മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.229
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.229.1
यदिदं कर्म लोकेऽस्मिञ्शुभं वा यदि वाऽशुभम् ।
पुरुषं योजयत्येव फलयोगेन भारत ॥ १२.२२९.१ ॥
ഭാരതാ, ഈ ലോകത്തിൽ ഏതൊരു കർമ്മം ശുഭമോ അശുഭമോ ആയാലും, അത് ഫലത്തിന്റെ ബന്ധത്താൽ മനുഷ്യനെ തീർച്ചയായും ബന്ധിക്കുന്നു.
12.229.2
कर्ता स्वित्तस्य पुरुष उताहो नेति संशयः ।
एतदिच्छामि तत्त्वेन त्वत्तः श्रोतुं पितामह ॥ १२.२२९.२ ॥
അതിന്റെ കർത്താവ് പുരുഷനാണോ, അല്ലയോ? ഇതിൽ സംശയമുണ്ട്. പിതാമഹാ, ഇത് തത്ത്വത്തിൽ അങ്ങയിൽനിന്ന് കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
12.229.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
प्रह्लादस्य च संवादमिन्द्रस्य च युधिष्ठिर ॥ १२.२२९.३ ॥
ഇതിനെക്കുറിച്ചും ആളുകൾ ഈ പുരാതന ഇതിഹാസം പറയാറുണ്ട് — യുധിഷ്ഠിരാ, പ്രഹ്ലാദനും ഇന്ദ്രനും തമ്മിലുള്ള സംവാദമാണിത്.
12.229.4
असक्तं धूतपाप्मानं कुले जातं बहुश्रुतम् ।
अस्तब्धमनहंकारं सत्वस्थं संयतेन्द्रियम् ॥ १२.२२९.४ ॥
ആസക്തിയില്ലാത്തവനും, പാപങ്ങൾ കുടഞ്ഞുകളഞ്ഞവനും, നല്ല കുലത്തിൽ ജനിച്ച് ബഹുശ്രുതനായവനും, അഹങ്കാരമില്ലാത്തവനും, ഗർവ്വില്ലാത്തവനും, സത്വഗുണത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ചവനും.
12.229.5
तुल्यनिन्दास्तुतिं दान्तं शून्यागारसमाकृतिम् ।
चराचराणां भूतानां विदितप्रभवाप्ययम् ॥ १२.२२९.५ ॥
നിന്ദയും സ്തുതിയും സമമായി കാണുന്നവനും, അടക്കമുള്ളവനും, ശൂന്യഗൃഹംപോലെ രൂപമുള്ളവനും, ചരാചരഭൂതങ്ങളുടെ ഉത്പത്തിയും ലയവും അറിയുന്നവനും.
12.229.6
अक्रुध्यन्तमहृष्यन्तमप्रियेषु प्रियेषु च ।
काञ्चने वाऽथ लोष्ठे वा उभयोः समदर्शनम् ॥ १२.२२९.६ ॥
അപ്രിയമായവയിൽ കോപിക്കാത്തവനും, പ്രിയമായവയിൽ സന്തോഷിക്കാത്തവനും, സ്വർണ്ണത്തെയും മൺകട്ടയെയും സമമായി കാണുന്നവനും.
12.229.7
आत्मनि श्रेयसि ज्ञाने धीरं निश्चितनिश्चयम् ।
परावरज्ञं भूतानां सर्वज्ञं सर्वदर्शनम् ॥ १२.२२९.७ ॥
ആത്മാവിലും പരമശ്രേയസ്സിലും ജ്ഞാനത്തിലും സ്ഥിരനായി, ഉറച്ച തീരുമാനമുള്ളവനായി, ജീവികളുടെ ഉന്നതിയും അധോഗതിയും അറിയുന്നവനായി, സർവജ്ഞനും സർവദർശിയുമായവൻ.
12.229.8
अव्यक्तात्मनि गोविन्दे वासुदेवे महात्मनि ।
हृदयेन समाविष्टं सर्वभावप्रियंकरम् ॥ १२.२२९.८ ॥
അവ്യക്ത ആത്മാവുള്ളവനും, ഗോവിന്ദനും വാസുദേവനുമായ മഹാത്മാവിൽ ഹൃദയത്താൽ ലയിച്ചവനും, എല്ലാ ഭാവങ്ങളിലും പ്രിയമുള്ളത് ചെയ്യുന്നവനും.
12.229.9
भक्तं भागवतं नित्यं नारायणपरायणम् ।
ध्यायन्तं परमात्मानं हिरण्यकशिपोः सुतम् ॥ १२.२२९.९ ॥
എപ്പോഴും ഭക്തനും ഭാഗവതനും നാരായണപരായണനും പരമാത്മാവിനെ ധ്യാനിക്കുന്നവനുമായ ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ പുത്രൻ.
