マハーバーラタ · 章 12.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.23.1
एवमुक्तस्तु कौन्तेयो गुडाकेशेन भारत ।
नोवाच किंचित्कौरव्यस्ततो द्वैपायनोऽब्रवीत् ॥ १२.२३.१ ॥
バーラタよ、グダーケーシャにこう言われても、クンティーの子は何も答えなかった。そこでドヴァイパーヤナが語った。
12.23.2
बीभत्सोर्वचनं सौम्य सत्यमेतद्युधिष्ठिर ।
शास्त्रदृष्टः परो धर्मः स्मृतो गार्हस्थ्य आश्रमः ॥ १२.२३.२ ॥
穏やかなユディシュティラよ、ビーバトゥの言葉は真実である。経典で見られる最高の法は在家の生活期と言われる。
12.23.3
स्वधर्मं चर धर्मज्ञ यथाशास्त्रं यथाविधि ।
न हि गार्हस्थ्यमुत्सृज्य तवारण्यं विधीयते ॥ १२.२३.३ ॥
法を知る者よ、経典と規定に従って自らのスヴァダルマを行え。在家の生活を捨てて森に入ることは、あなたには定められていない。
12.23.4
गृहस्थं हि सदा देवाः पितरोऽतिथयस्तथा ।
भृत्याश्चैवोपजीवन्ति तान्भरस्व महीपते ॥ १२.२३.४ ॥
大地の主よ、神々、祖霊、客人は常に在家者に頼り、召使いもまた彼によって生きている。彼らを養え。
12.23.5
वयांसि पशवश्चैव भूतानि च जनाधिप ।
गृहस्थैरेव धार्यन्ते तस्माच्छ्रेष्ठो गृहाश्रमी ॥ १२.२३.५ ॥
人の主よ、鳥も獣もすべての生き物も、在家者によってのみ支えられている。ゆえに在家者は最も優れている。
12.23.6
सोऽयं चतुर्णामेतेषामाश्रमाणां दुराचरः ।
तं चराद्य विधिं पार्थ दुश्चरं दुर्बलेन्द्रियैः ॥ १२.२३.६ ॥
この四つの生活期の中で、それ（在家期）は実践が難しい。プリターの子よ、感覚の弱い者には困難なその規定を今こそ実践せよ。
12.23.7
वेदज्ञानं च ते कृत्स्नं तपश्चाचरितं महत् ।
पितृपैतामहं राज्यं धुर्यवद्वोद्दुमर्हसि ॥ १२.२३.७ ॥
お前はヴェーダの知識を全て備え、大きな苦行も実践してきた。父祖から受け継いだ王国を、軛につながれた牛のように担うべきだ。
12.23.8
तपो यज्ञस्तथा विद्या भैक्ष्यमिन्द्रियसंयमः ।
ध्यानं विद्या समुत्थानं संतोषश्च श्रियं प्रति।
तथा ह्येकान्तशीलत्वं तुष्टिर्दानं च शक्तितः ॥ १२.२३.८ ॥
苦行、祭祀、学問、托鉢、感覚の制御、瞑想、学問の隆盛、富に対する満足。同様に、独居を好む性質、満足、そして自分の力に応じた布施。
12.23.9
ब्राह्मणानां महाराज चेष्टा संसिद्धिकारिका ।
क्षत्रियाणां तु वक्ष्यामि तवापि विदितं पुनः ॥ १२.२३.९ ॥
偉大な王よ、バラモンの行いは完成をもたらす。クシャトリヤについては私が語ろう。それはお前も既に知っていることだ。
12.23.10
यज्ञो विद्या समुत्थानमसंतोषः श्रियं प्रति ।
दण्डधारणमुग्रत्वं प्रजानां परिपालनम् ॥ १२.२३.१० ॥
祭祀、学問の隆盛、富に対する不満足（貪欲のないこと）、刑罰の杖を持つこと、厳格さ、そして臣民の保護。
12.23.11
