ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.23.1
एवमुक्तस्तु कौन्तेयो गुडाकेशेन भारत ।
नोवाच किंचित्कौरव्यस्ततो द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १२.२३.१ ॥
ଗୁଡାକେଶ ଏପରି କହିବାରୁ, ହେ ଭାରତ, କୌନ୍ତେୟ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ତା'ପରେ ଦ୍ଵୈପାୟନ କହିଲେ।
12.23.2
बीभत्सोर्वचनं सौम्य सत्यमेतद्युधिष्ठिर ।
शास्त्रदृष्टः परो धर्मः स्मृतो गार्हस्थ्य आश्रमः ॥ १२.२३.२ ॥
ହେ ସୌମ୍ୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କ ଏହି ବାକ୍ୟ ସତ୍ୟ। ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ପରମ ଧର୍ମ ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
12.23.3
स्वधर्मं चर धर्मज्ञ यथाशास्त्रं यथाविधि ।
न हि गार्हस्थ्यमुत्सृज्य तवारण्यं विधीयते ॥ १२.२३.३ ॥
ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ବିଧି ଅନୁସାରେ ତୁମର ସ୍ଵଧର୍ମ ଆଚରଣ କର। ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରି ତୁମ ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟବାସ ବିହିତ ନୁହେଁ।
12.23.4
गृहस्थं हि सदा देवाः पितरोऽतिथयस्तथा ।
भृत्याश्चैवोपजीवन्ति तान्भरस्व महीपते ॥ १२.२३.४ ॥
ହେ ମହୀପତି, ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଉପରେ ହିଁ ଦେବତା, ପିତୃଗଣ ଓ ଅତିଥି ସର୍ବଦା ନିର୍ଭର କରନ୍ତି; ଭୃତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜୀବିକା ପାଆନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କର।
12.23.5
वयांसि पशवश्चैव भूतानि च जनाधिप ।
गृहस्थैरेव धार्यन्ते तस्माच्छ्रेष्ठो गृहाश्रमी ॥ १२.२३.५ ॥
ହେ ଜନାଧିପ, ପକ୍ଷୀ, ପଶୁ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ କେବଳ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧାରଣ କରାଯାଆନ୍ତି; ତେଣୁ ଗୃହାଶ୍ରମୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
12.23.6
सोऽयं चतुर्णामेतेषामाश्रमाणां दुराचरः ।
तं चराद्य विधिं पार्थ दुश्चरं दुर्बलेन्द्रियैः ॥ १२.२३.६ ॥
ଏହି ଚାରି ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟରେ ତାହା (ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମ) ଆଚରଣ କରିବା କଷ୍ଟକର। ହେ ପାର୍ଥ, ଦୁର୍ବଳ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କଷ୍ଟକର ସେହି ବିଧି ବର୍ତ୍ତମାନ ଆଚରଣ କର।
12.23.7
वेदज्ञानं च ते कृत्स्नं तपश्चाचरितं महत् ।
पितृपैतामहं राज्यं धुर्यवद्वोद्दुमर्हसि ॥ १२.२३.७ ॥
ତୁମ ପାଖରେ ବେଦଜ୍ଞାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି ଏବଂ ତୁମେ ମହାନ ତପସ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଆଚରଣ କରିଛ। ପିତୃ-ପିତାମହଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଜୁଆଳିରେ ବନ୍ଧା ବଳଦ ପରି ତୁମକୁ ବହିବାକୁ ହେବ।
12.23.8
तपो यज्ञस्तथा विद्या भैक्ष्यमिन्द्रियसंयमः ।
ध्यानं विद्या समुत्थानं संतोषश्च श्रियं प्रति।
तथा ह्येकान्तशीलत्वं तुष्टिर्दानं च शक्तितः ॥ १२.२३.८ ॥
