మహాభారతం · అధ్యాయం 12.229
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.229.1
यदिदं कर्म लोकेऽस्मिञ्शुभं वा यदि वाऽशुभम् ।
पुरुषं योजयत्येव फलयोगेन भारत ॥ १२.२२९.१ ॥
భారతా, ఈ లోకంలో ఏ కర్మ శుభమైనా లేదా అశుభమైనా, అది ఫలసంయోగం ద్వారా పురుషుణ్ణి తప్పక బంధిస్తుంది.
12.229.2
कर्ता स्वित्तस्य पुरुष उताहो नेति संशयः ।
एतदिच्छामि तत्त्वेन त्वत्तः श्रोतुं पितामह ॥ १२.२२९.२ ॥
దానికి కర్త పురుషుడా, లేక కాదా? ఇది సందేహం. పితామహా, దీనిని యథార్థంగా మీ నుండి వినాలనుకుంటున్నాను.
12.229.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
प्रह्लादस्य च संवादमिन्द्रस्य च युधिष्ठिर ॥ १२.२२९.३ ॥
ఈ విషయంలో కూడా ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు — యుధిష్ఠిరా, ప్రహ్లాదుడు మరియు ఇంద్రుని మధ్య సంవాదం ఇది.
12.229.4
असक्तं धूतपाप्मानं कुले जातं बहुश्रुतम् ।
अस्तब्धमनहंकारं सत्वस्थं संयतेन्द्रियम् ॥ १२.२२९.४ ॥
ఆసక్తి లేనివాడు, పాపాలు తొలగినవాడు, మంచి కులంలో జన్మించి బహుశ్రుతుడు, గర్వం లేనివాడు, అహంకారం లేనివాడు, సత్త్వగుణంలో నిలిచినవాడు, ఇంద్రియాలను నియమించినవాడు.
12.229.5
तुल्यनिन्दास्तुतिं दान्तं शून्यागारसमाकृतिम् ।
चराचराणां भूतानां विदितप्रभवाप्ययम् ॥ १२.२२९.५ ॥
నిందా స్తుతులను సమంగా చూసేవాడు, దమనం కలవాడు, శూన్యగృహం వంటి ఆకృతి కలవాడు, చరాచర భూతాల ఉత్పత్తి లయములను తెలిసినవాడు.
12.229.6
अक्रुध्यन्तमहृष्यन्तमप्रियेषु प्रियेषु च ।
काञ्चने वाऽथ लोष्ठे वा उभयोः समदर्शनम् ॥ १२.२२९.६ ॥
అప్రియమైన వాటిపై కోపించనివాడు, ప్రియమైన వాటిపై సంతోషించనివాడు, బంగారాన్ని మట్టిముద్దను సమంగా చూసేవాడు.
12.229.7
आत्मनि श्रेयसि ज्ञाने धीरं निश्चितनिश्चयम् ।
परावरज्ञं भूतानां सर्वज्ञं सर्वदर्शनम् ॥ १२.२२९.७ ॥
ఆత్మలో, పరమ శ్రేయస్సులో, జ్ఞానంలో స్థిరుడై, దృఢ నిశ్చయం కలవాడై, ప్రాణుల ఉన్నత నీచ స్థితులను తెలిసినవాడై, సర్వజ్ఞుడై, సర్వదర్శియై ఉన్నవాడు.
12.229.8
अव्यक्तात्मनि गोविन्दे वासुदेवे महात्मनि ।
हृदयेन समाविष्टं सर्वभावप्रियंकरम् ॥ १२.२२९.८ ॥
అవ్యక్త ఆత్మ గలవాడు, గోవిందుడు వాసుదేవుడు అయిన మహాత్మునిలో హృదయంతో లీనమైనవాడు, అన్ని భావాలలోనూ ప్రియమైన కార్యాలు చేసేవాడు.
12.229.9
भक्तं भागवतं नित्यं नारायणपरायणम् ।
ध्यायन्तं परमात्मानं हिरण्यकशिपोः सुतम् ॥ १२.२२९.९ ॥
ఎల్లప్పుడూ భక్తుడు, భాగవతుడు, నారాయణ పరాయణుడు, పరమాత్మను ధ్యానించేవాడు — అతడు హిరణ్యకశిపుని కుమారుడు.