वेदज्ञानं तथा कृत्स्नं तपः सुचरितं तथा ।
द्रविणोपार्जनं भूरि पात्रे च प्रतिपादनम् ॥ १२.२३.११ ॥
ヴェーダの完全な知識、同じく善く行われた苦行、多くの富の獲得、そしてそれをふさわしい受施者に与えること。
12.23.12
एतानि राज्ञां कर्माणि सुकृतानि विशांपते ।
इमं लोकममुं चैव साधयन्तीति नः श्रुतम् ॥ १२.२३.१२ ॥
人民の主よ、これらは王たちの善行である。これらはこの世と彼の世の両方を成就させると、私たちは聞いている。
12.23.13
एषां ज्यायस्तु कौन्तेय दण्डधारणमुच्यते ।
बलं हि क्षत्रिये नित्यं बले दण्डः समाहितः ॥ १२.२३.१३ ॥
クンティーの子よ、これらのうち、刑杖を執ることが最も優れたものと言われる。クシャトリヤには常に力があり、力の中に刑杖が据えられている。
12.23.14
एताश्चेष्टाः क्षत्रियाणां राजन्संसिद्धिकारिकाः ।
अपि गाथामिमां चापि बृहस्पतिरगायत ॥ १२.२३.१४ ॥
王よ、これらはクシャトリヤを完成へ導く行いである。この詩句もブリハスパティが歌った。
12.23.15
भूमिरेतौ निगिरति सर्पो बिलशयानिव ।
राजानं चाविरोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम् ॥ १२.२३.१५ ॥
大地はこの二者を飲み込む、穴に住む蛇のように。抵抗しない王と、他国へ旅立たないバラモンを。
12.23.16
सुद्युम्नश्चापि राजर्षिः श्रूयते दण्डधारणात् ।
प्राप्तवान्परमां सिद्धिं दक्षः प्राचेतसो यथा ॥ १२.२३.१६ ॥
王仙スドゥユムナもまた刑杖を執ることで至高の完成に達したと伝えられる。プラチェタスの子ダクシャのように。
12.23.17
भगवन्कर्मणा केन सुद्युम्नो वसुधाधिपः ।
संसिद्धिं परमां प्राप्तः श्रोतुमिच्छामि तं नृपम् ॥ १२.२३.१७ ॥
尊者よ、大地の主スドゥユムナはどのような行いによって至高の完成に達したのか。その王について聞きたい。
12.23.18
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
शङ्खश्च लिखितश्चास्तां भ्रातरौ संशितव्रतौ ॥ १२.२३.१८ ॥
ここでも人々はこの古い物語を語る。シャンカとリキタ、厳格な誓いを守る二人の兄弟である。
12.23.19
तयोरावसथावास्तां रमणीयौ पृथक्पृथक् ।
नित्यपुष्पफलैर्वृक्षैरुपेतौ बाहुदामनु ॥ १२.२३.१९ ॥
二人の庵はそれぞれ美しく、バーフダー川のほとりに、いつも花と実をつける木々に囲まれていた。
12.23.20
ततः कदाचिल्लिखितः शङ्खस्याश्रममागतः ।
यदृच्छयाऽथ शङ्खोपि निष्क्रान्तोऽभवदाश्रमात् ॥ १२.२३.२० ॥
その後、リキタがある時シャンカの庵にやって来た。たまたまシャンカも庵の外に出ていた。
12.23.21
सोऽभिगम्याश्रमं भ्रातुश्चंक्रमँल्लिखितस्तदा ।
फलानि शातयामास सम्यक्परिणतान्युत ॥ १२.२३.२१ ॥
兄の庵に着いたリキタは、歩き回りながら、よく熟した果実を取らせた。
12.23.22