12.229.10
शक्रः प्रह्लादमासीनमेकान्ते संयतेन्द्रियम् ।
बुभुत्समानस्तत्प्रज्ञामभिगम्येदमब्रवीत् ॥ १२.२२९.१० ॥
ഏകാന്തത്തിൽ ഇരുന്ന്, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച പ്രഹ്ലാദന്റെ അടുത്തുചെന്ന്, അവന്റെ പ്രജ്ഞ അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ഇന്ദ്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
12.229.11
यैः कैश्चित्संमतो लोके गुणैः स्यात्पुरुषो नृषु ।
भवत्यनपगान्सर्वांस्तान्गुणाँल्लक्षयामहे ॥ १२.२२९.११ ॥
ലോകത്തിൽ ഏതൊരു ഗുണങ്ങളാൽ മനുഷ്യൻ മനുഷ്യർക്കിടയിൽ ആദരണീയനാകുന്നുവോ, വേർപിരിയാത്ത ആ ഗുണങ്ങളെല്ലാം ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു.
12.229.12
अथ ते लक्ष्यते बुद्धिः समा बालजनैरिह ।
आत्मानं मन्यमानः सञ्श्रेयः किमिह मन्यसे ॥ १२.२२९.१२ ॥
ഇപ്പോൾ നിന്റെ ബുദ്ധി ബാലന്മാരുടേതുപോലെ കാണപ്പെടുന്നു. സ്വയം (ജ്ഞാനിയെന്ന്) കരുതിക്കൊണ്ട്, ഇവിടെ എന്ത് ശ്രേയസ്സെന്ന് നീ കരുതുന്നു?
12.229.13
बद्धः पाशैश्च्युतः स्थानाद्द्विषतां वशमागतः ।
श्रिया विहीनः प्रह्लाद शोचितव्ये न शोचसि ॥ १२.२२९.१३ ॥
പാശങ്ങളാൽ ബന്ധിതനായി, സ്ഥാനത്തുനിന്ന് വീണ്, ശത്രുക്കളുടെ വശത്തായി, ശ്രീ നഷ്ടപ്പെട്ട പ്രഹ്ലാദാ, ദുഃഖിക്കേണ്ടതിൽ നീ ദുഃഖിക്കുന്നില്ല.
12.229.14
प्रज्ञालाभेन दैतेय उताहो धृतिमत्तथा ।
प्रह्लाद स्वस्थरूपोऽसि पश्यन्व्यसनमात्मनः ॥ १२.२२९.१४ ॥
ബുദ്ധിലാഭത്താലോ, അല്ലെങ്കിൽ ധൈര്യത്താലോ, ദൈത്യപുത്രാ, പ്രഹ്ലാദാ, നിന്റെ സ്വന്തം ദുരിതം കാണുമ്പോഴും നീ സ്വസ്ഥസ്വരൂപനാണ്.
12.229.15
इति संचोदितस्तेन धीरो निश्चितनिश्चयः ।
उवाच श्लक्ष्णया वाचा स्वां प्रज्ञामनुवर्णयन् ॥ १२.२२९.१५ ॥
ഇങ്ങനെ അവനാൽ പ്രേരിതനായി, ധീരനും ദൃഢനിശ്ചയിയുമായ അവൻ മൃദുവായ വാക്കിൽ സ്വന്തം ബുദ്ധിയെ വർണ്ണിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു.
12.229.16
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च भूतानां यो न बुध्यते ।
तस्य स्तम्भो भवेद्बाल्यान्नास्ति स्तंभोऽनुपश्यतः ॥ १२.२२९.१६ ॥
ജീവികളുടെ പ്രവൃത്തിയും നിവൃത്തിയും അറിയാത്തവന് ബാല്യം കാരണം മൂഢത ഉണ്ടാകും; കാണുന്നവന് മൂഢതയില്ല.
12.229.17
गहनं सर्वभूतानां ध्येयं नित्यं सनातनम् ।
अनिग्रहमनौपम्यं सर्वाकारं परात्परम् ॥ १२.२२९.१७ ॥
സകല ജീവികൾക്കും അഗാധമായതും, ധ്യാനിക്കേണ്ടതും, നിത്യവും, സനാതനവും, തടയാനാകാത്തതും, ഉപമയില്ലാത്തതും, സർവ്വാകാരമുള്ളതും, പരാത്പരവുമാണ്.
12.229.18
सर्वावरणसंभूतं तस्मादेतत्प्रवर्तते ।
तन्मया अपि संपश्य नानालक्षणलक्षिताः ॥ १२.२२९.१८ ॥
സർവ്വ ആവരണങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉണ്ടായതിനാൽ ഇതുതന്നെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു; അതിനാൽ നിറഞ്ഞവയും നാനാ ലക്ഷണങ്ങളാൽ അടയാളപ്പെട്ടവയുമായവയെയും നോക്കുക.