12.229.10
शक्रः प्रह्लादमासीनमेकान्ते संयतेन्द्रियम् ।
बुभुत्समानस्तत्प्रज्ञामभिगम्येदमब्रवीत् ॥ १२.२२९.१० ॥
ఏకాంతంలో కూర్చుని ఇంద్రియాలను నిగ్రహించిన ప్రహ్లాదుని వద్దకు వెళ్లి, అతని ప్రజ్ఞను తెలుసుకోవాలనే కోరికతో ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు.
12.229.11
यैः कैश्चित्संमतो लोके गुणैः स्यात्पुरुषो नृषु ।
भवत्यनपगान्सर्वांस्तान्गुणाँल्लक्षयामहे ॥ १२.२२९.११ ॥
లోకంలో ఏ గుణాలవల్ల మనిషి మనుషుల్లో గౌరవం పొందుతాడో, అచ్చిన్నమైన ఆ గుణాలన్నింటినీ మేము గుర్తిస్తాము.
12.229.12
अथ ते लक्ष्यते बुद्धिः समा बालजनैरिह ।
आत्मानं मन्यमानः सञ्श्रेयः किमिह मन्यसे ॥ १२.२२९.१२ ॥
ఇక్కడ నీ బుద్ధి అజ్ఞానులవలె కనిపిస్తోంది. తనను తాను (జ్ఞానిగా) భావిస్తూ, ఇక్కడ ఏది శ్రేయస్సని నీవు తలుస్తున్నావు?
12.229.13
बद्धः पाशैश्च्युतः स्थानाद्द्विषतां वशमागतः ।
श्रिया विहीनः प्रह्लाद शोचितव्ये न शोचसि ॥ १२.२२९.१३ ॥
పాశాలతో బంధింపబడి, తన స్థానం నుండి పడిపోయి, శత్రువుల వశమై, శ్రీ విహీనుడవైన ప్రహ్లాదా, దుఃఖించదగినదానికి నీవు దుఃఖించడం లేదు.
12.229.14
प्रज्ञालाभेन दैतेय उताहो धृतिमत्तथा ।
प्रह्लाद स्वस्थरूपोऽसि पश्यन्व्यसनमात्मनः ॥ १२.२२९.१४ ॥
జ్ఞాన లాభంతో, లేదా ధైర్యంతో, దైత్యపుత్రా, ప్రహ్లాదా, నీ స్వంత విపత్తును చూస్తూ కూడా నీవు స్వస్థ స్వరూపుడవై ఉన్నావు.
12.229.15
इति संचोदितस्तेन धीरो निश्चितनिश्चयः ।
उवाच श्लक्ष्णया वाचा स्वां प्रज्ञामनुवर्णयन् ॥ १२.२२९.१५ ॥
ఇలా అతనిచే ప్రేరేపితుడై, ధీరుడు, స్థిరనిశ్చయుడు, మృదువైన వాక్కుతో తన ప్రజ్ఞను వర్ణిస్తూ పలికాడు.
12.229.16
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च भूतानां यो न बुध्यते ।
तस्य स्तम्भो भवेद्बाल्यान्नास्ति स्तंभोऽनुपश्यतः ॥ १२.२२९.१६ ॥
ప్రాణుల ప్రవృత్తినీ నివృత్తినీ తెలుసుకోనివాడికి బాల్యం వల్ల మోహం కలుగుతుంది; చూసేవాడికి మోహం ఉండదు.
12.229.17
गहनं सर्वभूतानां ध्येयं नित्यं सनातनम् ।
अनिग्रहमनौपम्यं सर्वाकारं परात्परम् ॥ १२.२२९.१७ ॥
సర్వ ప్రాణులకు అగాధమైనది, ధ్యానింపదగినది, నిత్యమైనది, సనాతనమైనది, నిగ్రహింపరానిది, సాటిలేనిది, సర్వ రూపాలు కలది, పరాత్పరమైనది.
12.229.18
सर्वावरणसंभूतं तस्मादेतत्प्रवर्तते ।
तन्मया अपि संपश्य नानालक्षणलक्षिताः ॥ १२.२२९.१८ ॥
సర్వ ఆవరణాల నుండి జనించినది కాబట్టి ఇదే ప్రవర్తిస్తుంది; దానితో నిండినవిగా, నానా లక్షణాలతో గుర్తింపబడిన వాటిని కూడా చూడు.
