ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.23.1
एवमुक्तस्तु कौन्तेयो गुडाकेशेन भारत ।
नोवाच किंचित्कौरव्यस्ततो द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १२.२३.१ ॥
ਗੁਡਾਕੇਸ਼ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਕੌਂਤੇਯ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲਿਆ; ਤਦ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ।
12.23.2
बीभत्सोर्वचनं सौम्य सत्यमेतद्युधिष्ठिर ।
शास्त्रदृष्टः परो धर्मः स्मृतो गार्हस्थ्य आश्रमः ॥ १२.२३.२ ॥
ਹੇ ਸੌਮ੍ਯ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਬੀਭਤਸੂ (ਅਰਜੁਨ) ਦਾ ਇਹ ਬਚਨ ਸੱਚ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਪਰਮ ਧਰਮ ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
12.23.3
स्वधर्मं चर धर्मज्ञ यथाशास्त्रं यथाविधि ।
न हि गार्हस्थ्यमुत्सृज्य तवारण्यं विधीयते ॥ १२.२३.३ ॥
ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣਾ ਸਵਧਰਮ ਨਿਭਾ। ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਣਵਾਸ ਵਿਧਾਨਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।
12.23.4
गृहस्थं हि सदा देवाः पितरोऽतिथयस्तथा ।
भृत्याश्चैवोपजीवन्ति तान्भरस्व महीपते ॥ १२.२३.४ ॥
ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਗ੍ਰਹਿਸਥ ਉੱਤੇ ਹੀ ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਅਤਿਥੀ ਸਦਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਨੌਕਰ ਵੀ ਉਸੇ ਰਾਹੀਂ ਜੀਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰ।
12.23.5
वयांसि पशवश्चैव भूतानि च जनाधिप ।
गृहस्थैरेव धार्यन्ते तस्माच्छ्रेष्ठो गृहाश्रमी ॥ १२.२३.५ ॥
ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਪੰਛੀ, ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਗ੍ਰਹਿਸਥਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਧਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਗ੍ਰਿਹਾਸ਼੍ਰਮੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।
12.23.6
सोऽयं चतुर्णामेतेषामाश्रमाणां दुराचरः ।
तं चराद्य विधिं पार्थ दुश्चरं दुर्बलेन्द्रियैः ॥ १२.२३.६ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ (ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼ਰਮ) ਕਠਿਨ ਆਚਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਇੰਦਰੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕਠਿਨ ਉਸ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨਿਭਾ।
12.23.7
वेदज्ञानं च ते कृत्स्नं तपश्चाचरितं महत् ।
पितृपैतामहं राज्यं धुर्यवद्वोद्दुमर्हसि ॥ १२.२३.७ ॥
ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਹੈ ਅਤੇ ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਤਪ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ-ਦਾਦਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਤੈਨੂੰ ਜੂਲੇ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਚੁੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12.23.8
तपो यज्ञस्तथा विद्या भैक्ष्यमिन्द्रियसंयमः ।
ध्यानं विद्या समुत्थानं संतोषश्च श्रियं प्रति।
तथा ह्येकान्तशीलत्वं तुष्टिर्दानं च शक्तितः ॥ १२.२३.८ ॥
ਤਪ, ਯਗ, ਵਿੱਦਿਆ, ਭਿੱਖਿਆ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੰਜਮ, ਧਿਆਨ, ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਉਥਾਨ, ਧਨ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਤੋਖ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੁਭਾਅ, ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ।
12.23.9
ब्राह्मणानां महाराज चेष्टा संसिद्धिकारिका ।
क्षत्रियाणां तु वक्ष्यामि तवापि विदितं पुनः ॥ १२.२३.९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਆਚਰਣ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਆਖਾਂਗਾ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਹੈ।
12.23.10
यज्ञो विद्या समुत्थानमसंतोषः श्रियं प्रति ।
दण्डधारणमुग्रत्वं प्रजानां परिपालनम् ॥ १२.२३.१० ॥
ਯਗ, ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਉਥਾਨ, ਧਨ ਪ੍ਰਤੀ ਅਸੰਤੋਖ (ਲੋਭ ਰਹਿਤ ਰੁਚੀ), ਦੰਡ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ, ਉਗਰਤਾ ਅਤੇ ਪਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ।
12.23.11
वेदज्ञानं तथा कृत्स्नं तपः सुचरितं तथा ।
द्रविणोपार्जनं भूरि पात्रे च प्रतिपादनम् ॥ १२.२३.११ ॥
ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਚਰਿਆ ਤਪ, ਬਹੁਤ ਧਨ ਕਮਾਉਣਾ ਅਤੇ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਉਹ ਦੇਣਾ।
12.23.12
एतानि राज्ञां कर्माणि सुकृतानि विशांपते ।
इमं लोकममुं चैव साधयन्तीति नः श्रुतम् ॥ १२.२३.१२ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਕਰਮ ਹਨ। ਇਹ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਉਸ ਲੋਕ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਐਸਾ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
12.23.13
एषां ज्यायस्तु कौन्तेय दण्डधारणमुच्यते ।
बलं हि क्षत्रिये नित्यं बले दण्डः समाहितः ॥ १२.२३.१३ ॥
ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੰਡਧਾਰਣ ਸਭ ਤੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਸ਼ਤਰੀ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਬਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਦੰਡ ਟਿਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.23.14
एताश्चेष्टाः क्षत्रियाणां राजन्संसिद्धिकारिकाः ।
अपि गाथामिमां चापि बृहस्पतिरगायत ॥ १२.२३.१४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਇਹ ਕਰਮ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਾਥਾ ਵੀ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਗਾਈ ਸੀ।
12.23.15
भूमिरेतौ निगिरति सर्पो बिलशयानिव ।
राजानं चाविरोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम् ॥ १२.२३.१५ ॥
ਧਰਤੀ ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖੁੱਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸੱਪ ਵਾਂਗ: ਨਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅਤੇ ਨਾ ਪਰਦੇਸ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ।
12.23.16
सुद्युम्नश्चापि राजर्षिः श्रूयते दण्डधारणात् ।
प्राप्तवान्परमां सिद्धिं दक्षः प्राचेतसो यथा ॥ १२.२३.१६ ॥
ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸੁਦਯੁਮਨ ਨੇ ਵੀ ਦੰਡਧਾਰਣ ਨਾਲ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਚੇਤਸ ਦਕਸ਼ ਵਾਂਗ।
12.23.17
भगवन्कर्मणा केन सुद्युम्नो वसुधाधिपः ।
संसिद्धिं परमां प्राप्तः श्रोतुमिच्छामि तं नृपम् ॥ १२.२३.१७ ॥
ਭਗਵਾਨ, ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਵਸੁਧਾਧਿਪ ਸੁਦਯੁਮਨ ਨੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ? ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
12.23.18
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
शङ्खश्च लिखितश्चास्तां भ्रातरौ संशितव्रतौ ॥ १२.२३.१८ ॥
ਇੱਥੇ ਵੀ ਲੋਕ ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਲਿਖਿਤ, ਦੋ ਭਰਾ, ਸਖ਼ਤ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਸਨ।
12.23.19
तयोरावसथावास्तां रमणीयौ पृथक्पृथक् ।
नित्यपुष्पफलैर्वृक्षैरुपेतौ बाहुदामनु ॥ १२.२३.१९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁੰਦਰ ਸਨ; ਬਾਹੁਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਸਦਾ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ।
12.23.20
ततः कदाचिल्लिखितः शङ्खस्याश्रममागतः ।
यदृच्छयाऽथ शङ्खोपि निष्क्रान्तोऽभवदाश्रमात् ॥ १२.२३.२० ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਲਿਖਿਤ ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਆਇਆ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਸ਼ੰਖ ਵੀ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
12.23.21
सोऽभिगम्याश्रमं भ्रातुश्चंक्रमँल्लिखितस्तदा ।
फलानि शातयामास सम्यक्परिणतान्युत ॥ १२.२३.२१ ॥
ਉਹ ਭਰਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਟਹਿਲਦਿਆਂ ਲਿਖਿਤ ਨੇ ਉਦੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕੇ ਫਲ ਤੁੜਵਾਏ।
12.23.22
तान्युपादाय विस्रब्धो भक्षयामास स द्विजः ।
तस्मिंश्च भक्षयत्येव शङ्खोऽप्याश्रममागतः ॥ १२.२३.२२ ॥
ਉਹ ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਬੇਝਿਜਕ ਖਾ ਲਏ; ਉਹ ਖਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ੰਖ ਵੀ ਆਸ਼ਰਮ ਆ ਗਿਆ।
12.23.23
भक्षयन्तं तु तं दृष्ट्वा शङ्खो भ्रातरमब्रवीत् ।
कुतः फलान्यवाप्तानि हेतुना केन खादसि ॥ १२.२३.२३ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ੰਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਇਹ ਫਲ ਤੈਨੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੇ? ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?"
