மகாபாரதம் · அத்தியாயம் 12.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.23.1
एवमुक्तस्तु कौन्तेयो गुडाकेशेन भारत ।
नोवाच किंचित्कौरव्यस्ततो द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १२.२३.१ ॥
குடாகேசனால் இவ்வாறு சொல்லப்பட்ட குந்தியின் மகன், ஓ பாரதா, எதுவும் பதில் சொல்லவில்லை; அப்போது துவைபாயனர் பேசினார்.
12.23.2
बीभत्सोर्वचनं सौम्य सत्यमेतद्युधिष्ठिर ।
शास्त्रदृष्टः परो धर्मः स्मृतो गार्हस्थ्य आश्रमः ॥ १२.२३.२ ॥
அன்பனே யுதிஷ்டிரா, பீபத்சுவின் (அர்ஜுனனின்) இந்த கூற்று உண்மை. சாஸ்திரங்களில் காணப்பட்ட உயர்ந்த தர்மம் இல்லறநிலை என்று சொல்லப்படுகிறது.
12.23.3
स्वधर्मं चर धर्मज्ञ यथाशास्त्रं यथाविधि ।
न हि गार्हस्थ्यमुत्सृज्य तवारण्यं विधीयते ॥ १२.२३.३ ॥
தர்மம் அறிந்தவனே, சாஸ்திரப்படியும் விதிப்படியும் உன் சுவதர்மத்தை பின்பற்று. இல்லறத்தைக் கைவிட்டு உனக்கு காட்டு வாழ்க்கை விதிக்கப்படவில்லை.
12.23.4
गृहस्थं हि सदा देवाः पितरोऽतिथयस्तथा ।
भृत्याश्चैवोपजीवन्ति तान्भरस्व महीपते ॥ १२.२३.४ ॥
பூமிபதியே, இல்லறத்தானையே தேவர்களும் பித்ருக்களும் விருந்தினர்களும் எப்போதும் சார்ந்து வாழ்கின்றனர்; பணியாளர்களும் அவனிடமே வாழ்கின்றனர். அவர்களைப் போஷிப்பாயாக.
12.23.5
वयांसि पशवश्चैव भूतानि च जनाधिप ।
गृहस्थैरेव धार्यन्ते तस्माच्छ्रेष्ठो गृहाश्रमी ॥ १२.२३.५ ॥
மக்களின் தலைவனே, பறவைகளும் விலங்குகளும் எல்லா உயிர்களும் இல்லறத்தாராலேயே தாங்கப்படுகின்றன; ஆகவே இல்லறத்தான் சிறந்தவன்.
12.23.6
सोऽयं चतुर्णामेतेषामाश्रमाणां दुराचरः ।
तं चराद्य विधिं पार्थ दुश्चरं दुर्बलेन्द्रियैः ॥ १२.२३.६ ॥
இந்த நான்கு ஆசிரமங்களிலும் அது கடினமாக பின்பற்றப்படுவது. பிருதையின் மகனே, பலவீனமான புலன்களை உடையவர்களுக்கு கடினமான அந்த விதியை இப்போது பின்பற்று.
12.23.7
वेदज्ञानं च ते कृत्स्नं तपश्चाचरितं महत् ।
पितृपैतामहं राज्यं धुर्यवद्वोद्दुमर्हसि ॥ १२.२३.७ ॥
உனக்கு வேதஞானம் முழுமையாக உள்ளது, பெரும் தவமும் நீ செய்திருக்கிறாய். முன்னோர் வழியாக வந்த அரசை நுகத்தில் பூட்டிய காளையைப் போல நீ சுமக்க வேண்டும்.
12.23.8
तपो यज्ञस्तथा विद्या भैक्ष्यमिन्द्रियसंयमः ।
ध्यानं विद्या समुत्थानं संतोषश्च श्रियं प्रति।
तथा ह्येकान्तशीलत्वं तुष्टिर्दानं च शक्तितः ॥ १२.२३.८ ॥
தவம், யாகம், கல்வி, பிச்சை, புலன் அடக்கம், தியானம், கல்வியின் உயர்வு, செல்வத்தில் மனநிறைவு; அதுபோலவே தனிமையை விரும்பும் இயல்பு, திருப்தி, தன் சக்திக்கேற்ப தானம்.