ତପ, ଯଜ୍ଞ, ବିଦ୍ୟା, ଭିକ୍ଷା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମ, ଧ୍ୟାନ, ବିଦ୍ୟାର ଉତ୍କର୍ଷ, ସମ୍ପଦ ପ୍ରତି ସନ୍ତୋଷ; ସେହିପରି ଏକାନ୍ତବାସ ସ୍ୱଭାବ, ତୃପ୍ତି ଓ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଦାନ।
12.23.9
ब्राह्मणानां महाराज चेष्टा संसिद्धिकारिका ।
क्षत्रियाणां तु वक्ष्यामि तवापि विदितं पुनः ॥ १२.२३.९ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ସିଦ୍ଧି ଦେଉଥିବା। କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୁଁ କହିବି, ଯାହା ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ଜଣା।
12.23.10
यज्ञो विद्या समुत्थानमसंतोषः श्रियं प्रति ।
दण्डधारणमुग्रत्वं प्रजानां परिपालनम् ॥ १२.२३.१० ॥
ଯଜ୍ଞ, ବିଦ୍ୟାର ଉତ୍କର୍ଷ, ସମ୍ପଦ ପ୍ରତି ଅସନ୍ତୋଷ (ଲୋଭହୀନ ମନୋଭାବ), ଦଣ୍ଡଧାରଣ, ଉଗ୍ରତା ଓ ପ୍ରଜାପାଳନ।
12.23.11
वेदज्ञानं तथा कृत्स्नं तपः सुचरितं तथा ।
द्रविणोपार्जनं भूरि पात्रे च प्रतिपादनम् ॥ १२.२३.११ ॥
ବେଦଜ୍ଞାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେହିପରି ଭଲ ଭାବେ ଆଚରିତ ତପସ୍ୟା, ପ୍ରଚୁର ଧନାର୍ଜନ ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟ ପାତ୍ରକୁ ତାହା ଦାନ।
12.23.12
एतानि राज्ञां कर्माणि सुकृतानि विशांपते ।
इमं लोकममुं चैव साधयन्तीति नः श्रुतम् ॥ १२.२३.१२ ॥
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ଏଗୁଡିକ ରାଜାଙ୍କର ସୁକୃତ କର୍ମ। ଏହା ଏ ଲୋକ ଓ ସେ ଲୋକ ଉଭୟକୁ ସିଦ୍ଧ କରେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
12.23.13
एषां ज्यायस्तु कौन्तेय दण्डधारणमुच्यते ।
बलं हि क्षत्रिये नित्यं बले दण्डः समाहितः ॥ १२.२३.१३ ॥
ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡଧାରଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କଠାରେ ସର୍ବଦା ବଳ ଥାଏ, ଏବଂ ବଳରେ ଦଣ୍ଡ ସ୍ଥିତ ଥାଏ।
12.23.14
एताश्चेष्टाः क्षत्रियाणां राजन्संसिद्धिकारिकाः ।
अपि गाथामिमां चापि बृहस्पतिरगायत ॥ १२.२३.१४ ॥
ହେ ରାଜନ୍, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଏହି କର୍ମସମୂହ ସିଦ୍ଧି ଦେଉଥିବା। ଏହି ଗାଥାକୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଗାନ କରିଥିଲେ।
12.23.15
भूमिरेतौ निगिरति सर्पो बिलशयानिव ।
राजानं चाविरोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम् ॥ १२.२३.१५ ॥
ପୃଥିବୀ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଗ୍ରାସ କରେ, ବିଳରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ସାପ ପରି: ବିରୋଧ ନକରୁଥିବା ରାଜାକୁ ଏବଂ ପ୍ରବାସ ନକରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ।
12.23.16
सुद्युम्नश्चापि राजर्षिः श्रूयते दण्डधारणात् ।
प्राप्तवान्परमां सिद्धिं दक्षः प्राचेतसो यथा ॥ १२.२३.१६ ॥
ରାଜର୍ଷି ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ମଧ୍ୟ ଦଣ୍ଡଧାରଣ ଦ୍ୱାରା ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ, ପ୍ରଚେତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷଙ୍କ ପରି।
12.23.17
भगवन्कर्मणा केन सुद्युम्नो वसुधाधिपः ।
संसिद्धिं परमां प्राप्तः श्रोतुमिच्छामि तं नृपम् ॥ १२.२३.१७ ॥