तान्युपादाय विस्रब्धो भक्षयामास स द्विजः ।
तस्मिंश्च भक्षयत्येव शङ्खोऽप्याश्रममागतः ॥ १२.२३.२२ ॥
そのバラモンはそれらを取って、ためらうことなく食べた。食べている最中に、シャンカも庵に戻ってきた。
12.23.23
भक्षयन्तं तु तं दृष्ट्वा शङ्खो भ्रातरमब्रवीत् ।
कुतः फलान्यवाप्तानि हेतुना केन खादसि ॥ १२.२३.२३ ॥
食べているのを見て、シャンカは兄に言った。「これらの果実はどこから得たのか。どんな理由で食べているのか。」
12.23.24
सोऽब्रवीद्धातरं ज्येष्ठमुपसृत्याभिवाद्य च ।
इत एव गृहीतानि मयेति प्रहसन्निव ॥ १२.२३.२४ ॥
彼は兄のもとへ行き、礼をして、笑いながら言った。「これはまさにここから取ってきたのです。」
12.23.25
तमब्रतीत्तथा शङ्खस्तीव्ररोषसमन्वितः ।
स्तेयं त्वया कृतमिदं फलान्याददता स्वयम् ॥ १२.२३.२५ ॥
激しい怒りに満ちたシャンカは彼に言った。「果実を自分で取ってこの盗みを犯したのはお前だ。」
12.23.26
गच्छ राजानमासाद्य स्वकर्म कथयस्व वै ।
अदत्तादानमेवं हि कृतं पार्थिवसत्तम ॥ १२.२३.२६ ॥
行きなさい、王に近づいて自分の行いを申し出なさい。最上の王よ、与えられていないものを取ることはこのように行われたのだ。
12.23.27
स्तेनं मां त्वं विदित्वा च स्वधर्ममनुपालय ।
शीघ्रं धारय चोरस्य मम दण्डं नराधिप ॥ १२.२३.२७ ॥
私を盗人と知って、あなたの法を守りなさい。人の主よ、盗人である私に速やかに罰を与えなさい。
12.23.28
इत्युक्तस्तस्य वचनात्सुद्युम्न स नराधिपम् ।
अभ्यगच्छन्महाबाहो लिखितः संशितव्रतः ॥ १२.२३.२८ ॥
彼の言葉にそう言われて、偉大な腕の者よ、誓いに堅固なリキヒタは王のもとへ行った。
12.23.29
सुद्युम्नस्त्वन्तपालेभ्यः श्रुत्वा लिखितमागतम् ।
अभ्यगच्छत्सहामात्यः पद्भ्यामेव जनेश्वरः ॥ १२.२३.२९ ॥
しかしスドゥユムナは国境の守衛から、リキヒタが来たと聞き、大臣たちとともに徒歩で、民の主である彼のもとへ出迎えに行った。
12.23.30
तमब्रवीत्समागम्य स राजा धर्मवित्तमम् ।
किमागमनमाचक्ष्व भगवन्कृतमेव तत् ॥ १२.२३.३० ॥
出会うと、ダルマに最も通じた王は彼に言った。「尊き方よ、あなたの来訪の目的を教えてください。それはもう済んだことです。」
12.23.31
एवमुक्तः स विप्रर्षिः सुद्युम्नमिदमब्रवीत् ।
प्रतिश्रुत्य करिष्येति श्रुत्वा तत्कर्तुमर्हसि ॥ १२.२३.३१ ॥
そう言われて、そのバラモンの聖仙はスドゥユムナにこう言った。「約束して聞け、私はそうしよう。お前はそれを行うべきだ。」
12.23.32
अनिसृष्टानि गुरुणा फलानि मनुजर्षभ ।
भक्षितानि महाराज तत्र मां शाधि माचिरम् ॥ १२.२३.३२ ॥
人の中の牡牛よ、大王よ、師の許可なくこれらの果実は食べられた。そこで私を罰せよ、遅らせるな。
12.23.33
प्रमाणं चेन्मतो राजा भवतो दण्डधारणे ।