12.229.19
स वै पाति जगत्स्रष्टा विष्णुरित्यभिशब्दितः ।
पुनर्दर्शति संप्राप्ते…सुरेश्चरः ॥ १२.२२९.१९ ॥
അദ്ദേഹമാണ് ലോകത്തെ സൃഷ്ടിച്ച് പാലിക്കുന്നവൻ; അദ്ദേഹത്തെ വിഷ്ണു എന്നു വിളിക്കുന്നു. കാലമായപ്പോൾ അദ്ദേഹം വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു… ദേവന്മാരുടെ നാഥൻ.
12.229.20
स्वभावात्संप्रवर्तन्ते निवर्तन्ते तथैव च ।
सर्वे भावास्तथा भावाः पुरुषार्थो न विद्यते ॥ १२.२२९.२० ॥
സ്വഭാവത്താൽത്തന്നെ എല്ലാ ഭാവങ്ങളും ഉദിക്കുന്നു, മറയുന്നു; അതുപോലെ എല്ലാ അവസ്ഥകളും. പുരുഷാർത്ഥമില്ല.
12.229.21
पुरुषार्थस्य चाभावे नास्ति कश्चित्स्वकारकः ।
स्वयं च कुर्वतस्तस्य जातु मानो भवेदिह ॥ १२.२२९.२१ ॥
പുരുഷാർത്ഥമില്ലെങ്കിൽ സ്വയം കാരണക്കാരനായ ആരുമില്ല. സ്വയം ചെയ്യുന്നവന് ഇവിടെ ഒരിക്കലും അഹങ്കാരം ഉണ്ടാകാം.
12.229.22
यस्तु कर्तारमात्मानं मन्यते साध्वसाधु वा ।
तस्य दोषवती प्रज्ञा अतत्त्वज्ञेति मे मतिः ॥ १२.२२९.२२ ॥
നല്ലതോ ചീത്തയോ ആയ കാര്യം ചെയ്യുന്നത് താനാണെന്ന് കരുതുന്നവന്റെ ബുദ്ധി ദോഷമുള്ളതാണ്; അവൻ തത്ത്വം അറിയാത്തവനാണെന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
12.229.23
यदि स्यात्पुरुषः कर्ता शक्रात्मश्रेयसे ध्रुवम् ।
आरम्भास्तस्य सिद्ध्येयुर्न तु जातु पराभवेत् ॥ १२.२२९.२३ ॥
മനുഷ്യൻ കർത്താവായിരുന്നെങ്കിൽ, ശക്രാ, സ്വന്തം ക്ഷേമത്തിനായുള്ള അവന്റെ പ്രയത്നങ്ങളെല്ലാം തീർച്ചയായും വിജയിക്കുമായിരുന്നു; ഒരിക്കലും പരാജയം ഉണ്ടാകുമായിരുന്നില്ല.
12.229.24
अनिष्टस्य हि निर्वृत्तिरनिवृत्तिः प्रियस्य च ।
लक्ष्यते यतमानानां पुरुषार्थस्ततः कुतः ॥ १२.२२९.२४ ॥
പരിശ്രമിക്കുന്നവരിൽ അനിഷ്ടത്തിന്റെ നീക്കം ഉണ്ടാകാത്തതും ഇഷ്ടത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പില്ലായ്മയും കാണുന്നു; അങ്ങനെയെങ്കിൽ പുരുഷാർത്ഥം എവിടെനിന്ന്?
12.229.25
अनिष्टस्याभिनिर्वृत्तिमिष्टसंवृतिमेव च ।
अप्रयत्नेन पश्यामः केषां चित्तत्स्वभावतः ॥ १२.२२९.२५ ॥
അനിഷ്ടത്തിന്റെ ഉത്പത്തിയും ഇഷ്ടത്തിന്റെ മറയലും പ്രയത്നമില്ലാതെ ചിലരിൽ അവരുടെ സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ സംഭവിക്കുന്നത് ഞങ്ങൾ കാണുന്നു.
12.229.26
प्रतिरूपतराः केचिद्दृस्यन्ते बुद्धिमत्तराः ।
विरूपेभ्योऽल्पबुद्धिभ्यो लिप्समाना धनागमं ॥ १२.२२९.२६ ॥
ചിലർ കൂടുതൽ യോഗ്യരും ബുദ്ധിമാന്മാരുമായി കാണപ്പെടുന്നു; അയോഗ്യരും അല്പബുദ്ധികളുമായവർ ധനലാഭം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
12.229.27
स्वभावप्रेरिताः सर्वे निविशन्ते गुणा यदा ।
शुभाशुभास्तदा तत्र तस्य किं मानकारणम् ॥ १२.२२९.२७ ॥
സ്വഭാവത്താൽ പ്രേരിതമായ ശുഭാശുഭ ഗുണങ്ങളെല്ലാം ഒരുവനിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ ബഹുമാനത്തിന് കാരണം എന്ത്?
