.18
अन्धाय मां महाप्राज्ञ देहि वीक्ष्य सुलोचनम् ।
एवं स्म च पितः शश्वन्मयेदं…मुने ॥ १२.२२८.१८ ॥
"ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਅੰਨ੍ਹੇ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ; ਸੁਲੋਚਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ... ਹੇ ਪਿਤਾ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਇਹ..."
12.228.19
न शक्यं प्रार्थितुं वत्से त्वयाऽद्य प्रतिभाति मे ।
अन्धताऽनन्धता चेति विचारो मम जायते।
उन्मत्तेव सुते वाक्यं भाषसे पृथुलोचने ॥ १२.२२८.१९ ॥
ਧੀਏ, ਇਹ ਮੰਗਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਅੰਨ੍ਹਾਪਣ ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹਾਪਣ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਤੂੰ ਪਾਗਲਾਂ ਵਾਂਗ ਬੋਲ ਰਹੀ ਹੈਂ।
12.228.20
नाहमुन्मत्तभूताऽऽद्य बुद्धिपूर्वं ब्रवीमि ते ।
विद्धि वैतादृशं लोके स मां भजति वेदवित् ॥ १२.२२८.२० ॥
ਮੈਂ ਅੱਜ ਪਾਗਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ; ਮੈਂ ਸਮਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ। ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
12.228.21
यान्यांस्त्वं मन्यसे दातुं मां द्विजोत्तम तानिह ।
आनयान्यान्महाभाग ह्यहं द्रक्ष्यामि तेषु तम् ॥ १२.२२८.२१ ॥
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਲਿਆ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਹੋਰ ਵੀ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗੀ।
12.228.22
तथेति चोक्त्वा तां विप्रः प्रेषयामास शिष्यकान् ।
ऋषेः प्रभावं दृष्ट्वा ते कन्यायाश्च द्विजोत्तमाः।
अनेकमुनयो राजन्संप्राप्ता देवलाश्रमम् ॥ १२.२२८.२२ ॥
'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ' ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਕੰਨਿਆ ਦਾ ਤੇਜ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਮੁਨੀ ਦੇਵਲ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
12.228.23
तानागतानथाभ्यर्च्यं कन्यामाह पिता महान् ।
यदीच्छसि वरं भद्रे तं विप्रं वरय स्वयम् ॥ १२.२२८.२३ ॥
ਆਏ ਹੋਇਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਵਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਤੂੰ ਆਪ ਵਰ ਲੈ।'
12.228.24
तथेचि चोक्त्वा कल्याणी तप्तहेमनिभानना ।
करसंमितमध्याङ्गी वाक्यमाह तपोधनाः ॥ १२.२२८.२४ ॥
'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ' ਆਖ ਕੇ, ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਮੁਖ ਅਤੇ ਹੱਥ ਭਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਕਲਿਆਣੀ ਨੇ, ਹੇ ਤਪੋਧਨੋ, ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
12.228.25
यद्यस्ति संमतो विप्रो ह्यन्धोऽनन्धः स मे वरः ।
नोचुर्विप्रा महाभागां प्रतिवाक्यं ययुश्च ते ॥ १२.२२८.२५ ॥
ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਉਹੀ ਮੇਰਾ ਵਰ ਹੈ। ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਭਾਗਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ।
12.228.26
कन्या च तिष्ठतामत्र पितुर्वेश्मनि भारत ॥ १२.२२८.२६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਹ ਕੰਨਿਆ ਇੱਥੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਹੀ ਰਹੇ।
12.228.27
श्वेतकेतुः कहालस्य श्यालः परमधर्मवित् ।
श्रुत्वा ब्रह्मा तदागम्य कन्यामाह महीपते ॥ १२.२२८.२७ ॥
ਕਹਾਲ ਦਾ ਸਾਲਾ ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੂ, ਪਰਮਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉੱਥੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ।
12.228.28
सोहं भद्रे समावृत्तस्त्वयोक्तो यः पुरा द्विजः ।
विशालनयनं विद्धि मामन्धोऽहं वृणीष्व माम् ॥ १२.२२८.२८ ॥
ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਜਿਸ ਦ੍ਵਿਜ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰ ਜਾਣ; ਮੈਂ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਵਰ।
12.228.29
कथं विशालनेत्रोऽसि कथं वा त्वमलोचनः ।
ब्रूहि पश्चादहं विद्वन्परीक्षे त्वां द्विजोत्तम ॥ १२.२२८.२९ ॥
ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰ ਕਿਵੇਂ ਹੈਂ, ਜਾਂ ਤੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਿਵੇਂ ਹੈਂ? ਦੱਸ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ। ਮੈਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਪਰੀਖਿਆ ਲਵਾਂਗੀ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ।
12.228.30
शब्दे स्पर्शे तथा रूपे रसे गन्धे सहेतुकम् ।
न मे प्रवर्तते चेतो न प्रत्यक्षं हि तेषु मे।
अलोचनोऽहं तस्माद्धि न गतिर्विद्यते यतः ॥ १२.२२८.३० ॥
ਸ਼ਬਦ, ਸਪਰਸ਼, ਰੂਪ, ਰਸ, ਗੰਧ ਵਿੱਚ ਕਾਰਣ ਸਹਿਤ ਮੇਰਾ ਮਨ ਪ੍ਰਵਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਅਲੋਚਨ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।
12.228.31
येन पश्यति सुश्रोणि भाषते स्पृशते पुनः ।
भुज्यते घ्रायते नित्यं शृणोति मनुते तथा ॥ १२.२२८.३१ ॥
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੁੰਘਦਾ ਹੈ, ਸੁਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
12.228.32
तच्चक्षुर्विद्यते मह्यं येन पश्यति वै स्फुटम् ।
सुलोचनोऽहं भद्रे वै पृच्छ वा किं वदामि ते।
सर्वमस्मिन्न मे विद्या विद्वान्हि परमार्थतः ॥ १२.२२८.३२ ॥
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਉਹ ਅੱਖ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਾਫ਼ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ, ਮੈਂ ਸੁਲੋਚਨ ਹਾਂ। ਪੁੱਛ, ਜਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ? ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਗਿਆਤ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਪਰਮਾਰਥ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਿਦਵਾਨ ਹਾਂ।
12.228.33
सा विशुद्धा ततो भूत्वा श्वेतकेतुं महामुनिम् ।
प्रणम्य पूजयामास तां भार्यां स च लब्धवान् ॥ १२.२२८.३३ ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਸ਼ਵੇਤਕੇਤੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
12.228.34
वैराग्यसंयुता कन्या तादृशं परिमुत्तमम् ।
प्राप्ता राजन्महाप्राज्ञ तस्मादर्थः पृथक्पृथक् ॥ १२.२२८.३४ ॥
ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਭਰੀ ਕੰਨਿਆ ਨੇ ਐਸਾ ਪਰਮ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗ੍ਯ, ਇਸ ਲਈ ਅਰਥ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਸਮਝ।
12.228.35
एतत्ते कथितं राजन्किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १२.२२८.३५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?