ହେ ଭଗବନ୍, କେଉଁ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ବସୁଧାଧିପ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ? ସେହି ରାଜାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।
12.23.18
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
शङ्खश्च लिखितश्चास्तां भ्रातरौ संशितव्रतौ ॥ १२.२३.१८ ॥
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସ କୁହନ୍ତି: ଶଙ୍ଖ ଓ ଲିଖିତ, ଦୁଇ ଭାଇ, କଠୋର ବ୍ରତଧାରୀ ଥିଲେ।
12.23.19
तयोरावसथावास्तां रमणीयौ पृथक्पृथक् ।
नित्यपुष्पफलैर्वृक्षैरुपेतौ बाहुदामनु ॥ १२.२३.१९ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ପୃଥକ ପୃଥକ ସୁନ୍ଦର ଥିଲା; ବାହୁଦା ନଦୀ ତୀରରେ, ସର୍ବଦା ଫୁଲ ଓ ଫଳଯୁକ୍ତ ବୃକ୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।
12.23.20
ततः कदाचिल्लिखितः शङ्खस्याश्रममागतः ।
यदृच्छयाऽथ शङ्खोपि निष्क्रान्तोऽभवदाश्रमात् ॥ १२.२३.२० ॥
ପରେ ଏକଦା ଲିଖିତ ଶଙ୍ଖଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ; ସେତେବେଳେ ଘଟଣାକ୍ରମେ ଶଙ୍ଖ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାରି ଯାଇଥିଲେ।
12.23.21
सोऽभिगम्याश्रमं भ्रातुश्चंक्रमँल्लिखितस्तदा ।
फलानि शातयामास सम्यक्परिणतान्युत ॥ १२.२३.२१ ॥
ସେ ଭାଇଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ବୁଲିବୁଲି ଲିଖିତ ସେତେବେଳେ ଭଲରେ ପାଚିଥିବା ଫଳ ତୋଳାଇଲେ।
12.23.22
तान्युपादाय विस्रब्धो भक्षयामास स द्विजः ।
तस्मिंश्च भक्षयत्येव शङ्खोऽप्याश्रममागतः ॥ १२.२३.२२ ॥
ସେଗୁଡ଼ିକ ନେଇ ସେ ଦ୍ବିଜ ନିଃସଙ୍କୋଚରେ ଖାଇଲେ; ସେ ଖାଉଥିବାବେଳେ ଶଙ୍ଖ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ।
12.23.23
भक्षयन्तं तु तं दृष्ट्वा शङ्खो भ्रातरमब्रवीत् ।
कुतः फलान्यवाप्तानि हेतुना केन खादसि ॥ १२.२३.२३ ॥
ତାଙ୍କୁ ଖାଉଥିବା ଦେଖି ଶଙ୍ଖ ଭାଇଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଏ ଫଳ ତୁମେ କେଉଁଠୁ ପାଇଲ? କେଉଁ କାରଣରୁ ତୁମେ ଏଗୁଡ଼ିକ ଖାଉଛ?"
12.23.24
सोऽब्रवीद्धातरं ज्येष्ठमुपसृत्याभिवाद्य च ।
इत एव गृहीतानि मयेति प्रहसन्निव ॥ १२.२३.२४ ॥
ସେ ବଡ଼ ଭାଇଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ପ୍ରଣାମ କରି, ଯେପରି ହସିହସି କହିଲେ: "ଏଠାରୁ ହିଁ ମୁଁ ଏଗୁଡ଼ିକ ନେଇଛି।"
12.23.25
तमब्रतीत्तथा शङ्खस्तीव्ररोषसमन्वितः ।
स्तेयं त्वया कृतमिदं फलान्याददता स्वयम् ॥ १२.२३.२५ ॥
ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶଙ୍ଖ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ନିଜେ ଫଳ ନେଇ ଏହି ଚୋରି କରିଛ।"
12.23.26
गच्छ राजानमासाद्य स्वकर्म कथयस्व वै ।
अदत्तादानमेवं हि कृतं पार्थिवसत्तम ॥ १२.२३.२६ ॥
ଯାଅ, ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ନିଜ କର୍ମ କୁହ। ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଦିଆଯାଇନଥିବା ବସ୍ତୁ ନେବା ଏହିପରି କରାଯାଇଛି।
12.23.27
स्तेनं मां त्वं विदित्वा च स्वधर्ममनुपालय ।
शीघ्रं धारय चोरस्य मम दण्डं नराधिप ॥ १२.२३.२७ ॥
ମୋତେ ଚୋର ଜାଣି ତୁମର ଧର୍ମ ପାଳନ କର। ହେ ନରାଧିପ, ଚୋର ଏଭଳି ମୋ ଉପରେ ଶୀଘ୍ର ଦଣ୍ଡ ଲଗାଅ।
12.23.28
इत्युक्तस्तस्य वचनात्सुद्युम्न स नराधिपम् ।
अभ्यगच्छन्महाबाहो लिखितः संशितव्रतः ॥ १२.२३.२८ ॥