12.229.28
स्वभावादेव तत्सर्वमिति मे निश्चिता मतिः ।
आत्मप्रतिष्ठा प्रज्ञा वा मम नास्ति ततोऽन्यथा ॥ १२.२२९.२८ ॥
ഇതെല്ലാം സ്വഭാവത്താൽ മാത്രമാണെന്നാണ് എന്റെ ഉറച്ച അഭിപ്രായം. ആത്മപ്രതിഷ്ഠയുള്ള പ്രജ്ഞ എനിക്കില്ല; അതിനാൽ മറിച്ച് പറയാനാവില്ല.
12.229.29
कर्मजं त्विह मन्यन्ते पलयोगं शुभाशुभम् ।
कर्मणां विषयं कृत्स्नमहं वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ १२.२२९.२९ ॥
ഇവിടെ ആളുകൾ ശുഭാശുഭ ഫലയോഗം കർമ്മത്തിൽനിന്ന് ജനിക്കുന്നതെന്നു കരുതുന്നു. കർമ്മങ്ങളുടെ സമഗ്രവിഷയം ഞാൻ പറയാം; അത് കേൾക്കുക.
12.229.30
यथा वेदयते कश्चिदोदनं पायसं ह्यदन् ।
एवं सर्वाणि कर्माणि स्वभावस्यैव लक्षणम् ॥ १२.२२९.३० ॥
ആരെങ്കിലും ചോറോ പായസമോ ഭക്ഷിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ രുചി അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ, എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും സ്വഭാവത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ്.
12.229.31
विकारानेव यो वेद न वेद प्रकृतिं पराम् ।
तस्य स्तंभोऽभवेद्बाल्यान्नास्ति स्तंभोऽनुपश्यतः ॥ १२.२२९.३१ ॥
വികാരങ്ങളെ മാത്രം അറിയുകയും പരമമായ പ്രകൃതിയെ അറിയാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവന് അജ്ഞതയാൽ ഗർവ്വുണ്ടാകും; കാണുന്നവന് ഗർവ്വില്ല.
12.229.32
स्वभावभाविनो भावान्सर्वानेवेह निश्चये ।
बुद्ध्यमानस्य दर्पो वा मानो वा किं करिष्यति ॥ १२.२२९.३२ ॥
ഇവിടെ എല്ലാ ഭാവങ്ങളും സ്വഭാവത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ഉണ്ടാകുന്നു എന്നു നിശ്ചയം; ഇത് അറിയുന്നവനെ ഗർവ്വോ മാനമോ എന്തുചെയ്യും?
12.229.33
वेद धर्मविधिं कृत्स्नं भूतानां चाप्यनित्यताम् ।
तस्माच्छक्र न शोचारि सर्वं ह्येवेदमन्तवत् ॥ १२.२२९.३३ ॥
ധർമ്മവിധി മുഴുവനും ജീവികളുടെ അനിത്യതയും അറിയുന്നു; അതിനാൽ ശക്രാ, ശോകിക്കരുത്; ഇതെല്ലാം നിശ്ചയമായും നശ്വരമാണ്.
12.229.34
निर्ममो निरहंकारो निरीहो मुक्तबन्धनः ।
स्वस्थो व्यपेतः पश्यामि भूतानां प्रभवाप्ययौ ॥ १२.२२९.३४ ॥
മമതയില്ലാത്തവനും അഹങ്കാരമില്ലാത്തവനും ആഗ്രഹമില്ലാത്തവനും ബന്ധനം വിട്ടവനും സ്വസ്ഥനും വിട്ടുനിൽക്കുന്നവനുമായി ഞാൻ ജീവികളുടെ ഉത്ഭവവും ലയവും കാണുന്നു.
12.229.35
कृतप्रज्ञस्य दान्तस्य वितृष्णाय निराशिषः ।
नायासो विद्यते शक्र पश्यतो योगवित्तया ॥ १२.२२९.३५ ॥
ശക്രാ, പൂർണ്ണപ്രജ്ഞയുള്ളവനും, അടക്കമുള്ളവനും, ദാഹമില്ലാത്തവനും, ആശയില്ലാത്തവനുമായവന് യോഗജ്ഞാനത്താൽ കാണുന്നവന് ക്ഷീണമില്ല.
12.229.36
प्रकृतौ च विकारे च न मे प्रीतिर्न च द्विषे ।
द्वेष्टारं च न पश्यामि यो ममाद्य विरुध्यति ॥ १२.२२९.३६ ॥
പ്രകൃതിയിലും വികാരത്തിലും എനിക്ക് പ്രീതിയോ ദ്വേഷമോ ഇല്ല; ഇന്ന് എന്നോട് വിരോധിക്കുന്നവനെയും ഞാൻ ശത്രുവായി കാണുന്നില്ല.
