مهابهاراتا · أدهيايا 12.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.23.1
एवमुक्तस्तु कौन्तेयो गुडाकेशेन भारत ।
नोवाच किंचित्कौरव्यस्ततो द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १२.२३.१ ॥
فلما خاطبه غودākeśa بذلك يا بهاراتا، لم يقل ابن كونتي شيئاً؛ ثم تكلم دفايبايانا.
12.23.2
बीभत्सोर्वचनं सौम्य सत्यमेतद्युधिष्ठिर ।
शास्त्रदृष्टः परो धर्मः स्मृतो गार्हस्थ्य आश्रमः ॥ १२.२३.२ ॥
أيها الوديع يودهيشثيرا، إن قول بيبهاتسو هذا حق: فالواجب الأعلى المعروف في الشاستراس هو مرحلة رب البيت.
12.23.3
स्वधर्मं चर धर्मज्ञ यथाशास्त्रं यथाविधि ।
न हि गार्हस्थ्यमुत्सृज्य तवारण्यं विधीयते ॥ १२.२३.३ ॥
أيها العارف بالدهرما، اتبع واجبك الخاص وفق الشاستراس والقاعدة؛ فإن ترك حياة رب البيت لا يُقرّر لك حياة الغابة.
12.23.4
गृहस्थं हि सदा देवाः पितरोऽतिथयस्तथा ।
भृत्याश्चैवोपजीवन्ति तान्भरस्व महीपते ॥ १२.२३.४ ॥
أيها سيد الأرض، إن الآلهة والأسلاف والضيوف يعتمدون دائماً على رب البيت، والخدم أيضاً يعيشون به؛ فأعِنهم.
12.23.5
वयांसि पशवश्चैव भूतानि च जनाधिप ।
गृहस्थैरेव धार्यन्ते तस्माच्छ्रेष्ठो गृहाश्रमी ॥ १२.२३.५ ॥
أيها سيد البشر، إن الطيور والحيوانات وسائر الكائنات لا يُحفظ عيشها إلا بأرباب البيوت؛ ولذلك فإن رب البيت هو الأفضل.
12.23.6
सोऽयं चतुर्णामेतेषामाश्रमाणां दुराचरः ।
तं चराद्य विधिं पार्थ दुश्चरं दुर्बलेन्द्रियैः ॥ १२.२३.६ ॥
من بين هذه المراحل الأربع الأولى، هي الأصعب في الممارسة. أيها ابن برثا، اتبع الآن تلك القاعدة الصعبة على ذوي الحواس الضعيفة.
12.23.7
वेदज्ञानं च ते कृत्स्नं तपश्चाचरितं महत् ।
पितृपैतामहं राज्यं धुर्यवद्वोद्दुमर्हसि ॥ १२.२३.७ ॥
لديك العلم الكامل بالفيدا وقد مارست تقشفًا عظيمًا. عليك أن تحمل مملكة آبائك وأجدادك كثور تحت النير.
12.23.8
तपो यज्ञस्तथा विद्या भैक्ष्यमिन्द्रियसंयमः ।
ध्यानं विद्या समुत्थानं संतोषश्च श्रियं प्रति।
तथा ह्येकान्तशीलत्वं तुष्टिर्दानं च शक्तितः ॥ १२.२३.८ ॥
التقشف والقربان، وكذلك العلم والتسول، وضبط الحواس، والتأمل، ونهضة العلم، والقناعة بالثراء؛ وكذلك الميل إلى الخلوة والرضا والعطاء بحسب الاستطاعة.
12.23.9
ब्राह्मणानां महाराज चेष्टा संसिद्धिकारिका ।
क्षत्रियाणां तु वक्ष्यामि तवापि विदितं पुनः ॥ १२.२३.९ ॥
أيها الملك العظيم، إن سلوك البراهمة يحقق الكمال. وسأتحدث عن الكشatriyas، وهو ما تعرفه أنت أيضًا من قبل.
12.23.10
यज्ञो विद्या समुत्थानमसंतोषः श्रियं प्रति ।
दण्डधारणमुग्रत्वं प्रजानां परिपालनम् ॥ १२.२३.१० ॥
القربان، ونهضة العلم، وعدم الرضا بالثراء (أي خلوه من الطمع)، وحمل عصا العقاب، والشدة، وحماية الرعية.