12.23.9
ब्राह्मणानां महाराज चेष्टा संसिद्धिकारिका ।
क्षत्रियाणां तु वक्ष्यामि तवापि विदितं पुनः ॥ १२.२३.९ ॥
மகாராஜா, பிராமணர்களின் நடத்தை சித்தியை அளிக்கும். ஆனால் க்ஷத்திரியர்களைப் பற்றி நான் கூறுவேன்; அதுவும் உனக்கு முன்பே தெரிந்ததுதான்.
12.23.10
यज्ञो विद्या समुत्थानमसंतोषः श्रियं प्रति ।
दण्डधारणमुग्रत्वं प्रजानां परिपालनम् ॥ १२.२३.१० ॥
யாகம், கல்வியின் உயர்வு, செல்வத்தில் அதிருப்தி (ஆசையின்மை), தண்டம் ஏந்துதல், கடுமை, குடிமக்களைக் காத்தல்.
12.23.11
वेदज्ञानं तथा कृत्स्नं तपः सुचरितं तथा ।
द्रविणोपार्जनं भूरि पात्रे च प्रतिपादनम् ॥ १२.२३.११ ॥
வேதஞானம் முழுமையாக, அதுபோல நன்கு ஆசரிக்கப்பட்ட தவம், மிகுந்த செல்வத்தை ஈட்டுதல், தகுதியான பாத்திரத்திற்கு அதைக் கொடுத்தல்.
12.23.12
एतानि राज्ञां कर्माणि सुकृतानि विशांपते ।
इमं लोकममुं चैव साधयन्तीति नः श्रुतम् ॥ १२.२३.१२ ॥
மக்களின் தலைவனே, இவை அரசர்களின் நற்செயல்கள். இவை இவ்வுலகையும் அவ்வுலகையும் சாதிக்கின்றன என்று நாம் கேட்டிருக்கிறோம்.
12.23.13
एषां ज्यायस्तु कौन्तेय दण्डधारणमुच्यते ।
बलं हि क्षत्रिये नित्यं बले दण्डः समाहितः ॥ १२.२३.१३ ॥
கௌந்தேயா, இவற்றுள் தண்டத்தைத் தாங்குவதே சிறந்ததென்று சொல்லப்படுகிறது. க்ஷத்திரியனிடம் எப்போதும் பலம் உண்டு; பலத்தில் தண்டம் நிலைபெற்றுள்ளது.
12.23.14
एताश्चेष्टाः क्षत्रियाणां राजन्संसिद्धिकारिकाः ।
अपि गाथामिमां चापि बृहस्पतिरगायत ॥ १२.२३.१४ ॥
அரசே, க்ஷத்திரியருடைய இந்தச் செயல்கள் சித்தியைத் தருபவை. இந்தப் பாடலையும் பிரகஸ்பதி பாடினார்.
12.23.15
भूमिरेतौ निगिरति सर्पो बिलशयानिव ।
राजानं चाविरोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम् ॥ १२.२३.१५ ॥
பூமி இவ்விருவரையும் விழுங்கிவிடுகிறது, பொந்தில் வாழும் பாம்பைப் போல்: எதிர்க்காத அரசனையும், வெளியூர் செல்லாத பிராமணனையும்.
12.23.16
सुद्युम्नश्चापि राजर्षिः श्रूयते दण्डधारणात् ।
प्राप्तवान्परमां सिद्धिं दक्षः प्राचेतसो यथा ॥ १२.२३.१६ ॥
அரசரிஷி சுத்யும்னனும் தண்டத்தைத் தாங்கியதால் பரம சித்தியை அடைந்தான் என்று கேட்கப்படுகிறது; பிராசேதஸ் தக்ஷனைப் போல.
12.23.17
भगवन्कर्मणा केन सुद्युम्नो वसुधाधिपः ।
संसिद्धिं परमां प्राप्तः श्रोतुमिच्छामि तं नृपम् ॥ १२.२३.१७ ॥
பகவனே, எந்தச் செயலால் வசுதாதிபதி சுத்யும்னன் பரம சித்தியை அடைந்தான்? அந்த அரசனைப் பற்றி நான் கேட்க விரும்புகிறேன்.
12.23.18
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
शङ्खश्च लिखितश्चास्तां भ्रातरौ संशितव्रतौ ॥ १२.२३.१८ ॥
இங்கும் இந்தப் பழைய இதிகாசத்தைச் சொல்கிறார்கள்: சங்கனும் லிகிதனும், கடும் விரதமுடைய இரு சகோதரர்கள் இருந்தனர்.