अनुज्ञायामपि तथा हेतुः स्याद्ब्राह्मणर्षभ ॥ १२.२३.३३ ॥
罰の杖を執ることにおいて王が権威であるとあなたが見なすなら、許可においてもまた同じ理由があるだろう、バラモンの中で最も優れた人よ。
12.23.34
स भवानभ्यनुज्ञातः शुचिकर्मा महाव्रतः ।
ब्रूहि कामानतोऽन्यांस्त्वं करिष्यामि हि ते वचः ॥ १२.२३.३४ ॥
行いが清く大いなる誓いを持つあなたよ、許可を得て語れ——これ以外の願いも語れ。私はあなたの言葉を必ず果たそう。
12.23.35
संछन्द्यमानो ब्रह्मर्षिः पार्थिवेन महात्मना ।
नान्यं स वरयामास तस्माद्दण्डादृते वरम् ॥ १२.२३.३५ ॥
偉大な心の王に恩恵を選ぶよう促されても、そのブラフマルシはその罰以外の恩恵を選ばなかった。
12.23.36
ततः स पृथिवीपालो लिखितस्य महात्मनः ।
करौ प्रच्छेदयामास धृतदण्डो जगाम सः ॥ १२.२३.३६ ॥
すると、その地上の守護者は罰の杖を取り、偉大な心のリキタの両手を切り落とさせ、そして去った。
12.23.37
स गत्वा भ्रातरं शङ्खमार्तरूपोऽब्रवीदिदम् ।
धृतदण्डस्य दुर्बुद्धेर्भवांस्तत्क्षन्तुमर्हति ॥ १२.२३.३७ ॥
彼は弟のシャンカのもとへ行き、悲しげな様子でこう言った。「罰を受けたこの愚かな者を、あなたは赦すに値する。」
12.23.38
न कुप्ये तव धर्मज्ञ न त्वं दूषयसे मम ।
सुनिर्मलं कुलं ब्रह्मन्नस्मिञ्जगति विश्रुतम्।
धर्मस्तु ते व्यतिक्रान्तस्ततस्ते निष्कृतिः कृता ॥ १२.२३.३८ ॥
シャンカは言った。「ダルマを知る者よ、私はあなたに怒ってはいない。あなたが私の家系を汚したわけでもない。バラモンよ、我らの家系はこの世で非常に清らかで名高い。あなたはダルマを踏み越えた。ゆえにあなたの贖罪はすでに行われた。」
12.23.39
त्वं गत्वा बाहुदां शीघ्रं तर्पयस्व यथाविधि ।
देवानृषीन्पितृंश्चैव मा चाधर्मे मनः कृथाः ॥ १२.२३.३९ ॥
「急いでバーフダー河へ行き、定めに従って神々・聖仙・祖霊に供物を捧げよ。心を不正に向けてはならない。」
12.23.40
ब्रह्महत्यां सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमम् ।
महान्ति पातकान्याहुः संयोगं चैव तैः सह ॥ १२.२३.४० ॥
「バラモン殺し、酒を飲むこと、盗み、師の妻と通じること——これらを大罪と呼ぶ。そして彼らと交わることもまた同様である。」
12.23.41
न स्तेयसदृशं ब्रह्मन्महापातकमस्ति हि ।
जगत्यस्मिन्महाभाग ब्रह्महत्यासमं हि तत् ॥ १२.२३.४१ ॥
「バラモンよ、この世には盗みに等しい大罪はない。大いなる幸運者よ、それはまさにバラモン殺しと同じである。」
12.23.42
सर्वपातकिनां ब्रह्मन्दण्डः शारीर उच्यते ।
तस्करस्य विशेषेण नान्यो दण्डो विधीयते ॥ १२.२३.४२ ॥
「バラモンよ、すべての罪人には身体への罰が定められると言われる。とりわけ盗人には、それ以外の罰は定められていない。」
12.23.43
ब्राह्मणः क्षत्रियो वाऽपि वैश्यः शूद्रोऽथवा द्विज ।