12.229.19
स वै पाति जगत्स्रष्टा विष्णुरित्यभिशब्दितः ।
पुनर्दर्शति संप्राप्ते…सुरेश्चरः ॥ १२.२२९.१९ ॥
ఆయనే జగత్తును సృష్టించి రక్షించువాడు; ఆయనను విష్ణువు అని పిలుస్తారు. కాలం వచ్చినప్పుడు ఆయన మళ్లీ కనిపిస్తాడు… దేవతల ప్రభువు.
12.229.20
स्वभावात्संप्रवर्तन्ते निवर्तन्ते तथैव च ।
सर्वे भावास्तथा भावाः पुरुषार्थो न विद्यते ॥ १२.२२९.२० ॥
స్వభావం వల్లనే సమస్త భావాలు ఉత్పన్నమవుతాయి, తిరిగి వెనక్కి మళ్లుతాయి; అలాగే అన్ని భావాలూ. పురుషార్థం లేదు.
12.229.21
पुरुषार्थस्य चाभावे नास्ति कश्चित्स्वकारकः ।
स्वयं च कुर्वतस्तस्य जातु मानो भवेदिह ॥ १२.२२९.२१ ॥
పురుషార్థం లేనప్పుడు తనను తానే చేసుకునేవారెవరూ లేరు. తానే చేస్తున్నాననుకునేవానికి ఇక్కడ అహంకారం కలగవచ్చు.
12.229.22
यस्तु कर्तारमात्मानं मन्यते साध्वसाधु वा ।
तस्य दोषवती प्रज्ञा अतत्त्वज्ञेति मे मतिः ॥ १२.२२९.२२ ॥
మంచిదైనా చెడ్డదైనా, తనను తాను కర్తగా భావించేవాని బుద్ధి దోషభరితమైనది; అతడు తత్త్వం తెలియనివాడని నా అభిప్రాయం.
12.229.23
यदि स्यात्पुरुषः कर्ता शक्रात्मश्रेयसे ध्रुवम् ।
आरम्भास्तस्य सिद्ध्येयुर्न तु जातु पराभवेत् ॥ १२.२२९.२३ ॥
పురుషుడు కర్తగా ఉండి ఉంటే, ఓ శక్రా, తన శ్రేయస్సు కోసం అతని ప్రయత్నాలన్నీ తప్పక సిద్ధించి ఉండేవి; ఎప్పుడూ పరాజయం కలిగేది కాదు.
12.229.24
अनिष्टस्य हि निर्वृत्तिरनिवृत्तिः प्रियस्य च ।
लक्ष्यते यतमानानां पुरुषार्थस्ततः कुतः ॥ १२.२२९.२४ ॥
ప్రయత్నించేవారిలో అనిష్టం తొలగకపోవడం, ఇష్టం నిలవకపోవడం కనిపిస్తుంది; అలాంటప్పుడు పురుషార్థం ఎక్కడిది?
12.229.25
अनिष्टस्याभिनिर्वृत्तिमिष्टसंवृतिमेव च ।
अप्रयत्नेन पश्यामः केषां चित्तत्स्वभावतः ॥ १२.२२९.२५ ॥
అనిష్టం కలగడం, ఇష్టం మరుగవడం కూడా కొందరిలో ప్రయత్నం లేకుండానే వారి స్వభావం వల్లనే జరుగుతున్నట్లు మనం చూస్తున్నాం.
12.229.26
प्रतिरूपतराः केचिद्दृस्यन्ते बुद्धिमत्तराः ।
विरूपेभ्योऽल्पबुद्धिभ्यो लिप्समाना धनागमं ॥ १२.२२९.२६ ॥
కొందరు మరింత తగినవారుగా, బుద్ధిమంతులుగా కనిపిస్తారు; అయోగ్యులైన, అల్పబుద్ధులైనవారు ధనప్రాప్తిని కోరుతారు.
12.229.27
स्वभावप्रेरिताः सर्वे निविशन्ते गुणा यदा ।
शुभाशुभास्तदा तत्र तस्य किं मानकारणम् ॥ १२.२२९.२७ ॥
స్వభావంతో ప్రేరితమైన శుభాశుభ గుణాలన్నీ ఒకడిలో ప్రవేశించినప్పుడు, అతనికి గౌరవానికి కారణమేమిటి?