12.23.11
वेदज्ञानं तथा कृत्स्नं तपः सुचरितं तथा ।
द्रविणोपार्जनं भूरि पात्रे च प्रतिपादनम् ॥ १२.२३.११ ॥
العلم الكامل بالفيدا، وكذلك التقشف الحسن الأداء، واكتساب ثروة وافرة، وإعطاؤها لمستحق جدير.
12.23.12
एतानि राज्ञां कर्माणि सुकृतानि विशांपते ।
इमं लोकममुं चैव साधयन्तीति नः श्रुतम् ॥ १२.२३.१२ ॥
أيها سيد الرعية، هذه أعمال الملوك الصالحة؛ وقد سمعنا أنها تحقق هذا العالم وذلك العالم معًا.
12.23.13
एषां ज्यायस्तु कौन्तेय दण्डधारणमुच्यते ।
बलं हि क्षत्रिये नित्यं बले दण्डः समाहितः ॥ १२.२३.१३ ॥
يا ابن كونتي، يقال إن حمل عصا العقاب أعلاها بين هذه. ففي الكشاتريا قوة دائماً، وفي القوة تستقر عصا العقاب.
12.23.14
एताश्चेष्टाः क्षत्रियाणां राजन्संसिद्धिकारिकाः ।
अपि गाथामिमां चापि बृहस्पतिरगायत ॥ १२.२३.१४ ॥
يا ملك، هذه أفعال الكشاتريا التي تحقق الكمال. وقد غنّى بريهسباتي هذه الغاثا أيضاً.
12.23.15
भूमिरेतौ निगिरति सर्पो बिलशयानिव ।
राजानं चाविरोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम् ॥ १२.२३.१५ ॥
تبتلع الأرض هذين، كما تبتلع الأفعى المقيمة في جحرها: الملك الذي لا يقاوم، والبراهمي الذي لا يسافر إلى الخارج.
12.23.16
सुद्युम्नश्चापि राजर्षिः श्रूयते दण्डधारणात् ।
प्राप्तवान्परमां सिद्धिं दक्षः प्राचेतसो यथा ॥ १२.२३.१६ ॥
ويُروى أن الحكيم الملكي سودyumna أيضاً بلغ الكمال الأعلى بحمل عصا العقاب، كما فعل داكشا ابن براتشيتاس.
12.23.17
भगवन्कर्मणा केन सुद्युम्नो वसुधाधिपः ।
संसिद्धिं परमां प्राप्तः श्रोतुमिच्छामि तं नृपम् ॥ १२.२३.१७ ॥
أيها الجليل، بأي عمل نال الملك سودyumna، سيد الأرض، الكمال الأعلى؟ أود أن أسمع عن ذلك الملك.
12.23.18
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
शङ्खश्च लिखितश्चास्तां भ्रातरौ संशितव्रतौ ॥ १२.२३.१८ ॥
وهنا يروون هذه الحكاية القديمة أيضاً: شانكها وليخيتا، أخوان ثابتان على نذورهما الصارمة.
12.23.19
तयोरावसथावास्तां रमणीयौ पृथक्पृथक् ।
नित्यपुष्पफलैर्वृक्षैरुपेतौ बाहुदामनु ॥ १२.२३.१९ ॥
كان لكلٍّ منهما مسكن جميل على حدة، على ضفاف نهر باهودا، تزينه أشجار تحمل الزهر والثمر دائمًا.
12.23.20
ततः कदाचिल्लिखितः शङ्खस्याश्रममागतः ।
यदृच्छयाऽथ शङ्खोपि निष्क्रान्तोऽभवदाश्रमात् ॥ १२.२३.२० ॥
ثم جاء ليخيتا يومًا إلى ناسك شانكها، وصادف أن شانكها كان قد خرج من الصومعة أيضًا.
12.23.21
सोऽभिगम्याश्रमं भ्रातुश्चंक्रमँल्लिखितस्तदा ।
फलानि शातयामास सम्यक्परिणतान्युत ॥ १२.२३.२१ ॥
وصل ليخيتا إلى صومعة أخيه، فأمر وهو يتمشى بقطف ثمار ناضجة تمامًا.