12.229.37
नोर्ध्वं नावाङ्वतिर्यक्च न क्वचिच्छक्र कामये ।
न हि ज्ञेये न विज्ञाने नाज्ञाने विद्यतेऽन्तरम् ॥ १२.२२९.३७ ॥
ഓ ശക്ര, ഞാൻ മുകളിലേക്കോ താഴേക്കോ കുറുകെയോ എവിടെയും ഒന്നും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയേണ്ടതിലും വിജ്ഞാനത്തിലും അജ്ഞാനത്തിലും വ്യത്യാസമില്ല.
12.229.38
येनैषा लभ्यते प्रज्ञा येन शान्तिरवाप्यते ।
प्रब्रूहि तमुपायं मे सम्यक्प्रह्लाद पृच्छते ॥ १२.२२९.३८ ॥
ഏതിനാൽ ഈ പ്രജ്ഞ ലഭിക്കുന്നുവോ, ഏതിനാൽ ശാന്തി നേടുന്നുവോ, ആ ഉപായം ഓ പ്രഹ്ലാദ, ചോദിക്കുന്ന എനിക്ക് ശരിയായി പറയൂ.
12.229.39
आर्जवेनाप्रमादेन प्रसादेनात्मवत्तया ।
गुरुशुश्रूषया शक्र पुरुषो लभते महत् ॥ १२.२२९.३९ ॥
ആർജ്ജവത്താലും ജാഗ്രതയാലും പ്രസന്നതയാലും ആത്മസംയമത്താലും ഗുരുശുശ്രൂഷയാലും, ഓ ശക്ര, മനുഷ്യൻ മഹത്തായത് നേടുന്നു.
12.229.40
स्वभावाल्लभते प्रज्ञां शान्तिमेति स्वभावतः ।
स्वभावादेव तत्सर्वं यत्किंचिदनुपश्यति ॥ १२.२२९.४० ॥
സ്വഭാവത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യൻ പ്രജ്ഞ നേടുന്നു, സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ ശാന്തിയിലെത്തുന്നു. സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ അവൻ എന്തെല്ലാം കാണുന്നുവോ അതെല്ലാം കാണുന്നു.
12.229.41
नैवान्तरं विजानाति श्रुत्वा गुरुमुखात्ततः ।
वाक्यं वाक्यार्थविज्ञानमालोक्य मनसा यतिः ॥ १२.२२९.४१ ॥
ഗുരുവിന്റെ വായിൽ നിന്ന് കേട്ട ശേഷം, യതി വാക്യത്തെയും വാക്യാർത്ഥജ്ഞാനത്തെയും മനസ്സാൽ വിചാരിച്ച ശേഷമാണ് വ്യത്യാസം അറിയുന്നത്.
12.229.42
विवेकप्रत्ययापन्नमात्मानमनुपश्यति ।
विरज्यति ततो भीत्या परमेश्वरमृच्छति ॥ १२.२२९.४२ ॥
വിവേകജ്ഞാനം നേടിയവനായി അവൻ ആത്മാവിനെ കാണുന്നു. പിന്നീട് ഭയത്താൽ (സംസാരത്തിൽ നിന്ന്) വൈരാഗ്യം നേടി പരമേശ്വരനെ പ്രാപിക്കുന്നു.
12.229.43
त्रातारं सर्वदुःखानां तत्सुखान्वेषणं ततः ।
करोति सद्भिः संसर्गमलं सन्तः सुखाय वै ॥ १२.२२९.४३ ॥
എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്നും രക്ഷിക്കുന്ന ആ സുഖത്തെ അന്വേഷിച്ച് അവൻ പിന്നീട് സജ്ജനങ്ങളുമായി സഹവാസം ചെയ്യുന്നു; സജ്ജനങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ സുഖത്തിനായുള്ളവരാണ്.
12.229.44
सतां सकाशादाज्ञाय मार्गं लक्षणवत्तया ।
सर्वसङ्गविनिर्मुक्तः परमात्मानमृच्छति ॥ १२.२२९.४४ ॥
സജ്ജനങ്ങളുടെ സമീപത്തുനിന്ന് അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളോടെ മാർഗം അറിഞ്ഞ്, എല്ലാ സംഗങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തനായി അവൻ പരമാത്മാവിനെ പ്രാപിക്കുന്നു.
12.229.45
विषयेच्छाकृतो धर्मं सरजस्को भयावहः ।
धर्महानिमवाप्नोति क्रमात्तेन नरः पुनः ॥ १२.२२९.४५ ॥
വിഷയേച്ഛയാൽ ഉണ്ടാകുന്ന, രജോഗുണമുള്ള, ഭയം വരുത്തുന്ന ധർമം — അതിനാൽ മനുഷ്യൻ ക്രമേണ വീണ്ടും ധർമഹാനി പ്രാപിക്കുന്നു.