12.23.19
तयोरावसथावास्तां रमणीयौ पृथक्पृथक् ।
नित्यपुष्पफलैर्वृक्षैरुपेतौ बाहुदामनु ॥ १२.२३.१९ ॥
அவர்கள் இருவரின் ஆசிரமங்களும் தனித்தனியாக அழகாக இருந்தன; பாகுதா நதிக்கரையில், எப்போதும் பூத்துக் காய்க்கும் மரங்களால் சூழப்பட்டிருந்தன.
12.23.20
ततः कदाचिल्लिखितः शङ्खस्याश्रममागतः ।
यदृच्छयाऽथ शङ्खोपि निष्क्रान्तोऽभवदाश्रमात् ॥ १२.२३.२० ॥
பின்னர் ஒருமுறை லிகிதன் சங்கரின் ஆசிரமத்திற்கு வந்தார்; அப்போது தற்செயலாக சங்கரும் ஆசிரமத்தை விட்டு வெளியே சென்றிருந்தார்.
12.23.21
सोऽभिगम्याश्रमं भ्रातुश्चंक्रमँल्लिखितस्तदा ।
फलानि शातयामास सम्यक्परिणतान्युत ॥ १२.२३.२१ ॥
அவர் சகோதரரின் ஆசிரமத்தை அடைந்து, அங்கே உலாவியபடி, அப்போது லிகிதன் நன்கு பழுத்த கனிகளைப் பறித்தார்.
12.23.22
तान्युपादाय विस्रब्धो भक्षयामास स द्विजः ।
तस्मिंश्च भक्षयत्येव शङ्खोऽप्याश्रममागतः ॥ १२.२३.२२ ॥
அவற்றை எடுத்துக்கொண்டு அந்த பிராமணர் தயக்கமின்றி உண்டார்; அவர் உண்ணும்போதே சங்கரும் ஆசிரமத்திற்கு வந்தார்.
12.23.23
भक्षयन्तं तु तं दृष्ट्वा शङ्खो भ्रातरमब्रवीत् ।
कुतः फलान्यवाप्तानि हेतुना केन खादसि ॥ १२.२३.२३ ॥
அவர் உண்பதைக் கண்ட சங்கர், தம்பியிடம் கூறினார்: "இந்தக் கனிகள் உனக்கு எங்கிருந்து கிடைத்தன? எந்த வழியில் அவற்றை உண்கிறாய்?"
12.23.24
सोऽब्रवीद्धातरं ज्येष्ठमुपसृत्याभिवाद्य च ।
इत एव गृहीतानि मयेति प्रहसन्निव ॥ १२.२३.२४ ॥
அவர் மூத்த சகோதரரை அணுகி வணங்கி, சிரிப்பவரைப் போல் கூறினார்: "இங்கிருந்தே நான் இவற்றை எடுத்தேன்."
12.23.25
तमब्रतीत्तथा शङ्खस्तीव्ररोषसमन्वितः ।
स्तेयं त्वया कृतमिदं फलान्याददता स्वयम् ॥ १२.२३.२५ ॥
சங்கன் கடும் சினத்துடன் அவனிடம் கூறினான்: "நீயே பழங்களை எடுத்து இந்தத் திருட்டைச் செய்தாய்."
12.23.26
गच्छ राजानमासाद्य स्वकर्म कथयस्व वै ।
अदत्तादानमेवं हि कृतं पार्थिवसत्तम ॥ १२.२३.२६ ॥
சென்று அரசனை அணுகி உன் செயலைச் சொல். ஓ சிறந்த அரசே, கொடுக்கப்படாததை எடுப்பது இவ்வாறுதான் செய்யப்பட்டது.
12.23.27
स्तेनं मां त्वं विदित्वा च स्वधर्ममनुपालय ।
शीघ्रं धारय चोरस्य मम दण्डं नराधिप ॥ १२.२३.२७ ॥
என்னைத் திருடன் என்று அறிந்து உன் தர்மத்தைக் காப்பாற்று. ஓ மனிதர்களின் தலைவனே, திருடனான எனக்கு விரைவில் தண்டனையை விதி.