12.23.22
तान्युपादाय विस्रब्धो भक्षयामास स द्विजः ।
तस्मिंश्च भक्षयत्येव शङ्खोऽप्याश्रममागतः ॥ १२.२३.२२ ॥
أخذ البراهمي الثمار وأكلها دون تردد، وبينما كان يأكل عاد شانكها أيضًا إلى الصومعة.
12.23.23
भक्षयन्तं तु तं दृष्ट्वा शङ्खो भ्रातरमब्रवीत् ।
कुतः फलान्यवाप्तानि हेतुना केन खादसि ॥ १२.२३.२३ ॥
فلما رآه يأكل قال شانكها لأخيه: «من أين أُخذت هذه الثمار؟ وبأي سبب تأكلها؟»
12.23.24
सोऽब्रवीद्धातरं ज्येष्ठमुपसृत्याभिवाद्य च ।
इत एव गृहीतानि मयेति प्रहसन्निव ॥ १२.२३.२४ ॥
دنا من أخيه الأكبر، وحيّاه بتوقير، ثم قال كأنه يضحك: «من هنا بالذات أخذتُ هذه الثمار.»
12.23.25
तमब्रतीत्तथा शङ्खस्तीव्ररोषसमन्वितः ।
स्तेयं त्वया कृतमिदं फलान्याददता स्वयम् ॥ १२.२३.२५ ॥
قال له شانكها، وقد امتلأ بغضب شديد: "لقد ارتكبت هذه السرقة بنفسك حين أخذت الثمار."
12.23.26
गच्छ राजानमासाद्य स्वकर्म कथयस्व वै ।
अदत्तादानमेवं हि कृतं पार्थिवसत्तम ॥ १२.२३.२६ ॥
اذهب وادنُ من الملك وأعلن فعلك. أيها أفضل الملوك، فإن أخذ ما لم يُعطَ قد جرى بهذه الصورة.
12.23.27
स्तेनं मां त्वं विदित्वा च स्वधर्ममनुपालय ।
शीघ्रं धारय चोरस्य मम दण्डं नराधिप ॥ १२.२३.२७ ॥
فإذ تعرفني لصًا، فاحفظ واجبك. أيها سيد الرجال، أنزل بي العقوبة سريعًا بوصفي لصًا.
12.23.28
इत्युक्तस्तस्य वचनात्सुद्युम्न स नराधिपम् ।
अभ्यगच्छन्महाबाहो लिखितः संशितव्रतः ॥ १२.२३.२८ ॥
فلما قيل له هذا بكلامه، أيها الشديد الذراعين، ذهب ليخيتا الثابت على عهده إلى الملك.
12.23.29
सुद्युम्नस्त्वन्तपालेभ्यः श्रुत्वा लिखितमागतम् ।
अभ्यगच्छत्सहामात्यः पद्भ्यामेव जनेश्वरः ॥ १२.२३.२९ ॥
أما سوديومنا فلما سمع من حراس الحدود أن ليخيتا قد أقبل، مضى ماشيًا مع وزرائه ليلقاه، سيد الشعب.
12.23.30
तमब्रवीत्समागम्य स राजा धर्मवित्तमम् ।
किमागमनमाचक्ष्व भगवन्कृतमेव तत् ॥ १२.२३.३० ॥
فلما التقاه قال له ذلك الملك، أعلم الناس بالدهرما: "أيها الجليل، أخبرني بغرض مجيئك؛ فذاك قد تم بالفعل."
12.23.31
एवमुक्तः स विप्रर्षिः सुद्युम्नमिदमब्रवीत् ।
प्रतिश्रुत्य करिष्येति श्रुत्वा तत्कर्तुमर्हसि ॥ १२.२३.३१ ॥
فلما قيل له ذلك قال ذلك الحكيم من البراهمة لسودْيومنا: «اِعِدْ ووعِدْتَ فاسمع: سأفعل؛ وينبغي لك أن تفعله.»
12.23.32
अनिसृष्टानि गुरुणा फलानि मनुजर्षभ ।
भक्षितानि महाराज तत्र मां शाधि माचिरम् ॥ १२.२३.३२ ॥
يا ثور البشر، أيها الملك العظيم، أُكلت هذه الثمار دون إذن المعلم؛ فعاقِبني هناك، ولا تتأخر.