12.23.24
सोऽब्रवीद्धातरं ज्येष्ठमुपसृत्याभिवाद्य च ।
इत एव गृहीतानि मयेति प्रहसन्निव ॥ १२.२३.२४ ॥
ਉਹ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਹੱਸਦਿਆਂ ਬੋਲਿਆ: "ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਮੈਂ ਇਹ ਫਲ ਲਏ ਹਨ।"
12.23.25
तमब्रतीत्तथा शङ्खस्तीव्ररोषसमन्वितः ।
स्तेयं त्वया कृतमिदं फलान्याददता स्वयम् ॥ १२.२३.२५ ॥
ਤੀਬਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸ਼ੰਖ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਫਲ ਆਪ ਲੈ ਕੇ ਤੂੰ ਇਹ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।"
12.23.26
गच्छ राजानमासाद्य स्वकर्म कथयस्व वै ।
अदत्तादानमेवं हि कृतं पार्थिवसत्तम ॥ १२.२३.२६ ॥
ਜਾ, ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਦੱਸ। ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਨ, ਬਿਨਾਂ ਦਿੱਤੀ ਚੀਜ਼ ਲੈਣਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
12.23.27
स्तेनं मां त्वं विदित्वा च स्वधर्ममनुपालय ।
शीघ्रं धारय चोरस्य मम दण्डं नराधिप ॥ १२.२३.२७ ॥
ਮੈਨੂੰ ਚੋਰ ਜਾਣ ਕੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾ। ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਚੋਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਜਲਦੀ ਦੰਡ ਲਾਗੂ ਕਰ।
12.23.28
इत्युक्तस्तस्य वचनात्सुद्युम्न स नराधिपम् ।
अभ्यगच्छन्महाबाहो लिखितः संशितव्रतः ॥ १२.२३.२८ ॥
ਉਸ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤ ਵਾਲਾ ਲਿਖਿਤ ਉਸ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਗਿਆ।
12.23.29
सुद्युम्नस्त्वन्तपालेभ्यः श्रुत्वा लिखितमागतम् ।
अभ्यगच्छत्सहामात्यः पद्भ्यामेव जनेश्वरः ॥ १२.२३.२९ ॥
ਪਰ ਸੁਦਯੁਮਨ ਨੇ ਸਰਹੱਦੀ ਪਹਿਰੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਲਿਖਿਤ ਆਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਜਨੇਸ਼ਵਰ ਪੈਦਲ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ।
12.23.30
तमब्रवीत्समागम्य स राजा धर्मवित्तमम् ।
किमागमनमाचक्ष्व भगवन्कृतमेव तत् ॥ १२.२३.३० ॥
ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗਿਆਤਾ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਭਗਵਨ, ਆਪਣੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ; ਉਹ ਤਾਂ ਹੋ ਹੀ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।"
12.23.31
एवमुक्तः स विप्रर्षिः सुद्युम्नमिदमब्रवीत् ।
प्रतिश्रुत्य करिष्येति श्रुत्वा तत्कर्तुमर्हसि ॥ १२.२३.३१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਸ ਵਿਪ੍ਰਰਸ਼ੀ ਨੇ ਸੁਦਿਊਮਨ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ — 'ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'
12.23.32
अनिसृष्टानि गुरुणा फलानि मनुजर्षभ ।
भक्षितानि महाराज तत्र मां शाधि माचिरम् ॥ १२.२३.३२ ॥
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਫਲ ਖਾਏ ਗਏ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿਓ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ।
12.23.33
प्रमाणं चेन्मतो राजा भवतो दण्डधारणे ।
अनुज्ञायामपि तथा हेतुः स्याद्ब्राह्मणर्षभ ॥ १२.२३.३३ ॥
ਜੇ ਦੰਡ ਧਾਰਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਤੁਹਾਡੇ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
12.23.34
स भवानभ्यनुज्ञातः शुचिकर्मा महाव्रतः ।
ब्रूहि कामानतोऽन्यांस्त्वं करिष्यामि हि ते वचः ॥ १२.२३.३४ ॥