सर्वे कामकृते पापे हन्तव्या न विचारणा ॥ १२.२३.४३ ॥
バラモンであれ、クシャトリヤであれ、ヴァイシャであれ、シュードラであれ、ドゥヴィジャよ——欲望から罪を犯した者はすべて殺されるべきである。思案の余地はない。
12.23.44
राजभिर्धृतदण्डा वै कृत्वा पापानि मानवाः ।
निर्मलाः स्वर्गमायान्ति सन्तः सुकृतिनो यथा ॥ १२.२३.४४ ॥
罪を犯した人々も、王によって罰を受けた後は清浄となり、善人や功徳ある者たちと同じように天界へ赴く。
12.23.45
उद्धृतं नः कुलं ब्रह्मन्नाज्ञादण्डे धृते त्वयि ॥ १२.२३.४५ ॥
バラモンよ、あなたが命令と罰を保持されたことで、私たちの家系は救われた。
12.23.46
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शङ्खस्य लिखितस्तदा ।
अवगाह्यापगां पुण्यामुदकार्थं प्रचक्रमे ॥ १२.२३.४६ ॥
その言葉を聞いて、シャンカの兄リキタは聖なる川で沐浴し、水を得るために取りかかった。
12.23.47
प्रादुरास्तां ततस्तस्य करौ जलजसन्निभौ ।
ततः स विस्मितो भ्रातुर्दर्शयामास तौ करौ ॥ १२.२३.४७ ॥
すると彼の両手が蓮の花のように現れた。驚いた彼は、その両手を兄に見せた。
12.23.48
ततस्तमब्रवीच्छङ्खस्तपसेदं कृतं मया ।
मा च तेऽव विशङ्का भूद्दैवमत्र विधीयते ॥ १२.२३.४८ ॥
そこでシャンカは彼に言った。「これは私の苦行によってなされたのだ。おまえの心に疑いがあってはならない。ここでは運命が定めるのだ。」
12.23.49
किंतु नाहं त्वया पूतः पूर्वमेव महाद्युते ।
यस्य ते तपसो वीर्यमीदृशं द्विजसत्तम ॥ १२.२३.४९ ॥
しかし大いに輝く者よ、あなたは以前には私を清めてはいなかった。あなたの苦行の力はこのようなものである、二生者の最上なる者よ。
12.23.50
एवमेतन्मया कार्यं नाहं दण्डधरस्तव ।
स च पूतो नरपतिस्त्वं चापि पितृभिः सह ॥ १२.२३.५० ॥
このことは私がこのように行うべきものであった。私はあなたの罰の杖を持つ者ではない。その王も清められ、あなたも祖霊とともに清められた。
12.23.51
स राजा पाण्डवश्रेष्ठ श्रेयान्वै तेन कर्मणा ।
प्राप्तवान्परमां सिद्धिं दक्षः प्राचेतसो यथा ॥ १२.२३.५१ ॥
パーンダヴァの中で最も優れた者よ、その王はその行為によって実にいっそう優れ、プラチェータスの子ダクシャが得たように、無上の成就を得た。
12.23.52
एष धर्मः क्षत्रियाणां प्रजानां परिपालनम् ।
उत्पथेभ्यो महाराज मा स्म शोके मनः कृथाः ॥ १२.२३.५२ ॥
これがクシャトリヤの義務である。臣民を守り、邪道から護ることである。大王よ、心を悲しみに向けてはならない。
12.23.53
भ्रातुरस्य हितं वाक्यं शृणु धर्मज्ञसत्तम ।
दण्ड एव हि राजेन्द्र क्षत्रधर्मो न मुण्डनम् ॥ १२.२३.५३ ॥
法を知る者の中で最も優れた者よ、あなたの兄弟の利益となる言葉を聞け。王の中の王よ、罰こそがクシャトリヤの義務であり、剃髪ではない。