12.23.33
प्रमाणं चेन्मतो राजा भवतो दण्डधारणे ।
अनुज्ञायामपि तथा हेतुः स्याद्ब्राह्मणर्षभ ॥ १२.२३.३३ ॥
إن كان الملك في رأيك هو المرجع في حمل عصا العقاب، فإن الأمر في الإذن يكون سببه كذلك، يا خير البراهمة.
12.23.34
स भवानभ्यनुज्ञातः शुचिकर्मा महाव्रतः ।
ब्रूहि कामानतोऽन्यांस्त्वं करिष्यामि हि ते वचः ॥ १२.२३.३४ ॥
أنت، طاهر الأعمال وصاحب النذور العظيمة، بعد أن أُذن لك فتكلم — وقُل أيضاً غير هذا من الرغبات؛ سأفعل كلامك حقاً.
12.23.35
संछन्द्यमानो ब्रह्मर्षिः पार्थिवेन महात्मना ।
नान्यं स वरयामास तस्माद्दण्डादृते वरम् ॥ १२.२३.३५ ॥
ومع أن الملك عظيم النفس حثّه على اختيار منحة، فإن ذلك الحكيم من البراهمة لم يختر منحة أخرى غير ذلك العقاب.
12.23.36
ततः स पृथिवीपालो लिखितस्य महात्मनः ।
करौ प्रच्छेदयामास धृतदण्डो जगाम सः ॥ १२.२३.३६ ॥
ثم أمر ذلك حامي الأرض، آخذاً العصا، بقطع يدي الحكيم العظيم ليخيتا، ثم مضى.
12.23.37
स गत्वा भ्रातरं शङ्खमार्तरूपोऽब्रवीदिदम् ।
धृतदण्डस्य दुर्बुद्धेर्भवांस्तत्क्षन्तुमर्हति ॥ १२.२३.३७ ॥
ذهب إلى أخيه شنخا، وقال له بهيئة حزينة: "إنك جدير بأن تغفر لهذا الأحمق الذي عوقب."
12.23.38
न कुप्ये तव धर्मज्ञ न त्वं दूषयसे मम ।
सुनिर्मलं कुलं ब्रह्मन्नस्मिञ्जगति विश्रुतम्।
धर्मस्तु ते व्यतिक्रान्तस्ततस्ते निष्कृतिः कृता ॥ १२.२३.३८ ॥
قال شنخا: "يا عالم الدهرما، أنا لست غاضبًا منك، ولا أنت تدنّس نسبي. أيها البراهمي، إن نسبنا طاهر جدًا ومشهور في هذا العالم. لقد تجاوزت الدهرما، ولذلك قد أُجري كفارتك."
12.23.39
त्वं गत्वा बाहुदां शीघ्रं तर्पयस्व यथाविधि ।
देवानृषीन्पितृंश्चैव मा चाधर्मे मनः कृथाः ॥ १२.२३.३९ ॥
"اذهب سريعًا إلى نهر باهودا، وقدّم القرابين للآلهة والحكماء والأسلاف وفق الشريعة؛ ولا تجعل قلبك في الإثم."
12.23.40
ब्रह्महत्यां सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमम् ।
महान्ति पातकान्याहुः संयोगं चैव तैः सह ॥ १२.२३.४० ॥
"يُقال إن قتل البراهمي وشرب الخمر والسرقة وإتيان زوجة المعلم كبائر عظيمة، وكذلك مصاحبة مرتكبيها."
12.23.41
न स्तेयसदृशं ब्रह्मन्महापातकमस्ति हि ।
जगत्यस्मिन्महाभाग ब्रह्महत्यासमं हि तत् ॥ १२.२३.४१ ॥
"أيها البراهمي، ليس في هذا العالم إثم عظيم يماثل السرقة؛ أيها المبارك، إنها بالفعل تعدل قتل البراهمي."
12.23.42
सर्वपातकिनां ब्रह्मन्दण्डः शारीर उच्यते ।
तस्करस्य विशेषेण नान्यो दण्डो विधीयते ॥ १२.२३.४२ ॥
"أيها البراهمي، يُقال إن العقوبة البدنية مقررة لجميع المذنبين؛ وخاصة للص لا يُشرع عقاب آخر."