ਤੁਸੀਂ, ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਹਾਵ੍ਰਤ ਧਾਰੀ, ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਕਹੋ — ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵੀ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।
12.23.35
संछन्द्यमानो ब्रह्मर्षिः पार्थिवेन महात्मना ।
नान्यं स वरयामास तस्माद्दण्डादृते वरम् ॥ १२.२३.३५ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਵਰ ਚੁਣਨ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਪਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਦੰਡ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ।
12.23.36
ततः स पृथिवीपालो लिखितस्य महात्मनः ।
करौ प्रच्छेदयामास धृतदण्डो जगाम सः ॥ १२.२३.३६ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਧਰਤੀ ਪਾਲਕ ਨੇ ਦੰਡ ਧਾਰ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਲਿਖਿਤ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਵਢਵਾ ਦਿੱਤੇ; ਅਤੇ ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ।
12.23.37
स गत्वा भ्रातरं शङ्खमार्तरूपोऽब्रवीदिदम् ।
धृतदण्डस्य दुर्बुद्धेर्भवांस्तत्क्षन्तुमर्हति ॥ १२.२३.३७ ॥
ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸ਼ੰਖ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੋਲਿਆ: 'ਦੰਡ ਪਾਏ ਹੋਏ ਇਸ ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ।'
12.23.38
न कुप्ये तव धर्मज्ञ न त्वं दूषयसे मम ।
सुनिर्मलं कुलं ब्रह्मन्नस्मिञ्जगति विश्रुतम्।
धर्मस्तु ते व्यतिक्रान्तस्ततस्ते निष्कृतिः कृता ॥ १२.२३.३८ ॥
ਸ਼ੰਖ ਬੋਲਿਆ: 'ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਕੁਲ ਬਹੁਤ ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਤੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।'
12.23.39
त्वं गत्वा बाहुदां शीघ्रं तर्पयस्व यथाविधि ।
देवानृषीन्पितृंश्चैव मा चाधर्मे मनः कृथाः ॥ १२.२३.३९ ॥
'ਤੂੰ ਛੇਤੀ ਬਾਹੁਦਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਤਰਪਣ ਕਰ; ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਨ ਨਾ ਲਾ।'
12.23.40
ब्रह्महत्यां सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमम् ।
महान्ति पातकान्याहुः संयोगं चैव तैः सह ॥ १२.२३.४० ॥
'ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ, ਚੋਰੀ, ਗੁਰੂ-ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਗ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਪਾਤਕ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਵੀ (ਪਾਪ ਹੈ)।'
12.23.41
न स्तेयसदृशं ब्रह्मन्महापातकमस्ति हि ।
जगत्यस्मिन्महाभाग ब्रह्महत्यासमं हि तत् ॥ १२.२३.४१ ॥
'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਚੋਰੀ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਮਹਾਪਾਤਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਹੈ।'
12.23.42
सर्वपातकिनां ब्रह्मन्दण्डः शारीर उच्यते ।
तस्करस्य विशेषेण नान्यो दण्डो विधीयते ॥ १२.२३.४२ ॥
'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਾਰੇ ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਸਰੀਰਕ ਦੰਡ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਚੋਰ ਲਈ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਦੰਡ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।'
12.23.43
ब्राह्मणः क्षत्रियो वाऽपि वैश्यः शूद्रोऽथवा द्विज ।