12.229.28
स्वभावादेव तत्सर्वमिति मे निश्चिता मतिः ।
आत्मप्रतिष्ठा प्रज्ञा वा मम नास्ति ततोऽन्यथा ॥ १२.२२९.२८ ॥
అన్నీ స్వభావం వల్లనే జరుగుతాయన్నదే నా నిశ్చితాభిప్రాయం. ఆత్మప్రతిష్ఠితమైన ప్రజ్ఞ నాకు లేదు; కాబట్టి దీనికి భిన్నంగా చెప్పలేను.
12.229.29
कर्मजं त्विह मन्यन्ते पलयोगं शुभाशुभम् ।
कर्मणां विषयं कृत्स्नमहं वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ १२.२२९.२९ ॥
ఇక్కడ ప్రజలు శుభాశుభ ఫలసంబంధం కర్మ వల్ల కలుగుతుందని భావిస్తారు. కర్మల సమస్త విషయాన్ని నేను చెబుతాను; దాన్ని విను.
12.229.30
यथा वेदयते कश्चिदोदनं पायसं ह्यदन् ।
एवं सर्वाणि कर्माणि स्वभावस्यैव लक्षणम् ॥ १२.२२९.३० ॥
ఎవరో ఓదనం లేదా పాయసం తింటూ దాని రుచిని అనుభవించినట్లే, సమస్త కర్మలు స్వభావానికే లక్షణం.
12.229.31
विकारानेव यो वेद न वेद प्रकृतिं पराम् ।
तस्य स्तंभोऽभवेद्बाल्यान्नास्ति स्तंभोऽनुपश्यतः ॥ १२.२२९.३१ ॥
కేవలం వికారాలను మాత్రమే తెలిసినవాడు, పరమ ప్రకృతిని తెలియనివాడు, అజ్ఞానంతో గర్వం కలిగినవాడవుతాడు; చూచేవానికి గర్వం ఉండదు.
12.229.32
स्वभावभाविनो भावान्सर्वानेवेह निश्चये ।
बुद्ध्यमानस्य दर्पो वा मानो वा किं करिष्यति ॥ १२.२२९.३२ ॥
ఇక్కడ నిశ్చయంగా సమస్త భావాలు తమ స్వభావం నుండే పుడతాయి; ఇది తెలిసినవానికి గర్వమో, మానమో ఏమి చేయగలదు?
12.229.33
वेद धर्मविधिं कृत्स्नं भूतानां चाप्यनित्यताम् ।
तस्माच्छक्र न शोचारि सर्वं ह्येवेदमन्तवत् ॥ १२.२२९.३३ ॥
ధర్మ విధానమంతా, ప్రాణుల అనిత్యతను కూడా తెలిసినవాడు; కాబట్టి శక్రా, దుఃఖించకు; ఇదంతా నిశ్చయంగా అంతమయ్యేదే.
12.229.34
निर्ममो निरहंकारो निरीहो मुक्तबन्धनः ।
स्वस्थो व्यपेतः पश्यामि भूतानां प्रभवाप्ययौ ॥ १२.२२९.३४ ॥
మమకారం లేనివాడను, అహంకారం లేనివాడను, కోరిక లేనివాడను, బంధాల నుండి విముక్తుడను, స్వస్థుడను, విడివడినవాడను; ప్రాణుల ఉత్పత్తిని, లయాన్ని నేను చూస్తున్నాను.
12.229.35
कृतप्रज्ञस्य दान्तस्य वितृष्णाय निराशिषः ।
नायासो विद्यते शक्र पश्यतो योगवित्तया ॥ १२.२२९.३५ ॥
శక్రా, పరిపూర్ణ ప్రజ్ఞ కలవాడు, నిగ్రహం కలవాడు, తృష్ణ లేనివాడు, ఆశలు లేనివాడు, యోగజ్ఞానంతో చూచువానికి శ్రమ ఉండదు.
12.229.36
प्रकृतौ च विकारे च न मे प्रीतिर्न च द्विषे ।
द्वेष्टारं च न पश्यामि यो ममाद्य विरुध्यति ॥ १२.२२९.३६ ॥
ప్రకృతిలోనూ వికారంలోనూ నాకు ప్రీతి లేదు, ద్వేషమూ లేదు; ఈ రోజు నాకు విరుద్ధంగా నిలిచేవానిని కూడా నేను శత్రువుగా చూడను.