12.23.28
इत्युक्तस्तस्य वचनात्सुद्युम्न स नराधिपम् ।
अभ्यगच्छन्महाबाहो लिखितः संशितव्रतः ॥ १२.२३.२८ ॥
அவனுடைய சொற்களால் இவ்வாறு சொல்லப்பட்டு, ஓ மகாபாகுவே, உறுதியான விரதமுடைய லிகிதன் அரசனிடம் சென்றான்.
12.23.29
सुद्युम्नस्त्वन्तपालेभ्यः श्रुत्वा लिखितमागतम् ।
अभ्यगच्छत्सहामात्यः पद्भ्यामेव जनेश्वरः ॥ १२.२३.२९ ॥
ஆனால் சுத்யும்னன் எல்லைக் காவலர்களிடமிருந்து லிகிதன் வந்திருப்பதை கேட்டு, அமைச்சர்களுடன் நடந்தே அந்த மக்கள் தலைவனை எதிர்கொண்டான்.
12.23.30
तमब्रवीत्समागम्य स राजा धर्मवित्तमम् ।
किमागमनमाचक्ष्व भगवन्कृतमेव तत् ॥ १२.२३.३० ॥
சந்தித்தபோது அந்த அரசன், தர்மத்தை மிகச் சிறப்பாக அறிந்தவன், அவனிடம் கூறினான்: "ஓ பகவானே, உங்கள் வருகையின் நோக்கத்தைச் சொல்லுங்கள்; அது ஏற்கனவே நடந்துவிட்டது."
12.23.31
एवमुक्तः स विप्रर्षिः सुद्युम्नमिदमब्रवीत् ।
प्रतिश्रुत्य करिष्येति श्रुत्वा तत्कर्तुमर्हसि ॥ १२.२३.३१ ॥
இவ்வாறு சொல்லப்பட்டபோது அந்த விப்ரரிஷி சுத்யும்னனிடம் இதைச் சொன்னார்: 'வாக்குறுதி அளித்து, நான் செய்வேன் என்று கேள்; அதைச் செய்ய உனக்குத் தகும்.'
12.23.32
अनिसृष्टानि गुरुणा फलानि मनुजर्षभ ।
भक्षितानि महाराज तत्र मां शाधि माचिरम् ॥ १२.२३.३२ ॥
மனிதர்களில் காளையே, மகாராஜனே, குருவின் அனுமதியின்றி இந்தக் கனிகள் உண்ணப்பட்டன; அங்கே என்னைத் தண்டி, தாமதிக்காதே.
12.23.33
प्रमाणं चेन्मतो राजा भवतो दण्डधारणे ।
अनुज्ञायामपि तथा हेतुः स्याद्ब्राह्मणर्षभ ॥ १२.२३.३३ ॥
அரசன் தண்டனை ஏந்துவதில் உமது கருத்தில் பிரமாணமாக இருந்தால், அனுமதியிலும் அவ்வாறே காரணம் ஆகும், பிராமண சிறந்தவரே.
12.23.34
स भवानभ्यनुज्ञातः शुचिकर्मा महाव्रतः ।
ब्रूहि कामानतोऽन्यांस्त्वं करिष्यामि हि ते वचः ॥ १२.२३.३४ ॥
நீர், தூய செயலும் பெரும் விரதமும் உடையவர், அனுமதி பெற்று சொல்லும் — இதற்கு அப்பால் பிற விருப்பங்களையும் சொல்லும்; உமது சொல்லை நான் செய்வேன்.
12.23.35
संछन्द्यमानो ब्रह्मर्षिः पार्थिवेन महात्मना ।
नान्यं स वरयामास तस्माद्दण्डादृते वरम् ॥ १२.२३.३५ ॥
மகாத்மா அரசனால் வரம் தேர்ந்தெடுக்கும்படி வற்புறுத்தப்பட்டபோதும், அந்த பிரம்மரிஷி அந்தத் தண்டனையைத் தவிர வேறு எந்த வரத்தையும் தேர்ந்தெடுக்கவில்லை.
12.23.36
ततः स पृथिवीपालो लिखितस्य महात्मनः ।
करौ प्रच्छेदयामास धृतदण्डो जगाम सः ॥ १२.२३.३६ ॥
பின்னர் அந்த பூமிபாலகன் தண்டனை ஏந்தி, மகாத்மா லிகிதனின் இரு கைகளையும் வெட்டச் செய்தான்; பின் அவன் சென்றான்.