सर्वे कामकृते पापे हन्तव्या न विचारणा ॥ १२.२३.४३ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ, ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਹੋਵੇ, ਵੈਸ਼ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ — ਕਾਮ ਨਾਲ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਵੱਢਣ ਯੋਗ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ।
12.23.44
राजभिर्धृतदण्डा वै कृत्वा पापानि मानवाः ।
निर्मलाः स्वर्गमायान्ति सन्तः सुकृतिनो यथा ॥ १२.२३.४४ ॥
ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੰਡ ਪਾ ਕੇ, ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ, ਸੱਜਣ ਅਤੇ ਪੁੰਨਵਾਨ ਜਿਵੇਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
12.23.45
उद्धृतं नः कुलं ब्रह्मन्नाज्ञादण्डे धृते त्वयि ॥ १२.२३.४५ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੂੰ ਹੁਕਮ ਅਤੇ ਦੰਡ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਕੁਲ ਉੱਧਾਰ ਹੋ ਗਿਆ।
12.23.46
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शङ्खस्य लिखितस्तदा ।
अवगाह्यापगां पुण्यामुदकार्थं प्रचक्रमे ॥ १२.२३.४६ ॥
ਉਸ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਦ ਸ਼ੰਖ ਦਾ ਭਰਾ ਲਿਖਿਤ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਤੁਰਿਆ।
12.23.47
प्रादुरास्तां ततस्तस्य करौ जलजसन्निभौ ।
ततः स विस्मितो भ्रातुर्दर्शयामास तौ करौ ॥ १२.२३.४७ ॥
ਤਦ ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਦਿਖਾਉਣ ਲੱਗਾ।
12.23.48
ततस्तमब्रवीच्छङ्खस्तपसेदं कृतं मया ।
मा च तेऽव विशङ्का भूद्दैवमत्र विधीयते ॥ १२.२३.४८ ॥
ਤਦ ਸ਼ੰਖ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਇੱਥੇ ਦੈਵ ਹੀ ਵਿਧਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।"
12.23.49
किंतु नाहं त्वया पूतः पूर्वमेव महाद्युते ।
यस्य ते तपसो वीर्यमीदृशं द्विजसत्तम ॥ १२.२३.४९ ॥
ਪਰ ਹੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਬਲ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ.
12.23.50
एवमेतन्मया कार्यं नाहं दण्डधरस्तव ।
स च पूतो नरपतिस्त्वं चापि पितृभिः सह ॥ १२.२३.५० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਕਰਨਾ ਸੀ; ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦੰਡਧਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ।
12.23.51
स राजा पाण्डवश्रेष्ठ श्रेयान्वै तेन कर्मणा ।
प्राप्तवान्परमां सिद्धिं दक्षः प्राचेतसो यथा ॥ १२.२३.५१ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਉਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋਇਆ; ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
12.23.52
एष धर्मः क्षत्रियाणां प्रजानां परिपालनम् ।
उत्पथेभ्यो महाराज मा स्म शोके मनः कृथाः ॥ १२.२३.५२ ॥
ਇਹ ਖੱਤਰੀਆਂ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ: ਪਰਜਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ, ਕੁਰਾਹਿਆਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰੱਖੋ।
12.23.53
भ्रातुरस्य हितं वाक्यं शृणु धर्मज्ञसत्तम ।
दण्ड एव हि राजेन्द्र क्षत्रधर्मो न मुण्डनम् ॥ १२.२३.५३ ॥
ਹੇ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ। ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਦੰਡ ਹੀ ਖੱਤਰੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਸਿਰ ਮੁੰਡਣਾ ਨਹੀਂ।