12.229.37
नोर्ध्वं नावाङ्वतिर्यक्च न क्वचिच्छक्र कामये ।
न हि ज्ञेये न विज्ञाने नाज्ञाने विद्यतेऽन्तरम् ॥ १२.२२९.३७ ॥
ఓ శక్రా, నేను పైకి, కిందికి, అడ్డంగా, ఎక్కడా ఏదీ కోరను. నిజానికి తెలియదగినదిలో, విజ్ఞానంలో, అజ్ఞానంలో భేదం లేదు.
12.229.38
येनैषा लभ्यते प्रज्ञा येन शान्तिरवाप्यते ।
प्रब्रूहि तमुपायं मे सम्यक्प्रह्लाद पृच्छते ॥ १२.२२९.३८ ॥
దీని ద్వారా ఈ ప్రజ్ఞ లభిస్తుందో, దీని ద్వారా శాంతి పొందబడుతుందో, ఆ ఉపాయాన్ని ఓ ప్రహ్లాదా, అడుగుతున్న నాకు సరిగ్గా చెప్పు.
12.229.39
आर्जवेनाप्रमादेन प्रसादेनात्मवत्तया ।
गुरुशुश्रूषया शक्र पुरुषो लभते महत् ॥ १२.२२९.३९ ॥
ఋజుత్వంతో, అప్రమత్తతతో, ప్రసన్నతతో, ఆత్మసంయమంతో, గురుసేవతో, ఓ శక్రా, మనిషి గొప్పదాన్ని పొందుతాడు.
12.229.40
स्वभावाल्लभते प्रज्ञां शान्तिमेति स्वभावतः ।
स्वभावादेव तत्सर्वं यत्किंचिदनुपश्यति ॥ १२.२२९.४० ॥
స్వభావం నుంచే మనిషి ప్రజ్ఞను పొందుతాడు, స్వభావంగానే శాంతిని చేరుకుంటాడు. స్వభావం వల్లనే అతడు ఏది చూసినా అన్నింటినీ చూస్తాడు.
12.229.41
नैवान्तरं विजानाति श्रुत्वा गुरुमुखात्ततः ।
वाक्यं वाक्यार्थविज्ञानमालोक्य मनसा यतिः ॥ १२.२२९.४१ ॥
గురువు నోటినుండి విన్న తరువాత, యతి వాక్యాన్ని, వాక్యార్థ విజ్ఞానాన్ని మనసుతో పరిశీలించిన తర్వాతనే భేదాన్ని తెలుసుకుంటాడు.
12.229.42
विवेकप्रत्ययापन्नमात्मानमनुपश्यति ।
विरज्यति ततो भीत्या परमेश्वरमृच्छति ॥ १२.२२९.४२ ॥
వివేక జ్ఞానం పొందినవాడై అతడు ఆత్మను చూస్తాడు. తరువాత భయంతో (సంసారం నుండి) విరక్తి పొంది పరమేశ్వరుని చేరుకుంటాడు.
12.229.43
त्रातारं सर्वदुःखानां तत्सुखान्वेषणं ततः ।
करोति सद्भिः संसर्गमलं सन्तः सुखाय वै ॥ १२.२२९.४३ ॥
అన్ని దుఃఖాల నుండి రక్షించే ఆ సుఖాన్ని వెతికి, అతడు సజ్జనులతో సహవాసం చేస్తాడు; సజ్జనులు నిజంగా సుఖానికే ఉంటారు.
12.229.44
सतां सकाशादाज्ञाय मार्गं लक्षणवत्तया ।
सर्वसङ्गविनिर्मुक्तः परमात्मानमृच्छति ॥ १२.२२९.४४ ॥
సజ్జనుల సమీపం నుండి దాని లక్షణాలతో సహా మార్గాన్ని తెలుసుకుని, అన్ని ఆసక్తుల నుండి విముక్తుడై పరమాత్మను పొందుతాడు.
12.229.45
विषयेच्छाकृतो धर्मं सरजस्को भयावहः ।
धर्महानिमवाप्नोति क्रमात्तेन नरः पुनः ॥ १२.२२९.४५ ॥
విషయ కోరికల వల్ల కలిగిన, రజోగుణంతో కూడిన, భయాన్ని కలిగించే ధర్మం — దాని ద్వారా మనుషుడు క్రమంగా మళ్లీ ధర్మహానిని పొందుతాడు.