12.229.46
भक्तिहीनो भवत्येव परमात्मनि चाच्युत ।
वाचके वाऽपि च स्थानं न हन्त्येव विमोचितः ॥ १२.२२९.४६ ॥
പരമാത്മാവിലും അച്യുതനിലും ഭക്തിയില്ലാത്തവനായി അവൻ മാറുന്നു; വാചകത്തിലും അവനു സ്ഥാനമില്ല — മോചിതനായവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഹനിക്കുന്നില്ല.
12.229.47
सार्क्ष्ये चास्य रतिर्नित्यं संसारे च रतिर्भवेत् ।
तस्य नित्यमविज्ञानादात्माचैव न सिद्ध्यति ॥ १२.२२९.४७ ॥
അവനു സാർക്ഷ്യത്തിലും സംസാരത്തിലും എപ്പോഴും താൽപര്യം ഉണ്ടാകുന്നു; അജ്ഞാനത്താൽ അവനു ആത്മാവും എപ്പോഴും സിദ്ധിക്കുന്നില്ല.
12.229.48
उन्मत्तवृत्तिर्भवति क्रमादेवं प्रवर्तते ।
आशौचं वर्धते नित्यं न शाम्यति कथंचन ॥ १२.२२९.४८ ॥
അവൻ ക്രമേണ ഉന്മത്തസ്വഭാവമുള്ളവനായി മാറുന്നു, ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു; അശുചിത്വം എപ്പോഴും വളരുന്നു, ഒരു വിധത്തിലും ശമിക്കുന്നില്ല.
12.229.49
विषये चान्वितस्यास्य मोक्षवाञ्छा न जायते ।
हेत्वाभासेषु संलीनः स्तौति वैषयिकान्गुणान् ॥ १२.२२९.४९ ॥
വിഷയങ്ങളിൽ ആസക്തനായ ഇവന് മോക്ഷേച്ഛ ഉണ്ടാകുന്നില്ല. വ്യാജ ഹേതുക്കളിൽ മുഴുകി അവൻ വിഷയജന്യ ഗുണങ്ങളെ മാത്രം സ്തുതിക്കുന്നു.
12.229.50
न शास्त्राणि शृणोत्येव मानदर्पसमन्वितः ।
स्वतःसिद्धं न भोगस्तं स्वतः सिद्धं न वेत्ति च।
चिद्रूपधारणं चैव परसृष्टिमथाव्ययम् ॥ १२.२२९.५० ॥
മാനദർപ്പങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞവൻ ശാസ്ത്രങ്ങൾ കേൾക്കുകപോലുമില്ല. സ്വതഃസിദ്ധമായതും സ്വതഃസിദ്ധമല്ലാത്ത ഭോഗവും അവൻ അറിയുന്നില്ല; ചിദ്രൂപധാരണവും അവ്യയമായ പരസൃഷ്ടിയും അവൻ അറിയുന്നില്ല.
12.229.51
नानायोनिगतस्तेन भ्राम्यमाणः स्वकर्मभिः ।
तीर्णपारं न जानाति महामोहसमन्वितः।
आचार्यसंश्रयाद्विद्याद्विनयं समुपागतः ॥ १२.२२९.५१ ॥
അനേക യോനികളിൽ ജനിച്ച് സ്വന്തം കർമ്മങ്ങളാൽ അലയുന്ന, മഹാമോഹത്തോടുകൂടിയ അവൻ തീരം കടന്ന കരയെ അറിയുന്നില്ല. ആചാര്യനെ ആശ്രയിച്ച് വിനയം കൈവരിച്ച് വിദ്യ നേടണം.
12.229.52
अनुकूलेषु धर्मेषु चिनोत्येनं ततस्ततः ।
आचार्य इति च ख्यातस्तेनासौ बलवृत्रहन् ॥ १२.२२९.५२ ॥
അനുകൂലമായ ധർമ്മങ്ങളിൽ അവൻ ഇവനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ഒരുമിപ്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ അവൻ ആചാര്യനെന്ന് പ്രസിദ്ധനാണ്, ഹേ ബലവൃത്രഹാ.
12.229.53
नियतेनैव सद्भावस्तेन जन्मान्तरादिषु ।
कर्मसञ्चयतूलौघः क्षिप्यते ज्ञानवायुना ॥ १२.२२९.५३ ॥
നിയതമായ മാർഗ്ഗത്താൽ തന്നെയാണ് സദ്ഭാവം ഉണ്ടാകുന്നത്; അതിനാൽ ജന്മാന്തരങ്ങളിലും മറ്റും കൂടിയ കർമ്മസഞ്ചയമാകുന്ന പഞ്ഞിക്കൂമ്പാരം ജ്ഞാനവായുവാൽ ചിതറിക്കപ്പെടുന്നു.
12.229.54
एवं युक्तसमाचारः संसारविनिवर्तकः ।
अनुकूलवृत्तिं सततं छिनत्त्येव भृगुर्यथा ॥ १२.२२९.५४ ॥
ഇപ്രകാരം യുക്തമായ ആചാരമുള്ളവൻ, സംസാരത്തിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുവിടുന്നവൻ, അനുകൂലമായ വൃത്തിയെ നിരന്തരം ഛേദിക്കുന്നു, ഭൃഗുവിനെപ്പോലെ.