ତାଙ୍କ କଥାରେ ଏପରି କୁହାଯିବା ପରେ, ହେ ମହାବାହୁ, ଦୃଢ଼ବ୍ରତ ଲିଖିତ ସେହି ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
12.23.29
सुद्युम्नस्त्वन्तपालेभ्यः श्रुत्वा लिखितमागतम् ।
अभ्यगच्छत्सहामात्यः पद्भ्यामेव जनेश्वरः ॥ १२.२३.२९ ॥
କିନ୍ତୁ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ସୀମାରକ୍ଷକମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଲେ ଯେ ଲିଖିତ ଆସିଛନ୍ତି, ତେବେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସେହି ଜନେଶ୍ୱର ପାଦରେ ହିଁ ତାଙ୍କୁ ଭେଟିବାକୁ ଗଲେ।
12.23.30
तमब्रवीत्समागम्य स राजा धर्मवित्तमम् ।
किमागमनमाचक्ष्व भगवन्कृतमेव तत् ॥ १२.२३.३० ॥
ସାକ୍ଷାତ ପରେ ଧର୍ମଜ୍ଞଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ରାଜା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ଭଗବାନ, ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନର କାରଣ କୁହନ୍ତୁ; ତାହା ତ ପୂର୍ବରୁ ହୋଇସାରିଛି।"
12.23.31
एवमुक्तः स विप्रर्षिः सुद्युम्नमिदमब्रवीत् ।
प्रतिश्रुत्य करिष्येति श्रुत्वा तत्कर्तुमर्हसि ॥ १२.२३.३१ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବାରୁ ସେ ବିପ୍ରର୍ଷି ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ — 'ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇ ଶୁଣ, ମୁଁ କରିବି; ତୁମେ ତାହା କରିବା ଉଚିତ।'
12.23.32
अनिसृष्टानि गुरुणा फलानि मनुजर्षभ ।
भक्षितानि महाराज तत्र मां शाधि माचिरम् ॥ १२.२३.३२ ॥
ହେ ମନୁଜର୍ଷଭ, ହେ ମହାରାଜ, ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁମତି ବିନା ଏହି ଫଳ ଖିଆଯାଇଛି; ସେଠାରେ ମୋତେ ଦଣ୍ଡ ଦିଅ, ବିଳମ୍ବ କର ନାହିଁ।
12.23.33
प्रमाणं चेन्मतो राजा भवतो दण्डधारणे ।
अनुज्ञायामपि तथा हेतुः स्याद्ब्राह्मणर्षभ ॥ १२.२३.३३ ॥
ଦଣ୍ଡଧାରଣରେ ରାଜା ତୁମ ମତରେ ପ୍ରମାଣ ହୋଇଥିଲେ, ଅନୁମତିରେ ମଧ୍ୟ ସେପରି କାରଣ ହେବ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ।
12.23.34
स भवानभ्यनुज्ञातः शुचिकर्मा महाव्रतः ।
ब्रूहि कामानतोऽन्यांस्त्वं करिष्यामि हि ते वचः ॥ १२.२३.३४ ॥
ଆପଣ, ଶୁଚିକର୍ମା ଓ ମହାବ୍ରତୀ, ଅନୁମତି ପାଇ କୁହନ୍ତୁ — ଏଥିଠାରୁ ଅନ୍ୟ କାମନାମାନ ମଧ୍ୟ କୁହନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କ ବାକ୍ୟ ମୁଁ ପାଳିବି।
12.23.35
संछन्द्यमानो ब्रह्मर्षिः पार्थिवेन महात्मना ।
नान्यं स वरयामास तस्माद्दण्डादृते वरम् ॥ १२.२३.३५ ॥
ମହାତ୍ମା ରାଜା ବର ବାଛିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ସେହି ଦଣ୍ଡ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ବର ବାଛିଲେ ନାହିଁ।
12.23.36
ततः स पृथिवीपालो लिखितस्य महात्मनः ।
करौ प्रच्छेदयामास धृतदण्डो जगाम सः ॥ १२.२३.३६ ॥
ତା'ପରେ ସେ ପୃଥିବୀପାଳ ଦଣ୍ଡ ଧରି ମହାତ୍ମା ଲିଖିତଙ୍କ ଦୁଇ ହାତ କଟାଇ ଦେଲେ; ଏବଂ ସେ ଚାଲିଗଲେ।
12.23.37
स गत्वा भ्रातरं शङ्खमार्तरूपोऽब्रवीदिदम् ।
धृतदण्डस्य दुर्बुद्धेर्भवांस्तत्क्षन्तुमर्हति ॥ १२.२३.३७ ॥
ସେ ନିଜ ଭାଇ ଶଙ୍ଖଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଦୁଃଖିତ ରୂପରେ ଏହା କହିଲେ: 'ଦଣ୍ଡିତ ଏହି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିକୁ ଆପଣ କ୍ଷମା କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।'