12.229.46
भक्तिहीनो भवत्येव परमात्मनि चाच्युत ।
वाचके वाऽपि च स्थानं न हन्त्येव विमोचितः ॥ १२.२२९.४६ ॥
పరమాత్మ యందు మరియు అచ్యుతుని యందు భక్తి లేనివాడవుతాడు; వాచకంలో కూడా అతనికి స్థానం లేదు — విముక్తుడైనవాడు నిజంగా హింసించడు.
12.229.47
सार्क्ष्ये चास्य रतिर्नित्यं संसारे च रतिर्भवेत् ।
तस्य नित्यमविज्ञानादात्माचैव न सिद्ध्यति ॥ १२.२२९.४७ ॥
అతనికి సార్క్ష్యంలో మరియు సంసారంలో కూడా ఎల్లప్పుడూ ఆనందం కలుగుతుంది; అతనికి అజ్ఞానం వల్ల ఆత్మ కూడా ఎప్పుడూ సిద్ధించదు.
12.229.48
उन्मत्तवृत्तिर्भवति क्रमादेवं प्रवर्तते ।
आशौचं वर्धते नित्यं न शाम्यति कथंचन ॥ १२.२२९.४८ ॥
అతడు క్రమంగా ఉన్మత్త స్వభావం గలవాడవుతాడు, ఈ విధంగా ప్రవర్తిస్తాడు; అశుచిత్వం ఎప్పుడూ పెరుగుతుంది, ఏ విధంగానూ శాంతించదు.
12.229.49
विषये चान्वितस्यास्य मोक्षवाञ्छा न जायते ।
हेत्वाभासेषु संलीनः स्तौति वैषयिकान्गुणान् ॥ १२.२२९.४९ ॥
విషయాలలో అనురక్తుడైన ఇతనికి మోక్షేచ్ఛ కలగదు. తప్పుడు హేతువులలో మునిగి అతడు విషయజన్య గుణాలనే స్తుతిస్తాడు.
12.229.50
न शास्त्राणि शृणोत्येव मानदर्पसमन्वितः ।
स्वतःसिद्धं न भोगस्तं स्वतः सिद्धं न वेत्ति च।
चिद्रूपधारणं चैव परसृष्टिमथाव्ययम् ॥ १२.२२९.५० ॥
మానదర్పాలతో నిండినవాడు శాస్త్రాలను వినడు. స్వతఃసిద్ధమైనదీ, స్వతఃసిద్ధం కాని భోగమూ అతడికి తెలియదు; చిద్రూప ధారణనూ, అవ్యయమైన పరసృష్టినీ అతడు తెలుసుకోడు.
12.229.51
नानायोनिगतस्तेन भ्राम्यमाणः स्वकर्मभिः ।
तीर्णपारं न जानाति महामोहसमन्वितः।
आचार्यसंश्रयाद्विद्याद्विनयं समुपागतः ॥ १२.२२९.५१ ॥
అనేక యోనులలో పుట్టి తన కర్మల వల్ల తిరుగుతూ, మహామోహంతో కూడిన అతడు అవతలి తీరాన్ని తెలుసుకోడు. ఆచార్యుని ఆశ్రయించడం వల్ల, వినయాన్ని పొంది, విద్యను పొందాలి.
12.229.52
अनुकूलेषु धर्मेषु चिनोत्येनं ततस्ततः ।
आचार्य इति च ख्यातस्तेनासौ बलवृत्रहन् ॥ १२.२२९.५२ ॥
అనుకూలమైన ధర్మాలలో అతడు ఇతనిని మళ్లీ మళ్లీ సమకూరుస్తాడు. అందువల్లే అతడు ఆచార్యుడు అని ప్రసిద్ధుడు, ఓ బలవృత్రహా.
12.229.53
नियतेनैव सद्भावस्तेन जन्मान्तरादिषु ।
कर्मसञ्चयतूलौघः क्षिप्यते ज्ञानवायुना ॥ १२.२२९.५३ ॥
నియతమైన మార్గం ద్వారానే సద్భావం కలుగుతుంది; దానివల్ల జన్మాంతరాదులలో కూడిన కర్మసంచయమనే దూదిరాశి జ్ఞానవాయువుతో విసిరివేయబడుతుంది.
12.229.54
एवं युक्तसमाचारः संसारविनिवर्तकः ।
अनुकूलवृत्तिं सततं छिनत्त्येव भृगुर्यथा ॥ १२.२२९.५४ ॥
ఈ విధంగా యుక్త ఆచారం కలవాడు, సంసారం నుండి మరల్చేవాడు, అనుకూల వృత్తిని నిరంతరం ఛేదిస్తాడు, భృగువు వలె.