12.23.37
स गत्वा भ्रातरं शङ्खमार्तरूपोऽब्रवीदिदम् ।
धृतदण्डस्य दुर्बुद्धेर्भवांस्तत्क्षन्तुमर्हति ॥ १२.२३.३७ ॥
அவர் தன் சகோதரன் சங்கரிடம் சென்று, துயருற்ற தோற்றத்துடன் இவ்வாறு கூறினார்: 'தண்டிக்கப்பட்ட இந்தத் தீய புத்தியுள்ளவனை நீர் மன்னிப்பதற்குத் தகுதியுள்ளவர்.'
12.23.38
न कुप्ये तव धर्मज्ञ न त्वं दूषयसे मम ।
सुनिर्मलं कुलं ब्रह्मन्नस्मिञ्जगति विश्रुतम्।
धर्मस्तु ते व्यतिक्रान्तस्ततस्ते निष्कृतिः कृता ॥ १२.२३.३८ ॥
சங்கர் கூறினார்: 'தர்மத்தை அறிந்தவனே, நான் உன்மீது கோபம் கொள்ளவில்லை; நீ என் குலத்தைக் களங்கப்படுத்தவுமில்லை. பிராமணனே, இந்த உலகில் நம் குலம் மிகவும் தூய்மையானதும் புகழ்பெற்றதுமாகும். நீ தர்மத்தை மீறினாய்; ஆகவே உனக்கான பிராயச்சித்தம் செய்யப்பட்டுவிட்டது.'
12.23.39
त्वं गत्वा बाहुदां शीघ्रं तर्पयस्व यथाविधि ।
देवानृषीन्पितृंश्चैव मा चाधर्मे मनः कृथाः ॥ १२.२३.३९ ॥
'நீ விரைவாக பாஹுதா நதிக்குச் சென்று, விதிப்படி தேவர்களுக்கும் ரிஷிகளுக்கும் பித்ருக்களுக்கும் தர்ப்பணம் செய்; அதர்மத்தில் உன் மனத்தை செலுத்தாதே.'
12.23.40
ब्रह्महत्यां सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमम् ।
महान्ति पातकान्याहुः संयोगं चैव तैः सह ॥ १२.२३.४० ॥
'பிராமணக் கொலை, மதுபானம், திருட்டு, குருபத்தினியிடம் செல்லுதல் — இவை மகாபாதகங்கள் என்று கூறப்படுகின்றன; இவற்றுடன் கூடுவதும் அவ்வாறே.'
12.23.41
न स्तेयसदृशं ब्रह्मन्महापातकमस्ति हि ।
जगत्यस्मिन्महाभाग ब्रह्महत्यासमं हि तत् ॥ १२.२३.४१ ॥
'பிராமணனே, இந்த உலகில் திருட்டுக்கு இணையான மகாபாதகம் வேறு இல்லை. மகாபாக்கியவானே, அது பிராமணக் கொலைக்கு நிகரானதே.'
12.23.42
सर्वपातकिनां ब्रह्मन्दण्डः शारीर उच्यते ।
तस्करस्य विशेषेण नान्यो दण्डो विधीयते ॥ १२.२३.४२ ॥
'பிராமணனே, எல்லா பாவிகளுக்கும் உடல்ரீதியான தண்டனையே கூறப்படுகிறது; குறிப்பாக திருடனுக்கு அதைவிட வேறு தண்டனை விதிக்கப்படுவதில்லை.'
12.23.43
ब्राह्मणः क्षत्रियो वाऽपि वैश्यः शूद्रोऽथवा द्विज ।
सर्वे कामकृते पापे हन्तव्या न विचारणा ॥ १२.२३.४३ ॥
பிராமணனாயினும், க்षத்திரியனாயினும், வைசியனாயினும், அல்லது சூத்திரனாயினும், ஓ துவிஜனே — காமத்தால் பாவம் செய்தவர்கள் அனைவரும் கொல்லப்பட வேண்டும்; இதில் ஐயமில்லை.
12.23.44
राजभिर्धृतदण्डा वै कृत्वा पापानि मानवाः ।
निर्मलाः स्वर्गमायान्ति सन्तः सुकृतिनो यथा ॥ १२.२३.४४ ॥
அரசர்களால் தண்டிக்கப்பட்டு, பாவங்களைச் செய்த மனிதர்கள் தூய்மையடைந்து, நல்லோரும் புண்ணியவான்களும் செல்வது போல் சொர்க்கத்தை அடைகிறார்கள்.