12.229.55
येन चायं समापन्नं वैतृष्ण्यं नाधिगच्छति ।
अभ्यन्तरः स्मृतः शक्र तत्साम्यं परिवर्जयेत् ॥ १२.२२९.५५ ॥
ഇതിനാൽ ഇവൻ വൈതൃഷ്ണ്യം നേടുന്നില്ലയോ, ഹേ ശക്രാ, അതു ആന്തരം എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ സമത്വം ഒഴിവാക്കണം.
12.229.56
प्रथमं तत्कृतेनैव कर्मणा परिमृच्छति ।
द्वितीयं स्वप्नयोगं च कर्मणा परिगच्छति ॥ १२.२२९.५६ ॥
ആദ്യം അത് ചെയ്ത കർമ്മത്താൽ തന്നെ അവൻ അതിനെ അന്വേഷിക്കുന്നു; രണ്ടാമതായി, കർമ്മത്താൽ സ്വപ്നയോഗവും പ്രാപിക്കുന്നു.
12.229.57
एतैरक्षैः समापन्नः प्रत्यक्षोऽसौ समास्थितः ।
सुपुप्त्याख्यस्तुरीयोसौ न च ह्यावरणान्वितः ॥ १२.२२९.५७ ॥
ഈ അക്ഷങ്ങളാൽ (ഇന്ദ്രിയങ്ങളാൽ) യുക്തനായവൻ, പ്രത്യക്ഷനായി അവൻ സ്ഥിതനാണ്; സുഷുപ്തി എന്ന അവൻ തുരീയൻ, അവൻ ആവരണത്തോടു കൂടിയവനല്ല.
12.229.58
लोकवृत्त्या तमीशानं यजञ्जुह्वन्यमी भवेत् ।
आत्मन्यायासयोगेन निष्क्रियं स परात्परम् ॥ १२.२२९.५८ ॥
ലോകവ്യവഹാരത്താൽ ആ ഈശാനനെ യജിച്ച്, ഹോമം ചെയ്തു യമിയായി ഭവിക്കണം; ആത്മാവിൽ ആയാസയോഗത്താൽ അവൻ നിഷ്ക്രിയനും പരാത്പരനുമാണ്.
12.229.59
आयामे तां विजानाति मायैषा परमात्मनः ।
प्रातिभासिकसामान्याद्बुद्धेर्या संविदात्मिका ॥ १२.२२९.५९ ॥
വിസ്താരത്തിൽ അവളെ അവൻ അറിയുന്നു; ഇത് പരമാത്മാവിന്റെ മായയാണ്. പ്രാതിഭാസിക സാമാന്യത്താൽ, ബുദ്ധിയുടെ ആത്മികയായ സംവിത്ത് (ബോധം) യും മായയാണ്.
12.229.60
स्फुलिङ्गसत्त्वसदृशादग्निभावो यथा भवेत् ।
शिशूनामेवमज्ञानामात्मभावोऽन्यथा स्मृतः ॥ १२.२२९.६० ॥
തീപ്പൊരിയുടെ സ്വഭാവത്തോടുള്ള സാദൃശ്യത്താൽ അഗ്നിഭാവം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, അജ്ഞരായ ശിശുക്കൾക്ക് ആത്മഭാവം മറ്റൊന്നായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
12.229.61
साध्येऽप्यवस्तुभूताख्ये मित्रामित्रादयः कुतः ।
तदभावे तु शोकाद्या न वर्तन्ते सुरेश्वर ॥ १२.२२९.६१ ॥
ഹേ സുരേശ്വരാ, സാധിക്കപ്പെടേണ്ടതും യഥാർത്ഥ വസ്തുവല്ല; പിന്നെ മിത്രങ്ങളും ശത്രുക്കളും എവിടെ നിന്ന് വരും? അതില്ലാത്തപ്പോൾ ദുഃഖാദികളും ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
12.229.62
एवं बुध्यस्व भगवन्समबुद्धिं समन्वियात् ।
उपायमेतदाख्यातं मा वक्रं गच्छ देवप ॥ १२.२२९.६२ ॥
ഹേ ഭഗവാനേ, ഇങ്ങനെ സമബുദ്ധിയെ അറിഞ്ഞ് അതിനെ നേടുക. ഈ ഉപായം പറയപ്പെട്ടു; ഹേ ദേവപാ, വക്രമാർഗ്ഗത്തിൽ പോകരുത്.