12.23.43
ब्राह्मणः क्षत्रियो वाऽपि वैश्यः शूद्रोऽथवा द्विज ।
सर्वे कामकृते पापे हन्तव्या न विचारणा ॥ १२.२३.४३ ॥
سواء كان براهمانيًا أو كشاتريًا أو فايشيًا أو شودرًا، أيها المولود مرتين: كل من يرتكب الإثم عن شهوة يجب أن يُقتل، ولا مجال للنظر في ذلك.
12.23.44
राजभिर्धृतदण्डा वै कृत्वा पापानि मानवाः ।
निर्मलाः स्वर्गमायान्ति सन्तः सुकृतिनो यथा ॥ १२.२३.४४ ॥
إن الناس الذين ارتكبوا الآثام، وقد أُنزل بهم العقاب من الملوك، يصيرون طاهرين ويمضون إلى السماء كما يمضي الأخيار وأصحاب الفضل.
12.23.45
उद्धृतं नः कुलं ब्रह्मन्नाज्ञादण्डे धृते त्वयि ॥ १२.२३.४५ ॥
أيها البراهمي، لقد رُفعت أسرتنا لأنك أقمت الأمر والعقاب.
12.23.46
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शङ्खस्य लिखितस्तदा ।
अवगाह्यापगां पुण्यामुदकार्थं प्रचक्रमे ॥ १२.२३.४६ ॥
ولما سمع كلامه، اغتسل ليخيتا أخو شانخا في النهر المقدس، وشرع في أخذ الماء.
12.23.47
प्रादुरास्तां ततस्तस्य करौ जलजसन्निभौ ।
ततः स विस्मितो भ्रातुर्दर्शयामास तौ करौ ॥ १२.२३.४७ ॥
ثم ظهرت يداه كزهرة اللوتس، فاندهش، وأرى أخاه تينك اليدين.
12.23.48
ततस्तमब्रवीच्छङ्खस्तपसेदं कृतं मया ।
मा च तेऽव विशङ्का भूद्दैवमत्र विधीयते ॥ १२.२३.४८ ॥
فقال له شانخا: «إن هذا قد تحقق بتقشفي، فلا يكن في نفسك شك؛ فههنا القدر هو الذي يقضي.»
12.23.49
किंतु नाहं त्वया पूतः पूर्वमेव महाद्युते ।
यस्य ते तपसो वीर्यमीदृशं द्विजसत्तम ॥ १२.२३.४९ ॥
لكنك، أيها العظيم الإشراق، لم تكن قد طهّرتني من قبل، أنت الذي قوة تقشفك على هذا النحو، يا أفضل المولودين مرتين.
12.23.50
एवमेतन्मया कार्यं नाहं दण्डधरस्तव ।
स च पूतो नरपतिस्त्वं चापि पितृभिः सह ॥ १२.२३.५० ॥
هكذا كان ينبغي أن أفعل؛ لستُ حامل عصاك. وقد تطهّر ذلك الملك أيضًا، وتطهّرتَ أنت أيضًا مع أسلافك.
12.23.51
स राजा पाण्डवश्रेष्ठ श्रेयान्वै तेन कर्मणा ।
प्राप्तवान्परमां सिद्धिं दक्षः प्राचेतसो यथा ॥ १२.२३.५१ ॥
ذلك الملك، يا أفضل البانداويين، صار بذلك العمل أفضل حقًا، ونال الكمال الأسمى كما نال دَكشا ابن بْراتشيتَس.
12.23.52
एष धर्मः क्षत्रियाणां प्रजानां परिपालनम् ।
उत्पथेभ्यो महाराज मा स्म शोके मनः कृथाः ॥ १२.२३.५२ ॥
هذا هو واجب الكشاتريا: حماية الرعية وصونها من الطرق المعوجة. أيها الملك العظيم، لا تُلقِ بعقلك في الحزن.
12.23.53
भ्रातुरस्य हितं वाक्यं शृणु धर्मज्ञसत्तम ।
दण्ड एव हि राजेन्द्र क्षत्रधर्मो न मुण्डनम् ॥ १२.२३.५३ ॥
يا أفضل العارفين بالدارما، اسمع الكلام النافع من أخيك هذا. يا سيد الملوك، إنما العقوبة هي واجب الكشاتريا، لا حلق الرأس.