12.229.55
येन चायं समापन्नं वैतृष्ण्यं नाधिगच्छति ।
अभ्यन्तरः स्मृतः शक्र तत्साम्यं परिवर्जयेत् ॥ १२.२२९.५५ ॥
దేనివల్ల ఇతడు వైతృష్ణ్యాన్ని పొందలేడో, ఓ శక్రా, అది అంతరం అని స్మరించబడింది; దాని సమానత్వాన్ని విడిచిపెట్టాలి.
12.229.56
प्रथमं तत्कृतेनैव कर्मणा परिमृच्छति ।
द्वितीयं स्वप्नयोगं च कर्मणा परिगच्छति ॥ १२.२२९.५६ ॥
మొదట అది చేసిన కర్మ వల్లనే అతడు దానిని విచారిస్తాడు; రెండవది, కర్మ వల్ల స్వప్న-యోగాన్ని కూడా పొందుతాడు.
12.229.57
एतैरक्षैः समापन्नः प्रत्यक्षोऽसौ समास्थितः ।
सुपुप्त्याख्यस्तुरीयोसौ न च ह्यावरणान्वितः ॥ १२.२२९.५७ ॥
ఈ అక్షాలతో (ఇంద్రియాలతో) కూడినవాడు, ప్రత్యక్షంగా అతడు స్థిరంగా ఉన్నాడు; సుషుప్తి అనే అతడే తురీయుడు, అతడు ఆవరణంతో కూడినవాడు కాదు.
12.229.58
लोकवृत्त्या तमीशानं यजञ्जुह्वन्यमी भवेत् ।
आत्मन्यायासयोगेन निष्क्रियं स परात्परम् ॥ १२.२२९.५८ ॥
లోక వ్యవహారంతో ఆ ఈశానుడిని యజిస్తూ, హోమం చేస్తూ యమి అవ్వాలి; ఆత్మలో ఆయాస-యోగంతో అతడు నిష్క్రియుడు, పరాత్పరుడు.
12.229.59
आयामे तां विजानाति मायैषा परमात्मनः ।
प्रातिभासिकसामान्याद्बुद्धेर्या संविदात्मिका ॥ १२.२२९.५९ ॥
విస్తారంలో ఆమెను అతడు తెలుసుకుంటాడు; ఇది పరమాత్మ యొక్క మాయ. ప్రాతిభాసిక సామాన్యం వల్ల, బుద్ధి యొక్క ఆత్మికా సంవిత్ (చైతన్యం) కూడా మాయే.
12.229.60
स्फुलिङ्गसत्त्वसदृशादग्निभावो यथा भवेत् ।
शिशूनामेवमज्ञानामात्मभावोऽन्यथा स्मृतः ॥ १२.२२९.६० ॥
నిప్పురవ్వ స్వభావంతో సమానత్వం వల్ల అగ్ని భావం కలిగినట్లు, అజ్ఞానులైన శిశువులకు ఆత్మభావం వేరుగా స్మరించబడింది.
12.229.61
साध्येऽप्यवस्तुभूताख्ये मित्रामित्रादयः कुतः ।
तदभावे तु शोकाद्या न वर्तन्ते सुरेश्वर ॥ १२.२२९.६१ ॥
ఓ సురేశ్వరా, సాధించబడవలసినదీ నిజమైన వస్తువు కాదు; అలాంటప్పుడు మిత్రులు, శత్రువులు మొదలైనవారు ఎక్కడ ఉంటారు? అది లేనప్పుడు దుఃఖం మొదలైనవి కూడా కలగవు.
12.229.62
एवं बुध्यस्व भगवन्समबुद्धिं समन्वियात् ।
उपायमेतदाख्यातं मा वक्रं गच्छ देवप ॥ १२.२२९.६२ ॥
ఓ భగవాన్, ఈ విధంగా సమబుద్ధిని తెలుసుకొని దానిని పొందు. ఈ ఉపాయం చెప్పబడింది; ఓ దేవపా, వక్రమార్గంలో పోకు.
12.229.63
ज्ञानेन पश्यते कर्म ज्ञानिनां न प्रवर्तकम् ।
यावदारब्धमस्येह तावन्नैवोपशाम्यति ॥ १२.२२९.६३ ॥
జ్ఞానంతో కర్మను చూస్తారు; జ్ఞానులకు అది ప్రేరకం కాదు. ఇక్కడ అది ఆరంభమైనంతవరకు అది నిజంగా శాంతించదు.