12.229.63
ज्ञानेन पश्यते कर्म ज्ञानिनां न प्रवर्तकम् ।
यावदारब्धमस्येह तावन्नैवोपशाम्यति ॥ १२.२२९.६३ ॥
ജ്ഞാനത്താൽ കർമ്മം കാണപ്പെടുന്നു; ജ്ഞാനികൾക്ക് അത് പ്രേരകമല്ല. ഇവിടെ അത് ആരംഭിച്ചിടത്തോളം കാലം അത് ശമിക്കുന്നില്ല.
12.229.64
तदन्ते तं प्रयात्येव न विद्वानिति मे मतिः ।
यदस्य वाचकं वक्ष्ये संस्मरे तद्भवेत्तदा ॥ १२.२२९.६४ ॥
അതിന്റെ അവസാനത്തിൽ അത് തീർച്ചയായും പോകുന്നു; വിദ്വാൻ പോകുന്നില്ല എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. ഇതിന്റെ വാചകമായത് ഞാൻ പറയാം; ഞാൻ ഓർമ്മിച്ചാൽ അത് അപ്പോൾ ഉണ്ടാകട്ടെ.
12.229.65
तेनतेन च भावेन अपायं तत्र पश्यति ।
स्थानभेदेषु वागेषा तालुसंस्था यथा तथा ॥ १२.२२९.६५ ॥
ആ ആ ഭാവത്താൽ അവിടെ നാശം കാണുന്നു. സ്ഥാനഭേദങ്ങളിൽ ഈ വാക്ക് താലുവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതുപോലെ.
12.229.66
तद्वदुद्धिगता ह्यर्था बुद्धिमात्मगतः सदा ॥ १२.२२९.६६ ॥
അതുപോലെ ബുദ്ധിയിൽ പ്രവേശിച്ച അർത്ഥങ്ങൾ; ബുദ്ധി എപ്പോഴും ആത്മാവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
12.229.67
समस्तसंकल्पविशेषमुक्तं ।
परं पराणां परमं महात्मा।
त्रय्यन्तविद्भिः परिगीयतेऽसौ ।
विष्णुर्विभुर्वास्ति गुणो न नित्यम् ॥ १२.२२९.६७ ॥
എല്ലാ സങ്കല്പവിശേഷങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തനും, ശ്രേഷ്ഠരിൽ പരമശ്രേഷ്ഠനും, മഹാത്മാവുമായവൻ. ത്രയിയുടെ അന്തം അറിയുന്നവർ അവനെ പാടിപ്പുകഴ്ത്തുന്നു. വിഷ്ണു സർവവ്യാപിയാണ്; അവൻ ഗുണമുള്ളവനാണ്, എന്നാൽ നിത്യനല്ല.
12.229.68
न चक्षुषा पश्यति कश्चिदेनम् ॥ १२.२२९.६८ ॥
ആരും കണ്ണുകൊണ്ട് അവനെ കാണുന്നില്ല.
12.229.69
भक्त्या च धृत्या च समाहितात्मा ।
ज्ञानस्वरूपं परिपश्यतीह ॥ १२.२२९.६९ ॥
ഭക്തിയാലും ധൈര്യത്താലും ഏകാഗ്രമനസ്സുള്ളവൻ ഇവിടെ ജ്ഞാനസ്വരൂപനായ അവനെ പൂർണമായി ദർശിക്കുന്നു.
12.229.70
वदन्ति तन्मे भगवान्ददौ स ।
स एव शेषं मघवान्महात्मा।
एवं ममोपायमवैहि शक्र ।
तस्माल्लोको नास्ति मह्यं सदैव ॥ १२.२२९.७० ॥
ഭഗവാൻ എനിക്കത് നൽകിയെന്ന് ആളുകൾ പറയുന്നു; ആ മഹാത്മാവായ ഇന്ദ്രൻ ശേഷവും നൽകി. ഹേ ശക്ര, ഇങ്ങനെ എന്റെ ഉപായം അറിയുക; അതിനാൽ എനിക്ക് എപ്പോഴും ഒരു ലോകമില്ല.
12.229.71
इत्युक्तो दैत्यपतिना शक्रो विस्मयमागमत् ।
प्रीतिमांश्च तदा राजंस्तद्वाक्यं प्रत्यपूजयत् ॥ १२.२२९.७१ ॥
ദൈത്യപതി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ശക്രൻ അദ്ഭുതപ്പെട്ടു. ഹേ രാജൻ, അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായി ആ വാക്കിനെ ബഹുമാനിച്ചു.
12.229.72
स तदाभ्यर्च्य दैत्येन्द्रं त्रैलोक्यपतिरीश्वरः ।
असुरेन्द्रमुपामन्त्र्य जगाम स्वं निवेशनम् ॥ १२.२२९.७२ ॥
അപ്പോൾ ത്രൈലോക്യപതിയായ ഈശ്വരൻ ദൈത്യേന്ദ്രനെ ആദരിച്ച്, അസുരേന്ദ്രനോട് യാത്ര ചോദിച്ച് തന്റെ വാസസ്ഥാനത്തേക്ക് പോയി.