12.23.38
न कुप्ये तव धर्मज्ञ न त्वं दूषयसे मम ।
सुनिर्मलं कुलं ब्रह्मन्नस्मिञ्जगति विश्रुतम्।
धर्मस्तु ते व्यतिक्रान्तस्ततस्ते निष्कृतिः कृता ॥ १२.२३.३८ ॥
ଶଙ୍ଖ କହିଲେ: 'ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ମୁଁ ତୁମ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ନୁହେଁ; ତୁମେ ମୋ କୁଳକୁ ଦୂଷିତ କରିନାହଁ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏ ଜଗତରେ ଆମ କୁଳ ଅତି ନିର୍ମଳ ଓ ବିଖ୍ୟାତ। ତୁମେ ଧର୍ମ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିଛ, ତେଣୁ ତୁମର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରାଯାଇଛି।'
12.23.39
त्वं गत्वा बाहुदां शीघ्रं तर्पयस्व यथाविधि ।
देवानृषीन्पितृंश्चैव मा चाधर्मे मनः कृथाः ॥ १२.२३.३९ ॥
'ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ବାହୁଦା ନଦୀକୁ ଯାଇ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କର; ଅଧର୍ମରେ ମନ ଦିଅ ନାହିଁ।'
12.23.40
ब्रह्महत्यां सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमम् ।
महान्ति पातकान्याहुः संयोगं चैव तैः सह ॥ १२.२३.४० ॥
'ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ସୁରାପାନ, ଚୋରି, ଗୁରୁପତ୍ନୀ ଗମନ — ଏଗୁଡ଼ିକୁ ମହାପାତକ କୁହାଯାଏ; ଏମାନଙ୍କ ସହିତ ସଂଯୋଗ ମଧ୍ୟ (ପାପ)।'
12.23.41
न स्तेयसदृशं ब्रह्मन्महापातकमस्ति हि ।
जगत्यस्मिन्महाभाग ब्रह्महत्यासमं हि तत् ॥ १२.२३.४१ ॥
'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏ ଜଗତରେ ଚୋରି ସମାନ ମହାପାତକ ନାହିଁ। ହେ ମହାଭାଗ, ତାହା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ସମାନ ହିଁ।'
12.23.42
सर्वपातकिनां ब्रह्मन्दण्डः शारीर उच्यते ।
तस्करस्य विशेषेण नान्यो दण्डो विधीयते ॥ १२.२३.४२ ॥
'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ପାପୀଙ୍କ ପାଇଁ ଶାରୀରିକ ଦଣ୍ଡ କୁହାଯାଏ; ବିଶେଷ କରି ଚୋର ପାଇଁ ତାହା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଦଣ୍ଡ ବିଧାନ କରାଯାଏ ନାହିଁ।'
12.23.43
ब्राह्मणः क्षत्रियो वाऽपि वैश्यः शूद्रोऽथवा द्विज ।
सर्वे कामकृते पापे हन्तव्या न विचारणा ॥ १२.२३.४३ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଉ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେଉ, ବୈଶ୍ୟ ହେଉ ବା ଶୂଦ୍ର ହେଉ, ହେ ଦ୍ୱିଜ — କାମନାବଶରେ ପାପ କରିଥିବା ସମସ୍ତେ ବଧଯୋଗ୍ୟ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
12.23.44
राजभिर्धृतदण्डा वै कृत्वा पापानि मानवाः ।
निर्मलाः स्वर्गमायान्ति सन्तः सुकृतिनो यथा ॥ १२.२३.४४ ॥
ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଣ୍ଡିତ ହୋଇ, ପାପ କରିଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିର୍ମଳ ହୋଇ, ସଜ୍ଜନ ଓ ପୁଣ୍ୟବାନମାନେ ଯେପରି ଯାଆନ୍ତି, ସେପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
12.23.45
उद्धृतं नः कुलं ब्रह्मन्नाज्ञादण्डे धृते त्वयि ॥ १२.२३.४५ ॥
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଆଜ୍ଞା ଓ ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିବାରୁ ଆମ କୁଳ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଛି।