12.229.64
तदन्ते तं प्रयात्येव न विद्वानिति मे मतिः ।
यदस्य वाचकं वक्ष्ये संस्मरे तद्भवेत्तदा ॥ १२.२२९.६४ ॥
దాని చివరలో అది నిశ్చయంగా తొలగిపోతుంది; విద్వాంసుడు అలా పోడు అనేది నా అభిప్రాయం. దీనికి వాచకమైనదాన్ని నేను చెబుతాను; నేను స్మరిస్తే అది అప్పుడే అవుతుంది.
12.229.65
तेनतेन च भावेन अपायं तत्र पश्यति ।
स्थानभेदेषु वागेषा तालुसंस्था यथा तथा ॥ १२.२२९.६५ ॥
ఆ ఆ భావం వల్ల అక్కడ వినాశం కనిపిస్తుంది. స్థానాల భేదంలో ఈ వాక్కు అంగిలిలో నిలుస్తుంది, అదే విధంగా.
12.229.66
तद्वदुद्धिगता ह्यर्था बुद्धिमात्मगतः सदा ॥ १२.२२९.६६ ॥
అలాగే బుద్ధిలోకి వెళ్లిన అర్థాలు; బుద్ధి ఎల్లప్పుడూ ఆత్మలో ఉంటుంది.
12.229.67
समस्तसंकल्पविशेषमुक्तं ।
परं पराणां परमं महात्मा।
त्रय्यन्तविद्भिः परिगीयतेऽसौ ।
विष्णुर्विभुर्वास्ति गुणो न नित्यम् ॥ १२.२२९.६७ ॥
సమస్త సంకల్ప విశేషాలనుండి విముక్తుడు, పరులకంటే పరమోన్నతుడు, మహాత్ముడు. త్రయి అంతాన్ని తెలిసినవారు ఆయనను కీర్తిస్తారు. విష్ణువు సర్వవ్యాపి; ఆయన గుణయుక్తుడు, కానీ నిత్యుడు కాదు.
12.229.68
न चक्षुषा पश्यति कश्चिदेनम् ॥ १२.२२९.६८ ॥
ఎవరూ కంటితో ఆయనను చూడరు.
12.229.69
भक्त्या च धृत्या च समाहितात्मा ।
ज्ञानस्वरूपं परिपश्यतीह ॥ १२.२२९.६९ ॥
భక్తితో, ధైర్యంతో సమాహితమైన ఆత్మ కలవాడు ఇక్కడ జ్ఞానస్వరూపుడైన ఆయనను పూర్తిగా చూస్తాడు.
12.229.70
वदन्ति तन्मे भगवान्ददौ स ।
स एव शेषं मघवान्महात्मा।
एवं ममोपायमवैहि शक्र ।
तस्माल्लोको नास्ति मह्यं सदैव ॥ १२.२२९.७० ॥
భగవంతుడు నాకు అది ఇచ్చాడని అంటారు; ఆ మహాత్ముడు ఇంద్రుడు శేషాన్ని కూడా ఇచ్చాడు. ఓ శక్రా, ఇలాగే నా ఉపాయాన్ని తెలుసుకో; అందువల్ల నాకు ఎప్పుడూ ఒక లోకం లేదు.
12.229.71
इत्युक्तो दैत्यपतिना शक्रो विस्मयमागमत् ।
प्रीतिमांश्च तदा राजंस्तद्वाक्यं प्रत्यपूजयत् ॥ १२.२२९.७१ ॥
దైత్యాధిపతి ఇలా అనగా శక్రుడు విస్మయం చెందాడు. ఓ రాజా, అప్పుడు సంతోషించి ఆ మాటను గౌరవించాడు.
12.229.72
स तदाभ्यर्च्य दैत्येन्द्रं त्रैलोक्यपतिरीश्वरः ।
असुरेन्द्रमुपामन्त्र्य जगाम स्वं निवेशनम् ॥ १२.२२९.७२ ॥
అప్పుడు త్రైలోక్యపతి ఈశ్వరుడు దైత్యేంద్రుని గౌరవించి, అసురేంద్రుని వద్ద సెలవు తీసుకుని తన నివాసానికి వెళ్ళాడు.