12.23.45
उद्धृतं नः कुलं ब्रह्मन्नाज्ञादण्डे धृते त्वयि ॥ १२.२३.४५ ॥
ஓ பிராமணரே, நீர் ஆணையையும் தண்டனையையும் நிலைநிறுத்தியதால் எங்கள் குலம் உயர்த்தப்பட்டது.
12.23.46
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शङ्खस्य लिखितस्तदा ।
अवगाह्यापगां पुण्यामुदकार्थं प्रचक्रमे ॥ १२.२३.४६ ॥
அவரது அந்த வார்த்தைகளைக் கேட்ட பின், சங்கரின் சகோதரர் லிகிதர், அப்போது புனித ஆற்றில் நீராடி, நீருக்காக முயன்றார்.
12.23.47
प्रादुरास्तां ततस्तस्य करौ जलजसन्निभौ ।
ततः स विस्मितो भ्रातुर्दर्शयामास तौ करौ ॥ १२.२३.४७ ॥
பின்னர் அவரது இரு கைகளும் தாமரை போல் தோன்றின. பின் அவர் வியப்புற்று, அந்த இரு கைகளையும் தன் சகோதரருக்குக் காட்டினார்.
12.23.48
ततस्तमब्रवीच्छङ्खस्तपसेदं कृतं मया ।
मा च तेऽव विशङ्का भूद्दैवमत्र विधीयते ॥ १२.२३.४८ ॥
அப்போது சங்கர் அவரிடம் கூறினார்: "இது என் தவத்தால் நிகழ்ந்தது. உன் மனத்தில் எந்த ஐயமும் வேண்டாம்; இங்கு விதியே விதிக்கிறது."
12.23.49
किंतु नाहं त्वया पूतः पूर्वमेव महाद्युते ।
यस्य ते तपसो वीर्यमीदृशं द्विजसत्तम ॥ १२.२३.४९ ॥
ஆனால் மகா ஒளி பொருந்தியவனே, முன்பே நீ என்னைத் தூய்மைப்படுத்தவில்லை; உன் தவத்தின் வீரியம் இத்தகையது, திஜர்களில் சிறந்தவனே.
12.23.50
एवमेतन्मया कार्यं नाहं दण्डधरस्तव ।
स च पूतो नरपतिस्त्वं चापि पितृभिः सह ॥ १२.२३.५० ॥
இவ்வாறே நான் செய்ய வேண்டியிருந்தது; நான் உனக்குத் தண்டம் ஏந்தியவன் அல்ல. அந்த அரசனும் தூய்மையடைந்தான், நீயும் உன் முன்னோர்களுடன் தூய்மையடைந்தாய்.
12.23.51
स राजा पाण्डवश्रेष्ठ श्रेयान्वै तेन कर्मणा ।
प्राप्तवान्परमां सिद्धिं दक्षः प्राचेतसो यथा ॥ १२.२३.५१ ॥
பாண்டவர்களில் சிறந்தவனே, அந்த அரசன் அந்தச் செயலால் நிச்சயமாக உயர்ந்தான்; பிரசேதஸின் மகன் தட்சன் அடைந்ததுபோல் பரம சித்தியை அடைந்தான்.
12.23.52
एष धर्मः क्षत्रियाणां प्रजानां परिपालनम् ।
उत्पथेभ्यो महाराज मा स्म शोके मनः कृथाः ॥ १२.२३.५२ ॥
இதுவே க்ஷத்திரியர்களின் தர்மம்: குடிமக்களைக் காத்தல், தவறான வழிகளிலிருந்து அவர்களைத் தடுத்தல். மகாராஜனே, மனதைத் துயரில் ஆழ்த்தாதே.
12.23.53
भ्रातुरस्य हितं वाक्यं शृणु धर्मज्ञसत्तम ।
दण्ड एव हि राजेन्द्र क्षत्रधर्मो न मुण्डनम् ॥ १२.२३.५३ ॥
தர்மம் அறிந்தோரில் சிறந்தவனே, உன் சகோதரனின் நன்மை தரும் சொல்லைக் கேள். அரசர்களின் அரசனே, தண்டனையே க்ஷத்திரிய தர்மம்; மொட்டையடித்தல் அல்ல.