12.23.46
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शङ्खस्य लिखितस्तदा ।
अवगाह्यापगां पुण्यामुदकार्थं प्रचक्रमे ॥ १२.२३.४६ ॥
ତାଙ୍କର ସେହି ବଚନ ଶୁଣି, ସେତେବେଳେ ଶଙ୍ଖଙ୍କ ଭାଇ ଲିଖିତ ପବିତ୍ର ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଜଳ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କଲେ।
12.23.47
प्रादुरास्तां ततस्तस्य करौ जलजसन्निभौ ।
ततः स विस्मितो भ्रातुर्दर्शयामास तौ करौ ॥ १२.२३.४७ ॥
ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ହାତ ପଦ୍ମ ପରି ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା। ପରେ ସେ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ଭାଇଙ୍କୁ ସେହି ଦୁଇ ହାତ ଦେଖାଇଲେ।
12.23.48
ततस्तमब्रवीच्छङ्खस्तपसेदं कृतं मया ।
मा च तेऽव विशङ्का भूद्दैवमत्र विधीयते ॥ १२.२३.४८ ॥
ତେବେ ଶଙ୍ଖ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହା ମୋ ତପସ୍ୟାରେ ଘଟିଛି। ତୁମ ମନରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନ ରହୁ; ଏଠାରେ ଦୈବ ହିଁ ବିଧାନ କରେ।"
12.23.49
किंतु नाहं त्वया पूतः पूर्वमेव महाद्युते ।
यस्य ते तपसो वीर्यमीदृशं द्विजसत्तम ॥ १२.२३.४९ ॥
କିନ୍ତୁ ହେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ, ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ପବିତ୍ର କରିନଥିଲ; ତୁମ ତପସ୍ୟାର ବୀର୍ଯ୍ୟ ଏପରି, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ।
12.23.50
एवमेतन्मया कार्यं नाहं दण्डधरस्तव ।
स च पूतो नरपतिस्त्वं चापि पितृभिः सह ॥ १२.२३.५० ॥
ଏପରି ହିଁ ମୋତେ କରିବାକୁ ଥିଲା; ମୁଁ ତୁମର ଦଣ୍ଡଧାରୀ ନୁହେଁ। ସେହି ରାଜା ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହେଲେ, ଏବଂ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ପିତୃଗଣ ସହିତ ପବିତ୍ର ହେଲ।
12.23.51
स राजा पाण्डवश्रेष्ठ श्रेयान्वै तेन कर्मणा ।
प्राप्तवान्परमां सिद्धिं दक्षः प्राचेतसो यथा ॥ १२.२३.५१ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ରାଜା ସେହି କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ; ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ ଯେପରି ଲାଭ କରିଥିଲେ, ସେପରି ପରମ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
12.23.52
एष धर्मः क्षत्रियाणां प्रजानां परिपालनम् ।
उत्पथेभ्यो महाराज मा स्म शोके मनः कृथाः ॥ १२.२३.५२ ॥
ଏହା କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଧର୍ମ: ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ପାଳନ କରିବା, ଭୁଲ ପଥରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା। ହେ ମହାରାଜ, ମନକୁ ଶୋକରେ ରଖନାହିଁ।
12.23.53
भ्रातुरस्य हितं वाक्यं शृणु धर्मज्ञसत्तम ।
दण्ड एव हि राजेन्द्र क्षत्रधर्मो न मुण्डनम् ॥ १२.२३.५३ ॥
ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ଭାଇଙ୍କର ହିତକାରୀ ବାକ୍ୟ ଶୁଣ। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଦଣ୍ଡ ହିଁ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମ, ମୁଣ୍ଡନ ନୁହେଁ।